Een Ex-Militair Tussen Vrijheid en Controle

Het chingetje rum blijft onaangeroerd staan in De Melkerij te Brasschaat. Steven Arrazola de Oñate, ex-militair en verzekeringsmakelaar, zit met een glas water aan tafel, nekhernia en zware medicatie laten geen alcohol toe vandaag. Maar zijn geest is scherp genoeg. Achttien jaar diende hij als officier bij de Luchtmacht, daarna waagde hij zich aan de politiek bij Open VLD, tot de coronacrisis alles veranderde. Nu is hij wat hij zelf noemt: “een begane burger die soms lawaai maakt.“

De setting past bij het gesprek dat komt: nuchter, direct, zonder franje. Arrazola de Oñate behoort tot die generatie militairen die de wereld hebben gezien en naar België terugkeerden met dankbaarheid voor wat we hier hebben. Maar die dankbaarheid is de laatste jaren omgeslagen in ongerustheid.

"Twitter is niet zo fijn als je geen dikke huid hebt" ▶ 2:00

Waarom begint een ex-militair tweets te versturen die tegen de stroom ingaan? Voor Arrazola de Oñate is Twitter het interessantste maar hardste medium dat bestaat.

“Twitter is eigenlijk niet zo fijn om te vertoeven als je geen dikke huid hebt, dan moet je eigenlijk niet op Twitter zitten, toch niet als je uw mening wilt uiten.“

Hij merkt een opvallend patroon: politici en media die het mainstream narratief volgen, krijgen massaal negatieve reacties. “Een like zegt niet alles, maar je moet een keer gaan kijken naar de tweets van onze excellenties. Als die iets tweeten, krijgen ze meer wind van voren.“ Voor hem is dat een graadmeter van wat er werkelijk leeft in de samenleving.

De hosts duwen terug: is Twitter wel representatief? Slechts drie à vier procent van de bevolking zit er op. Maar Arrazola de Oñate houdt vol dat het niveau er hoger ligt dan Facebook, waar mensen vooral in hun eigen bubbel verkeren. “Op Twitter kan iedereen reageren, en dat vind ik interessant.“

Sinds Elon Musk het platform overnam, ziet hij minder censuur. “Je kan voor of tegen Elon Musk zijn, maar ik denk wel dat hij het vrije woord terug sterk heeft gemaakt.“ Het Community Notes-systeem krijgt zijn goedkeuring, gebruikers die elkaar fact-checken werkt beter dan experts van bovenaf.

Hoe een VLD'er de coronacrisis beleefde ▶ 7:52

Tot 2020 was Steven Arrazola de Oñate een “vrij normale persoon.“ Na achttien jaar militaire dienst stapte hij in 2019 de politiek binnen bij Open VLD. Maggie De Block zette hem op de lijst voor de Kamerverkiezingen, een logische keuze gezien zijn defensie-expertise. Op lokaal niveau had hij al een tweede plaats behaald in Rotselaar.

“Het algemene niveau van mensen in een parlement is niet heel hoog,“ zegt hij zonder omwegen. “Het zijn vaak mensen die zelf vrij weinig ondernomen hebben in hun leven.“ Te veel advocaten, te weinig ondernemers die ooit mensen werk hebben gegeven.

Toen corona uitbrak, applaudisseerde hij 's avonds mee voor de zorg. De eerste lockdown vond hij begrijpelijk, niemand wist wat dit virus was. Maar de tweede lockdown maakte hem kwaad. “Dan heb ik eigenlijk beseft van hoe weinig vrij we eigenlijk zijn als het erop aankomt.“

“We mochten om na 12 uur 's nachts op een bepaald moment niet meer met de hond gaan wandelen. Er zijn absurde maatregelen opgelegd die totaal geen effect hadden.“

"Van elke euro houd je maar 25% over" ▶ 12:00

Die coronacrisis deed hem nadenken over vrijheid in het algemeen. We hebben de Koude Oorlog gewonnen, het communisme verslagen, maar hoe vrij zijn we eigenlijk? Hij rekent voor: van elke verdiende euro gaat de helft direct naar de overheid, daarna komt er nog btw bij, en andere belastingen.

