Bart Buysse

00:00 Ja, dat we hebben goede kwaliteit, maar je weet ook bij voeding dat voor de consumenten, want we hebben nog maar net een consumentenbevraging gedaan, iedereen spreekt over duurzaamheid en gezondheid en en en personalisering enzovoort. Maar als een consument in de winkel staat, wat is het geen dat telt? Smaak, kwaliteit en prijs. En prijs is eigenlijk de de eerste drijver. En ja, als je dan 25% duurder zij per gewerkt uur, compenseert dat maar eens. En ge kunt dat proberen met kwaliteit, maar ergens is er op een gegeven moment een knikpunt dat je dan niet kunt halen. En praat niet h vertrouwen en dialoog to bereid zijn om er kennis van te nemen is geen doel. Dat is een middel. Dat we op die manier meer duidelijkheid kunnen geven en dat veel meer moeten pakken. Maar als het niet lukt hebben toch tenminste iets geleerd dat ons geluk niet afhankelijk is. Proberen gelukkig

00:45 te zijn zelf een beetje meer mekaars psychiater mogen zijn. Welke fouten zijn daar gemaakt? Wat kunnen we daaruit leren? Ik ben daarvoor. Welkom bij een nieuwe aflevering van Discord met de Boys. We vandaag met Bart Buissen, huidige CEO van VVO en VVA sorry eh en exdirecteurgenaal van Vbo.O. Correct. Alright, welkom. Welkom. Voordat we starten nog wat een chingetje met de whiskey en meedoen is onze eigen whiskey hè. Dus eh echte discour whiskey. We gaan eens proeven zè niet publiek te koop. Ja, super exclusief. drinken maar lekker eh mondv zoals eh zoals altijd kunnen we duiz en é wegen uitgaan en dat zullen we ongetwijfeld ook doen. Eh maar misschien gewoon starten bij het begin voor eh de mens de

01:32 meeste mensen zullen misschien FV al eens ergens hebben gehoord of de naam kennen, maar niet iedereen weet altijd even goed waarvoor dat staat. Dus misschien eh doe maar kort u een elevator pitch in 2 minuten. Eh nee, maar een beetje feeling te krijgen met wie of is het. Dus is de de federatie van de voedingsbedrijven in België. belangrijk, want dat is eigenlijk de grootste industriële sector in België. We vergeten dat vaak. Denk in dikwels al zo aan de aguria bedrijven zal ik maar zeggen of eh de farm of de chemie. Maar dus eh qua omzet en te werkstelling zijn wij de grootste. Investeringen moeten de chemie net iets laten voorgaan. Essens dan ja, dat is essentia. En dat te maken ook met die de dossiers van dingen van eh Inos natuurlijk voor dat moment. Ehm dingen ook misschien goed op aan te geven zijn niet de landbouw want moeten we dikwels uitleggen aan de mensen. Dus eh de landbouwproducten dat is eigenlijk

02:17 zou maar zeggen dat is de grondstof voor onze bedrijven. Dus vanaf het moment dat eigenlijk een landbouw eh product wordt bewerkt en dat kan zijn spoelen, snijden, eh diepvriezen, verpakken of een verdere mate van verwerking, dan zit je eigenlijk in onze sector. Ehm is er een landbouw eh product dat niet wordt verwerkt, eventjes aan denken, dat er toch bij zit bij jullie of Maar er zullen er zullen landbouwprieken zijn die ook via de korte keten of de groot warenhuiz bij de consument terecht komen. Maar ja, heel wat landbouwproducten moeten toch op é of andere mate worden gewerkt. Denk maar kijk erten, granen die kunnen niet zomaar eten. Maar zelfs ja andere landbouwproducten eh soms worden rechtsex verkocht of worden ze eigenlijk ja bijvoorbeeld groenten in onze industrie eh bewerkt en diepgevroren. Wat dat maakt dat die vitamientjes

