In de Melkerij in Brasschaat staat een glas Discours-whisky voor Patrick Lacroix. De CEO van Belga proeft voorzichtig en becommentarieert het zoete karakter. “Ik ben geen echte whisky-drinker, maar dit is toegankelijk.“ Het is vrijdagmiddag, een onofficiële officiële feestdag, en in de Melkerij is dat een goed kader om de nationale persagent een uur lang te ontmoeten over het leveren van wat hij zelf de “grondstoffen“ van het Belgisch nieuws noemt.

Belga bestaat sinds 1920 en levert feiten aan vrijwel alle Belgische nieuwsmedia, in het Nederlands en het Frans, 24 uur per dag, zeven dagen per week. Het bedrijf coverteert weekenden en nachten vanuit Australië, bepaalt de Belgische nieuwsagenda voor 80 procent al rond 17 à 18 uur de avond ervoor, en draait op een principe dat in een tijdperk van virale headlines tegendraads klinkt: snelheid is niet de prioriteit, accuratesse wel.

Een persagentschap dat geen sigaretten verkoopt ▶ 1:30

Wie de naam Belga voor het eerst hoort, denkt vaak aan het sigarettenmerk. Lacroix is daar geen vreemde aan. Het bedrijf dat hij leidt, is een onafhankelijk commercieel persagentschap waarvan de aandelen in handen zijn van vrijwel alle Belgische nieuwsmedia. Vlaamse aandeelhouders zoals VRT, Mediahuis, DPG en Mediafin zitten naast Franstalige spelers als Rossel en RTL. Twee opmerkelijke uitzonderingen: RTBF en Roularta, beide om historische of corporate-governance redenen geen aandeelhouder maar wel klant.

“Belga's nationaal persagentschap bestaat sinds 1920, dus al meer dan 100 jaar. We werken 24 uur op 24, 7 op 7. We coveren de weekends en de nachten vanuit Australië. We bepalen de volledige nieuwsagenda voor alle media.“

De volgende paradox is dat Belga, ook al levert het de basisinfrastructuur voor wat in België wordt geschreven, slechts één van de elf onafhankelijke persagentschappen in Europa is. Alle andere zijn staatsagentschappen. Belga ontstond in 1920 niet vanuit de Belgische staat, maar vanuit een handvol kranten en bankiers die zagen dat Havas (de voorloper van AFP) Franse berichten leverde en Reuters Britse, en dat Belgisch nieuws daar niet bestond. Een groep ondernemers besloot daar geld in te leggen om vanuit een zakelijke logica een onafhankelijk Belgisch agentschap op te richten.

“Dat geeft ons iets meer garantie dan in de meeste andere landen. Het heeft voor- en nadelen.“

Hoe vier ogen elk feit moeten controleren voor het naar buiten gaat ▶ 4:33

De redactionele werking volgt een patroon dat in de moderne nieuwsindustrie ongebruikelijk is geworden. Een tekst gaat pas naar buiten nadat vier ogen er naar hebben gekeken: de schrijver, plus minimaal één tweede journalist. Solo-publicatie wordt niet gedaan.

“Een tekst gaat pas buiten nadat daar vier ogen naar gekeken hebben. Solo wordt al niet echt gedaan.“

De agenda voor de volgende nieuwsdag wordt rond 17 of 18 uur 's avonds samengesteld. Voor 80 procent ligt het nieuws van morgen al vast voor de avond van vandaag begint. Lacroix benoemt dat ook openlijk als een gevoeligheid. Belga is per definitie agenda-bepalend, en wie agenda zet, kan ook gevangen raken in groepsdenken. Daarom wordt het redactionele panel bewust ideologisch divers samengesteld.

“We zorgen dat er een ideologisch diverse strekking aanwezig is. Niet één bril op de samenleving.“

De hoofdgarantie van de redactie is volgens Lacroix simpel. “We houden ons strikt aan de feiten. Het moet droog zijn, het moet zakelijk zijn.“ Het is geen tekst die je als particulier zou willen abonneren, het is grondstof voor wat de aangesloten media er vervolgens een eigen invalshoek bij vinden.

