Cind Du Bois

00:00 is het heel moeilijk om zomaar eh defensie uitgaven van landen te gaan vergelijken. Ik hoor sommige collega's vaak zeggen: "Ja, maar en wij hè als NATO, wij geven veel meer uit dan dan Rusland." Ja, in nominatieve termen misschien wel, maar alleé als je gaat kijken eh in Rusland is alles wel veel goedkoper. Het loon van een kolonel in Rusland is alleé, dus je ge moet kijken wat kunnen ermee kopen, want uiteindelijk telt dat. Ehm welkom bij een nieuwe aflevering van Discord met de Boys. We zijn er vandaag met niemand minder dan Sintis. Ehm moet altijd even nadenken, want u bent wel betrokken bij een aantal dingen, maar voornamelijk hoogleraar economie bij de Royal Military Academy en betrokken bij het kabinet van minister van defensie eh

00:46 Theo Franke. Dat klop. Eh Dank u, dank u. Ja, we zitten hier weer eh in Peersbos eh in de Melkerij waarvoor eh waarvoor dank. En opnieuw, het is wel echt heel vroeg deze keer. Ehm ik denk dat dit misschien de vroegste ooit is, maar we proberen het ritueel eh aan te houden. Zomaar opnieuw chingen even met eh de Omertar rum. Dus eh chck u moet maar zien of dat u nipt. Maar eh ik ga het nu wel even doen. Hm. Maar eh het is vroeg. Ehm goed, zoals altijd kunnen we en één wegen uitgaan. Eh en dat zullen we ongetwijfeld ook wel doen. Maar misschien ook een concreet aanknopingspunt om eigenlijk bij te starten als je het zelf interessant vindt, omdat we de facto het toch gaan hebben over wel Belgische defensie, misschien wel geopolitieker et cetera. Maar u hebt nu eh in april 26, dus niet te lang geleden, een paper uitgebracht waarbij u eigenlijk is ehm de ja uitgave

01:31 van de Belgische defensie onder de loop hebt genomen. En het was uiteindelijk wel een positief verhaal eh had ik dan zo wat begrepen. Maar ik heb het niet volledig eh kunnen doornemen. Nee. Eh ja, het was ook niet toegankelijk voor het publiek en ik had geen goesting om een kans aan te maken. Maar misschien moeten we kort eventjes duiden wat eh wat dat erin beschreven is en tot wel conclusies u bent gekomen. Eh inderdaad die paper eh samen met professor But van de VUB en we hebben eigenlijk gaan kijken van wat de evolutie is van de Belgische defensie uitgaven van na de Koude Oorlog 1990 eh tot vandaag. Ja. En wat dat we dan eigenlijk zien is dat we een heel lange periode van decline gehad hebben hè. Dus waar dat waarbij dat we teerden op dat peace dividend hè. Er ging geen oorlog meer komen. En we gingen we hebben ons leger afgebouwd. We hebben onze defensieuitgaven afgebouwd tot ik denk het dieptepunt was ergens eh

02:19 0,88% van het BBP terwijl dat we eigenlijk hè naar 2% intussen is er al al 3,5% moeten. Ehm en dan zien we dat we de laatste jaren stilletjes aan terug onze defensieuitgave omhoog krikken, opbouwen. Maar als je dan eigenlijk gaat kijken in koopkrachttermen, dus wat we daar vandaag de dag mee kunnen kopen, dan zitten we eigenlijk vandaag op het niveau van 1990, hè. Dus ja. Ehm dus en is dat goed of slecht op het niveau van 1990 zitten? Wel eh als je in nominale cijfers zou gaan kijken, dan zou het lijken alsof dat ons budget enorm gestegen is. Maar de de inflatie is gewoon zo hoog. Eh en van militair Ja, voilà. Van militair materiaal is dat nog veel meer dan van gewoon consumptiegoederen. Die prijzen stijgen nog veel sneller. Dus dan zie je

03:04 eigenlijk dat je het aantal tanks, we kopen nu geen tanks. Of het aantal vliegtuigen, het aantal dat eigenlijk hetzelfde gebleven is. Terwijl dat we toen eigenlijk na een oorlog kwamen. En dan was denk ik vandaag de dag, we zijn niet in oorlog, maar we zijn misschien toch ook wel niet in vrede en we zien toch dat we eigenlijk onze defensiecapaciteit moeten opbouwen. En eh ja, misschien ehm vraag je ehm heel concreet allez of ter analyse van het huidige speelveld. We zitten nu wel in een soort van momentum waarin dat er nu heel snel terug besloten wordt om eh die uitgaven te gaan verhogen. Eh maar uitgave verhogen is niet zo moeilijk. Ehm dat heel effectief spenderen op een eh zinvolle en duurzame manier, misschien iets meer. Ehm ik vraag me wel af gewoon als algemene vraag, maar is nu zo'n snelle toenaame van dat budget alleé ook al is het terug het niveau van 1990, maar ik bedoel voor het punt waar

03:49 we vi jaar geleden bij van komen, is dat wel slim? Zijn we nu wel de juiste uitgaven aan het doen? gaan gaat er nu binnenkort zo niet binnen 10 jaar zo wat schandalen zijn omdat we nu ineens geld hebben en snel een aantal dingen aankopen wat minder achter zit ik ik ik had liever een goede rampup gehad over een aantal jaren dan wat plotsere momentum hè. Ik bedoel nu het het voordeel misschien van zo ver te zitten dat we zaten is dat er ja dus voilà hè. Dus we hebben heel veel heel veel dingen om aan te kopen. We moeten onze munitest aanvullen. Eh eigenlijk als we dus wat wij kopen hè of dat als wij extra 35's kopen of een extra fregat kopen, dat is niet eh de minister die 's morgens wakker wordt en zegt: "Ah ik ga eens een extra fre gat kopen hè." Dus dat is de NATO die eigenlijk eh concrete

04:36 targets oplicht aan elke aan elke lid staat van jullie moeten zoveel gevechtsvliegtuig kopen. Jullie moeten en eigenlijk zijn die targets heel duidelijk en moeten we daar gewoon naartoe gaan. En vandaag de dag zijn we daar nog lang niet. Dus we we hebben nog wel nog wel marge om eh om te groeien op die manier. En zijn daar nu veel eh nieuwe thema's of heel specifieke thema's? Want je kunt inderdaad wel algemeen materiaal aankopen en daar zult je altijd wel iets eh iets goed mee doen. Maar ik denk dat we het een tijdje terug ook wat is dat nu meteen denk het wel erover hadden of of ja bon maakt niet echt uit. Ehm van ja, maar waarin moet voornamelijk dan ook België investeren, hè? In functie van België, België zijnde, waar het geografisch ligt eh de impact van al die zaken. En dus wij hebben niet zomaar algemeen materiaal nodig los van eh de be minimum. Eh zijn we daar ja aan het

05:22 kijken naar specifieke thema's die ons echt anders maken dan andere landen of zijn we echt heel algemeen nog steeds bezig? Eh wel opnieuw hè. Dus we hebben die die NATO capability targets die wij moeten halen waarvan NAVO zegt van oké jullie hebben zoveel jullie moeten naar dat gaan. En voor ons bijvoorbeeld onze F35's zijn echt hè we moeten we moeten er er eh 11 gaan bij kopen. Eh dat is voor ons eigenlijk iets wat dat wij echt kunnen bijdragen aan maar dat is wel voor internationaal werk om het zo te zeggen. Dat is niet eigenlijk voor België zelf hè. Bijvoorbeeld heel specifiek de haven beter verdedigen hè. Dat is eigenlijk ook heel ja geopolitiek interessant om het zo te zeggen. Dat valt zeker ook onder defensie presume. Eh maar ja, ik weet nu niet in hoeverre dat dan de vliegtuigen daaraan bijdragen. Dat is dan weer voor internationaales Europa meer eh nu ik denk dat onze gevechtsvliegtuigen zijn een onderdeel van ons luchtafweer

06:08 hè. Dat is dat is gelaagd hè. Je begint met counterdrone en je hebt korte afstand, middellange afstand, lange afstand. Onze F35 zijn vormen daar ook een deel van. En volledig terecht hè. Eh in luchtafweer hebben we ook nog heel veel eh we beginnen stilletjes aan hè, maar de bedoeling is wel dat we op het einde van onze strategische visie dat we eigenlijk dat volledig scala kunnen eh kunnen afdekken. De de haven van Antwerpen Porvent Re is is een mogelijke target. Ehm maar eh de bedoeling is om om eigenlijk heel ons grondgebied te gaan beschermen, hè. En heeft dat veel impact op onze Belgische economie ook in positieve zin, hè? Want de facto zegt je: "Er zijn meer uitgaven, maar dat hoeft dan ook niet. Daarom altijd naar het buitenland te gaan." Want er juist eventjes kort over eh FN Herstal eh wapenfabrikant in Walloni heel gekend is denk ik wereldwijd ook.