03:02 behouden en dat die natuurlijk veel langer houdbaar zijn dan dat ze opschap liggen. Want verse groenten is gezond en lekker, maar eh als die een paar uren Ja, als die een paar uren liggen is er al heel veel van de voedingswaarde die weg is. Ja. Ja. Maar dus sorry eh dus wij zitten daar eigenlijk midden in die agroevoedingsketen, want we zijn ook niet de kanaal naar de consument. Dus de supermarkten eh de horeca, de kleinhandel, toerisme eh grootkeukens, dat is eigenlijk een volgende schakel in die agrovoedingsketen. Eh en alleé onze sector, ik zeg het grootste werkgever industrieel in België, eh meer dan 10 en 2000.000 eh jobs direct te werkstelling. Maar in die ganse keten werken 450.000 1000 mensen ongeveer 12% van de privésector. Dus dat is geen klein segment omzet groot worden dan omdat je ermee 83 miljard. Ja. En de helft ervan

03:50 eh is export. De andere helft is de binnenlandse markt. Dus eh hetgeen dat ik zeg van die keten en door HOREC en groot dat op Belgisch niveau, maar natuurlijk in de export. En is dat een gezonde verhouding voor eh onze wat is eh federaal hè of is het Vlaams? Nee, beide hè region ook denk ik. Nee, er zijn federaties die opgespitst zijn, maar dus B FVIA eh moet ik zeggen, ja, we zijn één organisatie. Er zit wel iemand die Vlaanderen doet, Wall, Brussel en ik ben eigenlijk degene die de koepel en het federaal doet. Maar de mensen, onze experten, die werken eigenlijk voor het ganse landsgedeel. Die weten perfect wat dat er in het noorden zuen eh in het centrum. Ja, dus wij splitsen op, dat is ook veel efficiënter. En wij volgen eigenlijk ook voor een groot stuk het Europees op. Dus eh dat zit dan maar. Ehm dus die 5050 import export does dat makes sense voor

04:35 eh onze soort eh ja, moet ik het zeggen? Ehm grondstructuur ehm voor ehm voor ja, ik weet niet, economische logischheid eh ik weet het niet. Eh alwel ik denk het is een evenwichtige verhouding. Eh het voordeel is als de ene markt dus iets minder gaat h bijvoorbeeld nu ook met met de prijzindruk inflatie enzovoort merken we toch wel dat het wat moeilijker wordt eh om onze producten verkocht te krijgen. Consumtie daalt ook een beetje om onze prijzen want grondstofprijzen, transport enzovoort verpakkingen eh zijn nog altijd op een hoog niveau. Je krijgt die moeilijk doorgerekend hè. Bepa bedrijven kunnen dat voor een stuk compenseren omdat in de export omdat daar h kwalitatieve innovatieve voeding hebben dat scoort goed in andere landen kunnen dat daar eigenlijk iets gemakkelijker verhalen is dat vanuit het

05:22 opunt van duurzaamheid een goede zaak of niet? Misschien eerst al aangeven voor alles wat dat wij produceren hè, dus die 83 miljard verbinden en buitenland eh 61% van de landbouwgrondstoffen die we nodig hebben die komen eigenlijk van een eigen Belgische bodem. Ja, en als je dan abstractie maakt van bepaalde grondstoffen die hier niet zijn, h we hebben hier geen sinalappels, we hebben hier geen koffie, we hebben hier eh geen cacao enzovoort. Dan zal dat eigenlijk nog een veel hoger percentage zijn. Dus wij hebben de landbouw sterk nodig, maar voor de landbouw zijn we ook een hele belangrijke voor hun afzet. Ehm en alleé moet ik zeggen, onze bedrijven werken zeer kwalitatief, zeer efficiënt, maar ook zeer duurzaam. En als je dan kijkt naar export, de ecologische voetafdruk, wat dat daar belangrijk is, is de manier waarop dat je eh voedingsproducten maakt

06:09 en waar dat je ze maakt. Maar niet het transport, want het transport is maar ongeveer 6% van de ecologische voeddruk en zelfs daar zijn onze bedrijven efficiënt. Dus in die zin is het eigenlijk wel een goede zaak dat dingen hier gemaakt worden, want hier worden ze veel duurzamer gemaakt dan gelijk waar ter wereld. en dat die worden geëxporteerd, maar met de grenzen van we moeten wel zien landgebruik dat ons h dat ons land niet overgebruikt wordt, maar daar ja in combinatie met technologie enzovoort. Stomme vraag, maar zijn er producten of of hebben wi zo'n soort van ehm misschien te specifiek maar ehm producten die we eigenlijk exporteren, maar ook importeren en eigenlijk meer export of eh meer import hebben dan export? puur omdat ik weet niet voorkeur van zaken kun maar zeggen bijvoorbeeld de ja een bepaalde tomaat ofzo die wij niet moeten hebben maar exporteren met een andere tomaten wel importeren om het zo simpel

