Carl-Antoine Saverys (Exmar) over maritieme energiehandel: "Disruptie is altijd goed voor onze business"

Aan tafel bij Discours zit Carl-Antoine Saverys, CEO van Exmar en zevende generatie van een familie die al sinds 1829 in de scheepvaart zit. De naam spreek je uit als Saverys, al zegt hij zelf lachend dat hij “Sveries“ gewend is. Wat volgt is een gesprek over een bedrijf van zowat een half miljard omzet dat gassen over de wereldzeeën verplaatst, en dat daardoor een ongewoon scherpe uitkijkpost heeft op geopolitiek, energiebeleid en de vraag hoe snel Europa mag vergroenen zonder zichzelf in de voet te schieten.

Wat Exmar eigenlijk doet ▶ 1:32

Weinig mensen weten waar Exmar precies voor staat. Saverys houdt het bondig: transport en transformatie van gassen. Concreet gaat dat om LPG, propaan en butaan, die dienen om te verwarmen, te koken en als grondstof voor petrochemie. Daarnaast is er ammoniak, een product dat de meeste mensen alleen van de schoonmaak kennen, en dat volgens hem veel meer betekent.

“Ammoniak ligt aan de basis van de bevolking die we vandaag kennen. Het feit dat de bevolking zo sterk gegroeid is in de twintigste eeuw is waarschijnlijk dankzij ammoniak, omdat het aan de basis van alle meststoffen ligt.“

De cijfers erbij zijn indrukwekkend voor wie de sector niet kent.

“Er wordt vandaag 185 miljoen ton ammoniak geproduceerd in de wereld. Tien procent daarvan wordt getransporteerd, en wij zijn daar de grootste transporteur van.“

Een fabriek die kan varen ▶ 3:04

De tweede poot is drijvende infrastructuur, ontstaan uit de scheepvaartervaring. Exmar zet industriële processen op schepen, wat begon met het hervergassen van LNG in de vroege jaren 2000. Waar zoiets normaal als vaste terminal gebouwd wordt, zoals in Zeebrugge, laat Exmar het bouwen op een werf in het Verre Oosten.

“Uiteindelijk komt dat veel goedkoper uit en veel sneller. Ze hebben de kwaliteitsmensen die daar werken, ze hebben alle materialen die daar geproduceerd worden. Daar zijn we de wereldspeler in: vlottend hervergassen.“

Ook het omgekeerde proces, gas vloeibaar maken, doet het bedrijf intussen. Dat is technisch veel lastiger, want het gas moet naar min 162 graden Celsius. Zijn samenvatting van hoe Exmar dat aanpakt is typerend.

“Wij vinden niet speciaal iets uit, maar met ons goed Vlaams gezond boerenverstand vinden we efficiënte oplossingen voor de problemen van de industriële en energiewereld.“

Zeven generaties, en de scheepswerf die verdween ▶ 5:24

De familie zit al sinds 1829 in het vak, oorspronkelijk met een eigen scheepswerf. Saverys is samen met zijn neven de zevende generatie, iets wat ze naar eigen zeggen recent nog eens nagekeken hebben. De werf zelf hield het niet vol tegen de Aziatische concurrentie, en hij illustreert waarom dat vandaag nog altijd geldt.

“Een schip bouwen in de Verenigde Staten kost vier keer zoveel als hetzelfde schip in Korea of in China.“

Er zit ook een wijze les in hoe het bedrijf reder werd. Zijn familie waarschuwde er zelf voor.

“Het slechtste idee om een scheepswerf staande te houden, is voor jezelf gaan bouwen om de mensen aan het werk te houden. Uiteindelijk begin je dan reder te worden gewoon om je werf bezig te houden. De slechtste reden ooit.“

De generatie die het verprutst ▶ 7:35

De hosts leggen hem het bekende adagium voor dat er altijd een generatie komt die het familiebedrijf om zeep helpt. Saverys pareert het met humor en met een duidelijke belofte.

“Alles wat ik u kan zeggen, is dat ik gewoon alles ga doen zodat er geen enkele statistiek rond onze familie kan gebruikt worden.“

De druk is er wel degelijk, geeft hij toe, al zoekt hij naar de juiste woorden om te beschrijven wat het met hem doet.