06:53 Ehm ja, je zou kunnen zeggen van oké op zich kan dat ook wel een stuwfactor zijn voor onze lokale economie zei dat het nu wel een gevoelige sector is die wat die die nooit positief werd belicht. Alhoewel dat ik altijd denk dat eh hè gelijk met eh banken die er niet mochten investeren of vaak vondsen niet. Ik denk dat dat nu ook terug wat meer open is. Wat op zich wel goed is. Ja, het is een eh ja ehm dat is inderdaad aan het veranderen, hè. We zien dat banken nu wel hè meer open zijn om kredieten toe te kennen en dergelijk, meer aan defensiebedrijven. Ehm en om op eerste vraag te antwoorden eh kan onze Belgische economie eh daarvan profiteren? Wel, dat staat in het regeerakkoord, hè, dus dat we onze defensieuitgaven gaan opkrikken en dat we wel gaan proberen om naar zoveel mogelijk economic return uit te halen. Nu de eerste doelstelling moet wel zijn dat we militair materiaal kopen, dat we wapensystemen kopen die onze behoefft

07:40 dekken, hè. Het mag niet de bedoeling zijn dat we dingen gaan kopen omdat een Belgisch bedrijf dat koopt, hè. Dat of dat dat maakt. Maar als we dingen kopen, dan gaan we wel kijken oké, wat kunnen we in België kopen? En dan gaan we wel inderdaad zien, dan gaan we proberen van bijvoorbeeld onze Belgische bedrijven in waardeketens te krijgen van grote internationale bedrijven. zijn hè. Ja. Ja, wij hebben FNersal is misschien de uitzondering. Voor de rest hebben wij in België niet echt grote eh tier one grote hè we hebben geen R metaal, we hebben geen Leonardo, maar we hebben wel heel eh specifieke bedrijven die echt top not zijn in in een stukje van die waardeketen en daar moeten we op inzetten. En als we dan een een een freat kopen, dan is het interessant dat we een Belgisch bedrijf hebben dat een onderdeel kan leren voor dat Fregat

08:25 bijvoorbeeld. Ja. Ja. Ja. Ik vroeg mij af het begin zei van: "Ja, de inflatie werkt niet in ons eh voordeel, want we kunnen met hetzelfde geld minder wapentuig kopen." En ik vroeg mij dan af, de lessen van Oekraïne, sluipen die dan ook door in dat autobeleid? Want een NATO kan wel zeggen 11 F35's extra, maar dat kost dan 11 keer ik ken het bedrag niet 200 miljoen of zoiets plus nog training. Dus dat gaat over plots miljarden. Maar met diezelfde miljarden kunnen wij eh antidrones kopen die veel goedkoper zijn hè. Want de enerzijds F35's en die gewichtsvliegtuigen zijn zeer duur geworden, maar tegelijkertijd heeft Oekraïne laten zien dat je met een droom van €1000 een tank van 2 miljoen kunt eh

09:11 Ja, nu ik denk dat het geen of of maar een n verhaal is hè, dat je de twee nog altijd gaat nodig hebben. Maar wat dat we zeker vanuit de oorlog in Oekraïne geleerd hebben is inderdaad hè dat die dat die life cycle van een drone dat dat heel kort is hè en dat dat eigenlijk dat die op zes weken tijd iets nieuws kunnen creëren. Eh en daar eh hebben we wel zeker lessen uit getrokken hè, van bijvoorbeeld het partnership dat we nu dat de tender die momenteel open staat hè. Dus we gaan counterdrome systemen kopen. Eh ehm de Belgische Belgische defensie gaat die kopen. Ehm eigenlijk willen we een partnership aangaan. We gaan niet gewoon zeggen: "We willen die en die systemen. Nee, we gaan een partnership aangaan voor eh voor langere periode, voor x aantal jaren. Waarbij dat we eigenlijk met een bedrijf, met een consortium van bedrijven willen gaan kijken oké eh zorg ervoor dat wij de

09:57 state of the art counter drone hebben. Als de technologie verandert, zorg dat je mee echt eh aan die aan die front zit en dat we eigenlijk het het beste materiaal hebben om te vermijden dat we bijvoorbeeld drone of country zone eh materiaal kopen dat binnen twee maanden eigenlijk onbruikbaar is omdat het omdat dat al verouderd is. Dus dat heeft het ons zeker geleerd. Ja. Want ik vermoed dat die bedrijven hebben ergens een soort van testgrond nodig. Komen die dan ook effectief van Oekraïne of zetten die dan in militaire gebieden? Want wel de eh de innovatie is het ook aan Russische gekant. Oekraïne reageert en zo innoveren ze samen tegen elkaar. Ja, inderdaad. Eigenlijk heeft Oekraïne een real battlefiel gewoon een wij hebben dat niet in België. Goed, goed.

10:43 Maar hèm eh we wat dat we wel gaan doen is effectief battlefields tests gaan eh creëren voor de bedrijven. Dus ehm onze minister heeft ook Odin opgericht, dus de Office for Defense Innovation and Industry. En de bedoeling is dat eigenlijk vanuit die instelling, vanuit die organisatie dat er eigenlijk eh ondersteuning wordt gegeven aan bedrijven, aan onderzoeksinstellingen om eh militaire R&D te doen en niet enkel R&D eh maar echt prototypes ontwikkelen en dus ook gaan testen. Dus we zijn echt aan het kijken om van die testlaps te organiseren waar eigenlijk bedrijven start-ups, Belgische start-ups met hun product kunnen gaan kijken en kunnen gaan testen bij de minister. Het is niet dat we die hè, want Oekraïne heeft zo dat befaamde eh webshop systeem waar de

11:29 militairen zelf of de units zelf kunnen gaan beslissen welk materiaal en het beste materiaal eh wordt dan eh wint dan. Ja. en krijgt meer geld en militairen krijgen meer credits. Maar kunnen wij dan met onze innovatielabs daar ook eens een drone naartoe sturen om te kijken hoe dat hem in de realiteit eh presteert omdat dat dan de de dat wordt inderdaad dat wordt ja dat word de dat wordt inderdaad gedaan hè dat dat Belgische bedrijven hun materiaal kunnen gaan testen in Oekraïne. En dat is dan op vraag van Oekraïne vaak hè. Ja. Ja. Ik vroeg mij gewoon af dat zelfs mocht hè. dat dat in onze wetgeving, want wij dan zijn wij eh ook ja, dan vechten wij zo gezegd ook een beetje mee in Oekraïne. We doen dat sowieso al met het leveren van wapens en en het het

12:16 geven van geld. Maar ik voel mij gewoon af ja tot in hoever verre zijn die ja werken wij samen met Oekraïne om de beste wapentuig we de Er zijn ook heel wat landen die intussen samenwerken met Oekraïne voor het ontwikkelen van nieuwe nieuwe wapensystemen. In België zijn we daar ook naar aan het kijken. Je hebt het Brave initiatief in Oekraïne hè, die dus echt eh R&D ondersteunen, start-ups ondersteunen. Ehm en wij zijn ook aan het kijken van hoe kunnen we met hen gaan samenwerken zodanig dat we de kennis die zij opbouwen daar in Oekraïne dat we die toch ergens dat we daar ook mee van kunnen genieten zeg maar eh en dat onze bedrijven daar eigenlijk mee eh mee op die op die technologie kunnen kunnen surfen. Ja, want Trump heeft ooit gezegd hè van eh tegen Zelenski van je hebt geen goede kaarten eh hè eh dus het is te nemen of

13:04 te laten met de deal die hier op tafel ligt. Ik zal wel bepalen hoe dat het hier gaat. Maar nu zijn we nu een paar jaar verder sinds die quote en nu voelt gech dat Oekraïne daar een soort van eh ook een assets heeft en kennis heeft die heel waardevol is voor NATO, voor Amerikanen die het nu in in Iran heel moeilijk hebben om de overhand te krijgen door de hybride oorlog dat met een standaard wapentuig en hun grote schepen dat dan toch niet volledig Ja, inderdaad. En je ziet ook eh als we hè over Middenoosten gesproken, Zelenski heeft een aantal landen bezocht en bijvoorbeeld met Saoi-Arabië een deal gesloten. Eh Oekraïne levert kennis over drone country drone en in ruil daarvoor krijgen zij financiering hè. Dus eh ja eh zo gaat het bij ons een soort van ehm

13:52 ja economisch effect hebben? wij die meer investeren in defensie, je zou kunnen zeggen dat er ehm eh als je naar Amerika kijkt, hè is denk ik eh de oorlogsindustrie ook wel een soort exportproduct. Eh zowel als het echt gaat over eh de materialen en kennis en hoe het gebruikt wordt, maar ook omdat ze wel effectief oorlog voeren soms voor strategische belangen bijvoorbeeld en dat h dat hun economie ook wel eh eh impacteert en denk ook echt een belangrijk onderdeel is van hun economie eigenlijk. Eh in België hebben we dat niet zozeer hè. Het is niet dat wij morgen een strategische oorlog gaan voeren. Dan zal het al veel meer zijn dat het vanuit NATO iets specifiek is. Maar een proactieve oorlog om het zo te zeggen om een doel te bereiken, dat doen wij ook niet echt. En we zitten wel echt nog in die defensy mindset. Dus ik vraag mij af ja, heeft dat ook een soort van economische output voor ehm voor België? En dan heb ik het niet enkel over bijvoorbeeld een herstel ofzo, maar ik

14:37 heb niet het gevoel dat onze defensiindustrie voor onze economie een belangrijke rol speelt. nu, maar misschien zit ik hopelijk zit ik daarnaast in zekere mate ik denk dat dat er toch wel heel wat bedrijven zijn meer en meer die een rol spelen eh binnen defensie. Wat dat we wel zien is dat heel wat bedrijven die in België eh binnen die defensie-industrie zitten dat dat niet hun grootste markt is hè. Dat is vaak maar een kleine deel. Ze zitten bijvoorbeeld, ik denk aan Sapka, Sonaka, die zitten in de luchtvaartindustrie en een klein onderdeel hè als je gaat kijken naar hun omzet is een maar een klein percentage daar echt van defensie gerelateerd. Ehm maar dat is wel opnieuw hè ehm als je gaat kijken onze Belgische bedrijven waar zitten die? Die zitten vaak onderaan in die waardeketen. Dus die

15:23 leveren eigenlijk aan die grotere OEM's. En vandaar worden zij misschien niet direct als traditioneel defensiebedrijf gezien, maar leveren ze zeker wel bij tot eh de ontwikkeling van dat een belangrijk onderdeel gaat worden, zeg maar van eh de export of eh de economie van België. Wel ehm als je gaat kijken naar hè die die Belgische defensiebedrijven die moeten exporteren als ze alleen alleé als ze alleen zouden moeten overleven van onze van onze Belgische defensieuitgave. It won't work. Maar dat is te koer voor alle bedrijven. Dus moeten ze moeten expen en dat is ook belangrijk en daar eh probeert het het huidige kabinet ook wel aan toe bij te dragen om die Belgische bedrijven echt ook op de kaart te zetten eh in het buitenland om om te zeggen van kijk dit dit zijn onze troeven eh en en zo

