De jurist die 130 handtekeningen verzamelde tegen abortusversoepeling

In de gezellige warmte van De Melkerij in Brasschaat schenkt Roan Asselman zich een glas whisky in. De 26-jarige jurist en medewerker bij opinieplatform Doorbraak heeft net een opmerkelijke reis achter de rug: met het openbaar vervoer naar deze podcast-opname, waar hij zijn controversiële standpunt over abortus zal verdedigen. Een standpunt dat hem van een onbekende burger transformeerde tot de initiatiefnemer van een open brief die 130 prominente Vlamingen deed tekenen.

Het begon allemaal met frustratie. “Ik kreeg die van die kruis in mijn pen kruipen over de voorgestelde versoepelingen van dat abortusbeleid,“ vertelt Asselman terwijl hij zich installeert in de podcast-studio. Wat aanvankelijk bedoeld was als een korte brief aan politici en opinieleiders, groeide uit tot een breed gedragen oproep om de huidige abortusregels niet verder te versoepelen. Van de beoogde 50 handtekeningen eindigden ze uiteindelijk op 130, waaronder professoren, politici en prominenten zoals Lieve Anemans.

Het expertrapport dat de gemoederen verhit ▶ 4:07

De aanleiding voor Asselmans actie is een expertrapport dat dit jaar verscheen op vraag van de federale regering. Het rapport stelt vier belangrijke versoepelingen voor van de huidige abortusregels. Waar vrouwen nu tot 12 weken hun zwangerschap kunnen laten afbreken, zou die termijn uitgebreid worden naar 18 weken. De verplichte wachttijd van zes dagen zou wegvallen of drastisch verkort worden naar 48 uur. Ook de informatieverplichting over adoptie en sociale steun zou geschrapt worden.

“Vind je dat de moeder 5 maanden lang het alleenrecht heeft om op eerste verzoek haar kind te doden? Dat is het voorstel vandaag op tafel.“

De vierde wijziging betreft de uitbreiding van medische urgentie: naast fysieke redenen zouden ook psychische noodsituaties een late abortus mogelijk maken. Voor Asselman opent dit de deur naar misbruik. “In theorie kun je daar misschien wel een argument voor maken, maar het zet de deur open naar misbruik. Het is geen garantie op misbruik, maar de deur wordt wel wagenwijd opengezet.“

"Het gaat over de beëindiging van menselijk leven" ▶ 9:14

Asselman benadrukt dat hij als man bewust het debat aangaat, ondanks de kritiek die dat oproept. Zijn redenering is helder: abortus gaat volgens hem niet alleen de moeder aan.

“Het gaat over de beëindiging van menselijk leven en ik denk niet dat de moeder als Romeinse keizer kan doen over een onafhankelijk leven.“

Het kind in de baarmoeder beschouwt hij niet als “een parasiet of virus“ maar als een onafhankelijk menselijk leven. Die stellingname brengt hem tot een ongemakkelijke conclusie: als het menselijk leven betreft, dan heeft de hele maatschappij daar iets over te zeggen, net zoals bij alle andere vormen van geweld.

“We zijn allemaal tegen dierenmishandeling,“ illustreert hij. “We zeggen niet dat alleen mensen met een hond daar iets over mogen zeggen. Nee, want als het gaat over menselijk leven, dan belankt dat ons allemaal aan: de moeder, de vader, maar ook het algemene.“

De vader die geen stem heeft ▶ 13:22

Een van Asselmans meest controversiële standpunten betreft de rol van de vader. Vandaag heeft de vader wettelijk geen enkele stem in de abortusprocedure, zelfs geen informatieplicht bestaat er.

“Dat is een affront voor vaders in deze samenleving dat uiteindelijk daar geen zware stem tegenkomt. We zijn met twee om een baby te maken.“

De redenering achter de huidige regel begrijpt hij wel: bescherming van vrouwen tegen mogelijke intimidatie of dwang. Maar de oplossing vindt hij verkeerd. “De oplossing is niet: we geven de vrouw een soort van vetorecht over het leven van het kind. De oplossing moet zijn: we zorgen dat de vader zijn verantwoordelijkheid neemt.“

Het ontbreken van vaderlijke betrokkenheid ziet hij als symptoom van een bredere cultuurverandering. In plaats van mannen te dwingen hun verantwoordelijkheid op te nemen, wordt het probleem volgens hem weggewerkt door het kind te laten aborteren.