06:54 te zeggen. Dan kun het als landbouw hè. Maar eh voor tomaten weet ik het niet direct dat dat kan voor bepaalde dingen wel zijn. Want als je voor bepaalde gerechten of of een bedrijf wil inderdaad ik zal maar zeggen, het Italiaanse in zijn producten benaderen of het Spaanse dat daar inderdaad tomaten van komt. Soms heeft dat ook te maken met beschikbaarheid of iets een oogste tegenvalt. Maar bijvoorbeeld voor granen eh wij verbouwen hier redelijk wat granen in België, maar eh we merken dat bijvoorbeeld ja Oekraïne, Frankrijk dat daar de de omstandigheden beter zijn voor kwalitatiever graan, kwalkoper kwalitatiever ook h als je als je brood wilt maken is is die kwaliteit wel heel belangrijk alleé en ook bepaalde koekstjes dus. En dat heeft dan te maken gewoon met ja, warur prijs zal altijd spelen natuurlijk, maar je hebt ook bepaalde kwaliteiten nodig en ik denk

07:40 als je ziet alleé de de regels worden altijd maar scherper. Ik denk ook we hebben corona gehad, Oekraïne eh de kostencrisis eh er zijn heel wat bedrijven die een sourcing hebben herzien. die willen inzetten op kwaliteit en prijs, maar die ook de betrouwbaarheid van uw leveranciers is veel belangrijker geworden dan vroeger. Eh en ik denk ook om beelde van duurzaamheidsaspecten. Dus eh je moet aantonen als je ergens sorels hè, de sociale regels eh de arbeidsvoorwaarden van werknemers daar de milieuvoerschriften zijn aangeleefd. Ja, dan gaat wel twee keer nadenken voordat je ergens in een bepaald land gaat sourcen natuurlijk hè. Ja, want zijn er zo nog zaken? Want vroeger hadden bijvoorbeeld zo van die zaken dat garnalen van hier komen die gaan dan geëxporteerd worden om ergens anders gepeld te worden omdat de loonkost er veel lager ligt om dan

08:26 gewoon terug te komen naar hier. Zijn dat nog zaken dat gebeuren? Dat kan dat kan dat kan nog spelen inderdaad. En ik denk dat daar ja en dat is hetgeen dat we altijd maar aankaarten met de regering mocht de loonkost hier natuurlijk lager zijn. En ik zeg niet dat mensen daarom minder moeten verdienen, maar dat is natuurlijk die ganse cet zegt iedereen iemand doet er iets aan. Ja, voilà. En en dan zouden we zullen we dat natuurlijk allemaal heel graag hier laten gebeuren. Ik moet wel zeggen dat dingen de voedingsindustrie toch eh h garnaal is misschien een bepaald voorbeeld waar dat voor kan spelen. Eh maar ik merk wel dat alleé de de voedingsindustrie nog altijd heel sterk lokaal gebonden is om eerlijk te zijn. Eh ook al longt het buitenland en d dat is dus heel veel bedrijven toch voorlopig nog hier blijven. Ook al zijn omstandigheden zelfs in de buurlanden zeker Frankrijk. Ja, moet ik zeggen eh

09:12 aas toch wel vrij agressief naar onze bedrijven. Zelfs met pamfletten die ze binnenkriijgen eh via mail van kom naar hier, hier is grond, hier krijg je de snelle vergunningen, hier zijn de fiscale regels beter. Dus echt om om bedrijven af te werven. Maar toch blijft dat alleé blijft dat nog vrij goed hier. We moeten juist voorkomen als je ziet wat dat er met energiesector gebeurd is op 10 15 jaar tijd zijn we eigenlijk bijna volledig afhankelijk van buitenland. Dat is net wat dat wij met voeding willen voorkomen. Want uw autonomie en ik zeg niet dat alles van België moet komen, want wij hebben zelf niet Ja, soms is het ook niet slim hè. Je moet een beetje deel is en het is een internationaal markt, maar ook we willen zelf niet teveel protectionisme op Belgisch niveau, want we merken dat te veel in andere landen waar dat we naar willen exporteren. Dus eh we onderbreken deze aflevering voor een nog nooit gezien mededeling, een advertentie. Ik weet