Waarom 70 procent van Belgisch nieuws in twee talen tegelijk wordt geschreven ▶ 9:12

Een van de minder zichtbare functies van Belga is haar rol als brug tussen de Vlaamse en de Franstalige medialandschappen. Volgens Lacroix is 70 tot 80 procent van het Belgisch nieuws identiek in beide taalgemeenschappen, maar wordt het in de praktijk apart gepubliceerd, omdat het Vlaamse en het Franstalige medialandschap los van elkaar zijn gegroeid.

“We zitten met twee verschillende medialandschappen. Maar wij zijn wel het bindingsmiddel tussen die twee gemeenschappen veruit. Het zou veel schraler zijn, de informatie over Wallonië in Vlaanderen en vice versa, mochten wij niet bestaan.“

Een Vlaamse krant heeft geen eigen Waalse correspondent meer nodig zolang Belga die rol speelt. Maar dat lossen Lacroix en zijn redactie alleen passief op. De effectieve overname van Waals nieuws in Vlaamse media en omgekeerd blijft beperkt. “Bij ons redactie leeft dat veel harder dan bij de uitgeefs.“ De brug is er, het verkeer wordt erop niet hard georganiseerd.

Voor Europees nieuws is het verhaal vergelijkbaar. Belga heeft een twintigtal buitenlandse persagentschappen in haar gebouw zitten via de European Newsroom, werkt voor het Europees Parlement en de Europese Commissie, en bouwt aanzienlijke dossierkennis op. Maar het uitvloeien van die kennis naar de Belgische media is beperkt. “Meer dan 70 procent van de wetgeving in Europa wordt gemaakt en niet in België. Maar als de mensen het niet lezen, wordt er minder over gepubliceerd.“

Wie aandeelhouder is en wie betaalt: een transparante prijszetting ▶ 29:54

De aandeelhoudersstructuur van Belga is een lijst van Belgische mediatoppers. VRT, Mediahuis, DPG, Mediafin, Rossel, RTL. Roularta en RTBF zijn niet-aandeelhouders maar wel klanten. Belga heeft ook een aantal eigen aandelen, terugkomende uit de tijd dat privépersonen voor de Tweede Wereldoorlog mee participeerden, maar zonder stemrecht.

“Dat past niet bij de corporate structuur, dus die kopen we zelf in.“

De prijszetting is voor alle klanten transparant en uniform. Een aandeelhouder betaalt geen ander tarief dan een niet-aandeelhouder zoals Roularta. Lacroix legt uit waarom dat de enige werkbare structuur is.

“Het is een zo kleine wereld, en de mensen die aan de inkoop zitten bij Roularta, drie jaar later zitten die bij DPG. Daar moet je niet mee beginnen. Dat is weinig duurzaam. Het moet heel transparant zijn.“

Journalist boven AI boven journalist: de ethische volgorde ▶ 36:47

Het AI-debat is voor een persagentschap een existentieel onderwerp. Belga heeft daar volgens Lacroix vroeg een principekeuze in gemaakt en die in een ethische code vastgelegd.

“De ethische code spreekt af dat je de volgorde journalist, AI, journalist altijd moet volgen. Dat betekent dat wie beslist wat nieuwswaardig is, daar gaat nooit een AI aan te pas komen. Zelfs niet voor de filtering. Dat vind ik gewoon niet kies.“

Wat AI wel mag doen, is operationele efficiëntie verhogen. Belga heeft elf use cases gedefinieerd waar de technologie wordt ingezet: vertalingen tussen Frans en Nederlands, suggesties voor titels, samenvattingen van jaarverslagen, speech-to-text voor live politieke commissies, en voorgestructureerde formats. Bij de redactie was er volgens Lacroix weinig weerstand, omdat hij vooraf had uitgelegd dat niemand zijn job zou verliezen.

“We zitten met onze minimum bezetting. Wat je wel kunt doen is wat meer naar buiten gaan, wat meer research doen. De job blijft. Optimalisatie van prestatie, dat is het AI-stuk voor mij.“

De code is operationeel duidelijk: een AI mag bij geen enkele stap autonoom beslissen wat nieuws is of welke bron geloofwaardig is. Een journalist begint, AI helpt, een journalist eindigt met een eindredactie van twee paar ogen.

“Het eindigt nog altijd bij Belga met de journalist die het stuk nakijkt. In ons geval, omdat we geen klassieke eindredactie hebben, met twee journalisten die nakijken voordat het op de knop wordt geduwd.“

De koningin die dood ging voor het officieel was ▶ 38:18

Wanneer een host vraagt of er ooit door Belga foute nieuwsfeiten naar buiten zijn gegaan, denkt Lacroix even na. Het antwoord is geruststellend kort.