"18 weken is geen paddenstoel die aan het groeien is" ▶ 21:22

De voorgestelde verlenging van 12 naar 18 weken vindt Asselman ethisch problematisch, niet om wetenschappelijke maar om principiële redenen. Hij wijst erop dat 18 weken neerkomt op meer dan vier maanden zwangerschap.

“18 weken - we hebben het hier niet over een soort van paddenstoel die aan het groeien is. Dat is 5 maanden kind. Dat is een kind dat is geen compucel.“

De 18-wekengrens komt voort uit wetenschappelijk onderzoek naar pijngewaarwording bij de foetus. Maar dat argument verwerpt Asselman resoluut: “We mogen leven beëindigen zolang dat we het pijnloos kunnen doen - dat vind ik een bizar argument.“

Voor hem is de wetenschappelijke onderbouwing irrelevant voor de ethische vraag. “Ethisch wetenschappelijk dat bestaat niet. Er is geen wetenschapper die iets over ethiek te zeggen heeft op een objectieve manier.“

Het leven begint bij bevruchting ▶ 28:59

Asselman neemt een radicaal standpunt in: het leven begint bij de bevruchting, punt. “Voor mij begint het leven bij bevruchting want dan zijn alle bestanddelen aanwezig om iemand te worden zoals wij hier vandaag zitten te praten.“

“Elke onderscheid dat gemaakt wordt na bevruchting is meer over de ontwikkelingsfase van het kind dan of dat een beschermingswaardig menselijk leven is.“

Deze stellingname brengt hem in een extreem hoekje van het debat, wat hij zelf erkent. Maar hij blijft bij zijn standpunt dat elk tijdsonderscheid na de bevruchting kunstmatig is. “Het kind gaat van de millimeter naar zo'n 50 cm. En vanaf dat je geboren wordt ga je van 50 cm naar een meter 90. Dat is ongeveer een groter verschil, durft ik zeggen.“

Het concept “potentiële leven“ - door CD&V gehanteerd - wijst hij resoluut af: “Het concept 'potentiële leven' dat is een contradictio in terminis. Ofwel is iets ofwel leeft iets ofwel is het dood. Dat is binair.“

De macht van eufemismen ▶ 35:54

Volgens Asselman wordt er bewust met eufemismen gesproken over abortus. “We spreken veel met eufemisme over abortus en dat doen we omdat we niet met de realiteit om kunnen.“ Die realiteit is volgens hem de beëindiging van menselijk leven, hoe ongemakkelijk dat ook klinkt.

Hij wijst op de inconsistentie in het strafrecht: als een derde persoon een zwangere vrouw in de buik slaat en dat veroorzaakt een miskraam, dan is dat een misdrijf. “Maar waarom is het een misdrijf als de vader het alleen doet, maar niet als de moeder het wil? Dan is het wel een kind of dan is het geen kind.“

“Ik vind het een zeer kunstmatige onderscheid om te zeggen dat een kind leeft, tenzij het op vraag van de moeder in een ziekenhuis is.“

Armoede is geen reden om te doden ▶ 39:34

Wanneer de hosts argumenten aanbrengen over ongewenste zwangerschappen, slechte levensomstandigheden of armoede, reageert Asselman scherp. “Het feit dat iemand rijk of arm is lijkt me even fout om een leven wel of niet te beëindigen.“

Hij erkent dat er extreme situaties bestaan - verkrachting, medische problemen - maar die mogen volgens hem niet gebruikt worden om het algemene principe onderuit te halen. “Gebruik je die uitzonderingen om mijn algemeen punt onderuit te halen of ben je echt bezorgd om die uitzonderingen?“

“Elk argument dat van toepassing is op het doden van ongeboren leven kun je op een of andere manier ook toepassen op geboren leven.“

Zijn alternatief is helder: voorkoming door verantwoordelijkheid. “Als je echt geen risico kan nemen, dan kun je ook gewoon geen seks hebben. Dat kan.“ En als het kind er eenmaal is? “Het is te laat. Dan kun je nog altijd zeggen: er zijn adoptiemogelijkheden, er zijn pleegouders. Het is misschien niet ideaal, maar het is wel je verantwoordelijkheid.“

Een bedenktijd voor wifi, maar niet voor abortus ▶ 46:42

De voorgestelde afschaffing van de bedenktijd van zes dagen zorgt bij Asselman voor ongeloof. Het expertrapport noemt die termijn “vernederend“ voor vrouwen, maar hij trekt een bizarre vergelijking.