16:09 eigenlijk eh ervoor te zorgen dat er samenwerkingen zijn met internationale spelers eh met buitenlandse bedrijven en op die manier eigenlijk onze onze eigen bedrijven op de kaart zetten en eh de huidige ja budgetten die we eraan wensen te spenderen Nu inderdaad hè, er wordt eh 2% 3,5% en 5% denk ik is nu ook hetgeen waar dat we naartoe gaan. Ehm zijn dat goede procenten? Is dat zinvol om daar zo mee aan de slag te gaan? Gewoon puur als we een beetje naar de wereld kijken. Hoe eh zijn we daar een selffilling prophecy aan het doen op é of andere manier? eh zo die renteffecten. Ik ben zelf een coole minaar van eh van twee drie allez van een van daar kwantitatief iets op te plakken. Ehm nu opnieuw hè verwijs het naar die NATO capability targets. Ehm als je dat zou vertalen in procenten van

16:54 BBP dan komt dat voor de meeste landen wel overeen hè. Dus dan komen we wel aan 2% en hè we moeten nu naar 3,5%. Ehm ik ben daar zelf een coole minar van omdat dat is eigenlijk wat dat je erin steekt. Ja. Ja. Ja. Dat is dat is een input maatstaf. Terwijl eigenlijk willen we weten wat doet een land daarmee hè. We willen weten wat wat draagt België nu effectief bij? Ehm als we spreken over die die 2% of die 5% dat gaat telkens over defensie uitgaven. Er is een heel groot verschil tussen defensiewitgave en defensiebudget. Het verschil is het geld dat eh niet van het defensiebudget komt, maar wel naar defensie gaat. En dat is vooral eigenlijk de pensioenen van de militairen. Hm hm. Oké. Ja. Eh als je spreekt over budget 2024

17:39 2025, 12 miljard defensie uitgaven, 8 miljard defensie budget bijvoorbeeld. Het verschil daartussen dat die dat zijn de pensioenen van de militairen. Als we morgen de pensioenen van onze militairen gaan verdubbelen, die gaan allemaal heel gelukkig zijn. Maar dat wil niet zeggen dat we daarmee weerbaarder gaan zijn, maar we gaan wel onze target behalé sneller behalen. Dus voor mij eh veel belangrijker is niet zozeer hoeveel maar wat dat je ermee doet en dat je dat efficiënt gaat spenderen. En dan vandaag de dag ook eh hè dus nu die die 3,5 plus 1,5% hè, dus 3,5 harde defensie uitgave, 1,5 meer weerbaarheid. Ook daar stel ik mij de vraag, dat is nu voor alle lidstaten zo opgelegd. Maar moet dat eigenlijk voor elk elk

18:25 land hetzelfde zijn? Hè, je sprak daarnet België, wij liggen waar we liggen, hè. We hebben geografen, een zeer belangrijke plaats, hè. Dus we moeten ook voor die militaire mobiliteit. Als er ooit troepen naar de oostgrens moeten, dan zullen wij een zeer belangrijke logistieke draaischijf worden. Misschien moeten wij meer daarop inzetten en misschien moeten wij die percentages dan voor België anders berekenen. Dus maar het is gewoon politiek gemakkelijk te verkopen. Iedereen kent die 2% intussen, hè. Ja, maar een propaganda ontbreekt het vaak niet. Ehm maar eh Nee, nee. Oké, helder. En als we dan kijken naar de rest van de wereld, zoals bijvoorbeeld een Amerika of een China of dat soort zaken, ehm als we dan eventjes naar Europa kijken, ehm zijn we daar dan nu competitief aan het worden? Eh zijn we daar wat playing levelield? Want alleé, ik denk dat volgens mij Amerika

19:11 zit niet net onder een triljard per jaar dat hij er volgens mij uitgeven. Denk ik zes van 850 miljard. Ehm ja, ik weet niet waar dat wij dan eindigen en ehm of dat wij dan ook effectief op dat niveau een groot macht worden. Want op zich ben ik ergens wel fan van eh Europa die niet enkel soft power naast heeft, maar ook toch nog enige hard power heeft. Liefst niet te gebruiken, maar ik bedoel als het moet, zo het dan. Ehm of blijven we daardoor toch eigenlijk nog eerder ja, beperkt? Goh, ehm ik denk verschillende delen eh in mijn antwoord hier. Ten eerste is het heel moeilijk om zomaar eh defensie uitgave van landen te gaan vergelijken. Ik hoor sommige collega's vaak zeggen: "Ja, maar en wij hè als NATO, wij geven veel meer uit dan dan Rusland." Ja, in nominatieve termen misschien wel, maar alleé als je gaat kijken eh in Rusland

19:57 is alles wel veel goedkoper. Het loon van een kolonel in Rusland is allez dus ge moet kijken wat kunnen ermee kopen, want uiteindelijk telt dat bovendien wat dat we vandaag uitgeven komt erbij, hè. De alleé dat zijn dat is een je moet ook kijken Rusland had ook een grote stok wat dat wij niet meer hebben hè. Dus allez dat is dat is moeilijk om dat te vergelijken. Bovendien de Russische en de Chinese cijfers zijn wat ze zijn en vooral wat ze niet zijn. Ehm dan eh en en dan gaan wij eh gaan wij zo hoog staan als de VS en kunnen wij daarmee concurrentiëren al als dat een woord is dat we daarin kunnen gebruiken. Ja. Ja, daar zien we dat eh wij zijn niet de Verenigde Staten van Europa, hè. En zeker op defensievlak is dat heel moeilijk. Dat blijft echt nationale

20:43 bevoegdheid. We hebben ook geen leges leger. Dat gaat er in mijn leven ook nooit niet komen, denk ik. Eh Hoen zei ervan van in Europa hebben wij 170 wapensystemen en in Amerika, ik ga ongeveer zeggen 30 a 40. Ja. Dus ja, je moet dat allemaal wel onderhouden. Je moet een logistieke keten. Je moet een eh Ja, dat is dat is veel minder efficiënt, hè. Da komen we terug op die efficiëntie. Ja. Eh en we we zien dat nu in Oekraïne ook hè. Oekraïne zegt soms van alleé geeft ons gewoon één één type munitie, één zeld, want voor hun allez voor hen is dat ook moeilijk. Eh en dat maakt het economisch eh minder efficiënt, want je moet inderdaad hè je hebt je kunt niet profiteren van economische schaalvoordelen bij de productie en dergelijke meer. Maar ook on the battlefield is het ook hè die dat dat dat gebrek aan samenwerking aan

21:30 introperabiliteit is ook eh niet vast. Dus daar wordt daar worden wel heel wat initiatieven genomen hè, vanuit de Europese Commissie. Nu zien we hè heel wat initiatieven die proberen eh om eigenlijk landen, de Europese landen te stimuleren om om samen dingen aan te kopen, om samen dingen te produceren zodanig dat er eigenlijk meer standaardisatie is en dat we eigenlijk naar ja, minder fragmentatie van die Europese defensie-industrie gaan. Ehm maar vandaag de dag zie je toch dat dat moeilijk blijft en dat er toch wel sommige landen hè we gaan geen namen noemen dat er toch sommige landen hè wel heel heel hard op hun nationale trotsen en hun bedrijven staan eh en dat wanneer dat ze eh militair materiaal gaan kopen dat ze altijd eerst naar hun eigen bedrijven zullen kijken en zolang dat

22:15 dat dat erin zit zal dat heel moeilijk zijn denk ik. of misschien ook nog eigen belangen hebben. Bijvoorbeeld Frankrijk die zitten dan ook nog in eh in Afrika ja, dan moeten misschien eerder mobiele lichtgewichtvoertuigen zijn. Ik zeg ze maar iets. Terwijl dat je meer richting de oostvlank van Europa dan ga liever ander type materiaal en gaat dat zelf willen ontwikkelen. Dus dat zolang dat die noden verschillend zijn ja type voertuigen ook weer verschillend zijn. Ja, als we morgen ergens zullen ontplooien, dan zal het dan zal het in naver verband of alleé we gaan nooit als land op zich ergens gaan ontplooien, hè. Eh dat gaat alti Nee, maar we moeten het dan wel bolgewererk krijgen binnen die eh met al die verschillende types. Ja. Ja. Nu allez als we spreken over

23:01 landvoertuigen dat is nu het domein waarin dat wij ons wel geïneerd hebben met Frankrijk en waar dat wij wel gezegd hebben oké we nemen eigenlijk die doctrine volledig over en we gaan hetzelfde dezelfde voertuigen kopen. Want waar zitten zo de grote clusters hè waar Europa dan toch nog invloed op heeft om te zeggen van oké we gaan we gaan nu 20 wapensystemen minder en we gaan naar één. zijn er zo glow hanging fruit waar je van weet? Van daar kunnen we goh eh ik denk dat het het pijnlijke tegenvoorbeeld eigenlijk eh het het scafproject is hè waarat we in Europa eh dus eigenlijk hè in Europa eh proberen om een een sixt generation eh fire jet te gaan ontwikkelen. En dan zie je dat Frankrijk en Duitsland gingen samenwerken, maar dat het is nog niet volledig dood denk ik, maar toch