“De eer en het geluk dat ik heb om dat te mogen doen, het privilege om dat te kunnen voortzetten. En dat komt inderdaad met veel bescheidenheid.“

Klaar, gepassioneerd en zelfverzekerd ▶ 9:03

Toen hij besliste het bedrijf over te nemen, speelden volgens hem drie dingen mee. Eerst de vraag of hij er klaar voor was, waarbij hij toegeeft dat hij aanvankelijk met argusogen naar zijn vader en zijn oom keek. Dan de passie, die in de familie zit. En ten slotte het zelfvertrouwen, dat het langst duurde om op te bouwen.

“Je moet zelfvertrouwen hebben, want je gaat op een bepaald moment twijfelen. Je moet sterk genoeg in je schoenen staan om beslissingen door te duwen, en ook om soms te zeggen: oke, we hebben een beslissing genomen, maar het was fout, we moeten terugkeren.“

Waarom een oorlog goed is voor de omzet ▶ 10:31

Exmar is bij uitstek blootgesteld aan wereldgebeurtenissen, en Saverys legt uit via welk mechanisme dat werkt: ton-mile, het aantal tonnen maal het aantal afgelegde mijlen. Twee knelpunten bepalen daarbij veel: het Panamakanaal, waar te weinig water is om de sluizen normaal te laten werken, en het Suezkanaal, waar de Houthi's het scheepvaartverkeer verstoren. Wat dat concreet betekent, maakt hij tastbaar.

“Wij hebben een cargo geladen in Egypte, aan de Rode Zee. We zijn helemaal rond gevaren om in Oman te gaan lossen. Dat heeft ons zo'n vijfendertig dagen gekost, terwijl het op twee dagen had gekund.“

Dezelfde logica verklaart waarom het Oekraiense conflict de sector veranderde: Europa stapte af van Russisch pijpleidinggas, en gas dat over zee komt moet eerst vloeibaar gemaakt worden, wat energie, geld en infrastructuur kost. En hoe verder de bron, hoe meer schepen je nodig hebt voor dezelfde hoeveelheid.

“Vanuit Qatar is de afstand half zo kort, vanuit de VS is die dubbel zo lang. Dus heb je twee keer meer schepen nodig voor hetzelfde transport.“

Hij laat de ongemakkelijke keerzijde niet onbenoemd.

“Voor ons is disruptie altijd goed voor onze business. Maar het menselijk leed, dat is niet waar we blij van worden.“

"Laten we eerst leren stappen voor we willen lopen" ▶ 15:29

Hier komt de kern van zijn betoog over Europa. Gevraagd of Europa zichzelf in de voet schiet met sancties en klimaatambities tegelijk, wijst Saverys naar wat hij de echte fout noemt.

“De fout die Europa heeft gemaakt en nog altijd doet, is de de-industrialisering. Omdat we veel te snel onze hele energetische omslag hebben willen maken.“

Zijn beeld daarvoor is eenvoudig.

“Laten we eerst beginnen met stappen vooraleer we willen lopen. Onze vergroening, we willen veel te snel gaan. En dan schieten we ons in de voet, omdat we niet meer competitief zijn met de rest.“

De reden dat dat zo hard aankomt in Europa, is volgens hem een structureel tekort.

“Wij hebben geen commodities, geen ruwe producten zoals olie, gas of mineralen. Die komen allemaal van ergens anders. De enige grondstof die wij hebben, zijn de breinen van onze kinderen, het intellectueel kapitaal.“

Zijn de producten straks overbodig? ▶ 17:32

Als Europa vergroent, verdwijnt dan de vraag naar wat Exmar vervoert? Saverys denkt van niet, en kijkt daarbij naar de wereldbevolking in plaats van naar Europa alleen.

“Europa is vandaag een natte vod. India is gigantisch sterk aan het groeien. Ik geloof dat onze wereld nog altijd meer van die producten nodig zal hebben.“

Hij durft er zelfs de ongemakkelijke vraag bij te stellen die volgens hem niemand aankaart, namelijk of we met te veel zijn. De hosts brengen daar tegenin dat de bevolking naar verwachting aftopt rond tien tot elf miljard.

