Een glas Jack Daniel's met honing op tafel in De Melkerij ▶ 0:45

In De Melkerij in Brasschaat, het vaste decor van Discours Met De Boys, klinkt het glas een tikje vroeger dan gewoonlijk. Tegenover de hosts schuift Kobe Verdonck aan, sinds 2019 CEO van SD Worx. Op tafel staat een fles Jack Daniel's Honey, de zoete versie. Verdonck nipt voorzichtig en mompelt iets over slechte herinneringen aan een vorige whiskey-avond. “Het is gelukkig al iets later,“ lacht hij. De toon is direct gezet: dit wordt geen droog managementgesprek, maar een avond waarin een CEO van een miljardenbedrijf bereid is om hardop te denken over een sector die in twintig jaar onherkenbaar veranderd is.

Want Verdonck draagt geen klein dossier mee. SD Worx is met meer dan 7.000 medewerkers actief in 26 landen, telde in 2023 voor het eerst een omzet boven de symbolische grens van een miljard euro, en blijft groeien. “Wij willen onze klanten betere werkgevers maken,“ zegt hij. Het klinkt simpel. Onder de oppervlakte ligt een bedrijf dat zichzelf permanent moet heruitvinden, in een arbeidsmarkt waar werknemers, technologie en wetgeving allemaal tegelijk verschuiven.

Hoe een naoorlogse VZW een miljardenbedrijf werd ▶ 3:02

De oorsprong van SD Worx ligt op wandelafstand van De Melkerij, in de haven van Antwerpen. Een tachtigtal jaar geleden, na de Tweede Wereldoorlog, werd in Belgie beslist dat de inning van sociale zekerheid en de belastingen op loon via de werkgevers en werkgeversorganisaties moest verlopen. Die organisaties richtten daarvoor verplicht een VZW op. “Eigenlijk de eerste naam was de sociale dienst van het VEV,“ legt Verdonck uit, verwijzend naar het Vlaams Economisch Verbond, voorganger van het huidige Voka. Daaruit groeide stapsgewijs SD Worx, een naam die de meeste Belgen vandaag kennen van loonbriefjes en HR-software.

Die evolutie van VZW-secretariaat naar commerciele Europese speler is geen zachte historische curve. “Stilaan is recent de symbolische grens van een miljard euro omzet overschreden,“ zegt hij. “De helft van die omzet is nog altijd in Belgie en de helft is buiten Belgie.“ Voor wie van buitenaf kijkt, lijkt SD Worx nog vaak een sociaal secretariaat. Verdonck corrigeert dat snel. Het sociaal secretariaat doet de aangiftes naar de overheid, en is vandaag amper een onderdeel. Daarnaast zit er een staffing- en interimbusiness, een tijdsregistratie-tak Protime, advies en, niet onbelangrijk, een softwarefabriek met meer dan duizend ontwikkelaars. “Wij zijn een techbedrijf,“ zegt hij later in het gesprek. “Wij noemen dat solutions, software en services die samenkomen.“

“De symbolische grens van een miljard euro omzet is recent overschreden, en ongeveer de helft van die omzet is nog altijd in Belgie.“

Waarom HR vroeger niet eens aan tafel zat ▶ 4:34

Verdonck zit al 25 jaar in alles wat met Human Resources te maken heeft, en hij ziet een breuk. Twintig jaar geleden was de menselijke factor een kost. Aanwerven of buitenzetten, daar kwam het op neer. “Bijvoorbeeld op boardniveau of op executive management zat meestal de HR-directeur of de people manager zelfs niet aan tafel,“ zegt hij. Vandaag zou geen ernstige CEO durven beweren dat dat ooit logisch was. “Als je nu vandaag met een CEO spreekt, is de eerste zorg: maken dat je de juiste mensen hebt.“

De hosts duwen daar tegen. Klinkt mooi, maar at the end of the day blijft loon een kost en is er een grens aan wat je kunt toestaan zonder de productiviteit te verhogen. Verdonck reframet de vraag. “Eigenlijk economisch gegeven, als je een persoon aanwerft, dan wordt dat niet op de balans gezet,“ zegt hij. “Het Human Capital zou eigenlijk bij elk bedrijf op een balance sheet moeten staan in plaats van enkel machines en gebouwen.“ Hij noemt het bijna terloops, maar het is een kernovertuiging. Mensen zijn geen kost. Ze zijn kapitaal dat alleen niet boekhoudkundig herkend wordt.

