Kjell Vander Elst

00:00 Maar ik vind dat de kloof groter is tussen mensen die pas eh in het parlement zitten en mensen die er eigenlijk al drie of vier legislaturen in zitten. Je voelt dat aan de manier van eh debatteren. Eh sommige van die van die parlementsleden die er al lang zitten eh die hebben nog altijd zo de logica van hoe langer ik spreek, hoe belangrijker ik ben. Eh dat is nog altijd zo precies een welsprakendheidstoornootje eh op sommige op sommige vlakken. Terwijl ik soms denk van jongens wat zijn we wat zijn we eigenlijk aan eh aan het doen? Eh maak het even concreet. Kort en krachtig is soms ook eens eh verfrissend. [muziek] Welkom bij een nieuwe aflevering met Discurent Boys. We zien vandaag met Kel van der Elst eh federaal parlementslid eh voor eh Open Vld of Open VLD. Eh welkom, welkom. Dank u, dank u, dank u. Merci. Voordat we starten doe altijd een chingetje met de pod met de podcast met

00:47 de whé [gelach] niet vergeten. Ik hoop dat dat niet direct naar mijn kop stijgt. Nee, het is een vrij zoete ook. Ehm sommige gasten moeten dat 's ochtends doen om 8 uur dus. [gelach] Ja, war de vorige keer eh lukt van een bulke CEO van Dem en hij was 830 en hij heeft eigenlijk proper meeg. Nee nee nee. Dus eh hij zat er niet meer. Ehm goed, zoals altijd kunnen we duwegen uitgaan. Dat zo ongetwijfeld ook doen. Maar misschien h zoals ik eh net zei eh federaal parlement er zijn twee dingen die misschien wel interessant zijn. Één eh het is de eerste keer dat je er effectief in zit, dus dat vind ik sowieso interessant waar we zet wel op inzoomen. Maar misschien ook ehm het is soms nog wel een breed begrip. Eh wat zijn zo de zaken waarat je zelf ook wat meer op zit eh binnen het parlementen? Hm hm. Ja, ik ehm ik ben er ook wel wat ingesmeten. Het is inderdaad mijn eerste keer en ik eh ik heb altijd een gezonde

01:34 interesse gehad in veiligheid en in defensie. Ja. Ehm en ze hebben mij verteld als je 10 jaar geleden in het parlement eh terecht kwam eh ja dan dat is altijd zo wat een strijd hè, welke commissie en er zijn belangrijkere commissies en minder belangrijkere commissies. 10 jaar geleden eh als je dan defensie had dat was echt zo'n beetje de vuilbak hè. Oké. Dat was zo de eerste post waar dat ze snoeide, daar kraan je een haai naar. Eh en nu was dat wel hot. Ehm defensie en buitenlandse politiek is eh ja is zeer belangrijk geopolitiek in in het algemeen. Ja. Ab. Ehm maar ik had daar wat campagne rondgevoerd omdat ik toch wel voelde ook van de van zeker ook van heel veel jongeren dat er wel wat angst was en wat schrik van ja wat is dat nu allemaal daar in Oekraïne en ja gaat dat tot hier komen en en die tanks zijn en alleé ehm dus daar wat campagne rondgevoerd en

02:19 dan meteen ook wel van het moment dat ik wist dat ik verkozen was van ja ik zou graag die commissie doen. Dat was redelijk snel geregeld. Ik moet toegeven, het is gemakkelijker in een kleine fractie om iets binnen te halen dan als je met 25 of 30 z eh dan is het wat meer getou trekk [gelach] bij ons. Bij ons ging dat iets vlotter. Je moest al overal iemand krijgen. Voilà. Dus dat eh meer als en eh meer als één commissie bemannen. Eh dus vandaar zit ik in de in de voornamelijk in de commissie defensie. Ja. Oké. En eh misschien starten bij het Ja, we hebben het heel vaak op over politieke podcast en we hebben ook wel wat eh oude rotten al ehm ehm hier gehad. En het voor en nadeel daaraan is dat een bepaald moment begint natuurlijk een heel high level perspectief te ontwikkelen omdat je natuurlijk ook 20 30 jaar erin zit en je wordt niet meer zo door de waan van de dag gehhi. Maar langs de andere kant maakt u dat soms ook wel een klein beetje ehm hoe moet ik

03:07 het zeggen eh vasthoudend aan de zaken zoals ze zijn en durft je misschien soms niet nog eens eh gezond of eh ja gezond naïef te zijn. Ja. Eh en ik ga er als je er binnenkomt, maar misschien zit ik daarnaast dat je wel gezond naïef bent en denkt oké eh je zit natuurlijk niet in de regering is nog een ander soort post, maar je gaat hier wel een impact hebben. Ga dat is een functionerend iets. Ik ga hier dingen kunnen doen. Zo naïef waren het misschien niet volledig, maar ehm hoe was eh zeg maar ja, ook al zat we ervoor al in de politiek hè, maar hoe was zeg maar de confrontatie toch met nu erin te zitten en ja, in het systeem terecht te komen? Hm hm. Ehm het was toch wel wat ik was uiteraard ik ben ik heb inderdaad wat politiek gedaan. Ik heb achter de schermen gewerkt en lang getwijfeld moet ik dan nu voor de schermen doen of niet. Ik heb dan toch die stap gezet

03:52 en als je die stap zet eigenlijk als ik wat in mijn gedachten teruggraaf dat altijd een beetje een jongensdroom geweest van daarin terecht te komen. Ja. Ehm en een keer dat dan lukt is dat ja zijden trots en willen daar iets van maken. En ik had dan de commissie defensie mij de zomer wat gepakt om mij wat in te lezen en je denkt in het begin inderdaad van na ik ga de wereld veranderen. Eh we gaan die partij terug eh doen heropleven. Eh ik ga mijn stempel drukken. Ik ga doorbreken in de media. Dus die contacten, dus je hebt heel veel plannen, maar je bent wel heel je wordt heel snel wel met de neus op de feiten gedrukt van oké, ook in dat parlement zijn ongeschreven regels en een aantal systemen ja eh die je blijkbaar wel moet respecteren. Bijvoorbeeld ehm ja, in een commissie je kunt eh snelheid is

04:38 belangrijk hè. Dus als je een vraag indient over een topic en je zij ten eerste dat doet al veel. Maar heel veel grote eh zaken zoals een begroting bespreken, dat is dan van eh grote partij naar kleine partij. En ja, wij zijn de kleinste fractie, want Eccol Groen hebben eh zich aan elkaar geklikt. Dan komt je helemaal vanachter in de rij. Ja, dat betekent, want je hebt heel in het begin denkt je van ik ga hier mijn visie een keer uit eh uitleggen. En ja, je ge zit daar dan en eigenlijk is al 2 uur of 2 uur, half verder en dan pas die pas is dat nu. eerste reflecties van ja, dat is allemaal al gezegd, dat ga ik niet herhalen. Dat [gelach] eh Nee, nee, dat snap ik best hè. Dus en dan zeg je van ja, ik ga ik ga wat nichjes opzoeken. En achteraf zeg je tegen mij: "Ge mocht dat dus nooit niet doen, want alles wordt opgenomen, alles wordt in teksten gestoken."

05:24 Dus eigenlijk hebt gij over uw algemene visie, uw liberale visie of of de visie dat gij hebt, je hebt dat allemaal niet gezegd. Dat staat niet in nota's. Daar wordt dat wordt niet genoteerd. Dus ja, je hebt alleen maar over niches gesproken. Dus je moet heel snel beseffen. Oké, dat is allemaal gezegd. Dat is super nutteloos dat ik dat ook ga herhalen. Maar als ik het niet gezegd heb, wordt het niet genoteerd en heeft de VLD daar niks over tussen gekomen. Misschien Ja. En wat is dat? Is dat een wat je nu benoemt, want op hè. We gaan waarschijnlijk veel zo van die dingen hebben. Maar ehm is dat heeft dat een effectief de effectieve waarde of is dat een politieke waarde om het zo te zeggen? Hè? Ja, want als gij uzelf nog eens herhaalt, dat heeft naar mijn mening dan als ik heel snel denk maar geen effectieve waarde, maar kan mogelijk zijn politieke waarde hebben. Maar dat zal constant zijn, hè die eh ja, het heeft politieke waarde, want ik heb heel snel beseft ehm die eerste

06:10 maanden en weken, want ik zat ook in de commissie Buitenlandse Zaken, ja, Gaza conflict enzovoort, alle zaten heel veel journalisten. Kortop, eh en in het begin zoiets van hey, ik ga echt niet terug dat redeltje afsteken dat ik hier al een paar keer heb gehoord. Maar ja, de journalisten schrijven ook alleen maar wat ze horen. Dus dan snel beseft je van ja, bon, ik moet ook wel misschien bevestigen dat dat alleé dat ik daar dat ik het daarmee eens ben, want anders schrijven ze: "Ja, Kel van Rull heeft dat gezegd, maar als ik als je het niet gezegd hebt, kunnen ze het niet schrijven." Ja, dus die moet echt in het leren enelfleren ook al weten dat het super nutteloos is en inderdaad wel politieke waarden heeft omdat je wilt opgepiekt worden, maar maar de waarde na de maatschappij is is niet heel ja, misschien we onderbreken deze aflevering voor een nog nooit gezien mededeling, een

06:56 advertentie. Ik weet het, we doen het nooit, maar bij deze graag luisteraar. Woehoe! We hebben eindelijk na vier jaar in al onze gesprekken een boek geschreven en dus onze lessen gebundeld in de dialoogparadox. Eh [muziek] iedereen spreekt, roept en pleit zelfs voor dialoog. Maar eigenlijk doen we het niet echt niet meer. Het is gewoon een stopwoord geworden. Laten we die sensatie overstijgen en teruggaan naar echte gesprekken. Ja. En het komt neer op eigenlijk drie eenvoudige zaken. Dat is één, de bereidheid tot een dialoog. Twee, dat dialoog op een degelijke manier voeren. En als we die twee dagen gewoon al doen, dan komen we gewoon vooruit als samenleving. De dialoog paradox: Overal te koop en overal verkrijgbaar. Waar overal? Het zou wel zijn. Top. Geniet ervan. Misschien even uitzoomen voor de mensen die niet weten wat een commissie is en wat job inhoudt. Misschien is schetsen eh wat dat je juist doe. Ja, eigenlijk in de letterlijke zin van

07:43 het woord ben ik een volksvertegenwoordiger? Dus ik vertegenwoordig het volk. Eh ik zit daar ehm om mijn mening te geven. De mening van mijn partij, de mening van mijn kiezers. Goed, ik mag daar eigenlijk zeggen wat dat ik wil. Eh maar natuurlijk je z verkozen voor een partij. Dus je ziet ook wel in een bepaalde liberale ik dan eh ideologie. Ehm het parlement stemt heel veel eh wetgeving, debatteert over van alles en nog wat. Meestal eh zeer actueel eh kort op de bal eh en eh naar mijn mening veel te weinig lange termijn eh denken en lange termijn debatten. Dat stoort mij enorm. En zijn dan een functionerende debatten, want ik hoor daar vaak ook wel kritiek over, vaak dan vanuit het Vlaams Parlement dat het daar nog ietsje minder is. Federaal blijkbaar iets beter. Maar ja, ik denk dat dat vooral het verschil tussen Vlaams en Federaal is denk ik