“Het rapport zegt dat bedenktijd vernederend is voor de moeder. Maar ge moet 24 uur wachten om uw WIFI contract stop te zetten.“

“Ge moet 2 weken wachten tussen uw huwelijksverklaring en uw huwelijk zodat er geen schijnhuwelijken zijn, maar voor abortus moet dat niet.“ Voor belangrijke beslissingen gelden overal bedenktermijnen, behalve voor wat hij ziet als de beëindiging van menselijk leven.

Het hellende vlak naar 20, 24, 36 weken ▶ 1:00:36

Asselman waarschuwt voor een hellend vlak. Als 12 weken wordt 18 weken, wat verhindert dan verdere uitbreidingen? “Geloof mij: over 3 jaar is 18 weken ook niet meer dan consensus, dan wordt het 20. En geloof mij dat we daar zo direct gaan toekomen.“

“Die 12 tot 18 weken is gewoon een verdere ont-menselijking van mensen die nog niet voor zichzelf kunnen spreken.“

Hij verwijst naar Amerikaanse staten waar politici al pleiten voor abortus tot aan de geboorte. “Het regent in Washington, het druppelt in Brussel. De abortusgedachte komt tot 12 maanden nadat medicatie heeft plaats gevonden.“

Extreme individualisme versus collectieve verantwoordelijkheid ▶ 1:17:07

Voor Asselman is abortus het ultieme symbool van wat er mis is in de huidige samenleving. “Abortus is een uiting van het extreme individualisme - het komt mij niet uit, dus het leven weg.“

“Het is een reflectie over hoe wij als maatschappij omgaan met wie we zien als lid van onze maatschappij.“

Hij pleit voor een terugkeer naar meer collectieve verantwoordelijkheid, waar mensen niet zomaar kunnen “afkiezen“ over leven en dood omdat het hen niet uitkomt. “Dat is wel uiteindelijk een marginale harde arrogantie.“

CD&V als laatste rem ▶ 1:13:40

Politiek gezien heeft Asselman weinig hoop. Van de zeven partijen in de federale regering zijn er zes voorstander van het expertrapport. “CD&V is vandaag de dag de enige rem op de integrale implementatie van het rapport.“

Hij vreest dat na de verkiezingen, als CD&V niet meer nodig zou zijn in de regering, het volledige rapport zal worden doorgevoerd. “5 maanden, geen bedenktijd, op eerste verzoek, geen input van de vader - dat is exact wat er vandaag voorligt.“

De paradox van een kinderloze samenleving

Tegen het einde van het gesprek wijst Asselman op een paradox: terwijl de abortusregels versoepeld worden, investeert dezelfde overheid massaal in vruchtbaarheidsbehandelingen voor koppels die geen kinderen kunnen krijgen. “Langs de ene kant hebben we mensen die aborteren, dus kinderen die er zijn of zullen zijn. Langs de andere kant hebben we mensen die kinderen willen maar het niet kunnen krijgen.“

Zijn oplossing is even simpel als controversieel: meer adoptie in plaats van abortus. Maar hij erkent dat dit botst met de individualistische cultuur waarin genetische verwantschap centraal staat.

---

Het gesprek met Roan Asselman toont hoe het abortussdebat veel dieper gaat dan technische kwesties over weken en procedures. Het raakt aan fundamentele vragen over wanneer het leven begint, wat de rol is van de vader, en hoe ver het individuele zelfbeschikkingsrecht reikt. Asselmans stellingname - leven begint bij bevruchting, punt uit - plaatst hem in een extreme hoek van het debat. Maar zijn bereidheid om die positie consequent te verdedigen, zelfs tegen de culturele stromingen in, past bij de Discours-missie om moeilijke gesprekken niet uit de weg te gaan.

Of je het nu eens bent met zijn standpunten of niet, Asselman dwingt ons na te denken over de implicaties van onze keuzes. In een tijd waarin nuance vaak wordt weggehoond, durft hij de ongemakkelijke vragen te stellen. Dat alleen al maakt dit gesprek waardevol.