“De mens heeft ongelooflijk veel ervaring en mogelijkheden, en dat wordt niet gezien. Het Human Capital zou eigenlijk bij elk bedrijf op de balance sheet moeten staan.“

Waarom de Xiaomi-fabriek alle robotdiscussies samenvat ▶ 9:11

De vraag of artificiele intelligentie banen wegvreet is voor Verdonck een vals dilemma. Hij grijpt naar een actueel voorbeeld. “Een smartphonebedrijf, Xiaomi, met een elektrische wagen die uiteindelijk met minimale menselijke tussenkomst geproduceerd krijgt onder 76 seconden,“ zegt hij. “De mensen die daar nog werken, dat is wel van een heel ander niveau natuurlijk.“ De robotrevolutie deed in de industrie hetzelfde wat AI nu in de dienstensector zal doen: jobs verdwijnen, andere ontstaan, en de complexiteit van wat overblijft schuift omhoog.

Maar Verdonck waarschuwt voor de overdrijving. Hij vertelt een anekdote uit een Japans restaurant waar een robot zijn bord kwam brengen. “Eerlijk gezegd, dat is voor mij robotisering die langs geen kanten nodig is.“ Hij ziet, zoals de hosts beamen, een tegentrend: in een wereld vol gegeneraliseerde sales-pushberichten en standaard chatbot-antwoorden, snakt de consument terug naar contact. “Je merkt dat de winkelstraten weer vollopen,“ zegt hij. “Mensen willen echt nog naar belevenis gaan, en belevenis met machines is nog altijd iets anders dan belevenis met mensen.“

Waarom een 18-jarige eerst een jaar zou moeten werken ▶ 7:40

Een van de scherpste pleidooien van de avond gaat over onderwijs en blijvend leren. Verdonck heeft veel in het buitenland gewerkt en kijkt naar de Nordics en Zwitserland als referentie. “Misschien minder lang in het begin studeren, maar dan daarna wel blijvend leren.“ Het Belgische model, waar je eerst zes jaar middelbaar afmaakt en daarna automatisch naar de hogeschool of universiteit doorstroomt, vindt hij in veel gevallen een omweg. “Waarom zou een achttienjarige niet eerst een jaar laten werken en dan eens naar de unief gaan?“ zegt hij. “Op die leeftijd zitten heel veel mensen nog in een identiteitscrisis. Waarom niet wat dingen uittesten?“

De hosts knikken instemmend. Niet iedereen moet academisch zijn. Praktisch leren on the workfield is voor brede groepen veel efficienter. “Veel meer praktisch en veel sneller ook,“ zegt Verdonck. “Niet iedereen moet academisch zijn.“ Het is een opvatting die in Belgie nog vaak op weerstand stuit, omdat een diploma symbolisch zwaarder weegt dan een leertraject. Tegelijk, en dat geeft Verdonck onmiddellijk toe, kost een misgelopen studierichting de samenleving veel.

“Een ding is heel duidelijk: als iemand begint te werken, gaat hij moeten blijven leren.“

“Op die leeftijd zitten heel veel mensen nog in die identiteitscrisis. Waarom niet wat dingen uittesten om dan op basis van die ervaring een beredeneerde keuze te maken?“

Waarom Belgie tot de complexere landen van Europa hoort ▶ 15:20

SD Worx maakt jaarlijks een complexity index per land, een ranglijst van hoe ingewikkeld het is om mensen tewerk te stellen. Belgie scoort daar consistent hoog, en dat is bewust geformuleerd: “Belgie is ook een van de meer complexe landen,“ zegt Verdonck. Tegelijk verandert er meer dan de Belg vaak ziet. “We zijn vaak negatief over Belgie. Belgie heeft wel als je kijkt naar digitalisering bij de overheid, daar is heel veel aan het gebeuren.“

De paradox is wrang voor SD Worx. Complexiteit is letterlijk hun business. Hoe ingewikkelder de wetgeving, hoe meer bedrijven uitbesteden. Toch noemt Verdonck dat schadelijk. “Wij pleiten ervoor: maak het niet te complex.“ Hij wijst niet alleen naar de overheid. Werkgeversorganisaties en vakbonden dragen evenveel verantwoordelijkheid voor wat hij “al die verschillende modellen“ noemt. De mens wil flexibiliteit, en de regeltjes ondergraven die. De flexi-jobs noemt hij in dezelfde adem als positief voorbeeld: “Voor de horeca is dat een ongelooflijke mogelijkheid, en ik ken zelf vriendinnen van mijn moeder die nu nog een paar uur per week meedraaien. Schitterend.“