08:28 omdat het Vlaams Parlement eh heel veel technische materies heeft. Technische technischere bevoegdheden, ruimtelijk ordingen enzo. Maakt dat maar eens sexy om over te spreken. Dat is echt niet ja, echt niet evident. Eh terwijl dat zo de zware topics, defensie, buitenlandse zaken, eh veiligheid, dat zit allemaal wat federaal. Dus het maakt het ook wel wat plezanter om over te spreken en je kunt wat ja, wat politieker zijn dan over ruimtelijk ordening hè. Ehm dus dat is een beetje het verschil denk ik tussen het Vlaams en het Federaal. Maar ehm de in de commissie ja is het meer lange termijn eh iets meer lange termijn, iets diepgaander. Ehm ik had nu bijvoorbeeld deze week eh dus de strategische visie van defensie, dat is eigenlijk een ja, een document dat de komende 10 15 jaar de plannen voor defensie eh neergeschreven heeft. Dan is de chef

09:14 defensie langs geweest. die heeft daar dan uitleg over gegeven. Je kunt heel wat vragen stellen. Eigenlijk is dat super interessant. Eh voor de buitenwereld en voor het grote publiek is dat is dat iets van ja, bon eh doe maar uw ding. Eh ja, maar dat is het job dus. Hopelijk interessant hè. Dat job. Dat is inderdaad de job. Dus je hebt inderdaad de eh de actuele zaken dat wat je allemaal ziet op tv, de villa politica's hè, dat ze twe uur op elkaar zitten zitten te basen, om het zo te zeggen. Uw politiek standpunt zo scherp mogelijk krijgen. Maar er is heel veel werk ernaast. Als defensie komt babbelen is het een wisselwerking of horen jullie hun uit of komen zij horen hoe dat het volk bij wijs van spreken denkt, voelt en hoe politieke partijen er tegenover staan? Het is meestal omgekeerd. Dus eigenlijk zij komen uitleg geven en wij stellen vragen en we kunnen dat natuurlijk wel in een bepaalde richting duwen. Ehm maar zeker bij defensie ja

10:01 politieke vragen, daar antwoorden die mannen niet op. Die is ook ergens wel logisch hè. De politieke beslissingen die moeten in dat huis genomen worden. Daar debatteert ge onderling over. Ik kan moeilijk aan de ehm allez ja, ik kan dat wel doen, maar die gaat daar een heel eh vaag antwoord op geven. Militairen op straat bijvoorbeeld, hè. Is dat nuttig? Ik vind dat niet nuttig. Hij gaat zich daar niet over uitspreken. Hij moet uitvoeren. En dat is ook maar logisch in een democratie, hè. Dus je hebt administraties, je hebt overheidsdiensten die moeten uitvoeren wat de politiek beslist. Eh dus het is meer een technische eh wisselwerking om zeker wat informatie te krijgen van die mensen omdat zij ik vind ook een een politieker die ziet daar niet om een eh mega expert te worden in een domein en daar alle van alles te kennen van A tot z van altje tot raatje.

10:46 Ik vind niet dat dat de taak is van een politici. politici is de taak van het ehm ja, het vertalen van iets eh uitleg geven, een visie geven en uiteindelijk eh de politiek of het debat in een bepaalde richting te duwen. Niet om al die details te kennen. Ge moet natuurlijk weten waarover dat je spreekt, maar je moet geen militair zijn om in de commissie defensie te zitten. Het het ding is ook wel, meeste van die commissies worden ook wel opgenomen hè, dus die kunt je uiteindelijk ook volgen. Heel af en toe eh doe ik dat eens. Ehm maar kun niet worden er inderdaad bepaalde commissies niet op eh opgenomen achter gesloten deur zoals dan zeggen. Ah ja, dat is waar. Ja. Ja. Dus eigenlijk alles wordt gestreamd, alles. Ehm dus dat beseft je ook heel snel als je binnenkomt in het parlement van oké, alles wat ik hier zeg wordt genoteerd en staat op camera. Dus als je een keer een eh uit een bocht vliegt ofzo, dat besef dat zijn allemaal wel dingen waar dat je

11:31 in het begin heel veel u heel bewust van zij en heel veel rekening mee houdt als nieuwkomer. Maar bon, je leert daar ook mee omgaan en en je let daar ook minder op. Maar er zijn een aantal commissies ook achter gesloten deuren. Dat zijn meestal veiligheids gerelateerde commissies hè. Als de de veiligheid van de staat, staatsveiligheid of de inlichtingendiensten langskomen met gevoel met gevoelige informatie. [gelach] Exact. Dan is het eh redelijk logisch dat de achtergesloten deur blijft. En misschien eh sprekend, maar het is nu omdat het nu mij opkomt, sprekend over eh dingen die je moet leren en eh de ongeschreven regels waar dat je aan moet winnen. Ehm ik denk dat iedereen er wel wat schuldig aan is, maar hoe zit het eigenlijk met zeg maar de de facto ehm ik weet niet meer hoe dat we dat genoemd of of hoe dat gewoakkoord. Eh maar hoe hoe zie het daarmee? Hoe vrij bent je in uw stemgedrag?

12:20 ik ik wat vrijer dan anderen omdat ik in oppositie zit, hè. Je voelt ge voelt ook wel vanuit de oppositie hè. Je zij niet gebonden aan akkoorden met andere partijen. Dus je kunt echt wel uw ding doen. Ge kunt uw stempel drukken. Belangrijke zaken worden altijd wel wat doorgesproken op partijniveau. Maar ik heb eigenlijk nog nooit mij moeten aanpassen aan mijn partij. Maar in oppositie z je daar veel vrijer in. in de meerderheid. En ik denk dat ik ehm ik ben heel blij dat ik in oppositie zit. Niet omwille van het feit dat ik ik kan veel minder realiseren. H ik ga veel ik ga het debat kunnen sturen. Ik ga mijn met mijn met mijn uitspraken misschien het debat in een bepaalde richting kunnen duwen. Maar echt wetgeving erdoor krijgen. Ja, dat is een beetje het probleem van ons politiek systeem. Dat zit daar op dat vlak zit dat is het parlementair systeem zit dat muur vast. Ehm dus dat is echt een

13:06 probleem. Dat heb ik nu ik zit er nu dik een jaar in. parlementair systeem zit muur vast in een logica van meerderheid versus oppositie van we hebben een regeerakkoord. Meerderheid is eh dat is onmogelijk. Een een zwijgakkoord dat was er op het Vlaams niveau. Ik ik weet niet of dat dat of dat nu nog eh bestaat, maar het is sowieso een feit dat een wisselmeerderheid of een partij van Arizona nu van de meerderheid die gaat nooit eh iets anders van elkaar stemmen. Dus die spreken alles af. Als die over iets geen akkoord hebben, dan beginnen ze met vertragingsmaneuvuvers en proberen ze dat uit te praten. Maar ze zullen nooit ehm een split fout, dat bestaat niet. Ehm en dat is dat is echt een grote frustratie en dat is een groot probleem. Dat is een democratisch deficit. Dat is echt een democratisch probleem. Ehm en dat haalt ook de parlementaire democratie compleet onder.

13:52 Daar is Amerika desondanks haar bipolair systeem wel ietsje beter in. Daar eh durven Republicainen wel stemmen op het eh voorstel van democraten en omgedraaid. Dat gebeurt daar wel vaker. Ook al hebt je daar ook wel de whip enzo dat wij misschien allemaal een klein beetje minder om toch wel mensen letterlijk in een bepaalde eh gedachtestroom te krijgen. Maar eh en hoe hoe komt dat het zover gekomen is? H er moet toch een mechanisme zijn dat dat stuurt in die richting. Ja, ik denk dat gewoon al zo moeilijk is om een coalitie te vormen. Het is allemaal zo fragiel dat je volgens mij nodig hebt. Ik denk dat het vooral dat is. Ehm ik denk ook dat alles eh de politiek en de overheid heeft zoveel naar zich toe getrokken ook dat alles heel technisch is. Dus er zit heel veel macht bij kabinetten en bij administraties zeker voor die uitwerking. Ehm dus dat is één twee. Ehm ik denk ook wel dat het

14:40 inderdaad ze zitten nu met vijf partijen. Vorige vorige legislatuur waren het denk ik zeven partijen met eigen belangen eh in verschillende kieskringen. Dus eh ja, alleé om moet ik te zeggen, een Waal moet geen rekening houden met de politieke situatie in Vlaanderen en omgekeerd ook dat is al gewoon een democratisch deficit ehm op federaal niveau. Eh elke wet dat je daar stemt is van toepassing op elke Belge. Dus over en dus je moet ik word alleen maar verkozen door de Vlaams-Brabander. Dus eigenlijk is dat al een groot probleem. Ehm maar natuurlijk het is super fragiel eh omdat ze met zoveel partijen moeten besturen en een compromis moeten maken. Twee, en ik denk dat dat wel een evolutie is van de van de laatste decennia. Er is een neiging om een regeerakkoord te maken dat zo gedetailleerd is, dat zo

15:28 punctueel is. Ja. dat je bijna geen ja, dat je geen maneuvreerruimte meer hebt en dat die allemaal en zeker die regeringspartijen en die ministers en die kabinetar dan zeggen van ja, maar daar ga kunnen gij niet over tussenkomen. Dat staat in het regeerakkoord. Wij zullen daar wel mee komen als we als we klaar zijn. Dus en dat is ook een groot probleem. Ik alleé dat is de grootste frustratie denk ik, want je voelt ook wel op een bepaald moment als je in een debat zit van oké, ik heb hier eigenlijk los een meerderheid over een bepaald topic. Je voelt dat eh maar ja dat gaat dan niet want die meerderheids eh ja en het probleem is los van het feit dat je alles technisch vastlegt denk ik ook dat het gewoon een klein beetje het eh informeel vertrouwen ondermijn wat eigenlijk essentieel is. Ook al klink het belachelijk maar eh het het eh ik heb het hier volgens mij al eens een keertje gezegd of alleszins al eens

16:13 gedacht. Ehm maar ik denk dat het soms beter zou zijn tussen aangstekens dat je een heel zwak maar visionir regerak akkoord hebt van 10 pagina's waar dat nog heel veel discussie en ruzie over zal zijn maar dat de ziel vast ligt versus 220 pagina's of whatever eh the amount eh waar dat eigenlijk ja ook niks niet meer er zit nog amper een rode draad in. Dat is gewoon van iedereen zit er wat in zodat we op zijn minst kunnen samenwerken. H dat is eigenlijk een soort van eh worst case scenario bijna gaan preplannen. Ehm en dan wordt het heel moeilijk en ja, we merken ook met van die begrotingsdebatten dan maar wordt het ook weer heel moeilijk en dan is het ook weer iedereen moet altijd kunnen winnen en dat is eh ja geen beweegruimte wilt je zeggen van vanuit de oppositie kun je niks meer veranderen aan de regeerakkoord want dat is eigenlijk al in Kanden en Kruiken maar langs twee kanten. Het parlement het parlement kan niks meer veranderen aan dat regeerakkoord of bitter weinig