“Van elke euro die je verdiend houdt jezelf maar 25% over om zelf te besteden, dat gaat eigenlijk veel meer naar richting communisme dan richting kapitalisme.“

De hosts herkennen de cijfers, Michel Maus had het in een vorige aflevering over een overheidsbeslag van 53 procent. Maar Arrazola de Oñate gaat verder: het gaat niet alleen over geld, ook over hoe de overheid met ons omgaat. “We zitten nu in België op ongeveer 5000 camera's, er is recent beslist dat we naar 10.000 gaan en we evolueren heel rustig naar de Big Brother van 1984.“

Na de aanslag in Brussel, waarbij twee Zweedse toeristen werden gedood, illustreert hij de paradox: de dader reed uren rond op zijn scooter in een oranje fluovest, maar werd niet opgemerkt door alle camera's. “En dat zal dan waarschijnlijk worden gebruikt om nog meer camera's te installeren.“

De angst als politiek instrument ▶ 22:00

Wat hem vooral opvalt: hoe snel bepaalde vrijheden werden afgepakt, en hoe dit precedent schept voor de toekomst. “Er gaan nog heel veel crises komen, en er moeten genoeg mensen zijn die als ze niet akkoord zijn met iets hun mond opentrekken.“

De hosts proberen nuance aan te brengen: na decennia van welvaart komen we nu crises tegen die vragen om moeilijke keuzes. Misschien laat de politiek nu haar ware aard zien? Maar ook: excessief individualisme heeft zijn grenzen, sommige banden leggen is normaal.

“Ons parlement is volledig buitenspel gezet. Het beleid dat we hebben gehad was wereldwijd, maar in België is dat doorgedrukt door vier, vijf, zes mensen.“

"Fact shapers in plaats van fact checkers" ▶ 8:28

De discussie komt op fact-checking, een fenomeen dat volgens Arrazola de Oñate pas echt toenam na 2020. Hij heeft er een eigen term voor:

“Ik noem ze eigenlijk fact shapers omdat ze eigenlijk niks anders doen dan het overheidsverhaal navertellen.“

Wat hem stoort: die fact checkers gingen altijd in op kritische stemmen, nooit op de mainstream media zelf. “Dat waren heel vaak studenten die communicatie studeerden en die hadden dan de pretentie om wetenschappers, professoren in hun domein te gaan fact checken.“

Op Facebook zat hij “meer in de gevangenis dan erbuiten“ door posts die later juist bleken. De hosts herkennen het verhaal, hun eigen podcast werd geflagged voor Corona-content zonder dat het woord viel. Shadow banning, censuur, het hoorde er allemaal bij.

Klimaat als nieuwe religie ▶ 24:37

Het gesprek schuift naar andere “narratieven“, klimaat, bijvoorbeeld. Arrazola de Oñate kiest zijn woorden zorgvuldig:

“Het klimaat is bijna een religie geworden, want ook daar hebt je heel veel wetenschappers die het anders zien.“

Hij ontkent klimaatverandering niet, maar heeft problemen met de Europese aanpak. Europa is verantwoordelijk voor 7 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot, maar “we gaan ons blauw betalen de volgende 20-30 jaar“ terwijl China en India niet meedoen.

Die windmolens? Hij schreef al in 2017 dat kerncentrales langer open moesten blijven. “Iedereen lachte me uit en anderhalf jaar geleden heeft onze regering beslist: we moeten die kerncentrales toch langer openhouden.“

“In Europa willen wij heiliger zijn dan de Paus - wij zijn verantwoordelijk voor 7% van de wereldwijde CO2-uitstoot en we gaan ons blauw betalen de volgende 20-30 jaar.“

De hosts dagen hem uit: moet beleid niet soms onpopulaire beslissingen nemen voor de lange termijn? Als je aan iedereen zou vragen of hun winkelkar 30 procent duurder mag worden voor klimaatmaatregelen, zouden weinig mensen ja zeggen. Arrazola de Oñate erkent de paradox, maar blijft erbij: de hysterie waarmee alles in tien jaar moet worden opgelost, is contraproductief.

Bottom-up versus top-down verhalen ▶ 23:03

Een cruciale vraag: hoe ontstaat een mainstream narratief? Is het democratisch (bottom-up) of opgelegd (top-down)?

“Ik denk de eerste wat we nu zien is dat een mainstream narratief te vaak een topdown verhaal is geworden in plaats van bottom-up.“

Hij illustreert met voorbeelden. Zwarte Piet: hij zat als kind in de klas met geadopteerde kinderen van Afrikaanse origine, niemand maakte er een probleem van. Pas een tiental jaar geleden kwam vanuit de Verenigde Staten de kritiek. “Zwarte Piet was volgens mij topdown gekomen want uiteindelijk lagen heel weinig Vlamingen daar wakker van.“

Bij corona: experts bepaalden het narratief, kritische wetenschappers mochten niet aan bod komen. Bij klimaat: Anuna De Wever kreeg positieve media-aandacht, zijn eigen betogingen werden weggezet als “extreem rechts.“

De hosts blijven sceptisch. Is het niet zo dat Amerika en Europa cultureel één geheel vormen? Als in de VS iets gebeurt rond abortus, heeft dat zes maanden later ook impact op het Europese debat, terwijl die specifieke uitspraak zero invloed heeft op ons rechtssysteem.