“Waarom moeten wij al die verschillende modellen hebben? De mens wil maar een ding: meer flexibiliteit.“

Het centrale puntje dat geen enkele Europese concurrent heeft ▶ 31:32

Een Belgisch bedrijf dat in Spanje en Italie een eerste werknemer wil aannemen, loopt vast. Andere wetgeving, ander loonsysteem, andere CAO's, ander sociaal recht. Voor SD Worx is dat geen nadeel maar de hele propositie. “Wij doen dat voor al die landen,“ zegt Verdonck. “Dat is het centrale punt en het unieke. Ik denk dat we de enige organisatie zijn in Europa die overal zijn specialisten heeft.“ Een KMO die naar Polen wil expanderen krijgt niet vier verschillende lokale partners maar een centraal aanspreekpunt.

Met de EU als wetgevende macht zou je verwachten dat sociale wetgeving uniformiseert. Verdonck wijft dat misverstand weg. “Met de EU zou je denken dat alles gemeenschappelijk zou zijn, maar alles wat sociaal en arbeidsrecht is, is heel verschillend land per land.“ Wel ziet hij een algemene tendens: meer flexibiliteit, minder de oude logica van een vaste job-voor-het-leven. “Dat dogmatische denken van: ik ga naar een job en moet daar mijn ganse carriere blijven, is volledig aan het verdwijnen.“

Een maand werken in Madrid: het work-station experiment ▶ 33:50

SD Worx faciliteert voor de eigen medewerkers een formule die Verdonck “work stations“ noemt. Wie een maand vanuit Madrid wil werken in plaats van vakantie te nemen, kan dat in orde laten brengen. Sociale zekerheid, arbeidsongeval, alle administratie wordt geregeld. “Het is uw eigen keuze. Dan ga je op Airbnb of bij vrienden,“ lacht hij. “Een soort Erasmus, maar als werknemer.“ Hij merkt vraag bij eigen mensen die hij niet had verwacht, en hij vermoedt dat dit binnen Europa een reele trend wordt.

Verdonck zelf was een van de eerste Erasmussen, begin jaren 2000. “In het begin zeiden onze profs: doe dat absoluut niet, dat is slecht voor uw studies. De tofste ervaring ooit. Nieuwe mensen, nieuwe taal.“ Hij ziet werkrotaties als een logische volgende stap die culturen dichter bij elkaar brengt. Voor een KMO die naar Duitsland wil, kan een Duitser eerst twee maanden in Belgie meedraaien voor de markt-expansie ingaat. “Why not?“

“Een soort Erasmus, maar als werknemer. Dat brengt Europa dichter bij elkaar.“

De UK-hack die hem nachten wakker hield ▶ 39:11

De vraag wat Verdonck 's nachts wakker houdt, levert een ongewoon openhartig moment op. “Vorig jaar hebben wij een hacking gehad in de UK,“ zegt hij. “We zijn er heel goed uitgekomen, dat was, eerlijk gezegd, heel heavy.“ Eerst de analyse: hoe ver zijn ze geraakt, hebben ze data van klanten kunnen kopieren? Op de directe vraag van de hosts of er onderhandeld is met de aanvallers, antwoordt hij kort: “Nee, we waren op tijd. Ze hebben nooit onze systemen kunnen controleren, maar ze waren wel binnen geweest, dus je weet niet wat ze gedaan hebben.“

Het incident raakt aan de kern van wat een HR-tech bedrijf is. SD Worx zit op data van miljoenen werknemers in 26 landen. “Een van de grootste nachtmerries voor elk bedrijf is dat ge in een keer vasthangt en dat je niet meer in controle zit, dat een of andere kerel in Rusland zegt: zoveel bitcoins of ik los uw systeem niet meer.“ Hij vertelt het zonder dramatiek. Maar de stilte aan tafel is even iets korter dan elders.