16:59 ehm vanuit oppositie. Ja, je zent veroordeeld tot eh ja tot niet mee besturen waardoor dat je minder de loser. Ja. Ja. [gelach] Redelijk letterlijk En doen ze dat dan om ruzies in de toekomst te vermijden? Want alles is al uitgesproken. Alles staat al op papier. Maar je ziet nu toch constant in de media ook hè zo van ja maar het stond in dat regering moeten dat doen. Dus ze komen er ook vaak op terug hè binnen regering. Ja dat is ik ben het volledig eens. Ehm je zou een veel beperkte regeerakkoord moeten schrijven. En ik heb daar al vaak over nagedacht hoe kunt je dat politiek of dat parlementair systeem wat meer wat meer ademruimte geven dat daar terug echt over de foon wordt gesproken en dat je inderdaad naar meerderijden dat je wat kunt marchanderen zonder dat je gebonden zij aan aan van alles en nog wat. En inderdaad ofwel een zeer beperkt regeerakkoord met grote lijnen. Wat ge

17:45 ook zou kunnen doen is over alle issues die geen budgaire impact hebben eh laat je het parlement vrij hè. dat je zegt van kijk we gaan de regering vormen om ja e alleé anders ga je de communisten krijgen die tegen ecologroen op beginnen eh met geld te smijten. Meer geld voor de zorg, meer geld voor defensie, meer geld voor politie, meer geld voor justitie. Als dat gebeurt in een parlement, ja, dan gaat uw budgetaire situatie compleet eh compleet ontsporen. Maar je zou bijvoorbeeld er zijn heel veel topics die geen budgaire impact hebben, ethische dossiers eh euthanasie, abortus, maar ook andere zaken. Alleé, er zijn er zijn heel wat zaken die die waar budgetair geen impact eh op is. Zou je kunnen zeggen van kijk dat parkeren we uit het regeerakkoord en daar gaan we gewoon in het parlement over debatteren en en meerderheden zoeken. Dat z denk ik

18:32 maar ik denk dat wij misschien in de theorie, maar ik denk dat wij zo'n hm ethische samenleving zijn geworden dat je dat bijna al verwacht van de persoon waarin dat je stemt dat u de ethiek waarvoor dat je hem of haar hebt verkozen tussenansteken of u hebt gestemd dat eigenlijk meekomt in het regeerakkoord. Dus ik denk dat moeilijk wordt. Ja, het z moeilijk want want dan is eigenlijk bijvoorbeeld degene die een ik denk dat alle politieke partijen etische standpunten maken dan is het van ja maar ja ik heb op u gestemd en het zit er niet mee in. Wat was dan het nut? En dan gaat dat eigenlijk enkel de economische politici de facto verkiezen. Dus dat is misschien een moeilijke. Ja, kan. Ja. Ja, missorcht. Ja, maar bijvoorbeeld alleé er zijn ook je hebt inderdaad ethische dossiers, maar bijvoorbeeld hè inderdaad federale kieskring. Ik heb daarnet gezegd, ik ben alleen verkozen door een Vlaams door de Vlaams-Brabers, maar ik stem wetten voor heel het land. Maar je zou bijvoorbeeld perfect in het

19:18 parlement een grondig debat kunnen hebben over federale kieskring al dan niet, hè. Ehm dat heeft geen budgetaire impact. Dat is een systeemwijziging. Ehm dat zou je wel kunnen doen, maar bon derde meerderheid nog. Dus ja, dat is ook al hè dat kun je ook al wegschrijven bekend. Maar je hebt daarnet gezegd, ik ben net bezig. Je hebt miss je zient nog misschien naïef. Misschien ben ik nog wel naïef, maar ja, maar nee nee, maar blijven. Ah ja, ik ben cynisch dus zeker [gelach] niet enig energie meem. Ik weet niet dat je daar iets over eh wilt zeggen. Ja. En ehm misschien, want we kunnen veel richtingen uitgaan en we zullen het zeker ook eventjes over defensie hebben. Ja. Nee, ik vroeg mij gewoon af. Ja. Eh omdat defensie op dit moment ja, dat gaat alle kanten uit. Afhankelijk eh van eh de dredreiging, dat is iets relatief recent. We hadden het moeten zien aankomen denk ik ergens,

20:03 hè. Maar plotseling is dat hot die drones, vooral dan de antidrone. Eh dus maar is dat mediatiek of is dat echt zo hot om echt grof te zijn, hè? Want volgens mij dat probleem stond al veel langer zijn messaas. Dus nu ik lees dus geen media, dus voor mij is helemaal niet zo hot hè. Voor mij zijn veel drones als gisteren. Nee. Ja, maar de drones zijn er plots dus ze moeten reageren en ze hebben niks om het uit de lucht te halen. Maar ik vraag me dan af. Ja, die daar moeten dan toch wel bewegingsruimte hebben, want dan als dat er niet meer is, dan ja, kunnen we ons beter eh te vlag houden. Ja, maar voor een crisis komt België altijd ehm ja, als als er een crisis gebeurt, dan is er eh is er inderdaad eh actie. Eh dat is een beetje jammer. Ik denk dat dat ook wel een beetje in alle landen is. Ik denk dat niet niet iets typisch Belgisch is. En je ziet ook wel met die drondreiging. Ehm dat is allez we hadden

20:51 het misschien voor een stuk moeten zien aankomen, maar het is niet iets dat in de westerse landen ook niet in Amerika. Ze zijn daar ook nog dat is allemaal redelijk nieuw en redelijk recent. Dat is echt wel dat is echt pesten hè. Dat is echt ontploft in de Oekraïne Russische in de Oekraïnse Russische oorlog. Daar is dat echt die ontwikkeling, die technologie, die innovatie. Ja, je kunt dat daar gewoon live op mensen gaan testen en daardoor heeft dat zoveel stappen gezet op mensen testen. Ja, dat is dat is super cynisch en en maar daardoor zit is die technologie echt ehm echt ja, dat is bijna een revolutie dat daar eh dat daarin gebeurd is. Dus alleé ik ik snap dat ze soms wat wel verwijzen naar het verleden van ja, gaat het veel vroeger moeten doen. Maar alle Europese landen zijn wel zijn wel aan het aan het experimenteren en aan het zien van aan het opschalen. Het is niet dat België eh we zijn op dit vlak

21:37 geen eiland in de rest van de wereld dat niks gedaan heeft. Het is wel grappig hoe dat eh het echt letterlijk pesterijen is. Want meer dan dat is het niet. Want het vormt geen enkele fysieke bedreiging momenteel hè. Ik zeg nu dat niet uit de hand kan lopen, maar momenteel is echt puur pesten. Ehm maar inderdaad hoeveel economische impacten dat eigenlijk echt wel kan hebben door puur wat te pesten. Eh ja, ik verschiet er wel van hè, want dan hebben we toch effectief wel luchthavens die het wel moeilijk krijgen et cetera en toch tijdelijk X en z. Eh dat is wel ja interessant hoe dat ik laat laat mij zo zeggen, ik ben benieuwd hoeveel pesterijt er zo nog zijn waarvan dat we de mogelijke impact onderschatten omdat ons systemen eigenlijk zo fragiel zijn of georiënteerd op veiligheid. Ja, het het is zijn inderdaad twee aspecten is inderdaad pesten met inderdaad wel een economische impact. De luchth van zvond hem zomaar zomaar plat leggen. Dat is eh dat dat kost echt wel

22:23 wat geld. Maar daarnaast, ik denk dat we dat ook niet mogen onderschatten. Je hebt gezegd dat je de mediaan nietal, dus voor u gaat dat misschien ietsje minder van toepassing zijn, maar de de mensen ehm zijn daar echt wel worden daar echt wel wat ongerust eh over en worden daar wel wat angstig over. En naast het pesten is de bedoeling ook wel wat wantrouwen eh creëren in de samenleving. Net zoals met die cyber aanvallen. Ehm je ziet dat ook eh een keer dat je in een fu komt van van filmpjes dat je ziet en die blijven maar komen. Ja, we hebben corona niet zo lang geleden gezien en dat z maar de mensen een tunnelvisie geruiken. Absoluut. Absoluut. Dus en dat angst en dat wantrouwen creëren binnen die samenleving, binnen de veiligheidsdiensten ook wel hè. Eh ah je hoort eh Defensie is bezoekd voor de het

23:08 luchtruim boven de militaire kwartieren, maar ik ben niet bevoegd voor de luchthaven. Dat is dan weer binnenlandse zaken. Dus je voelt al direct weer parapluut trekken. Dus op dat vlak is het pesten met een met een doel hè. Wat angstzaaien, wat wantrouwen creëren, economische impact. Dus het is niet het is allemaal niet zo onschuldig dan sommigen willen doen uitschijnen. En die beslissing van die 300 miljard of 100 eh 60 miljard die eh dat geld dat bij België zit bij de centrale bank of van eur miljard hè. Dus dat die beslissing Ja, daar is wordt ook over gediscussieerd. Dus als wij voelen van oei, de het luchtruim ligt nu al plat. Als staan dat het geld wordt eh bijgehouden. Ja. Ja, klopt. Dat alleé, het is inderdaad het is pesten met een reden.

23:54 En ja, je begint snel ook wat te denken van ja, [ __ ] Als we nu hè Euroclear hè, die discussie was vol bezig, dan ineens België wel echt een target veel meer dan andere Europese landen op dat moment. Dus je maakt ook direct die link. Je hebt dan eh on me dat het uit Rusland zou komen, hè. Momenteel weten we het niet, maar er zijn heel sterke vermoedens en ja, we we allez we zien dat maar ik wil heel even onderbreken. Sorry dat ik ga doen. Maar eh maar heel kort maar ik vind het altijd ik leef precies dan in zo'n slechte action movie van de jaren 80 dat ze zo ineens ook roepen de Russen. En op de é of andere manier komt zo dat koude oorlogprincipes terug. Ja, wat boven waarbij dat dan het minste dat iets gebeurt het de Russen zijn hetzelfde met die pijpleiding hè wat dan uiteindelijk ook allemaal wat tegenviel hè. Dus ik ook maar zeggen, soms moeten misschien wel oppassen en is dat het meest logische slachtoffer. En als het

24:40 heel duidelijk is, misschien is het dan niet altijd zo. Waarschijnlijk. Misschien waarschijnlijk is het in dit geval, maar ik wil maar zeggen, je merkt terug zo een storyline waarin dat we terug zo gaan wijzen of het is China of het zijn de Russen, maar beginnen weer zo'n heel stereotyp geopolitiek verhaal te hebben. Eh het ding is en dat dat onderscheid eh maakt de huidige minister van defensie totaal niet. Je moet beleidsmatig snel reageren en actie ondernemen. Dus je moet echt wel een plan hebben, een visie. Je moet wat gaan uitgeven om die vooral die counter drone systemen te die jammers eh systemen om die drones wat te detecteren. Dat ten eerste dat je ziet heel complex blijkbaar allemaal zoveel verschillende complex radiofrequentie 5G netwerk eh met fiber zelfs. Het is echt het is echt zeer complex maar daar moet je echt snel eh in schakelen waar we eh niet snel in