23:46 bijna dat project omdat het gewoon niet werkt hè, die industriële belangen en dat is heel moeilijk. Eh en dan zie je eigenlijk in plaats van dan één met één Europees project te komen en dan hè, want die R&D die die dat dat is enorm hè. Eh dan zijn er dan is er plots al een alternatief project. Ja. En dan gaan die elkaar beconcurreren en dan denk je: "Ja, maar we kunnen wel we kunnen wel zeggen we willen niet meer Amerikaans kopen." Maar als er geen Europees alternatief is en alleé in het verhaal van de F35 was dat gewoon zo. De F35 was eh was operationeel gezien het beste toestel. Er was gewoon geen geen Europees alternatief en we moeten gewoon zien als we eh dat we dat bij de volgende technologie dat we dat we die boot niet missen en dus moeten we investeren in R& moet dat ook op een

24:33 efficiënte manier. Ja. is ook eh de ik denk dat er heel veel bedrijven alleé veel landen het wel willen doen, maar als er geen zekerheid is van inkomsten gaat er nu 10 verkopen of 1000 en je weet dat niet, ja, dan ga je geen enkel bedrijf daar willen hè of bank daar een lening willen voor geven voor die Ja, dat is inderdaad hè dat is een beetje het het eh ja het specifieke aan die defensie-industrie hè. Dus die ja dat dat gebrek aan zekerheid van vraag hè. Als morgen de oorlog in Oekraïne stopt, gaan we dan nog hè kunnen produceren. Vandaar dat wij bijvoorbeeld ook met FNR stal eh dat we een partnership hebben aangegaan voor eh voor munitie. En dat we zeggen: "Oké, de de Belgische overheid engageert zich om gedurende x aantal jaren munitie te kopen en om mee te dus om geld mee te

25:19 investeren in eh de het aanleggen van een extra productielijn. Bijvoorbe ben wel benieuwd of dat er eigenlijk eh ook positieve verhalen uit gaan komen in ehm in de zin van ja, er een paar industrieën gaan natuurlijk wel terug een omslag maken hè. Iemand had mij ooit eens een tijdje terug gezegd, maar dat was denk ik voor maar ehm eh dat altijd goed uitkijken voor de Duitse autoindustrie, want zodra er terug meer gemilitariseerd worden gaan die zeker wel een belangrijke rol spelen. Moet echt wel wat capabilities hebben. Dus je ziet nu ook wel dat er een zekere ja zonk zit om het zo te zeggen hè. De autoindustrie is eh niet meer zo sterk in Europa. Allezel is nog steeds wel extreem sterk, maar ik bedoel toch uitdagingen. Daar vormt nu wel bijvoorbeeld de militaire shift ook een groot eh ehm ja, positieve uitdaging om het zo te zeggen, omdat ze daar waarschijnlijk ook wel veel in gaan doen. Dus ik ben ook wel benieuwd in hoe dat misschien nu sommige sectoren een beetje gaan verschuiven of daarop kunnen toespietsen en misschien van een aantal

26:05 crisissen om het zo te zeggen toch ook terug een opportuniteit kunnen maken. Ehm ja. Ja, ik ben gewoon benieuwd naar de impact en vooral ook welke sectoren dat we nu gaan zien daarop toespitsen. Eh technologie is ook zo een heel vage dan, want dat is zo'n eh ik had even een verzamelwoord voor alles geworden tegenwoordig. Eh maar ja. Ja, heel eh heel benieuwd naar en hoe dat dat gaat evolueren. Ja. En ook ehm landen zoals Polen en Duitsland die voelt die nemen zo aan het voortouw heb ik heb ik de indruk nu hè. Ja, Polen natuurlijk. Allez, ze liggen waar ze liggen hè. En merk dat komt ook die naar die geografische ligging van landen sterk bepalend is hè. De de dreiging die ze voelen voor eh voor hun defensieitgave hè. Polen gaat nu naar 5%

26:52 gaan. Dat is eh dat is allez dat is in procentueel gezien hè meer dan de Verenigde Staten op dit moment hè. Duitsland gaat enorm eh enorm hun defensie uitgave verhogen. Dat eigenlijk een volledige break is met alles wat ervoor eh dus je ziet inderdaad wel dat de Baltische staten Finland, Estland ze die ver zit er dan ook een soort van verdienmodel op hè, want je hebt eh je gaat ook op handelsmissie of op missies naar het buitenland eh binnenkort naar Turkije. Dat is ook een economische motieven zitten daarachter. hebben die landen dan ook vroeger was het not dom om te gaan investeren. Nu ligt die poort gewoon volledig open. Hebben zij ook economische motieven om te zeggen van wij gaan defensie naar 5% brengen. We hebben natuurlijk ook die dreiging van

27:38 Rusland, maar we hebben nu een vrijgeleiden om maximale onze industrie om te vormen, dubbel use en dan te exporteren van wapentuig. Goh, ik denk alleé ik ik denk absoluut niet dat eh de verhoging van een defensieuitgave economische motieven heeft, hè. De verhoging van onzeitgaven die zijn nodig omdat geopolitiek de situatie is eh hoe dat ze is. En eh inderdaad hè soft power is belangrijk, maar hè eh ik denk dat de woorden van Bartte Wever waren hè je niet to carry a big stick hè. Dus je moet ook wel eh je moet ook wel de de u uw tegenstander kunnen eh allez geloofwaardig kunnen afdreigen en zeggen van oké, wij hebben wel hè wij kunnen ons wel verdedigen. Ehm dus dat is het

28:24 doel van de verhoging van die defensie uitgave. Daar zit geen verdienmodel. Alleé, dat is niet de bedoeling natuurlijk dat daar eh industrie achter zit eh die dan die producten of die wapensystemen gaan producer. Ja, dat is dat is zo hoe het wer Nee, maar zij gaan lobbyën van hè kom eh regering, wij willen investeren in onze wapentuig in onze in onze zo vaak het woord wapentuig gezegd. Ik hoor echt nooit, maar ja. Oké, doe maar verder. Ander woord voor wapentuig. Ja, gewon wapens. Maar ja, oké hè van hè dat er nu veel gelobbyed word gelobbyed wordt. Want bijvoorbeeld op zo'n handelsmissie naar het buitenland voor de Belgische bedrijven dan op de kaart te zetten. Eh wat voor type bedrijven zijn dat dan? Wel dat worden dat worden altijd sectoren gekozen, hè. Dus bijvoorbeeld

29:10 onze vorige handelsmissie was naar Californië. Eh dat ging dan over eh sports en entertainment industrie en ook defensie industrie. We zijn daar hè we zijn naar Silicon Valley geweest. Eh daar Ja. Dus en en deze keer eh ik heb gezien Leonidas eh gaat mee, Lotus gaat mee, dus ik veronderstel dat ergens in de voeding eh in en maar ook opnieuw hè defensie dat biapens. Ah ja, ik weet niet wat ze anders moeten doen. Eh maar ook defensie defensie eh eh industrie staat weer op de kaart. Dat betekent dat wij inderdaad een aantal bedrijven Belgische defensiebedrijven gaan meenemen en dat we daar ook een aantal Turkse defensiebedrijven gaan bezoeken. Ehm er gaat ook een letter of intent eh ondertekend worden door de twee regeringen hè. Dus eh onze minister van defensie, minister Priva, gaat ook mee, gaat een een eh een brief allez van

29:57 letter of intent ondertogan dat landen meer gaan samenwerken op vlak van defensie-industrie. Dus de bedoeling is ook daar om van elkaar te leren en om inderdaad hè de poort te openen voor onze Belgische bedrijven eh om om eh te kunnen samenwerken met het Turkse bedrijven. Ziet je daar ook eh vanuit Europa? Want ik bedoel echt wel een beetje vergaande glorie als het aankomt op eh hard power. Dus in dat aspect zeker goed. Alhoewel dat onze economische eh tijden genoeg uitdagend zijn. Dus moeten we daar dan nu weer al dat geld aan spenderen. Maar dat is een ander soort topic. Ehm ziet je. Ehm ja, ik ben mid sentenceens mijn vraag vergeten. Maar ik denk ik denk niet dat het een ander soort topic is. Ik denk dat dat heel dat dat heel relevant is. Want inderdaad hè Maar wat als we het niet doen? Ja. Ja. Nee, nee, maar ik ben fan, want het is duidelijk als je geen als je niet gewoon

30:43 soms kunt zeggen nee en niet anders dan iemand nog luistert en daar hebben we dus wel geopolitiek zwaar verloren. Ehm dus nee nee nee, ik denk denk dat we het wel moeten doen. Maar dat was inderdaad mijn vraag. Nu heb ik ze herinnerd. Zit je daar een soort van eh shift misschien? Misschien ook nodig, maar nu ben ik even heel voorzichtig. Ehm zoals in Amerika, in onze cultuur daardoor misschien. Wat wil ik daarmee zeggen? Wij noemen het nu allemaal hè defensie. In Amerika hebben het gereebrand, hè naar Department of War. Ehm hè dus dat is passief versus actief om het zo te zeggen. Ehm ook al ehm is het agressief en is natuurlijk veel theater et cetera. Er is ook wel iets voor te zeggen om er eigenlijk zo terug naar te kijken. Eh niet dat we actief aan oorlogsvoering moeten gaan doen, maar ja denken vanuit verdedigingsmindset of we moeten iets gaan bereiken. Het zijn toch weer ander soort eh topics culturen. En misschien schuift het er wel in met positieve en

31:29 negatieve gevolgen, veronderstel ik dat wel. Maar ik heb wel het gevoel dat er een shift is, maar allez, laten we eerlijk zijn, onze generaties, we hebben nooit oorlog gekend. Wij wij zijn we zijn een beetje verwend, hè. Wij zijn verwend. Ehm en wij weten niet wat dat is. Laat staan dat we iets van ons van onze luxe moeten opgeven eh om te kunnen om die defensie uitgave te kunnen financieren. Ik ben een kind van de jaren 80 hè. Eh ik ben toen waren de defensie uitgave veel hoger dan vandaag. Procentueel gezien hè. We we we hadden toen veel hogere defensie uitgaven. Maar ik ben ook geboren in een ziekenhuis. Ik ben ook naar een school kunnen gaan. Allez dat was allemaal mogelijk. Nu lijkt het alsof oei hè we moeten naar 2% gaan of