Hoe Kodak verdween en wat dat over SD Worx zegt ▶ 38:25

Op de vraag wat SD Worx morgen onderuit kan halen, grijpt Verdonck naar een schoolvoorbeeld. “Ik gebruik heel vaak het voorbeeld van Kodak. In de jaren 80 en 90 een van de grootste bedrijven ter wereld, op elk voetbalstadion plakkaten van Kodak. En dan op een paar jaar verdwenen, omdat ze de digitale revolutie in fotografie hebben tegengehouden.“ Voor SD Worx zou hetzelfde gelden als de organisatie zou weigeren om met digitalisering of AI mee te gaan. “We bestaan tachtig jaar. In het begin moesten wij nog mensen gaan uitbetalen, was dat echt nog met een kassa, zaten de mensen het geld in envelopjes te steken voor onze klanten.“

De les is voor hem niet dat de grootste of de sterkste wint. “Het gaat over wie het snelst kan aanpassen.“ Vandaag betekent dat: AI-modellen die juridisch advies kunnen genereren waarvoor vroeger een hele jurist nodig was, gepersonaliseerde rapportages voor klanten, automatisering van wat hij “vraag en antwoord“ noemt. “Een paar jaar geleden waren we vooral bezig rond data-analyse en KPI's. Nu is een ongelooflijke versnelling, en zeker in onze industrie.“

“We bestaan tachtig jaar. Ik zeg niet dat we nog gaan bestaan binnen honderd jaar, maar we gaan er alles aan doen om mee te gaan met de evolutie.“

Apple, Steve Jobs en de gezonde autocratie ▶ 52:58

De hosts gooien een provocerende stelling op tafel. Veel zeer succesvolle bedrijven hebben in hun groei een fase van gezonde autocratie gekend. Beslissen mag soms snel. Verdonck pareert maar gaat niet weg van de stelling. “Een dictatorship is nog iets heel anders en dat is nooit duurzaam. Maar gezonde autocratie voor bedrijven kan relevant zijn. Kijk naar Apple en Steve Jobs.“ Tegelijk haalt hij het mythologische beeld van Jobs onderuit. “Steve Jobs had goede mensen rond hem. Vergeet dat niet. Die gaven hem ook wel feedback. Ik denk niet dat ze alle dagen aan klop gingen, maar dat halo-effect is ook honderd procent.“

Voor Verdonck is de kunst om governance, snelheid en feedback-cultuur te combineren. “Je moet geen beslissings-junkie worden,“ waarschuwt hij. “Snelheid kan ook heel dom zijn. Je moet doordachte beslissingen nemen.“ Wat hij vreest is een organisatie waar elke week een ander koers wordt gevolgd, of waar mensen niet meer durven feedback geven. Toegepast op het politieke debat trekt hij de parallel: bedrijven kunnen sneller dan democratieen, en moeten dat ook willen, maar de traagheid van politiek is ook bescherming. “Willen wij een Poetin hebben die van de ene dag op de andere kan beslissen?“

Het diversiteits-taboe waar Verdonck zelf voor waarschuwt ▶ 22:17

Diversiteit staat hoog bij SD Worx. Niet uit principe alleen, maar uit overtuiging dat het werkt. “Bedrijven die diversiteit hoog in het vaandel hebben, doen meestal veel beter,“ zegt Verdonck. Hij benadrukt dat het breder is dan gender. Leeftijd, levensbeschouwing, opleidingsachtergrond. “Andere mensen en andere ideeen bij elkaar brengen in plaats van iedereen die juist hetzelfde denkt.“

Maar dan komt de waarschuwing. “Het gevaar bij diversiteit is dat we soms dingen vereenvoudigen naar oppervlakkige karakteristieken en dat we niet altijd de beste persoon meer kiezen.“ Het kantelt zelf in een nieuwe orthodoxie: zoveel mannen, zoveel vrouwen, zoveel van die leeftijd, zoveel van die seksuele geaardheid. “Dat moet juist niet. Je moet maken dat je geen taboes hebt en dat je gaat voor de juiste mensen.“ Het is een nuancering die in een Belgisch HR-debat zelden zo direct uitgesproken wordt door een CEO van een miljardenbedrijf. Verdonck weet dat ook.

“Het gevaar bij diversiteit is dat we soms dingen vereenvoudigen naar oppervlakkige karakteristieken en dat we niet altijd de beste persoon meer kiezen.“

De gouden kooi en het vermoeide pensioendogma ▶ 1:00:41

Het meest disruptieve idee van de avond is geen technologie maar een herziening van het pensioenconcept zelf. Verdonck hoort te vaak de zin: ik moet nog twaalf jaar tot mijn pensioen. “Dat vind ik zo verschrikkelijk dat mensen zo kunnen denken,“ zegt hij. Hij wil geen sociale veiligheid afnemen, maar pleit ervoor dat het concept van een vaste pensioenleeftijd, ontstaan na de Tweede Wereldoorlog toen mensen amper zeventig werden, niet houdbaar is in een tijd waarin de levensverwachting tegen de negentig schurkt.