25:27 moeten schakelen en dat is ook in de hand spelen van wat dat eigenlijk het het doel is. Angstzaaien is communiceren. En dat is eh dat is wel iets wat eh wat aan het lukken is. Alleé eh minister eh minister van defensie Theo Franke is snel en eh op Twitter en heeft eh heeft of er al zijn mening en is dan een Robertje aan het vechten met de metfjedev op eh op X enzo [gelach] en dan wordt ook direct die link gemaakt van oh ja die maar dat is wel de place to be waar dat hij levels ruzie maakt. Ja ja dat is wel waar maar dat helpt niet. Eh dus je moet echt wel kalm communiceren en inderdaad niet direct de link leggen met de di of de dien. En het is het is zijn schuld en we ja we gaan ze we gaan ze platb bombarderen. Maar daar hadden wel de Russen gerelatileerd denk ik hè met effectief een hackergroep die een aantal mensen in gang had gezet en die achteraf hebben

26:13 geclaimd: "Wij waren het specifiek omdat jij die uitspraken had gedaan." Dus dat is wel dat was wel echt effectief. Ja, het is echt het is echt een evenwicht tussen echt als overheid nu beginnen schakelen en uw defensie en veiligheids ziensten wat op elkaar afstemmen en en zien dat je die systemen hebt. Maar daarnaast gewoon rustig communiceren, kalm te bewaren zodan dat je vol bevolking ook niet onnodig doet panikeren. Ehm want alleé dat dat heeft ook geen En tot hoever zijn jullie op de hoogte? Want hè er is nu heel hard geschakeld, er zijn leveranciers gezocht hè. Er is eh Frankrijk eh Duitsland ga ons helpen. Komen ons bijstaan. Ja, met eh met militaire hulp. Eh dus zijn mensen zijn Fransen, Duitsers en en Britten die ehm iets verder staan in hun ehm in hun

26:58 technologie en in de middelen die ze hebben. Komen met een aantal eh militairen naar hier om ons te ondersteunen, maar ook om ons wat op te leiden. Eh we weten daar allemaal niet zoveel over. weten ook niet waar dat die gestationeerd staan enzo. Dus alleé ook maar goed ook eh soms is het goed dat ik eh van die veiligheidszaken ook niet alles weet. Want ge praat uw mondraap voorbij. Ehm maar ehm maar maar dat is eigenlijk het doel van die mensen dat dat ze hier zijn om een aantal systemen met ons te delen. Ehm en ook wat eh wisselwerking tussen die militair te hebben. Dus op dat vlak is het goed dat die NAVO en die Europese samenwerking dat die dat die er is. Eh maar structureel moet je gewoon als land ook wel eh ja beginnen die middelen aan te kopen. Maar het is ook wel goed dat je die samenwerking hebt en dat je een beetje leert van uw van uw buren die iets verder staan. Wat dat wat dat mij

27:44 een beetje ehm ehm sceptisch maakt dan, maar is eh specifiek ja, we hebben nu net eigenlijk heel die discussie gehad van ehm h we moeten meer geld uitgeven aan eh defensie. Eerst was dat 2 a 3%, nu zitten we op 5% en eh dus we hebben eigenlijk money to spend. Ah er is al gelukkig een eerste crisis voor money to spend. Gaan we daar nu per ongeluk ook overspenden? We have money to spend. We moeten het spenderen. Ehm en nu ja zien we iets. Eh dat is keimoeilijk directeren. Dus we gaan al 10001 tools moeten aankopen voor ze eigenlijk allemaal al te kunnen directeren. Zijn we nog aan niks begonnen. Subet is het budget op hè. Want België kennende die starten altijd heel ambitieus en dan is het budget op en dan komt er een echt defensieprobleem. Niet zeggen dat dit niet is en dat we niet preventief moeten zijn, maar toch nog een iets meer echt. En dan is het ineens: Oei. Is daar een h ziet je daar momenteel een tendens of valt dat wel mee? Of

28:29 ja, alleé er is maar ée post op dit moment waarat eh de federale overheid geld gaat in bijsteken, echt geld gaat in bijsteken. Natuurlijk de groeinnorm in de gezondheid, maar alleé dan zijn we echt wel heel technisch aan het worden. Ehm en dat is defensie hè ook omdat het nodig is. We hebben defensie uitgekleed, dus moeten dat terug opbouwen. Maar je moet je moet effectief wel nu de juiste keuzes maken voor de toekomst. En je kunt niet alles voorspellen, maar ik ben wel vrij zeker dat die hybride vormen van oorlogsvoering dus ehm ja h drones eh cyber eh bijvoorbeeld ook datacenters zien dat u dat uw gegevens ook beveiligd zijn eh en uw ja alles waar dat geen directe doden vallen zodat het eigenlijk heel moeilijk is om oor uit te roepen en het allemaal ind dat is allemaal redelijk shady en zo wat ja zo wat high level van ja cyber en

29:17 en drones en en counter drone systemen maar ik denk wel dat dat voor ons ehm op dit moment de prioriteit moet zijn binnen het budgeten afgesproken is van defensie. Ehm en je gaat binnen dat budget moeten gaan prioritiseren. Je kunt niet zomaar zeggen: "Ja, oh ja, dat is nu een crisis. Daar gaan we geld in bijpompen en binnen een paar maanden ja, we hebben misschien toch ook dat materiaal nodig dat terug in bijpompen. Ge moet nu een traject vastleggen. H die aankopen, die aanbestedingen, dat duurt ook jaren soms decennia h je kunt eh zo schepen kopen z een fre gat. Hm. gigantisch schie dat kost ongeveer een miljard. Dat duurt 15 jaar van aankoop totdat je dat effectief hebt. Dus je moet nu echt wel al beslissingen nemen die binnen 10 15 jaar ook de juiste zijn. En dat is nu wel belangrijk

30:03 dat we nu de juiste keuzes maken en de juiste focus doen. Ik vind je moet een e een kritische massa hebben binnen defensie. Je moet alles een van alles een beetje hebben, maar je moet in iets kunnen uitblinken. Dan heb z je ook een meerwaarde voor uw partnerlanden binnen de NAV binnen de Europese Unie. En ik denk met die techno technologie en innovatie, drones eh eh hybrid warfare, dat we daar echt wel een focus moeten maken in België ook. Ja. Hm. En eh en ziet je effectief dat in eh in werking? Eh ik eh Hm hm. Ja, op zich eh wat ik niet kan zeggen van eh de minister van defensie van Frank is dat hem stil zit. Dat is zeker niet. Ehm er zijn een aantal no brainers alleé als de defensie volledig is uitgekleed en je moet terug opbouwen

30:49 dan is bijna gewoon ehm ja eh hoe zeggen ze dat? Zo lateraal gewoon een een laag opleggen. Eh dus ja heel veel no brainers hè. Luchtverdeling. Ja, we hebben luchtverdeliging nodig. Ah meer personeel. Ja ja ja. We hebben meer personeel nodig. Ah onze kazernes eh trekken op niks. Je moet die mensen je moet mensen ook wel ergens kunnen te slapen leggen en kunnen laten werken in een veilige werkomgeving. Ah ja. Ja, er zijn heel veel nobrainers die nu moeten gebeuren en die zullen gebeuren. Dus dat is goed. Maar je moet nu wel ehm inderdaad en nu komt de moeilijke fase. Eh hij heeft nu een strategische visie ehm gepresenteerd die eigenlijk de visie voor de komende 15 jaar wat moet vastleggen. Daar ziet je in dat er heel veel klassieke eh conventionele manieren van oorlogsvoering moeten opgeschaald worden omdat het hè die klass omdat het uitgekleed is. Eh maar je moet nu

31:36 inderdaad die keuzes gaan maken. heeft nu vorige week een plan van 50 miljoen wat op zich naar Belgische normen relatief beperkt is. Maar dat zijn ook weer quickwins hè. Dat is zo van oké eh we hebben radars nodig, we hebben detectiesen nodig. Dus die nu al bekend die gaan we aanopen. Maar de volgende moet echt iets zijn van ja, we moeten nu keuzes maken waarmee dat we die technologie eh eigenlijk ja, je kunt ze nooit niet voor zijn, maar wel wat kunt anticiperen. Eh en dan denk ik dat ge echt een groot budget moet vrijmen voor ehm eh R&D en innovatie. dat je uw Belgische bedrijven bijvoorbeeld Droneport echt wel iets eh dat al een aantal jaren en dat is in Sintruide ehm een bedrijf of eigenlijk een omgeving en een zitten waar dat heel veel eh drone eh bedrijven maar ook

32:23 andere technologische duel use bedrijven ehm samenkomen en dat die van elkaar leren en gewoon met elkaar beginnen innoveren. Ja, maar LG heeft wel een aantal van die hotspots geen test gedaan van eh invaders en defenders. Ja, klopt. En dat is dat is een plek waar dat je dat kunt doen waarat je dat in een beveiligde in geeft Ja, inderdaad. [gelach] Call of Duty achter. Ja. Dat is denk ik waar wij als België eh ook onze industrie bij moeten betrekken en waar dat wij ons wel op moeten focussen in plaats van inderdaad we gaan nooit kunnen zeggen op NAVO of op Europese schaal: "Kijk eens, we hebben zoveel eh zoveel tanks. Eh je moet bij België zijn om tanks te produceren en en aan te kopen. Dat gaat niet meer lukken. Eh wij moeten ons focussen op innovatie,

33:09 technologie. Misschien heel heel rap een klein vraagje, maar dat is misschien heel technisch, maar puur omdat ik het in verleden had gesteld. Maar ehm heb gij ook alens de vraag gesteld of is er enig evolutie nuur want het feit dat grotere bedrijven en dan bedoel bijvoorbeeld ook de banken enzo mogen investeren terug in defensie want dat mocht heel lang niet. Dat waren blacklist en dat is heel dom. Maar tot tot anderhalf jaar geleden was dat verboden. Ehm die eh dus er is ook zo een richtlijn Muiters waarin dat dat heel dat was een ethisch kader waarin dat eh eigenlijk banken en de overheid zei van ja in wapens investeert je niet hè. Daar kwam het eigenlijk op neer, hè. hè, want we zijn eh voor de vreden en blab bla bla. Ehm to be a warrior warrior in the garden. Ja, inderdaad. Dus dat is echt wel aan het shiften. Eh gevoelt ook bijvoorbeeld eh de investeringsmaatschappij op Belgisch niveau, FPIM, ehm die hebben dat ook jarenlang niet mogen doen. Nu wel hè. Er komt een

33:56 defensiefonds waarbij FPIM ook kan investeren. Bijvoorbeeld in eh in industrie, in Belgische industrie, in Doel use hè. Dus het zijn niet allemaal bedrijven die alleen maar voor defensie produceren, maar waar dat ge ja wel contact kunt maken. Ja. Is het zoals een een drone voor agricultuur in kaart te brengen en de de vochtigheid van de grond, voilà. Versus een drone die detecteert eh en en ook voor defensie kan ingeschakeld worden. De wacht kan. Dus dat is nu dat is nu allemaal aan het ehm aan het versoepelen. Maar aan het versoepelen, het is nu niet versoepeld. Het is al versoepeld. Jawel. Jawel. Dus er zijn eh zeker die investeringsmaatschappijen op Belgisch niveau en ook op Vlaams niveau eh ik weet de naam niet meer wat het Vlaams niveau is, maar maakt niet uit. Ehm die mogen al hè. Dus die zijn die zijn stil aan bezig. Dat defensiefonds dat is opgericht. Eh dus normaal gezien gaan er