Verlies je wel eens een schip? ▶ 20:06

Een van de hosts stelt de vraag die iedereen zich stelt maar niemand durft te stellen: gaat er wel eens een schip verloren? Saverys pareert het charmant, en legt dan uit waarom het bij Exmar zelden gebeurt: hoge standaarden voor veiligheid en milieu, opgelegd door klanten die tot de grootste oliemaatschappijen ter wereld behoren.

Waar hij zich wel zorgen over maakt, is een fenomeen dat de hele sector bezighoudt.

“De schaduwvloot is een vloot van tankers die eigenlijk Russisch of Iraans gas en olie transporteren. Dat zijn gesanctioneerde schepen die eigenlijk niet meer zouden mogen varen. Vaak oudere schepen, waar de onderhoudsstandaarden veel lager liggen. Daar zijn de risico's veel hoger, en er is geen verzekering op.“

Het scenario dat hij vreest is niet menselijk maar ecologisch.

“Het drama is als er opeens enkele miljoenen vaten ruwe olie in de oceaan komen. Dat hebben we al een paar keer gezien, en dat is een drama.“

De raket en het Vreemdelingenlegioen ▶ 23:02

Piraterij blijkt allesbehalve folklore. Saverys vertelt een jeugdherinnering die hij zich nog levendig herinnert: een van hun schepen kreeg vroeg in de ochtend een raket in de flank.

“Ongeveer twintig minuten later was het Franse Vreemdelingenlegioen aan boord. De situatie is uiteindelijk onder controle geraakt en het schip is niet gezonken.“

Vandaag lost de sector dat pragmatisch op. In gevaarlijke regio's gaan drie tot vier zwaarbewapende private beveiligers mee aan boord, wat helpt omdat een groot schip veel hoger ligt dan een kleine skiff. Ook hier ziet hij het onderscheid met minder scrupuleuze spelers.

“Wij hebben die gewapende mensen aan boord als we in gevaarlijke regio's moeten gaan. Maar bepaalde anderen gaan die kosten proberen te sparen. Let's wing it.“

Tachtig miljoen dollar per schip ▶ 24:30

Exmar opereert zo'n veertig schepen. Wat zoiets kost, laat Saverys niet in het midden.

“Het laatste schip dat we besteld hebben, was rond de tachtig miljoen dollar.“

Hij merkt zelf op hoe vervreemdend die bedragen klinken buiten de sector.

“Mensen spreken in tienduizenden, honderdduizenden, soms enkele miljoenen. Wij spreken altijd over zulke grote bedragen, en mensen kijken daar raar van op. Maar dat is gewoon de realiteit van onze zeer kapitaalintensieve sector.“

Een schip wordt afgeschreven over twintig tot vijfentwintig jaar, terwijl gasschepen soms vijfendertig jaar meegaan. De restwaarde wordt berekend als schrootwaarde per ton.

Als slopen straks geld kost ▶ 27:03

Bij de tweedehandsmarkt en het slopen komt een ongemakkelijk thema kijken: de sloopstranden van Bangladesh en India, waar Saverys zelf nooit is geweest en ook niet naartoe wil. Hij verwacht dat strengere regels de rekensom omkeren.

“Ik ben er redelijk van overtuigd dat we binnenkort onze berekeningen gaan moeten doen niet met een schrootwaarde, maar met een restwaarde waarbij je eigenlijk nog gaat moeten betalen om ervan af te geraken.“

De reden is simpel: er varen veel oude schepen rond, en er zal onvoldoende capaciteit zijn om die allemaal netjes te recycleren.

Twee strategieën: de markt spelen of hem afdekken ▶ 29:20

Exmar heeft vandaag vijftien schepen in aanbouw, en dat dwingt tot een strategische keuze. Ofwel sluit je lange contracten met een klant, waarbij je marge vooraf vastligt en het puur een financiele berekening wordt. Ofwel speel je de markt.