“Ik denk dat ze ooit eens de dood van koningin Fabiola verkeerd hebben aangekondigd. Vrij pittig genoeg. Maar verder dan dat, eerlijk gezegd niet.“

Het is een uitzondering die de regel bewijst. In een nieuwsindustrie waarin grote spelers met hun primaire reportages dagelijks correcties moeten publiceren, slaagt Belga er volgens hem in om zijn fouten in een wekenlange periode te beperken tot details. De rechtzettings­procedure is ingebakken in het systeem: een correctie krijgt dezelfde code en wordt aan het oorspronkelijke stuk gekoppeld, zodat redacties elders het kunnen overnemen.

Snelheid versus authenticiteit: het Twitter-besluit ▶ 39:50

Wat Lacroix een paar jaar geleden bij zijn aantreden als CEO heeft veranderd, is de redactionele filosofie rond snelheid. Belga was van origine ingericht op het zo snel mogelijk eerst zijn met een feit. Sinds Twitter (en de opvolgers ervan) bestaan, is dat geen winnende competitie meer.

“Het was echt compleet gefocust op snelheid. En de competitie was Twitter. Dat haal je toch nooit. Dus wat iedereen al lang wist, hebben wij in een regel gegoten: het is niet de snelheid. Het is de authenticiteit, de garantie dat het feitelijk neutraal correct geverifieerd gecheckt is. En duurt dat wel langer? Dat is niet erg.“

Het effect is in de Belgische nieuwsstroom zichtbaar. VRT, VTM en de kranten kunnen via sociale media een gerucht oppakken, het in voorzichtige termen (“we hebben gehoord dat...“) publiceren, en wachten dan tot Belga officieel bevestigt voor ze het als feit communiceren.

“Op een zeker moment kunnen ze zelfs het nieuws even onderbreken om te zeggen: 'we hebben net bevestiging gehad van het persagentschap.' Dan weet ik dat we goed bezig zijn.“

Voor een persagentschap dat de bevestiging als kernproduct heeft, is dat een commercieel én moreel comfortabele positie. De prijs is dat Belga in absolute zin nooit eerst is. De winst is dat de bevestigingsrol een eigen marktwaarde heeft die Twitter niet kan stelen.

Een ontmoetingsplaats voor een sector in consolidatie ▶ 42:12

De rol van Belga is in twee à drie decennia gekanteld. Vroeger werkte het persagentschap zelfstandig, met individuele contacten met kleinere uitgevers. Sinds de consolidatie van de Belgische nieuwsmedia (Mediahuis, DPG, Rossel) is dat veranderd. Wat nu rendabel is voor één uitgever, wordt door dezelfde uitgever in kaart gebracht voor zaken die “beter gezamenlijk worden ondergebracht“.

“Niet geheel tot mijn verbazing komen die dan telkens bij Belga terecht. Dus de scope van wat we mogen doen, wordt telkens een beetje groter.“

Wat als bijproduct daarvan ontstaat, is dat Belga de laatste vergadertafel in België is geworden waar de hele sector nog samenkomt. Lacroix biedt aan om elke twee maanden een werkgroep te organiseren waar legal-, technical- en editorial-verantwoordelijken van alle uitgeefs aan tafel zitten, plus een WhatsAppgroep voor lopende vragen.

“We zijn nog de enige vergadertafel in België die overblijft. Ik bied dat graag aan om de sector wat te faciliteren.“

Het is geen kerntaak van een persagentschap, maar het wordt op een Belgische manier wel een halve kerntaak. De fragmentatie van een sector in twee taalgebieden, met intern verschillende DPO-regimes, met vier of vijf uitgeversgroepen die elkaar niet altijd vertrouwen, dwingt iemand tot een rol als facilitator. Belga is die geworden, of het nu wou of niet.

De ghost pilot van Oekraïne en hoe peer review propaganda filtert ▶ 47:35

Een host brengt een herinnering uit het begin van de Oekraïne-oorlog naar voren: het verhaal van een Oekraïense piloot die in twintig vliegtuigen had neergeschoten. Het bleek pure propaganda die uit Kiev was uitgegooid om het westerse moreel te ondersteunen. Hoe vangt Belga zoiets op?