34:42 al investeringen komen eh in defensie-industrie, hè. Eh en bij de banken is dat ook aan het versoepelen. Ik denk niet dat alle banken al mee zijn. Ehm maar er zijn meestal doen we dan zo'n dingen ook terug en want het verschil tussen een drone, want dat klinkt ook weer veilig hè, een drone om het zo te zeggen, versus munitie. Ja. Eh eh ook dat gaat mogen. Ja. En zijn alle politieke partijen het eens of is dat enkel de ge voelt wel middenveld of ehm als ik verhaal hoor van de vorige legislatuur dan was er een hele grote discussie en dat was absoluut een breekpunt voor de linkse partijen binnen Vivaldi. Ehm van het bewapenen van drones. Was echt een breekpunt ethisch. Dat kan niet, dat mag niet, dat zou een schande zijn. Ehm eh dus dat raakt er echt niet door. Dat was echt een breekpunt eh binnen Vivaldi. Dus dat is er ook die wetgeving is er niet doorgekomen. En ehm ik denk

35:29 dat ik een paar maanden in het parlement zat eh nog geen regering gevormd, maar Arizona had wel al beslist van ja, het gaat die richting uit, dus we gaan wel wat proberen alles samen te stemmen. Eh en dan voelde dan is die ehm hebben we een resolutie gestemd dat de bewapening van drones in België mogelijk maakt. Ja. En ik denk dat geen ja eh behalve de communisten P van A die hebben tegengestemd, maar alle andere partijen hebben zich ofwel voorgestemd inclusief mijn partij eh of onthouden waar daar waar dat bijvoorbeeld voor vooruit en ecologroen echt een een drastisch breekpunt was van ethisch krijgen wij dat niet verkocht dat onbemande systemen eh mensen zouden kunnen doden hè met bommen. Eh en dat is helemaal veranderd. Dat voelt je nu wel. Ja, gevoeld dat bij allejen het wel wat

36:15 opgeschoven is. Ehm maar dat is een soort van ja, realiteitszin eigenlijk hè. Dat is eigenlijk de de enigste verschuiving. Dat dogmatische idealistische is er bij bij linkse partijen wel wat uit, maar ge voelt wel nog verschillen. Die zijn er nog want als het gaat om en maar goed ook hè trouwens h drone warfare. Ja. Ehm en je ziet naar bedrijven zoals eh IMEC in Leuven al die puntjes dat die een drone goed moet in moet scoren is het batterijtechnologie is het eh sensortechnologie, radartechnologie? Ehm GPS. Ehm ja, dat zit dat dat wordt er allemaal in de core ontwikkeld. Dus ik kan me makkelijk inbeelden met eh defensie als katalysator. Ja. dat er wel dual use start-ups nu floreren of een kans hebben om te floreren. En dat zorgt er misschien weer

37:00 voor dat er in België of in Vlaanderen ehmug ja terug een highend industrie die want je wilt top of the game zijn om te kunnen winnen in een oorlog en dat is het voordeel nadeel van een eh oorlog. Ja, klopt. Je komt je komt innovatie krijgt een schop. Ja, inderdaad. En door het feit dat banken nu ook eh meer en meer toelaten om in die zaken te investeren, gaan start-ups en scaleups ook die die stapwagen. Want ja, alleé een start-up ja, je hebt geld nodig, je hebt een lening nodig. Wap een drone eh start-up daten. [gelach] We zullen eens naar we zullen eens naar dreport rijden hè. Ja, is goed. Maar dat voelt ge dat ge doordat die banken die mogelijkheid bieden dat je daar ook veel meer over begint na te denken. En ik denk niet dat we ineens een hoop start-ups die zich volledig op de defie-industrie gaan focussen, maar

37:47 wel eh de de mogelijkheid zien om daarnaast hè ook een aantal dingen te produceren voor defensie of voor materialen binnen defensie, hè. Je zegt het eh je zegt het goed. Radarsystemen, detectiesystemen ehm allez zijn allemaal zaken die je ook in de civiele wereld heel goed en rendabel kunt verkopen. Je hebt ook al wat bedrijven die in satell satelliet eh satellieten bouwen. Dus dat hoort daar ook allemaal bij. En die doen dan onderzoek naar eh naar de aarde of wetenschappelijk onderzoek of telecommunicatie. Maar dat zou allemaal richting die en dat is wa Rusland dat je het inzet hè. niet heeft alleé die hebben dat die hebben dat natuurlijk wel, maar die hebben dat beperkter. En dat is nu de kennismaatschappij dat we naar toe die we nu kunnen inzetten om op dat vlak eigenlijk een ja, een wereldspeler op onze schaal is moeilijk, zal nooit niet

38:32 lukken. Maar wel een goede eh en een betrouwbare speler te worden. Ik zeg nooit nooit, want IMC is een wereldspeler. Ja, klopt. Is waar zeker. Hij is hem wel in Nederland die chips eh die die machines maken om chips eh te laseren. Zeker. En die ja, dat zijn wereldspelers. Dus waarom zouden wij niet een wereld speler kunnen zijn? Bonden? Niemand [gelach] wil bij ons mensen aannemen. Maar eh drones hè. Ja ja ja. Ik had nu in Amerika gelezen, blijkbaar met de verhoging of zo, maar het kan propaganda zijn hoor, maar met de verhoging van eh van de lonen daar de minimum wages dat ze nu daar allemaal schermen eigenlijk hebben voor mensen te bedienen, maar dat zijn eigenlijk dat mensen vaak uit goedkopere landen, Azië, Filippijnen om eigenlijk te bedienen. Eh en zo ontwijken ze eigenlijk de minimum wage en die zit enkel nog op de cruciale punten dat ze lokale mensen hebben. Die

39:17 gaat dat concept hebben. Maar in die end zou wel allemaal vervangen worden door eh door robots. Nee, maar [gelach] eh ja, dat is waar. Ehm wilt je nog iets over defensie? Want nee nee man. Ja, ik wou ik wou misschien terug wat wat breder trekken inderdaad van ehm eh wat zijn zo nog dingen die je z tegenkomen alleé of ehm ja ehm ja sorry ik w een keed drinken die is echt lekker eigenlijk die is goei is zo goed. Ehm ja er zijn heel wat zaken die eh ja waarat je je komt daar dan binnen als jonge gasten zijn niet zoveel jonge jonge mensen. Ehm we zijn toch met de klan gevoel dat je dan wel naar elkaar toe toetrekt over de partij gren zijn. overtijgen zijn. Ja, dat vind ik wel eh dat voel ik wel veel meer dan zo mensen die er al 20 30 jaar zitten eh die zijn zo wat ja

40:03 vastgerust in uw systeem en die ja die geraken ook makkelijk. Discriminatie op leeftijd verbindt ons opnieuw. Ja. Ja, eigenlijk een beetje wel. Eh want velen zeggen zo: "Ja, we hebben een generatie eh shift nodig of een generatie wissel en de politiek gaat helemaal veranderen. Ik denk eigenlijk dat dat niet waar is. Ehm mensen die nieuw in het parlement komen eh die komen daar met veel goesting in, met veel energie." Eh dat zijn meestal ook jonge mensen, er zijn niet veel mensen die op hun 50 de stap zetten om gaan politiek doen. Eh ehm dat is meestal iets dat je al van jonge leeftijd begint. Dus op dat vlak is er wel een generatiekloof. Ehm maar ik vind dat de kloof groter is tussen mensen die pas eh in het parlement zitten en mensen die er eigenlijk al drie of vier legislaturen in zitten. Ge voelt dat aan de manier van eh

40:50 parlementsleden die er all lang zitten eh die hebben nog altijd zo de logica van hoe langer ik spreek, hoe belangrijker ik ben. Eh dat is nog altijd zo precies een welsprakendheidsternooitje Terwijl ik soms denk van jongens, wat zijn we wat zijn we eigenlijk aan het eh aan het doen? Eh maak het even concreet. verfrissend en dan voelt geel dat bij bij mensen die er pas in staan dat het wel wat anders is. Ook met meer goesting en meer drive. Dus ik denk dat het ehm eigenlijk belangrijker is dat je eh veel meer eh doorstroming hebt in dat parlement. Ehm dat mensen daar niet te lang in blijven hangen. Eh en ik weet ja, waarschijnlijk zou we zeggen ja, totdat gij een tweede en derde keer verkozen raakt en je geraakt gewoon aan dat systeem. En dat zou kunnen. Eh maar

41:35 het zou misschien helemaal niet slecht zijn dat je een cap hebt eh op het aantal legislaturen dat je kunt doen. Ehm niet om eh omdat ik de facto vind dat mensen die er drie a vier legislaturen in zit inzitten compleet waardeloos zijn. Zeker niet. Maar je voelt wel dat dat die zitten daar met een zekere eh relaxheid van iedereen kent mij. Eh ik heb mij gezet op mijn thema's. Ik ben eh een autoriteit op mijn thema's. De media kent mij. Dus boks daar maar eens tegenop als nieuwkomer. Dat is niet evident. Dat is hard werken. Dat is knokken. En dat is ook logisch. Maar die zitten ook in dat parlement op een veel relaxere ja op een beetje op een relaxere manier. Dus ik denk dat het helemaal niet slecht zou zijn om ja om echt een cap te zetten op

42:21 het aantal eh legislaturen dat je kunt doen. Ja, ik ben da ik ben er gevoelig aan. Ik ik ben er zo wat tegenovergesteld. Maar ook het is niet echt liberaal hè. Wat dat Nee nee nee nee. Maar maar je mocht meningen hebben hè. Je bent hopelijk iets breder dan één eh simpele visie. Maar ja, het ding is ik ben altijd wel fan natuurlijk van je zei het begin ook je moet geen kennis hebben van alles eens maar ehm ik hoor dat ook vaak wel van andere parlementsleden zodra dat je er ook langer in zit is het ook kunnen ook meer over de sensie hebben en moet je als iets nieuw is is altijd alles interessant en comple dus ik ben fan van kennis van ook een beetje te snappen hoe het systeem werkt hoe dat je het moet gamify de beste ministers vandaag helaas ook al ben ik er niet altijd fan van zijn eigenlijk degene die al voor een derde of een vierde keer minister zijn niet omdat ze per se goed zijn in eh minister zijn volgens de ideologie maar dat ze weten hoe minister te moeten uitspelen. En zo van die sy als je in

43:06 zo'n belachelijk systeem terecht komt eh waar dat bij ons hè zeer bureaukratisch is geworden en toch wel een bepaalde lochheid heeft, heb je die mensen wel nodig. Langs de andere kant wat je zegt is ook klopt dat ook want zo behoudt je net de status quo van dat log systeem omdat die mensen natuurlijk kan blijven bespelen omdat ze het net kunnen. Maar moet je er daarom een regel voorstellen? Maar ik snap het wel er zullen zeker een aantal mensen zitten die u ja u heel hard gedemotiveerd maken want doen te weinig. En op dat kun over veel mensen eigenlijk zeggen eh doen te weinig zit er gewoon en dus ja, ik zou het niet goed weten. Ja, het staat er een soort van eh kwaliteitscode of een eh Nee, nee, dit is puur dat is nu echte democratie. Ja, dat is dat is inderdaad gewoon de kiezer die beslist. Ehm het het enige het enige probleem dat je vandaag nog hebt en dan mogen ze van mij ook direct op de schop eh zetten is de dat opvolgersysteem en de lijststem, hè. Dus