“Dan speel je de markt dagelijks, jaarlijks. Soms is de markt supergoed en verdien je meer geld, en soms is de markt slechter en kost het je geld.“

Het is uiteindelijk een kwestie van bedrijfscultuur, legt hij uit. Japanse rederijen kiezen voor lange contracten met kleinere marges en meer voorspelbaarheid, terwijl zijn eigen neven veel sterker op de spotmarkt zitten. Exmar zelf beschrijft hij als industriële scheepvaart, met contracten die vaak per jaar hernieuwd worden.

"Je reputatie kun je maar een keer verliezen" ▶ 31:39

Contracten in de sector zijn bindend, maar wat de sector echt bij elkaar houdt, is iets anders. Saverys citeert een familielid.

“Je kunt veel zaken verliezen: je auto, je huis, je vrouw. Dat kun je allemaal wel terugkrijgen. Maar je reputatie, als je die verliest, dan ben je alles kwijt.“

Diezelfde logica ziet hij in Japan tot in het extreme doorgetrokken: een keer iets fout doen betekent daar dat je er nooit meer binnen geraakt. Zijn droge conclusie daarbij is een van de scherpste zinnen van het gesprek.

“Die hebben geen ESG nodig. Dat zit in die cultuur.“

Goed doen en er slecht uitkomen ▶ 33:10

Over duurzaamheidsrapportering is Saverys openlijk gefrustreerd. Exmar heeft zijn CSRD-rapport af, gemaakt door een enkele medewerker waar andere bedrijven hele teams op zetten, en dat kostte veel geld.

“Bepaalde zaken die we goed doen, mogen we niet communiceren omdat het een partnership is en vijftig-vijftig zit. In andere zaken zijn we dan super negatief. Al onze nieuwbouwschepen hebben nieuwe technologieen en verbruiken veel minder dan andere schepen, maar we worden nog altijd slecht in het daglicht gesteld.“

Waarmee onderscheid je je in zo'n sector? ▶ 34:41

Hoe differentieer je je als je een commodity vervoert? Saverys noemt operationele excellentie: technische kennis, snelheid van probleemoplossing, en bewust hogere operationele kosten dan sommige concurrenten.

“Onze operationele kosten liggen waarschijnlijk hoger dan die van bepaalde concurrenten. Maar dat zorgt er ook voor dat we minder breakdowns hebben en dus constanter kunnen werken.“

Daarnaast blijft het volgens hem opvallend banaal en menselijk.

“Weet je wat het tofste is aan werken? Dat je met mensen werkt. Mensen werken altijd liever met iemand die ze graag hebben.“

Overtuigingen in plaats van lobbywerk ▶ 36:54

Doet Exmar aan lobbywerk? Saverys mijdt het woord, dat volgens hem een pessimistische bijklank heeft, maar erkent dat het bedrijf overtuigingen uitdraagt richting politiek.

“Wij proberen te zeggen: als jullie te extreem en te snel naar groene energie willen gaan, dan gaat ons dat veel meer kosten. En uiteindelijk komt dat slecht uit voor de bevolking, voor de groei van Europa en voor onze welvaart.“

Hij is zich bewust van het eigenbelang in dat pleidooi, maar draait het om.

“Natuurlijk probeer je je business altijd te verdedigen. Maar waarom? Omdat wij ook overtuigd zijn dat wat wij doen het beste is.“

De realiteit die westerlingen niet zien ▶ 39:21

Dat leidt tot een van de persoonlijkste passages. Saverys reist voor zijn werk de hele wereld rond en ziet daarbij ook de grootste ellende, en dat kleurt zijn kijk op het energiedebat.

“Ik denk dat het nodig zou zijn dat veel Europeanen of westerse mensen dat wat meer meemaken en zien. Ik kan moeilijk spreken, ik ben natuurlijk geboren waar ik geboren ben en heb nooit kunnen klagen.“

De hosts vullen aan dat moreel gelijk soms botst met de realiteit van energieprijzen, en dat een bevolking daar ook onder lijdt. Saverys beaamt het zonder de kolenmijnen goed te praten: het is de realiteit van de wereld waarin sommige landen niet anders kunnen.