Bill Gates en de macht van het grote geld ▶ 36:00

Het gesprek komt op machtsconcentratie. Arrazola de Oñate wijst op een cijfer dat hem zorgen baart:

“De acht rijkste mensen ter wereld bezitten evenveel als de helft van de wereldbevolking en dat wordt elk jaar erger en erger.“

Bill Gates krijgt speciale aandacht. Niet als de duivel die alles bestuurt, maar als iemand met teveel invloed. “Als je heel rijk bent dan heb je iets meer macht en speelruimte, en Bill Gates is de tweede grootste donateur van de WHO en die wou heel veel vaccins verkopen.“

“Bill Gates is de tweede grootste donateur van de WHO en die wou heel veel vaccins verkopen.“

De hosts proberen nuance: Gates heeft ook veel goeds gedaan, de personal computer gedemocratiseerd. Niemand is volledig goed of slecht. Maar Arrazola de Oñate blijft erbij: het probleem is dat zo'n organisaties te veel macht krijgen zonder democratische controle.

Zijn oplossing: meer lokaal beslissen. “Hoe dichter het democratisch proces bij de burger staat, hoe beter.“

"We wonen in een land van melk en honing" ▶ 45:22

Als militair heeft Arrazola de Oñate veel landen bezocht. Dat geeft perspectief:

“We eten wat we willen, we drinken wat we willen, de helft van de Belgen kan bijna wekelijks op restaurant gaan als ze willen. We wonen echt in een land van melk en honing.“

Hij was altijd blij om terug te keren naar België na buitenlandse operaties. Maar die dankbaarheid maakt hem juist waakzamer voor wat we dreigen te verliezen. “We moeten ook wel toegeven we hebben ook wel heel lang andere werelddelen misbruikt. België is rijk geworden door rijkdom te gaan plunderen in Afrika.“

De Oekraïne-crisis illustreert Europa's kwetsbaarheid: “Wie is daar één van de grootste slachtoffers geweest buiten Oekraïne zelf? Europa. Onze energieprijzen zijn gigantisch gestegen en dat was enkel in Europa.“

Hij mist politici die langetermijnvisie hebben. “De Verenigde Staten en China doen dat veel beter - die denken na over waar ze binnen 20-30 jaar gaan staan.“ Europa denkt hooguit tot de volgende verkiezingen.

Het einde van de Amerikaanse hegemonie ▶ 52:12

Geopolitiek fascineert hem. De BRICS-landen vormen een blok tegen de Amerikaanse dominantie. “We leven in de hegemonie van Amerika die al decennia lang gaan bepalen wat er waar gebeurt, en die BRICS-landen zeggen nu nee.“

Wat hem opvalt: Iran en Saoedi-Arabië, eeuwige aartsvijanden, komen samen rond de tafel. “Ik denk dat dat heel goed is om het evenwicht in de wereld te herstellen.“

Hij heeft geen illusies over die landen, in Rusland of China zou hij niet zomaar een podcast kunnen maken. Maar het evenwicht herstellen is nodig.

Voor Europa ziet hij uitdagingen: talent vertrekt naar landen met lagere belastingdruk, minder regeltjes. “Mensen die goed geld verdienen die iets mooi hebben opgebouwd vertrekken steeds sneller buiten Europa.“

Het woke-verhaal als transhumanistische agenda ▶ 57:59

Een controversieel onderwerp: het “woke-gebeuren.“ Arrazola de Oñate benadrukt respect voor iedereen, mensen moeten kunnen zijn wie ze zijn. Maar hij ziet een bredere agenda:

“Het woke gebeuren kadert volgens mij in een transhumanistische agenda - we worden allemaal eenheidsworst, het verschil tussen geslachten gaat verdwijnen en we krijgen allemaal een chip.“

Een controleerbare mensheid, stelt hij. Wat hem zorgen baart: “Wereldwijd in westerse landen krijgen kinderen van 5-6 jaar nu boekjes te lezen over anale seks, en dat gebeurt in heel veel landen op hetzelfde moment.“

De hosts zijn sceptisch. Is dit niet gewoon cultuuroverdracht? Amerika en Europa vormen één cultureel blok. Arrazola de Oñate geeft toe dat dit mogelijk is, maar blijft erbij dat het te gecoördineerd lijkt.

“Poetin wordt de duivel genoemd, ook door die mensen die die transhumanistische agenda aanhangen, omdat Poetin daar niet in wilt meegaan.“

Hij pleit voor het behoud van tradities: “Ik vind dat een volk of een land ook tradities moet kunnen behouden. Ik vind kerstmarkt zalig, ik wil genever drinken en ik vind dat er een kerststal moet bij zijn.“

De WHO en het WEF: te veel macht voor privé-organisaties ▶ 1:17:48

Het gesprek komt op internationale organisaties. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO krijgt kritiek: “Wie is eigenlijk de WHO? Dat is eigenlijk een privéorganisatie die geld krijgt van verschillende instanties.“ Bill Gates als tweede grootste donateur roept vragen op over neutraliteit.