43:53 eh pas op eh ik stond de tweede op de lijst. Eh ik kwam uit het niks. Ehm als ik eh die lijst hem niet had, dus het systeem dat doororslijpelt naar de tweede op de lijst tot je verkozen z en aan de derde, dan zat ik er niet. Hè, dus eh goede leakes waar ik veel campagne mee gevoerd heb, die was lijstuur, had meer stemmen dan mij. Als je puur democratisch zou zeggen, dan zegt je: "Ja, goedeelieken ze heeft tweede meeste stemmen." Het is goedeelieken die naar het parlement gaat. En eigenlijk is dat logisch, hè. volksvertegenwoordiger. Ik heb daarnet gezegd: "Ja, het is maar goed dat die 150 dat er zitten dat dat de mensen zijn met de meeste stemmen achter hun naam en achter hun bogen." Dus dat mogen ze van mij eh gerust afschaffen. Dat is ook het meest eerlijke. en inderdaad of dat je het echt in een in een formele regel moet gieten dat je max drie termijnen. Maar ik vind dat

44:38 elke partij zo een klein beetje eh ja aan introspectie moet doen en dat dat moet bewaken. dat je die vernieuwing ook wat wat in stand houdt en inderdaad dat je op partijniveau wat evaluatiesen hebt van parlementsleden van je wilt zo snel mogelijk elk uw rotte appels die weinig doen buiten want er zijn ook toppers die er ook voor de vif keer zitten en die zouden eigenlijk toch liefst vooral wel behoud maar hoe gaat dat daarmee om hè absoluut ja ik denk dat expertise wel belangrijk is denk ik op elk topic voor de long run te kunnen, want bijvoorbeeld energie was vroeger ook zo een heel saaie een saaie deel van het politieke spectrum En nu is dat super relevant, want er is een energiecis. Rusland heeft het gas dicht gedraaid. We moeten verplicht kopen van Amerika. Eh de kernergie komt terug op tafel. AI

45:24 gaf veel meer energie energie vragen dan verwacht elektrificatie en warmtepompen zijn er plots. Ehm ja, dus zonder dat je snapt tuurlijk waar dat dan naartoe gaat en waar die energie voor nodig is voor economische groei. Ja. Kunnen moeilijk hun als je die al die facettetjes niet snapt kunnen moeilijke visie. Dus als je dan na drie jaar wordt buiten gemonjerd omdat het systeem u niet meer toelaat. Ja, die volgende moet dat weer helemaal dossier. Ja, klopt. Alleé, parlementslid zijn, dat is iets ja, dat heeft geen jobomschrijving, hè. Je zit inderdaad in dat parlement, maar ge vult dat inderdaad in hoe dat je zelf wilt. Ik Vroeger was dat waarschijnlijk nog sterker dat je parlementsleden had die alleen maar aan dienstbetoon deden eh elke dag een zitag in het café eh in hun dorp eh en zo weinig mogelijk in dat

46:09 parlement tussen komen, want dat interesseert mij niet. Ehm parlementslid moet ook echt wel zijn werk doen. Het is het is altijd een mix hè. Ik ga ook naar markten. Ik doe ook veel evenementen en eetfestijnen. Hoor er allemaal bij. Maar uw hoofdop is dat parlement in parlement zitten ehm zien dat die wetgeving is dat je alles snapt dat je in een commissie uw werk doet en uw stempel drukt. En het is waar, je moet u wat inlezen, maar bon allez je moet ook niet alleé overdrijven. Ja. En je moet ook niet je kunt nooit een expert worden. Nee, een absoluut een expert dat is ook niet nodig. Je moet je je blijft een politieker. Ehm maar ja, bon, ge moet ook als partij wel bkken en en als kiezer. Ja, ge moet daar geen n niet zetten, hè. die die niks snappen. Je mocht ook wel iets verwachten van parlementsleden dat ze op

46:55 een week tijd of op een op op een paar maanden tijd hun inlezen, hun inwerken. Ja, het is het is werken hè. Ehm dus ja, je mocht ook wel verwachten van parlementsleden dat ze weten over wat ze spreken en dat ze ook geen 2 jaar tijd nodig hebben om in te lezen in een materie. Ehm en ziet je dat ziet je dat uit? Want eh ik kan dat wel zeggen hè. Ehm maar ik vind altijd gemakkelijk natuurlijk om een buitenaf kritiek te geven. Maar ziet je er veel eh met alle respect hè maar onkunde en je hebt verschillende niveaus van onkunde, maar ik bedoel wel de drempel niet gehaald. Onkunde hebt je goh het is niet dat ik soms je ziet dat misschien iets meer maar ik wil zeker niet niet stigmatiseren. Je zit er misschien iets meer bij de bij de extreme. W nog een beetje. Het is middag hè. naiddag. Ja. Ehm misschien iets meer bij de

47:42 extreme. Ehm maar ik het is nu niet dat ik zo gezegd bij de extreme bij extreme partijen dus eh extreem links en extreem rechts heb ik soms wel het gevoel van jongens wel een onzin zijn die uitgramen. Maar dat is dan ook weer omdat ik er ideologisch zo ver vanaf sta dat ik het misschien sneller onzin vind. Misschien dat heeft misschien ook minder te maken met de capaciteiten van dat van die van dat individu zelf. Waar wa waar ik misschien wel denk waara dat mogelijk uw argument kan bijstaan. Niet dat het waar is per se, maar ehm er is natuurlijk wel zeker iets dat hoe groter de kans op besturen, deste te meer mensen gaat je aantrekken en des te meer gaat je een soort van talentsselectie hebben. En des te meer dat je natuurlijk nooit gaat kunnen besturen en mensen een soort gevoel hebben van ja, ik kan mij mogelijk verbranden aan iets ofzo. Ja, des te meer de

48:28 carrièremensen ofzo gaat je ook een klein beetje afstoten. Tenzij dat ze ook echt ideologisch 100% overtuigd zijn. En dat maakt eigenlijk de per ongelukke selectieceria van mensen ietsje moeilijker. waar dat niemand oorzakelijk eigenlijk schuldig aan is. Alleé, nee, je kunt dan zeggen eh cordon sanitair, maar eh los daarvan ehm ja, eigenlijk niet, maar zo kunt je dat misschien wel een beetje per ongeluk in de hand werken. Dat klopt. Er zal nog wel iets voor zijn waardoor dat ik bijvoorbeeld ook durf zeggen en dan ook al ben ik het zeker niet eh niet eens met de N-VA en et cetera et cetera, maar ehm denk ik wel dat er heel veel bestuurskwaliteit vandaag de dag zit, omdat je ook wel voelt die partij gaat sowieso besturen en die die hebben wel een soort van bestuurskwaliteit ofzo als uitzaling. Dus ik denk wel dat hij per definitie per ongeluk meer zo mensen gaan aantrekken. Ik weet niet of dat waar is, maar volmaig dat is ook zo. Alleé, los van de extreme partijen die

49:14 ja, succes trekt eh trekt volk aan. Ja. Of ja, zo simpel als je succesvol zij dan trekt ge volk aan. Dan zat ineens interessant. Ehm en ja, zeker wie dat je dan aantrekt als je dan een een mid alleé een bestuurspartij zij zoals N-VA, vooruit CDNV, VLD, partijen die op een of ander moment wel eh een logische partner in een bestuur kunnen zijn. En als je begint te groeien dan ja, dan zijn er ondernemers die die stap willen zetten. Dan zijn er mensen uit eh uit cultuursector of artiesten die zeggen van: "Kijk, ik heb ik heb ik heb goesting om een politiek te doen en om mijn mening daar te geven." Ja, dan gaan die die stap zetten en dan zijn aantrekkelijk, hè. En ja, dat helpt natuurlijk wel om de kwaliteit wat te verhogen terwijl dat je dat bij ja, bij de extreme waarschijnlijk iets minder

49:59 nu ga ik wel onbeleefd moeten zijn natuurlijk. ja, trekt gij dan nog uw volk aan hè? Open veel zijn. We kunnen misschien wel bestuursambities hebben, maar echt groeien en succes momenteel niet. Hoe is het met de partij? Ehm tenzij dat je geen zelfde richting ope [gelach] op zich eh ja ik ja mercie om mij nog eens met de neus op de feiten te drukken dat we dat we zwaar verloren hebben. Ehm nee nee nee, maar we moet vooruit kijken. Ja. Je gaat nog zwaar winnen hè. We hebben eh Ja, hopelijk wel. Ja, daar gaan we voor. Het is eh een moeilijke periode geweest. moet ik echt niet flauw over doen. Ik ben in een partij binnengekomen waarat ik op een bepaald moment euforisch was van what the [ __ ] Ik ben verkozen in het parlement hè. Super. En welke moment in de geschiedenis eh waar ze al neergeknald toen eh of eh hoe bedoelt je? Ja, welk

50:46 moment van de geschiedenis heb jij gestart bij Open Vld? Wat was de status toen? Ja, ik ben in Wacht hè, ik ben in eh 2020 afgestudeerd en ik ben in 2019 voor eh een parlementsli beginnen werken. Heel fresh erin gegaan. Ja. Ja, ben ik ik was toen werkstudent. toch ooit gewerkt dan? Eh eventjes toch hè? [gelach] Ehm dus eigenlijk is nog maar ja, bon, ik ben altijd ik heb altijd interesse gehad. Ik ben altijd gelinkt geweest aan ik heb al lang een lidkaart en enzovoort enzovoort. Eh maar effectief werken voor de partij was in 2019 begonnen en in 2024 ben ik voor het eerst eh nooit succes meegan zeggen [gelach] moeten ik heb nooit echt grootste succes grote moment ehm maar eh maar om terug te komen op

51:33 met de partij ehm heel moeilijke heel moeilijke verkiezingen. Dus je komt daar dan binnen. Beetje euforisch. Iedereen is eh mega dessu of eh eh of ontgogeld. Eh dus keioeilijk jaar achter de rug gehad. Buiten voor eh de Crow, want die heeft een top. Ja, zoals voorspeld. Ja. Ja, inderdaad. Die Ja, alleé eerlijk gezegd wordt dan toch niet afgestreft op é of andere manier. Nee, maar op zich ik alleé ik denk ook wel dat eh Alexander op bepaalde eh zaken of thema's of eh kwaliteiten ehm wel wat succes eh geboekt heeft. Hm hm. Dus op zich ja, bonon eh alleé dat hij dat doet, ik denk dat dat eigenlijk ook wel iets is dat zijn lijf geschreven is. Eh maar de partij zit nog altijd wel in in een soort van identiteitscrisis. Nee, dat niet meer. Dan moet ik eh