32:15 naar 3,5% en en oei dat gaat niet meer. Jawel, we moeten gewoon de juiste keuzes maken denk ik. En daar als je de Belgische burger gaat vergelijken met een burger eh in Finland bijvoorbeeld. Ja, wij hebben die mind willingness to fight for country. Ik heb je kent de statistieken ook, maar België en Frankrijk ook staat maar op 17% ofzo. Maar je ziet inderdaad wel rond Rusland is dat allemaal 60 70 80%. Dus je ziet ook maar hoe echter dat de dreiging voelt is of wat je hebt meegemaakt. Maar zelfs de reactie op het noodpakket hè. Dus de regering stelt voor. Minister Kentin stelt voor van het is misschien interessant om een noodpakket in huis te halen voor crisissituaties. Eh dat werd afgedaan als bangmakerij en paniekzaaierij terwijl alleé misschien moeten we eens beseffen

33:00 in welk voor soort situatie dat we zitten en dat dat het geen kwaad kan om ons voor te bereiden op Ja. Ja, tuurlijk tuurlijk. Dat is een beetje gelijk alleé ben ik heel cliché bezig, maar gelijk z altijd zegt hè better to be a warrior in a garden than a gardener in a war hè. en die soort mindset. Better to be prepared and be able to rather than eh Ja. Ja, maar dat is ook zo. We zijn ook hè na die just in Time Delivery. We hebben dan eh die een eh hoe noemt ze de Evergreen is in het kanaal hè. zoiets een keer scheef gaan staan en ehm heel veel fill en supply chain problemen. Ja, dus dat is ook zo'n soort van we moeten ons economisch ook gaan beter gaan bewapenen tussen hakes. Ik denk dat dan een hele belangrijke is hè vandaag de dag. Als we spreken over

33:46 oorlog dan is dat dan spijtig genoeg met met tanks en drones in Oekraïne. Maar het is veel meer dan dat hè. Het is eh economische oorlogsvoering is denk ik vandaag. Er zijn misschien geen dodelijke slachtoffers en de beelden zijn misschien niet zo spectaculair, maar de kosten zijn enorm. Eh de Europese Commissie sprak vorige week eh dus de de over het sluiten van de straat van Hormus. Dat kost aan de Europese bedrijven 500 miljoen per dag. 500 miljoen per dag. Dus op tw maanden tijd heeft dat aan de Europese bedrijven al 27 miljard euro gekost. Dat is meer dan twee keer ons defensie uitgave. Allez, dat is enorm. Ehm en dat we voelen we voelen dat wel, maar we staan daar misschien niet genoeg bij stillen. Inderdaad, hè. Eh ik denk dat we daar zeker voor moeten eh zeker

34:32 naar kijken. Dat dat gebeurt ook op Europees niveau, ook op Belgisch niveau momenteel. Van oké, hoe wat zijn onze strategische sector sectoren, waar zitten onze afhankelijkheden en hoe kunnen we die afbouwen, hè. Ja, onze weerbaarheid. Ja, gewoon het energetische debat, hè. een paar jaar geleden, alleé niet zo heel lang geleden. Ja, kerngie daar werd niet over gesproken. Dat was geen deel van de mix. Maar nu natuurlijk die weerbaarheid komt daar terug in het vizier. Niet niet enkel CO2. Ehm maar ik vraag mij af, kijkt Defensie ook naar die algemene economische weerbaarheid als natie, zone, EU? Ehm wel, we hebben die bevoegdheden of niet? Hè? Nee, dat valt niet rechtstreeks in onze bevoegdheid. Nu, er is een werkgroep rond economische veiligheid. Die kijken onder andere naar supply chain security

35:19 en dergelijke meer. En we hebben daar wel een stoel hè. We we we zitten daar wel mee aan tafel. Eh en dat is ook belangrijk want eh voor defensie eh heeft dat een invloed. Als onze bedrijven niet meer bevoorraad worden, ja, dan kunnen zij ons niet meer bevoorraden. Ehm en dus dat dat is zeker belangrijk. Daar moet over nagedacht worden. Niet enkel voor de defensiindustrie, maar gewoon veel breder dan dat, hè. Want dat is dan die hybride oorlogsvoering. En als je dan eh eh zoals ik ik het zie, overdrijft nu een beetje. Maar als je kijkt naar hoe Trump handelt, het is altijd wel in ons nadeel. Als je dan bijvoorbeeld de de mineralen die in Oekraïne zitten. Ja. Eh ik dacht dat Van der Le of begin 2022 een missie had eh naar Oekraïne om

36:06 eh vat te krijgen op die mineralen hè, om die te gaan ontwikkelen. Maar ja, dan is Trump daar weer tussen gekomen van ah, ik heb u met zoveel miljarden geholpen. Ge moet mij terugbetalen in eh mineralen. En als je dan nu ziet de straat van hormo is eh toe of dat je dat nu gewild heeft of niet. Maar je voelt wel dat er langs alle kanten worden wij aangevallen. De kosten stijgen, want defiekosten stijgen, onze bedrijven ondervuur, olieprijzen stijgen. Ik vind dat bijna ook een soort van hybride oorlogsvoering. Enkel Poetin waar we bang moeten van hebben, maar blijkbaar aan de andere kant van het land is sociaal. kunnen ze ons ook ter is volgens hem the most beautiful word in the dictionary hè. Dat is puur economische oorlogsvoering. Eigenlijk

36:51 met met tarieven eh zijn tegenstanders of maar ook hè Spanje bijvoorbeeld als Spanje hun hun vlieg eh hun luchthavens niet ter beschikking wilt stellen, dan dreigt hij met sancties. Dat is puur economische oorlogsvoering hè. Eh maar ja, Amerika, maar ook China hè. Eh China als je als land de Dalal Lama ontvangt of Taiwan officieel herkent, gegarandeert dat je niet meer exporteert naar China, hè. Dus dat is gewoon puur economische oorlogsvoor. Ja. En ook de deindustrialisering dat ook echt wel georganiseerd wordt. Ja, een industrieel beleid hè. Waarom zijn die sectoren zoals eh elektrische voertuigen, zonnepanelen in China zo sterk? Omdat zij die gewoon eh massaal gesubsidieerd hebben. Nu misschien kunnen we daar wel eens iets van leren hè. Misschien moeten wij ook eens gaan kijken van wat mo ik denk dat we al genoeg subsidies uitgeven. Dus ik wil dan even uw eh opmerking nuanceren. Het budget is al gekend, laten we het dan effectiever

37:36 spenderen, hè. Maar ja, nee, sorry. Nee, nee, maar ik denk gewoon eh in bepaalde sectoren hè, moeten we gewoon zien dat we dat we inderdaad minder afhankelijk worden en dat kan eh alleé we kunnen wat er niet in de grond zit kunnen we er niet uit halen hè. Als we geen kobalt hier in België dan kunnen we er niet maar misschien kunnen we wel kijken naar eh naar bijvoorbeeld alternatieven hè voor lithium eh recyclage van batterijen eh gaan investeren in die sea mining bijvoorbeeld om daar te gaan kijken om op die manier eigenlijk minder afhankelijk te worden van landslopen defie dan ehm omdat ze van nature eh vooral defie en oorlogsvoering maar hebben zij ook invloed gezegd we hebben een stoeltje eh maar echt invloed op hoe een land zich georganiseerd.

38:23 Eh dus puur economisch hè, dat we niet afhankelijk zijn van energie van Rusland bijvoorbeeld. Dat defensie zou zeggen van oei Poetin toch geen goed idee om daar economie aan te hangen aan dat Russisch gas. Ehm wel we zitten natuurlijk in die in die werkgroep hè, dus daar daar bespreken we die zaken mee. Eh anderzijds eh is er binnen ADIF hè, dus binnen de militaire in is er ook wel een cel die zich bezighoudt met het wetenschappelijk en economisch potentieel, hè. Dus eh de staatsveiligheid doet dat enerzets, maar de militaire inlichtingienst houdt dat ook eh houdt dat ook in de gaten. En als er bijvoorbeeld een bedrijf eh dat gelinkt is aan een defie-industrie dreigt overgenomen te worden, dan gaat Alif dat echt wel controleren. Dus dat we niet zomaar onze kroonjuwelen hè of onze strategische bedrijven in handen

39:09 laten komen van eh ehm minder vriendelijke stat of zoals eh 5G masten en zo eh kritiek infrastructuur. Daar gaan ze dat wel. Ja, dat is heel heel selectief hè. Dat is heel hard met een ver groot glas. Waaren zo macroeconomisch eh in Europa bijvoorbeeld, ik weet niet dat daar dat daar echt werkgroepen op zitten om onze weerbaarheid Ja. Ja, absoluut hè. Dus eh op Europees niveau zal niet ontbreken. Eh strategieën en doctrines eh ja eh maar er is een economische veiligheidsstrategie hè op Europees niveau. Eh die is voorgesteld eronderlij in in 2024 intussen denk ik. En en die is eigenlijk gebaseerd op op eh op drie P's, hè. Protect. Bescherm uw eigen uw eigen bedrijven, bescherm uw eigen

39:55 economie hè, bijvoorbeeld door screenen van buitenlandse investeringen en dergelijke meer. Maar ook promote hè, zorg ervoor dat onze eigen Europese bedrijven kunnen concurrenti het hoofd kunnen bieden aan concurrentie met Chinese bedrijven, met Amerikaanse bedrijven. En daar komt dan dat industrieel beleid hè in in eh dat we nu bijvoorbeeld zeer sterk zien in de defensiindustrie vanuit Europa komen hè worden er eh heel wat programma's eh opgestart om die defense industrie te ondersteunen. En die derde P en dat is denk ik minstens even belangrijk is de P van partner hè. Zoek uw partnerlanden. Eh eh bijvoorbeeld het Mercurelsakkoord is daar een mooi voorbeeld van. De relaties tussen eh Europa en en India nu bijvoorbeeld hè. Dus zoek naar andere partners die eigenlijk dat die ervoor