Negentig procent van alles vaart ooit ▶ 42:27

Wat het wereldtoneel betekent voor een speler als Exmar, vat Saverys samen in een cijfer dat de sector onzichtbaar maar onmisbaar maakt.

“Negentig procent van alles wat men gebruikt, dat glas, die tafel, die micro, dat komt op een bepaald moment aan boord van een schip. Wij zitten echt aan die basis.“

Het voordeel van die positie is volgens hem vooral het perspectief.

“Wij hebben een voordeel omdat we zoveel zien vanuit zo'n hoog niveau. Het aanbod aan opportuniteiten is gewoon veel hoger.“

Al relativeert hij het meteen: alle concurrenten zien exact hetzelfde speelveld, en tijd blijft de echte schaarste. Precies daarom wil hij diversifiëren, om de scherpe cyclus van de sector wat af te vlakken.

Rusland mag, maar Exmar doet het niet ▶ 44:28

Een van de hosts vraagt of er landen zijn waar Exmar niet aan levert. Het antwoord is genuanceerder dan verwacht, en hij maakt zelf het onderscheid dat ertoe doet.

“Met Rusland mogen wij nog werken, maar we doen het niet. De producten die wij transporteren zijn niet gesanctioneerd, maar het zit wel in onze clausules dat klanten er niet mogen laden of lossen.“

Over de bekende omweg via derde landen is hij ontnuchterend eerlijk.

“Europa en Amerika staan erbij en kijken ernaar. Ze weten het allemaal. Als we het echt zouden willen stoppen, zou dat zeker kunnen, maar dan zouden de olie- en gasprijzen nog veel meer stijgen.“

Zijn eigen positie is die van neutraliteit, wat de hosts verfrissend noemen.

“Wij nemen geen politieke posities in. Laat andere mensen maar politiek doen.“

Ze koppelen dat aan een eerdere gast, de CEO van het Rode Kruis, die dezelfde houding beschreef: geen luxe om politiek goed of slecht te vinden wanneer er noodzaak is.

Kijk naar het verleden met de ogen van toen ▶ 47:05

Over Oekraïne weigert Saverys het simpele verhaal. Hij noemt de inval dramatisch en het menselijk leed reëel, en stelt tegelijk een ongemakkelijke wedervraag over de rol van Europa en de Verenigde Staten, en over akkoorden die niet gerespecteerd werden.

“Je moet altijd naar het verleden kijken met de ogen van toen, niet met de ogen van vandaag.“

Dezelfde redenering past hij toe op Palestina: wie zich in de geschiedenis verdiept, kan volgens hem tien keer van mening veranderen. De hosts merken droog op dat mensen zich daar zelden over uitspreken, terwijl ze over al de rest wel alle antwoorden hebben.

Waarom een familiebedrijf van de beurs wil ▶ 48:33

Het laatste grote thema is de omgekeerde beweging van een IPO: het bedrijf weer privaat maken. Saverys geeft daar meerdere heldere redenen voor. Beursnotering is duur qua overhead, dwingt tot communicatie waar concurrenten van meegenieten, en levert alleen op als er echt volume in het aandeel zit.

“Beursnotering is interessant wanneer je veel volume hebt, wanneer je aandeel veel verkocht en gekocht wordt, want dan is er een echte realiteit van wat je bedrijf waard is. Dat is bij ons al jaren niet het geval.“

Daar komt een fundamentele mismatch in tijdshorizon bij.

“Wij zijn zeer langetermijninvesteerders. Wij investeren in schepen die twintig, vijfentwintig jaar in onze vloot varen, terwijl de beursinvesteerder normaal een korte- tot middellangetermijninvesteerder is.“

Ten slotte begrijpt de markt volgens hem de structuur niet: twee activiteiten met verschillende dynamieken, wat zich vertaalt in een lagere waardering. Het klassieke nut van een beursgang, kapitaal ophalen, is voor Exmar al jaren niet meer aan de orde.