52:19 eerlijk toegeven, wij zijn inderad op zoek geweest. Welke richting moeten we uit? En dat is al een discussie die al lang leeft. En dan komt je altijd zo terug bij de ehm bij de makkelijke discussie van is nu D66 of VVD? Hè? Wij zijn altijd naar Nederland vaak. Ehm maar eh maar we zijn echt wel eh grondige stappen aan het zetten in ons profiel. Ehm en ook een keer leren van eh de keuze te maken van we gaan het misschien hebben over waar we het allemaal eens over zijn, want dat is redelijk veel meer dan uitvergroten waar we het niet eh allemaal eens over zijn. Bijvoorbeeld alleé de NVA over Gaza. Eh die zijn het absoluut niet eens over die Gaza crisis, maar die hebben zoiets van ja, bon eh er zijn andere dingen die we in de markt moeten zetten waar we het allemaal wel overens zijn. Dus die mentaliteit moet er echt echt wel terugkomen. We moeten

53:06 veel meer aan hetzelfde zeel trekken. Ehm en ik heb wel het gevoel dat dat met Frederik ehm en eh bon ja, ik ga nu een beetje beginnen slijmen ga denken, maar dat er terug een leiding komt. Ehm en dat we een beetje en dat is wat vooruit wel goed gedaan heeft eh echt gefocust op één of twee of drie punten van daar gaan we nu ons verhaal aan ophangen, hè, aan koopkracht, aan welvaart, aan gezondheid. Eh ehm en daar u heel uw verhaal aan ophangen en daar zijn we echt wel hard eh a hard aan het werken om onze drie focuspunten zow wat eh maar ze zijn nog geen gekozen dan. Ik hoop dat vrijheid er één van zeggen of ik mag ja alleé we we de de absolute focus moet terug onze core zijn. Dat is economie en ondernemerschap eh en ondernemerschap in de brede zin van het woord. Niet alleen ondernemers die eh ja

53:54 een vennootschap oprichten ofzo. Veel meer mensen die ondernemende individu. Ja voilà. Mensen die die hun handen uit de mouwen steken, die goesting hebben om iets iets te doen. Dat kan zelfs van eh van eh een een Giroleider gaan, hè. Mensen die voor de maatschappij zich eh zich willen inzetten. Een PZ2 podcast. Ja, vooral zoiets. Ja. Ja. Ja. Eh dus echt mensen die die ja echt ondernemers in de brede zien van het woord ehm eh afschaffen en ontvetten. Dat is iets dat ehm dat veel meer op ons op ons moet plakken. En ik weet dat we daar een hele shith show van 25 jaar mee aan sleuren. Want we hebben ook heel veel bijgecreëerd en structuren en en wetgeving. Maar wij moeten terug een partij worden die eh de [ __ ] naar de nering zet, die terug focust op die kerntaken en die zaken durft afstoten en ook zegt van de overheid moet zich daar

54:40 niet mee bezighouden. Dat hebben we te laat. Te dat hebben we te lang niet gedaan en dat moet terug een focuspunt worden. Of ja ehm doe maar. Ja. Nee, dat jezegd ehm afslanken. dat wil ook zeggen eh hè die die kernaken dat dat komt inderdaad vaak terug. Maar ja, eh een paar afleveringen terug was er Quint Jacobs had een boek geschreven, het betonnen beleid. Tof gast. Goed boek. Ik heb het ook al geleerd. Ja, als je dat boek leest, dan komt dat eigenlijk tot de conclusie: Als er geen staatshervorming is, valt er niet veel af te slanken. Dat is ook zo, want er is geen het gaat gewoon niet. Het zit te vast. Het zit zegt dat letterlijk. Ja, dat klopt. Ik ben daar grotendeels mee eens. Alleé, als iedereen zijn pakt, kunt je kunt je snoeien, hè? Eh zeer zeker.

55:25 Dat dat gaat zeker en vast. Het is niet alleen maar maar ze zijn al aan het snoeien want hè nu de de goh snoeien ik vind dat allemaal zeer relatief eh als je ziet in Vlaanderen eh eh hoe Vlaanderen heeft de Belgische subsidieziekte zeker overgekregen. Absoluut. Alleé, ze struikelen bijna, ze laten bijna hun regering vallen over 3,5 miljoen subsidies, omdat het dan gelinkt is aan een aantal eh ja links en of rechtse eh stromingen. Allez, dus die Ja, voilà. [gelach] We zijn we zijn die partij aan B. Dus je kunt echt wel kunt echt wel de [ __ ] aan de zijn en je kunt echt wel snoeien, zowel financieel als in structuren. Maar hij heeft dan hè de taartjager aan boven gehad. Zie we moeten 10 miljard ik weet kent de bedragen waarschijnlijk beter, maar 10 miljard moeten we besparen. Ja. op een

56:11 eh totale begroting van 300 miljard. Ehm en dan ja, waar kunnen we dan gaan afhalen? Ja, dan komen tot de grote posten. Er is bitter weinig en heeft 100% gelijk. Quinton heeft 100% gelijk dat er bitter weinig ruimte is om nog op uw kerntaken eh te besparen. En die kerntaken voor mij eh dat is bijvoorbeeld h vooral de mensen wat eerst en vooral moeten overheid de mensen wat gerust laten. Maar als ze dan iets doet, dan moet ze zien dat ze de veiligheid kan garanderen eh in de samenleving. Dat is dan defensie, politie, justitie. Dat zijn voor mij kerntaken. Eh die zitten allemaal op federaal niveau. Ehm die kreunen allemaal. ehm te weinig middelen, het loopt allemaal slecht en het gaat niet. Waar ik ook denk dat er nog heel veel efficiëntiewinsten te boeken zijn binnen die organisaties eh voor er alleen terug een sheck

56:57 tegenaan te smijten. Ja. Als geld alle problemen kon oplossen, dan is het vreemd dat we enkel meer problemen hebben in de wedstrijd wilden. Voilà. H het is niet allemaal meer middelen, meer middelen, meer middelen. Eh ook wel eventjes naar een beetje introspectie bij bepaalde diensten zou ook wel eh ook wel goed van pas komen. Maar je hebt federaal niet veel ruimte om te besparen. Je hebt eh uw sociale zekerheid die gigantisch veel van uw van uw federaal budget eh opslorpt. Je hebt in de gezondheidszorg wel echt nog ruimte, denk ik. Allez, ik krijg het niet uitgelegd dat je overal ehm moet besparen en dat je ehm uw gezondheidszorg, dat uw factuur eh automatisch geïndexerd wordt, zoals we bijna alles, zoals onze lonen ook. Ehm en dat je bovenop die automatische index dan nog eens 2 a 3% groeinorm hebt per jaar. Dus uw budget stijgt met een index

57:44 en stijgt nog eens met 2 a 3% automatisch mee. Ja. Als je aan dat heilig huisje, wat dat van de broeken niet gaat doen, ehm als je aan die heilige huisjes niet begint te slopen, ja, dan vind je ook geen middelen en dan dan vind je ook geen centen om te besparen. En dat bedoel ik mee. Het is niet allemaal het systeem. Je kunt echt nog wel besparen. Je kunt echt nog wel snoeien in de uitgave. Maar voor de grote eh de grote fout hier geweest is dat we ja federaal komt het geld binnen, maar er gaat zoveel geld naar de regio's, naar de gewesten en de gemeenschappen die daar maar heel veel feest kunnen vieren en met subsidies kunnen smijten en die daar ook niet heel veel verantwoording tegenover moeten zetten. Het probleem is Maar nee inderdaad ik ze zeggen zo ingaven uitgaven dat moet veel gestroomlijnen maar het probleem is natuurlijk ja dat ehm de regio's geen

58:29 ehm hoe moet ik het zeggen geen verantwoordelijkheid hebben over fiscaliteit. zijn subsid vaak de enigste manier om eigenlijk ja gelden te gaan verspreiden. Dus het probleem is gewoon het systeem loopt vast. Het is keuzes maken. Heel simpel. Oftewel is federaal oftewel is de regio. Maar niet dat dat soedoe. Exact. Exact. En het is het is ook continu dat verwijzen naar elkaar hè. Alleé. Ik krijg niet uitgelegd eh op straat en dat je vier ministers van milieu en energie hebt en dat je gewoon bij elke klimaat op moet zeggen: "Ja, we hebben geen akkoord of we moeten ons onthouden, want we zijn het niet eens." Dat is zo'n globaal probleem die klimaat problematiek dat je daarvoor vier administraties, vier ministers moet hebben. Sorry, dat gaat dat kan er bij mij niet in. Dat is bijvoorbeeld voor mij iets van stop daarmee, herfederaliseert dat. Ehm dat gaat veel

59:14 efficiënter daar op één niveau zitten. Ge zijn een kleine radar in de hele wereld. eh problematiek van het klimaat speel, probeert u daar waar op Europees niveau uw stem te gebruiken, maar begint dat niet terug op te splitsen. Dus op dat vlak denk ik dat je ook in twee richtingen moet kijken. Je moet inderdaad naar een staatshervorming gaan waar dat alles wat homogener wordt. Eh als je het over gezondheidszorg hebt dat je naar ene minister moet kijken op één niveau. Als je het over onderwijs hebt dat je het eh dat allemaal helderder is en duidelijker en dat je ook eh verantwoording moet afleveren over uw financiering. Maar in twee richtingen eh niet gewoon maar eh ja, maar ja eh we kunnen die beweging niet meer terugdraaien. Eh we zijn nu eh ik weet ze ik vergis mij altijd tussen centrifugal en Centripetal. Eh we zijn nu de beweging

1:00:01 naar naar de naar de gemeenschappen naar Vlaanderen aan het doen. Dus we moeten gewoon die beweging volgen. Nee, sorry, echt waar niet. Eh bijvoorbeeld klimaat is iets dat je op eh Europees en wereldniveau moet bekijken. Dat is voor mij iets. Herfederaliseert dat. één administratie, ene minister, ene verantwoordelijke eh en stop met dat in verschillende administraties te steken. Ja, het zal het zal er zal sowieso een beweging eh naartoe moeten gebeuren, denk ik, om keuzes te maken. Is er eigenk één partij nog vandaag die eh de bijvoorbeeld de financieringswet wilt openbreken of durft open? Want Bart zelfs Bart de Wever denk ik dat er zelfs niet meer het is momenteel niet echt een thema om het zo te zeggen. Ik denk ook allezé het is geen korte termijn thema maar lange termijn he heeft het wel kan het wel een oplossing bieden voor de het is we hebben al 20

1:00:46 jaar lang geen enkele begroting in evenwicht gehad. Maar misschien moet gij want ik heb een aantal gesprekken gehad met die eh ministers van begrotingen en economie. Misschien zullen we er nog eens éen uitnodigen en moeten daarmee ook eens in discussie gaan. Want hoe prober aan de begroting te gaan, hè. Maar moet het eens bij de kern bij de kern gaan halen bij de mensen die daarover gaan. Nee. Ja, zij gaan zij gingen de het vet van niks tot wanneer dat ze mensen zelf in die positie komen. Dan is het allemaal moeilijk moeilijk. [gelach] Dat is altijd eh misschien nog grappe vraag. We zijn een klein beetje richting einde. Wat ik nog wou weten eh om terug te koppelen h op een VD de moppen. Alleé, ik maak zo mopje hè, maar ik bedoel dat is ook van het is nu inderdaad niet de meest populaire partij momenteel. Nogmaals, desondanks dat ik denk dat het gedachtegoed over het algemeen wel gedeeld wordt, maar ehm politiek moeilijk verteld. Merkt je dat ook in de kwaliteit van mensen dat je daarmee kunt aantrekken? Want je ge je

1:01:32 steunt nu inderdaad ook nog wel vaak alleé maar ik bedoel gij zelf bijvoorbeeld nog niet maar inderdaad wel op veel oude figuren. Net omdat je misschien nu ja een beetje complexiteit hebt om de goede mensen aan te trekken. Omdat als ik nu maar in de politiek ga en ik zou willen besturen en dat zou mijn primaire doel zijn en mijn ideologie is wat economischer. Ja, dan heb je misschien al twee drie partijen waaruit dat je gaat kiezen en dan kies je misschien niet direct te VLD. Eh ook al denk ik niet dat dat de slimste manier is om een politiek te doen. Ehm het is misschien wel de slimste manier om een politiek te doen. ja eh valt wel mee. Het is natuurlijk super moeilijk ook om te vernieuwen ehm bij een partij die in eenwaartse spiraal zit. Ja of niet hè. Never waste the good crisis. Nee, ik weet het inderdaad. Dus we hebben we hebben dat allemaal we hebben dat altijd uitgesteld. Ik denk ook dat de verkiezingsnederlaag van 24 ook voor de partij een eh wel een verrassing was.