40:41 zorgen dat je voor bepaalde zaken niet afhankelijk bent van één land. Ja, we hebben inderdaad nieuwe handelsrelaties. Eh ik heb die eigenlijk nog niet zo bestudeerd. Ik weet niet dat je er iets meer van weet. Wel, wij zijn vorig jaar zijn wij eh naar India geweest hè op eh op eh op missie. Eh dat ging dan wel specifiek rond rond de defensie-industrie, maar ja, daar zijn heel veel mogelijkheden hè. Eh dus ik denk dat we eigenlijk onze blik moeten openzetten en en is dat een open een eh zijn daar akkoorden om militair materiaal of militaire apparatuur? Want India zit da zit niet bij de auto. Nee nee India is geen in India is inderdaad geen Maar hoe kun je dan handel drijven met een nietop partner of hoe hoe werkt dat dan dat partnerships onze Ja, dus B2B kan dat sowieso hè. Dus onze bedrijven kunnen sowieso handeld

41:28 drijven hè met eh met dus ja raketten ergens anders laten maken. Ja. Dus momenteel ook daar met India zijn we eigenlijk eh volop in de laatste fase denk ik om een om een letter of intent eh te ondertekenen echt voor meer te gaan samenwerken op vlak van defensie-industrie. Wel dan opnieuw hè bijvoorbeeld we hebben we hebben een Belgisch bedrijf John Cokoril die samenwerken met een indisch bedrijf. Ehm Tales zit daar bijvoorbeeld al. Dus ja daar wordt wel echt samengewerkt. En gebruiken wij ze voor IP en technologie en? Dat is altijd bij sommige landen is dat inderdaad wel eh wel een een aandachtspunt dat we moeten zien dat we onze IP wel beschermen. Dat is absoluut. Of gaan zij puur de de de productie doen van Wel ik wou zeggen wapentij z van alles zijn hè. Dat kan dat kan inderdaad gewoon van puur productie gaan naar joint

42:15 development. Dat is eigenlijk dat dat kan verschillende vormen aannemen. Ja. Oké. Eh ja, misschien omdat je nu er juist eventjes sprak over ADF ehm ben ik ook wel geïnteresseerd van ehm wat ik altijd heb vernomen toeker hè op alles wat we doen op elk mogelijk niveau ook zijn we altijd te klein hè om het zelf te organiseren. Dus we hebben daar altijd een gebrek aan schaalgroten en zelfs als we altijd alles opnieuw volledig zelf proberen te bouwen is dat niet slim. Ehm hè dus je moet heel vaak samenwerken met al uw randlanden zodat laat iedereen maar specialiseren. Wat dat onze specialisatie is dat is dan niet hele tijd helder. Maar ehm gelijk bij de inlichtingendiensten, je hoort wel dat die vaak eh ja niet enkel ondergefinancierd zijn, maar dat die eigenlijk te klein zijn om hun werk effectief te doen of eh zo effectief als we het zouden willen om het ik zal het misschien zo eh meelopende zaken bezet zijn, hè, zoals die strijders volgen

43:01 ofzo. Ehm en in die zin ehm gaat daar nu ook opnieuw meer gelden naartoe naar dat soort zaken. Is daar ook een onderdeel van die stijging nu van ons budget of is dat veel meer eh ja toch gewoon het materiaal om het zo te zeggen en eigenlijk de infrastructuur veeler dan eigenlijk die manschappen maar dan niet gestandaardiseerd infanteris om het zo te wel ik denk dat het het zal overal alle het gaat overal een beetje naartoe gaan, hè. We kunnen niet alleen maar eh nieuwe wapensystemen gaan kopen eh als we het personeel niet hebben om ermee te vliegen of er te rijden om of om het te besturen. Dus eh daar dat gaan we sowieso moeten doen. Ehm en en dat doen we ook hè. We gaan naar eh 34.500 eh troepen in in 2035. Dus we moeten enorm gaan recruteren. Ja, maar dat kunnen we blijkbaar zelfs vandaag niet heb ik vernomen. Want ik

43:46 weet niet waar dat ik het over laatst had gehoord, maar was het misschien theorie het zelf z of iemand anders alleszins ook dichtbij betrokken dat onze infrastructuur ondertussen zo verouderd is dat als we nu morgen ehm terug de dienstplicht zouden invoelen voeren dat we gewoon niet meer de infrastructuur hebben, niet meer de mensen om eigenlijk ja, al die mensen te kunnen opleiden. Dus ook dat we daar echt terug moeten beginnen bouwen aan infrastructuur om het mogelijk te maken om die ramp-up te doen. Ja, inderdaad hè. En ik denk een drietal weken geleden is kwartierplan uitgekomen. Dus hè dus ons plan om te kijken van welke en wat gaan we doen met welke militaire kwartieren. Ja. En daar is heel duidelijk gezegd oké eh er wordt niks meer verkocht. Elk militair kwartier wordt eh hè dus en welke gaan we heropwaarderen? Want we hebben dat inderdaad nodig. hé als ik gewoon kijk naar ik kom van de KMS hè ook daar hè we gaan naar meer recrutering maar dat betekent op een bepaald moment zit er daar een bottelek

44:33 van inderdaad we hebben geen bedden niet meer om ze te leggen. Eh en ook zij ja zij gaan moeten eh zoeken naar extra plaatsen. Dus ja hoeveel mensen zoeken we nu ik heb geen idee met 1000 maar dat val wel mee geen tienduizen hè. Dus ja we gaan naar 34.500 nu in totaal. Dus dat betekent ook hè dus de stijging is ook zeer groot in het aantal burgers en het aantal reservisten. Dus als u reservist wil worden. Ja. Ja. En daarna komen die pensioenen weer en dan de volgende regering gaan zeggen: "Godverdomme eh die de pensioendruk is te hoog." Maar we gaan nog niet militairen eh nu recruteren die binnen vier jaar op pensioen gaan. Nee neee. Zijn nog wel. Maar daar daar denk ik is ook wel zwaar gewerkt aan de attractiviteit. De financiële attractiviteit. Dat was een tijdje terug volgens mij een stukje dat al die lonen ook wel terug naar boven zijn gegaan. Wat ik ken ik ken er te weinig van. Maar

45:18 ergens wel goed zal zijn. Ja, nu ook bijvoorbeeld eh zeer onlangs is eigenlijk eh het idee goedgekeurd, de verwijderingspremie hè, dus dat militairen die vaak heel ver van een van hun kazerne wonen, dat die eigenlijk daarvoor gecompenseerd worden, hè. Dat zijn allemaal zaken die Ja. En wat ik wat ik ook eh gezien heb of geleerd dan eh over Oekraïne, er zijn eh mensen die, ik zou zeggen, heel goed zijn met drones en computers en eh eh kunnen nadenken en solderen en en maar ja, die zijn niet gemaakt voor op het aan het front. Die dat zijn wij zek geeks en nerds. Hm. Maar die Geeks en die nerds hebben ook een grote impact op de Battlefield of zelfs de grootste impact op de Battlefield. En die zover ik het begrijp, je gaat dat misschien beter weten, zijn die niet rechtstreeks

46:05 verbonden met het echte leger. Die hebben wel communicatielijnen, maar die opereren vrij solo in bepaalde gebieden. Dus ik ik kan mij inbeelden dat wij wel zeggen van wij hebben meer nood aan manschappen en kazerners en en zo dat zo het traditionele eh het zichtbare om het zo te zeggen. Maar misschien hebben wi ook wel nood. Maar absoluut hè. Ik denk dat wel. En ik denk dat we daar ook eens echt moeten nadenken hoe kunnen we die mensen aantrekken hè. Want momenteel hebben we een heel eh rigide selectieprocedure en iedereen moet dezelfde dingen kunnen en en en kennen. Maar misschien moeten we inderdaad eh daar wat flexibeler in zijn. Ook naar loopbanen toe. Idee van militair, dat is naar Rambo, dat is een para, dat is iemand die eh terwijl Uraïne heeft die mensen zeker ook nodig, maar ook nog die andere hè.

46:50 En dat is dan ook ineens plots naar voren gekomen van je hebt ze beide nodig hè. Niet enkel. Nee. Ja, absoluut. Absoluut. echte soldaten. Misschien ehm klein randvraagje. Ehm misschien is er geen verschil, maar puur uit interesse. Is er een verschil met lesgeven op een eh militaire school eh militaire universiteit om het zo te zeggen? Koming op tijd zoiets. Oh ja. Ja, inderdaad. Zien we zien we cultuurverschillen. Maar academisch kwartiertje is dat academis bestaat niet. Nee nee dat bestaat niet. Wij beginnen echt op tijd en die staan allemaal recht als wij binnenkomen. Ehm en het het grote verschil is dat zij werknemer zijn, hè. Dus zij zijn student, maar ze zijn werknemer van defensie. Dus zij zij hebben een loon en ze zijn dus verplicht om in de les

47:36 aanwezig te zijn. Dat is misschien het grootste verschil eh als je op de VUB les geeft. Eh op een vrijdagochtend heb je niemand omdat ze maar eh op de KMS wel, maar dat wil niet altijd zeggen dat ze even aandachtig meevolgen, hè. Ja. Eh maar ik ik ik vind het een heel leuk een heel leuke instelling. Ik heb ik geef er heel graag les. En wat doert je daar? Economie. Economie. Ja. Ja. Dus eh en ehm zijn dat dan Ja, op zich ik denk eh uiteindelijk waarmee je kunt afstuderen het zijn wel dezelfde diplom's. Er is ook geen verschil in eh inhoud. Of zijn er ook zeer toegepaste zaken? Wel ehm op de KMS zelfs zijn er twee faculteiten. Je hebt de de polytechniek, dus bruggelijk ingenieur en dan heb je sociale en militaire wetenschappen. En ik vergelij dat altijd een beetje met zo poll en sok, maar dan met een met een kakantje, hè. Dus ehm