“Dat voorbeeld herinner ik me niet specifiek. Met Ukrform werken we veel samen. Ik kan me moeilijk voorstellen dat zo'n heroïsch verhaal over een piloot door Belga als nieuws zou bekeken worden. Dat is meer general interest. We zijn veel te droog voor dat soort dingen.“

De algemenere regel die Lacroix uittekent, is dat alles wat van Ukrform komt, door een tweede neutraal persagentschap moet worden bevestigd. AFP wordt daar vaak voor gebruikt. Wat niet door peer review komt, gaat niet door als nieuws.

“Dat Oekraïne als hoofddoel heeft de propagandaoorlog te winnen, daar is geen discussie over. Met succes trouwens. Maar Belga gaat dat niet schrijven.“

Rusland onbetrouwbaar, China met agenda-besef ▶ 50:36

De redactionele filtering verschilt per bronland. Met Rusland is er volgens Lacroix simpelweg geen werkzame samenwerking mogelijk. “Compleet onbetrouwbaar.“ De objectiviteit valt niet door enige samenwerkingsstructuur te garanderen, en wie binnen Rusland wel zou willen meewerken, riskeert zware straffen. Het is in oorlogstijd geen samenwerkingspartner.

China ligt anders. De samenwerking met Xinhua loopt volgens Lacroix goed, op voorwaarde dat je het agenda-bewustzijn meeneemt.

“Je weet perfect dat die mensen een agenda hebben. Ze laten bewust wel eens informatie lekken, maar dat heeft een strategisch doel. En dat is wel nieuwswaardig als het bevestigd is.“

Hij geeft een voorbeeld dat hij “een mooie ontboezeming“ noemt. Een Chinese strategische verklaring over voortgezette militaire samenwerking met Rusland, gepubliceerd op een moment dat het geopolitiek nuttig was voor Peking om te laten weten. Belga heeft dat opgepikt, na peer review, niet als propaganda maar als feitelijk geopolitiek signaal.

“Daar zit ook een agenda achter. Maar het is een feit dat een hoofdkanaal van een grote macht een uitspraak doet.“

Internationale berichtgeving als persoonlijk hobby ▶ 32:11

Wat Lacroix onderscheidt van veel andere CEO's in de Belgische mediasector, is een blijkbaar oprechte persoonlijke fascinatie voor internationale berichtgeving. Een Vlaamse CEO die thuis 's avonds tussen Al Jazeera en Fox News schakelt om te begrijpen hoe verschillende samenlevingen hetzelfde nieuws bekijken, is uitzonderlijk.

“Ik ben getrouwd met een Afrikaanse uit Nigeria. Dus alle nieuwsbulletins en kranten daarvandaan, die volg ik. Wereldnieuws vind ik bijzonder interessant. Wat er in India op dit moment gaande is, vind ik dikwijls veel interessanter dan wat over Knokke wordt geschreven. Maar dat is gewoon mijn hobby.“

Het is een kleine bekentenis die voor zijn rol als CEO redactioneel niet relevant is, maar die de bredere context van zijn denken kleurt. Wie verschillende brillen op de wereld leest, ontwikkelt vanzelf een gezond besef van relativiteit. En een persagentschap dat door zo iemand wordt geleid, durft Twitter te laten winnen op snelheid omdat de eigen rol elders ligt.

In de afronding zegt Lacroix iets over zijn ambitie voor Belga dat in een sector vol omzetgroei-targets opvalt om wat het niet vraagt.

“De vooruitgang moet kwalitatief zijn. Hier hebben we uitdagingen op fact-checking, social media opvolgen. Je moet ervoor zorgen dat je technologisch meezit. We moeten vooral relevant blijven. Zodra mensen jullie artikels niet meer overnemen, dat is eigenlijk je belangrijkste KPI.“

In een tijdperk waarin elke speler in de sector tegelijk moet groeien én moet bewijzen dat hij authentiek blijft, is een eenduidige focus op relevantie boven omzet een welgekozen positie. Het is voor Belga ook de enige werkbare. Een staatsloze, mediagedragen, transparant geprijsde nieuwsbron, met vier ogen op elk feit en een journalist als laatste filter, kan zich geen tweede koningin Fabiola permitteren.