Het bod, de tegenwebsite en de aandeelhouder die niets weet ▶ 52:14

Saverys spreekt opvallend openhartig over het lopende uitkoopbod, dat hij een zeer mooie prijs noemt, zeker in een wereld vol onzekerheid. Het is al het tweede bod, na een eerste in 2023, en het ligt hoger dan toen. Hij weegt zichtbaar zijn woorden, ook over iemand die een website opzette om tegen het bod te ageren.

“Hij maakt een hele berekening, maar hij neemt de goede zaken die hij wil en houdt de slechte zaken achter. In een ideale wereld zou je kunnen zeggen dat dat de waarde van Exmar is. Maar aan die prijs zijn wij verkopers.“

Wat hem echt frustreert, is niet de tegenstand maar het onbereikbare deel van de aandeelhouders.

“Ik ben ervan overtuigd dat die resterende procenten niet bereikt worden. Het is zo'n oud aandeel, dat komt vaak nog van hun ouders. Ik hoor mensen die aandeelhouder zijn naar mij komen zeggen: ah, er is een bod? Dat wist ik zelfs niet.“

De oorzaak zoekt hij bij regelgeving die haar doel voorbijschiet.

“De banken mogen zelfs niet bellen. Als ze dat doen, kunnen ze processen aan hun been hebben. Dat is de GDPR te ver getrokken.“

Hij erkent dat wie wil blijven zitten daar het recht toe heeft, en dat hij dat begrijpt. Wat hij wil, is vooral dat mensen goed geïnformeerd kunnen beslissen.

Trump, boerenverstand en amateurisme ▶ 1:00:00

Vlak voor het einde ontstaat een korte, levendige discussie over Trump en de manier waarop media daarover berichten. Saverys is niet mild over de omgeving van de Amerikaanse president en verwijst naar het incident waarbij een journalist in een Signal-groep belandde.

“Dat is een amateurisme, maar ongelooflijk.“

Een van de hosts brengt daartegen in dat het hoogste politieke ambt ter wereld toch niet uitsluitend door domme mensen omringd kan zijn. Saverys houdt zich op de vlakte over de uitkomst: macro-economisch lijkt het hem niet slim, maar het is nog te vroeg voor een oordeel.

Continuiteit, met een andere hand ▶ 1:02:48

De slotvraag gaat over de stempel die hij op Exmar wil drukken. Zijn antwoord draait niet om groeicijfers maar om overdracht en stijl. Zijn vader leidde het bedrijf veertig jaar, is nog altijd actief, en was volgens hem een visionair, maar ook duidelijk de trekkende kracht.

“Voor mij is het belangrijkste om dit bedrijf, dat echt door mijn vader gecreëerd werd, zijn continuïteit te laten behouden. Maar met een andere aanpak, een andere strategische aanpak.“

Waar zijn vader autoritairder was, wil hij collega's zoveel mogelijk bij beslissingen betrekken en hun input ophalen. Diversificatie hoort bij dat plan: dezelfde formule toepassen op nieuwe sectoren, zodat de scherpe cyclus van de scheepvaart minder hard doorweegt.

Wanneer een host lachend opmerkt dat hij die formule liever niet met concurrenten deelt en daarom privaat gaat, beaamt Saverys het als een mooie afsluiter.

Wat blijft hangen ▶ 1:04:20

Wat na een uur overblijft, is het portret van een zevende generatie die een onzichtbare maar fundamentele industrie bestiert: negentig procent van alles wat we aanraken heeft ooit gevaren. Saverys spreekt over tachtig miljoen dollar per schip alsof het een bedrijfswagen betreft, over raketten en Vreemdelingenlegioenen als jeugdherinnering, en over reputatie als het enige wat je niet terugkoopt.

Zijn rode draad is een pleidooi voor tempo en realisme: vergroenen mag, maar niet sneller dan een continent zonder eigen grondstoffen aankan, want het enige wat Europa echt bezit zijn de breinen van zijn kinderen. Het is diezelfde nuchterheid, wat hij zelf gezond boerenverstand noemt, die hem toelaat om over Oekraïne, Palestina en Rusland te spreken zonder in kampen te vervallen. Precies het soort gesprek waar Discours voor staat: ongemakkelijke vragen, zonder dat iemand zich achter een gemakkelijk antwoord verstopt.