48:21 die hebben sociologie, die hebben psychologie, maar dat is dan militaire sociologie, militaire psychologie. Ehm maar dat is een beetje vergelijkbaar. Dus wanneer dat zij afstuderen voor sociaal en militair wetenschap 4 jaar, de beleingurs 5 jaar, dan is het ook wel de bedoeling dat ze binnendefensie blijven hè. Dus de bedoeling is wel dat ze een rendementsperiode doen die 1,5 keer hun aantal studiejaren is. Voor alleer dat ze defensie mogen verlaten. Als ze dat vroeger doen, maar vijf keer Ja. dus als ze vier jaar studeren, ja, moeten ze z jaar daarna bij defensie renderen. Willen ze defensie vroeger verlaten, dan moeten ze in principe hun Ja. Mak sense hè. Alle ik bedoel ze worden ook wel effectief. Alleel dat is het model hè om het zo te zeggen. Ik vind wel ja die mensen eh die onderwijst tot hoe

49:07 groeien die hoe zit dat in elkaar hoe groei die dan op in defensie? Wat is de bedoeling dat die moeten gaan leiden? Dat is ja, dus dat zijn dus dat is universiteitsniveau. Dus dat zijn kandidaatofficieren. Wanneer dat ze afstuderen zijn zij officier. Eh en dan gaan ze naar de eenheden en zij kiezen zelf in functie van hun ranking mogen ze eerst kiezen eh wat als zij gaan doen? Willen zij F35 piloot worden? Willen zij infanterist worden? E35 piloot moet ook eerst officier. Ja. Ja. Ja. Ja. Dus die Ja. Dus die En dus eigenlijk studeerde die dan af met een universiteit geaccrediteerd eh diploma. Ja. Ja. Want ja, toen ik toen ik mijn studie moest Rambo with Brains dan wij hebben Rambo with brains. Eh en toen dat ik moest kiezen van ehm eh welke universiteit of welk ga studeren, het is nooit in mij opgekomen

49:54 om Ja, klopt. En dat is een beetje jammer ehm eh dat wij zo nog een beetje onbekend zijn. We zien nu wel de laatste jaren bij de open deurlagen. Dat zijn dat is een enorm succes altijd. Dus we zien meer en meer kandidaten en dat is goed, want dan wordt onze vijver waaruit dat we kunnen vissen groter. Ehm maar soms ja, ook bijvoorbeeld van die sitins hè, van die voorstelling van universiteiten, dan staat de KMS telkens bij de politie hè en niet naast de universiteiten. Dus dan wordt waarom waarom kunt je bijvoorbeeld niet gaan lesgeven aan de universiteit Antwerpen? Ik zeg z maar iets of eh ja, maar dat waarom moet dat zo per se een officier zijn dat je bijvoorbeeld ook in de UA kunt kiezen voor eh een economische richting met een specialisatie

50:40 ehm een militaire specialisatie om officier te kunnen worden. Misschien met een andere toegangexamen. Ik zeg ze maar iets. Ja, momenteel is dan is dat is dat niet het allez het traject dat wij volgen. Wij hebben inderdaad echt een specifiek dedicated eh universiteit voor onze officieren op te leiden. Eh in andere landen is dat soms wel, hè, dus dat ze eh in de burgerij gaan gaan eh gaan studeren en dan eigenlijk eh voor de ik weet niet of dat dat model in België zou lukken, hè. Dat zou we eh pas afgestudeerden kunnen warm maken, misschien nu wel om naar defensie te komen, maar momenteel hebben wij inderdaad echt nog onze eigen universiteit. Ehm en en ja ja ja maar dat is wel eh Ah ja dat is wel cool. Ik heb dat toen wel in de tijd bekeken eigenlijk. Ja ja dat dat is wel een leuke combinatie.

51:25 Ik denk dat je divers publiek hebt want anders dan ehm ga dat toch hetzelfde type mensen aantrekken, zou ik denken. Ja, ik weet het niet. Of is het typ een persoon dat dan in als officier eh zich aanmeldt om te gaan studeren aan eh de universiteit? Is dat hetzelfde type persoon dan diegene die Bingur studeert in eh in Le? Ik denk ik denk natuurlijk hè je gaat wel naar defensie dus je moet inderdaad wel een bepaalde Ah ja. Eh nu wat dat we wel zien is dat er toch nog altijd dus als ze de kandidaten officieren ze komen binnen rond 15 augustus en dan vertrekken ze eerst op militair kamp hè. Dus dan doen ze eerst hun militaire initiatiefase en daar zie je toch altijd

52:12 een uitval hè omdat ze zoiets hebben van oe nee dat was toch echt niet Ja, voilà. Dus dus er zijn er inderdaad wel die echt zeggen ja nee dat dat was het niet daarvoor eh 6 uur 's morgens zel ik er nog top zijn. Dat dat was het niet. Ehm maar dus je trekt inderdaad wel een specifiek publiek aan. Nu de mogelijke carrières binnen defensie zijn zo divers. Het zijn niet allemaal Rambo's en fighters hè. Je kan je kan ook perfect een carrière uitbouwen als ingenieur binnen de dienst met resources of zoiets of als alleé dus ja die of of in de cyberf dus je hebt je hebt verschillende carrières waardoor dat denk ik eigenlijk wel een heel breed maar bijvoorbeeld cyburity dat is ook weer zoiets van je moet dus eerst officier zijn om daar grote stappen te

52:58 kunnen zetten in cyburity ehm ja of onder allez je hoeft niet noodzakelijk eh officier te zijn ook onderofficier hier. Je kan ook als reservist binnenkomen, hè. Dus je kan ook of zijdelingsromen, je kan ook gerecruteerd worden op diploma. We dat doen we ook heel veel hè. Eh dus dat we niet zelf opleiden, maar dat we effectief eh juristen eh dergelijke dat we die dat we die op eh dat we die gehoord of ergens gelezen in een ehm een paar jaar terug dat defensie moeilijk talent kan aantrekken omdat de lonen, de loonbar's te laag zijn. Oh, maar die zijn nu verhoogd, hè. Ja, maar voor sommige voor in sommige domeinen is dat effectief een probleem, hè. Als we gaan kijken Ja. bijvoorbeeld een ITer die kan in de privé veel meer bedienen. Ik denk ook bijvoorbeeld aan onze artsen. Ja, onze artsen die die

53:44 die worden al goed betaald niet bij militair. Nee, voilà. Dus dat in vergelijking met wat dat ze kunnen verdienen in zeker in privéklinieken of als spoedart eh is daar echt wel een groot verschil. Ja, maar je moet het is natuurlijk je mocht die soort strijd niet proberen te winnen. Je moet niet veel betalen als privé, want hier zit ook wel een maatschappelijke missie aan dat ook wel een klein beetje extra als arts toch zeker ook hè. Dus dat kunnen daar Ja. Ja, maar ik bedoel het moet wel fair blijven natuurlijk en niet onderbetaald. Maar ik bedoel het is wel fijn als er een beetje verschillen zijn. Eh die strijd ga niet maar ja denk ik hele bekend eh hele loonprobleem. Eh maar ik denk inderdaad wij moeten echt vooral inzetten op op het extra dat ze dat ze hebben in hun job hè en de extra voldoening dat die job geeft of de extra mogelijkheden hè die job hè bijvoorbeeld cyber het is niet enkel defensie alleé

54:30 dus het is misschien iets spannender dan wanneer dat je het é bedrijf gaat doen hè moet daar ik wel gem moogt wat meer eigenlijk alleé af en toe eh onder juiste voorwaar misschien we zijn ook een klein beetje richting einde. Eh we hebben nu wel heel veel over het eh militaire defensie gehad. Eh maar ik wil dat leuke invaseken omat ja om het nu toch nog eventjes door te pakken om dat we het nu ervoor snel eventjes hadden. Gepasseert natuurlijk ook wel een aantal beurzen in het buitenland eh over het technologie. Ja, ik was nu puur geïnteresseerd in we het ervoor eventjes over hadden van hebt je zo ehm ook al ehm eh bent je gewoon als als mens zijn dan zijn wel ehm een beetje verbaasd van waar de technologie helemaal al staat of naartoe gaat. En we had het ook over Lucky Palmer daar eh met Anderil dan. Ja. ehm die eh ja ook echt waanzinnig coole technologie aan het ontwikkelen is wat allemaal goed is. Dat laat ik dan weer in het midden. Lucky

55:15 ja andere ja noem het noem het Darpa maar eigenlijk meer vanuit de eh privésector gekomen dan echt eh puur Wat doen ze? Eh oh ja dus eigenlijk allemaal eh militaire eh zaken ontwikkelen. Wapens of helmen waarmee dat je half door muren kunt zien hè. Soms echt hallucinante dingen. Ze zullen een klein beetje hype installeren, maar ze zijn wel goed. Je hebt denk ik ook ehm eh Palantier. Dat is dan weer meer echt de de techtech. Ehm maar ja, hebt je al coole dingen gepasseerd? Wel voor de vorige economische missie was naar Californië, dus dan hebben we eh Palantier bezocht, we hebben Andril bezocht, eh we hebben bedrijven bezocht die die eh helikopters maaken. Een un een man, uncude moet ik nu zeggen. Eh dus ja, daar was echt eh alleé daar eh ja, dat was eh de sky the limit letterlijk hè, figuurlijk. Eh dus ja, er