Zijn voorstel klinkt heretisch. “Waarom mensen niet op zestien, zeventien jaar al eens laten werken? Misschien heb je op vijftig jaar zin om twee, drie jaar iets niks te doen of iets anders te doen, een wereldreis te maken, en dan tot uw vijfenzeventigste of tachtigste te werken.“ Hij ziet pensioen als zingeving, niet als dwang. “Hoeveel mensen vinden dat niet erg op hun vijfenzestigste te stoppen, want ze willen nog iets doen, nog iets betekenen.“ De hosts duwen terug: het systeem ontmoedigt risico, want hoe dichter bij je pensioen, hoe duurder het wordt om nu nog te switchen, de sunken cost fallacy in actie. Verdonck erkent dat. Maar hij blijft erbij dat het concept zelf herzien moet worden.

“Drie jaar van uw leven afgeven, als je negentig wordt is dat meer dan drie procent van uw leven. We zitten zo vast in dat concept van vervroegd pensioen.“

Het CEO-loon-debat waar Verdonck eerlijk in is ▶ 1:03:45

De hosts stellen de vraag waar elke beursgenoteerde CEO bang voor is. Hoe kijkt hij naar de groeiende loonkloof tussen de laagstbetaalde werknemer en de CEO? De hosts duwen niet zozeer aan op een morele veroordeling. Ze willen een eerlijk antwoord. Verdonck geeft het. “Wij verdienen, als je daar eerlijk in zit, goed geld.“ Dan duwt hij de discussie naar een ander vlak. “Ik pleit er vooral voor: hoe kunnen we de lagere lonen eigenlijk verbeteren? Niet door de kost voor werkgevers te verhogen, maar door veel minder belastingen en sociale lasten op die lagere lonen.“

Zijn meest concrete voorstel betreft de indexatie. “Een van de stomste dingen in ons systeem is dat we alle lonen op dezelfde manier indexeren,“ zegt hij. “Als ge tienduizend per maand verdient en je krijgt tien procent erbij, dat is duizend euro. Verdiende ge tweeduizend, dat is tweehonderd euro.“ Hij vindt dat onevenwichtig en pleit voor selectievere indexatie aan de onderkant. De hosts pareren met het tegenargument: het is wel uw absolute waardering in de huidige economie, een algemene indexering eerbiedigt die. Verdonck weegt af, geeft toe dat de discussie niet eenduidig op te lossen is, maar blijft erbij dat de eerlijke vraag niet over de CEO maar over de arbeider gaat. “Er zijn veel beroepen die veel te weinig betaald worden,“ zegt hij. “Waarom moet iemand in een bepaalde sector veel minder verdienen als arbeider dan in een andere sector? Omdat die industrie meer geld verdient en meer winst maakt.“

“Een van de stomste dingen in ons systeem is dat we alle lonen op dezelfde manier indexeren.“

Naar twee miljard euro tegen 2028 ▶ 1:08:20

Als de fles bijna leeg is en de hosts de afronding inzetten, geeft Verdonck nog een laatste cijfer. SD Worx verdubbelde de omzet de afgelopen vijf jaar tot een miljard. Wat is het volgende doel? “We zouden graag naar twee miljard gaan,“ zegt hij. “Op vijf jaar, dus 2028 of 2029.“ De host glimlacht: en dat is de reden waarom CEO's meer verdienen. Verdonck lacht mee zonder zich te verdedigen. Het gesprek eindigt waar het begon, in een avond waarin een CEO van een miljardenbedrijf bereid was om hardop te denken over wat zijn sector breekt en wat haar overeind houdt.

Wat dit gesprek typeert, is geen visie die in dertig seconden in een persbericht past. Het is iemand die zonder camera-pose nadenkt over de gouden kooi van pensioendwang, over een hacking-incident waarvan hij niet weet wat er met de gestolen data gebeurt, over een diversiteitsbeleid dat niet mag verstarren in cijfers, en over een Erasmus-formule voor werknemers die zijn eigen mensen al uitproberen. Discours zoekt precies dit soort gesprekken op: gasten die de moeite willen nemen om voorbij de soundbite na te denken, en hosts die niet bang zijn om met goede tegenargumenten in de hand de stelling van de gast onder druk te zetten. Degelijkheid en dialoog, zoals altijd.