Het World Economic Forum (WEF) is nog problematischer in zijn ogen:

“Het WEF is eigenlijk een persoonlijk project van iemand die 50 jaar geleden is gestart, en ik vind wel dat die organisatie iets te veel macht heeft.“

De hosts proberen te nuanceren: onze regeringsleiders kunnen morgen stoppen met erheen te gaan. Maar Arrazola de Oñate wijst op de uitspraak van Klaus Schwab over “penetrating different governments“, dat vindt hij zorgelijk.

Hij wil geen complottheorieën voeden, maar vindt het gevaarlijk dat niet-verkozen organisaties zoveel invloed hebben. “We moeten oppassen dat we niet teveel macht uit handen geven. Hoe dichter het democratisch proces bij de burger staat, hoe beter.“

De discussie wordt technisch: moeten er concurrerende organisaties komen? Vijf WHO's in plaats van één? De hosts zien het probleem bij het beleid dat te veel soevereiniteit weggeeft, niet bij de organisaties zelf die “hun job keigoed doen.“

Van kindje van vijf tot militair ▶ 1:23:03

Waarom wordt iemand militair? Voor Arrazola de Oñate was het toeval en pragmatisme. Als oudste van vijf kinderen uit een middenstandsgezin zag hij in het vijfde middelbaar een presentatie over de militaire school. “Er werd uitgelegd van je wordt daar betaald om te studeren.“

Praktisch ingesteld als hij was, dacht hij: ideaal om niet te moeten gaan werken voor mijn studies te betalen. Maar het was meer dan dat. “Je had niet alleen academische maar ook militaire vorming. Als je die Master van 5 jaar afmaakt, moet je in staat zijn om een peloton van 30 infanteristen te leiden in een oorlogssituatie.“

“Ik ben daar toevallig ingerold maar het was wel zalig - je leert daar dat je op u eentje niks kunt realiseren en dat je enkel iets kunt bereiken door samen te werken.“

Die militaire initiatiefase, zes weken om recruten “af te breken en terug op te bouwen“, leerde hem respect voor gezag en voor elkaar. “Iedereen is daar gelijk, het boeit niet wat je doet. Je leert dat je enkel iets kunt bereiken door samen te werken.“

Community-plicht in plaats van dienstplicht ▶ 1:29:30

Klassieke dienstplicht ziet hij niet zitten, maar wel een alternatief:

“Ik zou eerder gaan voor een Community-plicht - dat elke jongere tussen zijn 18 en 20 gedurende drie à zes maanden iets doet voor de samenleving.“

Dat kan in defensie zijn, maar ook in een ziekenhuis. Het doel: respect bijbrengen voor ouderen en gezag, verschillende culturen samenbrengen. “Dan zou iedereen dat moeten doen, want vandaag denkt de blanke man dat zijn buur een crimineel is. Maar als je ze samen in een peloton zet, komen ze dichter bij elkaar.“

Sociale cohesie, noemt hij het. Een diagnose die past bij iemand die de wereld heeft gezien en waardeert wat we hebben, maar zich zorgen maakt over wat we dreigen te verliezen.

Lawaai maken in onzekere tijden

Het gesprek in De Melkerij toont een man die worstelt met de spanningen van onze tijd. Steven Arrazola de Oñate is geen complotdenker, maar een ervaren militair die vragen stelt bij ontwikkelingen die hij ziet. Zijn Twitter-activisme, zijn kritiek op mainstream narratieven, zijn zorgen over machtsconcentratie, het komt voort uit liefde voor wat België hem heeft gegeven.

“Ik wil dat we in een land kunnen leven waar het aangenaam is om te blijven leven waar onze kinderen een aangename toekomst hebben en daarom maak ik soms lawaai,“ vat hij samen. Die lawaai is vermoeiend, tegen de stroom ingaan brengt veel kritiek met zich mee. Maar hij ziet het als noodzakelijk activisme.

“Er gaan nog heel veel crisissen in de toekomst komen en er moeten genoeg mensen zijn die als ze niet akkoord zijn met iets hun mond opentrekken.“

In een tijd waarin democratie, expertise en burgerschap botsen, belichaamt Arrazola de Oñate de zoektocht naar een nieuw evenwicht. Tussen vrijheid en veiligheid, tussen lokaal en globaal, tussen vertrouwen en waakzaamheid. Zijn verhaal is er een van onze tijd: hoe blijf je een democraat als je het vertrouwen in de democratie verliest?

De volgende keer, belooft hij, zal hij wel whiskey drinken. Dan kunnen we proosten op de complexiteit van onze tijd, en op mensen die durven vragen te stellen, ook als die vragen ongemakkelijk zijn.