56:02 kan wel veel gebeuren en en er gebeurt veel technologisch en dat maakt ook dat alle andere zaken mee moeten volgen, hè. Ik denk dan aan het ethische kader, het juridische kader, eh al die dingen. Ehm ja, dus dat dat ja, dat dat denk ik en daar moeten we moeten we zien dat we echt klaar staan, hè, voor die dingen te kunnen doen, hè. Ja. Maar eh bent je dan onder de indruk of is het dan soms ook een klein beetje angst aanjagend waar dat we vandaag allemaal al staan? Alleé, ik denk voor een palantier als we het dan hebben over eh datainterpretatie en eh vergeet het concept maar van privacy. Ja, dat gaat wel ver als we dan soms zien wat dat denk ik ook inderdaad de wapentechnologie eigenlijk al kan. Het is wel echt allemaal sci-fi becoming real eh still aan alleé of ik vind dat en dat is spectaculair maar dat is ook wel ja het is de twee tegelijk zo

56:48 nu alleé vanuit de Belgische defensie werken wij op dit moment niet samen met Palland hier hè. Maar bijvoorbeeld NATO wel. NATO wel hè. Dus gebruikt wel eh eh systemen van eh dus gebruikt het systeem. Dus ja, er dat is wel alleé dat is wel the way to go. Alleé als uw tegenstander die technologieën gaat gebruiken. Ja, je kan niet achterblijven. Ze zeggen altijd in in oorlog dat is no such thing as silver eh silver medal hè. Je je wint of je verliest alleé er is geen tweede plaats, hè. Dus je moet zien dat je technologisch ook altijd echt eh meeblijft eh om om mee te kunnen, om die oorlog te kunnen winnen of om gewoon om die terren, hè, om afschrikking te doen. Eh en ik denk dat eh dat allez dat wij ook dat staat in onze strategische

57:33 visie, hè. We moeten de oorlog van morgen kunnen winnen hè. We moeten technologisch ehm Ik heb nu wel de indruk dat we wel meer naar die zilveren medaille aan het gaan zijn. Als je kijkt naar eh Amerika, Iran, dat vind ook zo wat zilver. Als je Oekraïne, Rusland, dat is ook zoals niemand wint, niemand verliest. Dat blijft aanslepen. Ge moet het op andere manieren hybride oorlog eh oorlog is zoveel diverser geworden dan Ja, absoluut. Absoluut. Inclusiever en diverser dan ooit. Oh, dat is toch goed dat ze daar ook Oh, super. Het is dat klinkt mooi, maar dat is ja, het is zelfs het is democratischer geworden, want zelfs een klein kan eh Rusland en de juiste bondgenoten inschakelen en de geopolitiek volledig benutten om uw om u

58:19 Ja. Ja, absoluut. Absoluut. Is inderdaad eh maar ik denk ja, wat dat we vandaag zien hè, wat er in het Midden-Oost gebeurt, wat er in Oekraïne gebeurt. Allez, dan zwijgen we nog maar wat er allemaal in Afrika gebeurt. Ik denk dat er geen Venezuelen zijn ook vergeten hè. Ja. Ja. Daar hebben een eh een Amerikaanse president wat ja, dan is dat binnengevallen in Maduro genomen en daarna is het zo super stil die mensen daar wel in armoede leven en ja maar dat is nog steeds gaande hè. Maar wij zijn dat gewoon vergeten omdat het nieuws het niet meer brengt. Absoluut. Nee nee dus ik denk gewoon allez je ziet verschillende eh verschillende eh mensen de confrontatie terug op Ja. En en het is het is het is op verschillende domeinen dan ook hè. niet enkel militair, maar ook hè economisch eh deze informatiecampagnes allez cyber

59:06 aanvallen die ziekenhuizen plat liggen. Ik denk dat we op allerlei manieren ja gewoon allez en de bedoeling is altijd hetzelfde hè. De de het geloof in in uw instelling, het geloof in uw democratie ondermijnen en dat is dat is echt gevaarlijk hè. Ja. Ja. En dan eh Antropic heeft dan datos model en dat is eigenlijk eh AI als hacking tool. Zoook super krachtig. Echt zo krachtig dat niet niet publiekelijk beschikbaar is. Ja. Nee, dat te maken met compute power enzo. Maar ja. Ja, ze zetten een kerncentraal compute power op en China zal er wel een centrale voorbouwen moesten ze die technologie hebben. Dus ja, de oorlog zoals we het nu kennen met ja gaat wel nog eens in het kwadraat gaan denk ik door de extreme output power van Ja, het wordt ook het wordt ook een beetje genormaliseerd hoe dat Trump tek

59:53 keer gaat. Als eh andere landen dat ook beginnen doen, ja, dan zijn wij constant aan het duwen en aan het trekken en eh Ja, inderdaad. Ik denk dat Ja, maar dat is alleé dat is momenteel wel dag dat je denk ik nog niet eh nog niet het gevaar dat we dat we in in dergelijke Doomcenario's gaan terechtken. Eh maar bon, het is Nee, maar ge zien met een paar eh goed geplaatste mijnen is het kanaal toe. En het kost ons hoeveel miljoen per dag? Ja. 500 miljoen. Enkel Belgë dan. Ja. Nee, nee, voor de Europese bedrijven. Ja. Bon, enkel Europese bedrijven en alleé directe schade, hè. Dan spreken we nog niet over gestegen verzekeringspremies. Eh interessvoeten die omhoog gaan, aandelenprijzen die alleé dus enkel kort het allez op dit

1:00:38 moment hè, dus dat is enorm hè. Ja. En zelfs een groot macht zoals Amerika kan dat niet direct omdraaien. Dus ze hebben het hè met heel weinig geld. Maximaal resultaat. Ik weet niet of dat in uw lessen eh voorkomt, maar dat lijkt me wel zo Ja. Ja, absoluut hè. Ja, ze dus en en vandaar hè die ik denk dat die economische oorlogsvoering net omdat ehm het kost weinig, maar het heeft wel een enorme impact, hè. Ehm en en ik denk dat dat ja dat dat echt dat we dat soms onderschatten eh hoe eh hoe belangrijk dat dat is, hoe belangrijker dat dat zal worden en ook gewoon het hoe ehm hoe kwetsbaar zeker België en wij zijn een zeer open economie. Dat heeft ons dat heeft ons gebracht tot waar we vandaag zijn, hè. Eh

1:01:26 export ten opzichte van BBP in België is denk ik meer dan 80%. Dus dat zorgt voor onze welvaart. Maar vandaag de dag met alles wat er gebeurt is dat ook een risico. Want allez wat die een oranje man in dat witte huis doet dat heeft enorme impact op onze bedrijven. Alleé de VS is onze vierde grootste afzetmarkt hè. Dus ja als hij sancties oplegt of import eh verbiedt, ja bon dan eh dan heeft dat direct een impact. Ja, ik denk wel dat we soms en dan misschien ook eh ter eh ter einde, maar ik ben wel benieuwd, maar ik ken er te weinig van. Maar ehm hoe dat zo economie wat altijd natuurlijk zo wat abstract is zodra dat je het dergelijke termen begint te geven, maar hoe dat dat absorbeert over de jaren heen en welke effecten dat dat heeft en eh wat dat verandert wel degelijk uw economie. Je moet die ook anders installeren. Je moet uw afhankelijkheid gaan herbekijken. Je

1:02:12 hebt inderdaad zoveel tercire effecten die allemaal weer ergens moeten ingerekend worden. En er komt altijd wel een moment van de rekening wordt gepresenteerd en nu valt dat zo nog niet echt op, hè. We kunnen het absorberen. Met andere woorden, het is nog maar een pijntje om het zo te zeggen of het lijkt het nog. Maar ik ga er wel vanuit dat op een bepaald moment de wonden of de wondes wel eh wel helder zullen worden en dan kan het wel eens eh negatief interessant worden economisch. Eh ja, maar ik denk dat daar alle dat we ook daar weer een een mindshift nodig hebben, hè. We hebben we hebben 80 jaar vrede gehad. Het idee hè was na de Tweede Wereldoorlog. We moeten meer en meer economisch samenwerken. Want landen die samenwerken die gaan die maken geen hè dus oké dat is vandaag duidelijk dat dat telt niet meer hè. Ehm maar in in onze bedrijven maken nog wel altijd

1:02:57 beslissingen van oké als ik het daar goedkoper ga kopen dan zal ik het doen hè. Dat is logisch. Ze ze willen hun hun aandeelhouders eh het mooiste dividend geven op het einde van het jaar. Dus gaan ze dat doen. Ehm maar zij moeten ook meer op lange termijn gaan denken van kijk als ik volgend jaar mijn producten nog wil maken moet ik wel zien dat als leverancier A niet meer kan leveren dat ik leverancier B heb en dat ik eigenlijk misschien niet meer just in time. En alleen maar ehm en ik denk dat we dat we die mindshift nog moeten maar die verwevenheid zorgt ook wel voor stabiliteit. Alle ik denk dat bij Rusland bijvoorbeeld omdat we dat dat enkel over dat gas ging hè. Dat zo dat was een levensader bijna. Ja, als maar ik ik denk ik denk het argument is ehm je moet economisch blijven samenwerken en heeft zeer zeker wel impact voor eh stabiliteit, maar het is

1:03:44 niet de heilige graal hè. En dat blijkt wel inderdaad. En we gaan daar bewuster inderdaad. Ja, we gaan inderdaad dat meer strategisch moeten denken en niet enkel eh goed. Eh ik zou zeggen eh om ook u eh tijd terug te geven, maar ehm dankj welel dankj welel om eh tot hier te komen voor het gesprek. Ja, dat is super interessant en leuk. En ik zou zeggen, veel succes nog eh komende periode. Het is ook een super interessant moment waarin dat eigenlijk uw expertise allemaal samenkomen om het zo te zeggen. Dus voor uzelf veronderstel ik wel leuke leuke periode tussen aangestek is. Maar eh goed, dankjewel en eh tot later. Bye bye.