1:02:19 We hadden niet verwacht dat het zo eh dat dat we zo gingen afgestraft worden. In Vlaams-Bant viel het dan uiteindelijk nog mee. We hadden 11,7% dat is meer dan in zeker in Antwerpen hier waar dat we hier zitten eh provincie Antwerpen. Ehm maar het is niet makkelijk om eh om te vernieuwen als als de postjes duurder worden, want dan zijn het natuurlijk altijd die zwaar gewichten die terug op de proppen komen. Wat wel zeker is dat je het nu moet doen. Het is het is nu of nooit. Ons partij staat echt op een eh op een kantelpunt. Het is echt eh make it or break it. Eh dus de volgende verkiezing ehm en ik denk ook dat dat de ambitie is van de van de nieuwe voorzitter van Frederik is om echt nieuwe gezichten naar voor te lanceren. En het goede is en maar hij is zelf wel afkomstig van een politieke familie dat dat al niet. Ja, dat klopt. Maar dat vind ik die

1:03:05 achternaam ik vind eigenlijk [ __ ] Ehm oké, hij heeft daar misschien mee een strip gevor omdat hem wat bekender is en de naam de gug klinkt. Ehm maar dat mag geen voor. Dat mag zeker ook geen voordeel zijn, maar het mag ook geen nadeel worden. Ik bedoel, ik ken ik ken Karel de Guucht niet, ik ken Jean-Jacques de Guucht niet, eh ik ken Frederik nu een paar maanden. Ik weet dat dat gewoon een ondernemer in hart en Ieren is en die op een ondernemer manier naar de naar de partijen, naar de politiek kijkt. En ik vind dat super verfrissend. Ehm dus op op dat vlak vind ik het vind ik het geen probleem van waar dat je komt. Uw afkomst, dat interesseert mij mij eigenlijk niet. Het is de kwaliteit van het individu zelf liberaal wat dat ik nu zeg. Ehm maar om mijn verhaal af te maken, het voordeel dat wij nog hebben als partij is dat wij zeer sterk lokaal verankerd zijn hè. We

1:03:51 bijvoorbeeld een burgemeester intervure 27 jaar liberale lidkaart. Dus we hebben we zijn nog op veel plaatsen in veel provincies de tweede grootste partij als je naar of ze gekoppeld zijn met als lidmaatschap aan de VLD ehm van Vlaanderen na de CDNV. Dus nog voor Nva. Dus op dat vlak hebben we echt een talentenpool die we nu moeten inzetten. Ehm dus dat is inderdaad ehm de ambitie van de volgende keer. Ik weet niet of een nieuwe gezicht te lanceren zodan dat je echt dat beeld kunt eh en dan misschien eh simpele vraag en komt niet af met die zever van helderblauw. Ehm gaat dat nu [gelach] eh donkerblauw worden of lichtblauw? Hè? Wat als ik u een beetje hoor gaat economie terug veel meer in het belang komen veel meer dan het culturele. H dat is wat linkser als je het dan zo wilt zeggen. Dat is zijn de twee acties zoals

1:04:38 het altijd simpel verworden hè. Ja, maar is het dan wel meer donkerblauw als ik het dan vereenvoudig naar het mag Ja, donker donkerblauw in de zien van economisch rechts hè. Dus echt wel economisch rechts terug op die op op focussen op die kerntaken. Maar vooral ook de overheid moet zich niet moeien eh met zaken waar dat ze allez wat we kunnen afstoten van de overheid, dat moeten we doen, hè. er terug een kleine en efficiënte overheid die zich focust op haar kernaken. Eh wij gaan nooit een conservatieve partij worden als dat als dat de richting is die we die ze denken uit te moeten gaan. We zijn niet maar had daar zo metert lacha toen eigenlijk zo'n klein momentum van misschien terug donkerblauw is ook geen conservatief om het zo te zeggen. Maar dat waren dat waren wel andere accenten en hoe meer dat het culturele per definitie hè wat linkser is en dat is eh dat is eh oké hè. Maar ehm meer in het

1:05:25 licht kom. Ik weet alleszins dat er binnen de partij eigenlijk twee richtingen wel zijn en daarom dat ik gewoon een beetje benieuwd was naar waar wat gaat er nu naar buiten komen. Eh ja, ik vind het belangrijkste ehm wat we misschien ook wat hebben nagelaten en wat vroeger ook omdat inderdaad het is niet gemakkelijk geweest de laatste jaren om het liberalisme of het vechten voor vrijden en voor recht dat is eigenlijk zo gezegd een heel links thema hè. Ja. Ja. terwijl terwijl dat superliberaal is. Dat zit in onze core. Maar we hebben dat niet meer herhaald omdat heel veel mensen ook het idee hadden vanuurlijk he premier bij corona geleverd. Het is dat we dat communisme zijn beland sinds maar. Ja. Ja. Oké. Ja. Maar we zijn er waren heel veel liberale rechten en vrije in Europa die allemaal verworven waren hè. Dat was dat stond allemaal vast. Ja, we zijn dat gewoon, hè. Ja, zijn dat gewoon geworden. Maar je begint nu wel

1:06:10 te zien dat dat wat allemaal onder druk komt te staan hè een aantal eh h hogarij de Ja, zo die zaken. Dat begint allemaal wat naar boven te komen. Ook eh de rechtsstaat eh het verdedigen van die rechten en die vrij van die rechtsstaat, dat is iets dat wij misschien allemaal wat te weinig gedaan hebben, hè. Die die zo die uitspraken dat ik soms van NAers hoor van ah de wereldvreemde rechters en dit en het gen. Ja, sorry. Nee, de rechters die maneuvreren binnen het kader, binnen het wettelijk kader dat gij voor hen maakt. En moet eens babbelen met Quint Jacobs, want hij had dat toch een iets andere mening. Over dat er ook wel eh activistische zijn. Maar dan moet dan moet je als wetgevingen zeggen van kijk dat is uw kader waarbinnen dat je moet opereren en je gaat daar niet buiten. Hij heeft het inderdaad heel vaak over het stand stil

1:06:56 principe. Daar zal hem het ook over gehad hebben. Wat ik ook vind dat moet afschaffen. Je moet iets je moet kunnen hervormen. Je kunt je moet kunnen veranderen. Alles wat je vandaag beslist is verworven voor de rest van van uw leven. Ja. Hè dus ge moet alles durven in vraag stellen. Eh maar die focus moeten wij meer hebben. Zo die die de verdedigen van de rechtsstaat. het focussen op die rechten en die vrijheden van mensen, want dat gaat inderdaad meer en meer onder druk begint te komen. En dat is ook een spanningsveld met veiligheid eh met privacy chat control. Ehm dat is maar dat is veel de no offens nu om veel partij politiek te spreken z toch be echt slecht in hè eh alles wat met vrijheid en privacy te maken heeft dat is altijd veel blabla en maar in de feiten en het stemgedrag nooit hè nooit hè de wetgeving erdoor je zit misschien

1:07:42 altijd aan de slechte kant net van de coalitie hè maar je moet zien dat je misschien aan de goede kant zit wel ja het is dat op dat vlak is gaat het eh één van de speerpunten worden. Ik ben daar ook op aan het werken. Dat is goed, want er zijn ek nog weinig partijen die daar voorop komen effectief alle weinig mee doen in de feit dat ik zat en ik weet alleé ik kan hier eh over het verleden heel veel met AkoR paslaan, maar ik Ja, maar je hebt er ook vrij weinig mee te maken. We moeten naar de toekomst. Maar ik vind inderdaad privacy eh rechten en vrij eh rechtsstaat zijn zaken waar we terug focus op moeten leggen. Oké, goed. Eh ik wou nog geen finale vraag stellen. Het probleem is dat ik ze ben vergeten. Oei. Maar dat gebeurt wel vaker. Ehm. H nee, goed. Ja, ik we nog een finale vraag hebt. Nee, is een eh een goed gesprek. Dan eh zou ik zeggen eh K dankjewel. Ah ja, ik heb ze terug. Eh je bent nog vrij jong in het parlement. Ehm je hebt nu

1:08:28 ook al een klein beetje feeling met hoe dat werkt en hoe dat niet werkt. Ehm is er zo nog iets waarbij dat je momenteel zwaar mee struggl hoe dat systeem werkt dat je niet hebt geaccepteerd en dat je ook verwacht niet te gaan kunnen leren accepteren over drie jaar? Eh wij noemen dat politiek politiciën. Ja. Zo. Ehm eh de procedures spelletjes, dat haat ik echt en dat ga ik nooit aanvaarden. Zijn echt zaken zo ehm ah ja, de meerderheid is niet een aantal, dus we vragen het quorum, dan kunnen we de vergadering niet starten. Eh ook al ga ik het gewoon over debatten over debatteren. Ehm eh Filusteren hè, nog zoiets. Eh gesprekken ell lang rekken eh u continu in herhaling vallen. Dat zijn zaken die ik eh nooit gavaren. En als ik die reflex krijg, dan moet ik uitstappen. Moet ik stij maar waarom doen ze dat? die dat

1:09:15 Filip Busteren eh zit daar een eh de de generatie voor de ja de generatie voor mij zegt dat je moet het politiek systeem gebruiken. Ge moet het h zo moeilijk mogelijk maken. Zij doen dat ook met u. Maar ik vind dat echt gewoon tegenstopgedrag zonder nog een bepaald doel te hebben. Voilà. Exact. En die procedures la en jeij hebt ook vaak de Raad van St. Ja. We gaan nog een advies van de Raad van Statenvh, we gaan nog een tweede lezing vragen. Hè, dat zijn allemaal zo zijn allemaal vertragingsmaneuv. Ehm en ik kan daarin komen als je het echt fundamenteel met iets oneensijt, maar dat gewoon uit parlementaire reflex doen omdat het zo hoort. Daar ga ik altijd tegen verzetten. En als ik dat begin te doen eh dan moet ik stoppen. Goed. Eh nee, goed goed. Eh goee einde. Dankjewel. Veel succes en eh misschien tot later.