09:57 het, we doen het nooit, maar bij deze graag luisteraar. Woehoe! We hebben eindelijk na vier jaar in al onze gesprekken een boek geschreven en dus onze lessen gebundeld in de dialoogparadox. Eh iedereen spreekt, roept en pleit zelfs voor dialoog, maar eigenlijk doen we het niet echt niet meer en is gewoon een stopwoord geworden. Laten we die sensatie overstijgen en teruggaan naar echte gesprekken. Ja. En het komt neer op eigenlijk drie eenvoudige zaken. Dat is één, de bereidheid tot een dialoog. Twee, dat dialoog op een degelijke manier voeren. En als we die twee zaken gewoon al doen, dan komen we gewoon vooruit als samenleving. De dialoogparadox. Overal te koop en overal verkrijgbaar. Waar overal het zou wel zijn. Top. Geniet ervan. En eh misschien ehm vraag je daarover ehm gaat er eigenlijk veel ehm over gaan er eigenlijk veel overheidsmiddelen naar ehm jullie sector om het zo te zeggen?

10:42 Ja, want je kunt puur omdat je nu de bruton netto aanklaagt. Terecht, maar dan zal de overheid zeggen waarom moeten we dat geld vandaan halen? En dan zou ik zeggen ja maar misschien moeten minder uitgeven en dan zou ik zeggen ja misschien krijgen jullie ook weer veel subsidiegeld waarat je het semi in stand houdt. Op vragen hè. Ehm ah misschien onderscheid maken tussen wij als organisatie en sector. Nee nee ik heb het heel eventjes over de sector inderdaad waarvoor dat je lobbyt gef ook ook wij als sector en eh moet e zeggen dat houden ons ook scherp. Wij hangen ja ik zal maar zeggen 90% af van de bijdrage van onze bedrijven. Ja en er is soms projecten waarat we subsidies hebben, maar waarat je dan ook direct heel concrete resultaten voor moet. Dat is zeer sterk project gebonden. Maar dus dat maakt als wij ons werk niet goed doen gaat het niet goed met de bedrijven. En als het met het bedrijf niet goed gaat, voelen we dat direct aan

11:28 ons financiering. Dus dat houdt u wel scherp. De sector zelf. Ik zeg niet dat er in ons in onze sector geen subsidies zijn voor bedrijven, want in het kader van duurzaamheid, innovatie Ja, nee, maar er zijn sectoren die veel meer vasthangen aan aan subsidies dan dan onze sector. Eh want ik merk dat ook in de reacties die wij krijgen van de bedrijven. Bedrijven hebben ook niet graag dat wij gesubsidieerd zijn als organisatie omdat we onafhankelijk moeten blijven. H en ik bedij zullen voor bepaalde innovatiedsiers maar er hangen dan resultaatsverbintenissen al vastast wel bepaalde middelen krijgen. Valorisatie is een heel interessant concept. Alhoewel dat we dat in Vlaanderen België niet echt kennen. Maar dat gezegd zijnde ehm zonder altijd cynisch te worden. Ja, ik had gezegd dat ik misschien iets minder cynis gezeg. Misschien was het een leugen. Misschien was ik probeer maar eh Nee, nee, maar ik vind het altijd interessant omdat het is wel hè ook puur omdat we wel wat in een

12:14 eh klimaat zitten waarin dat toch weer een aantal regels of of wetten getroffen moeten worden of gemaakt. ehm dat er wel een soort van onderbuik is of die onderbuik is er al langer, maar laten we het al bovenbuik noemen als dat zelfs een woord is, is voor en toch wel een klein beetje deregularisering, een klein beetje minder hè betuteling, een klein beetje minder moeten we overal subsidiegeld aan geven. En we hebben daar misschien eindelijk een klein beetje terughoudendheid dan naar ons toe komt. Alhoewel dat een 54% overheidsbeslag zitten. Dus we zullen zien tot in hoever naar boven komt. Maar eh maar dan zit je gewoon met die met die tweestrijd van krachten. Voca is ook echt heel goed daarin hè in eigenlijk het bepleit toch wel van ondernemerschap. Maar langs de andere kant en dat is ook een beetje eigenaan het beestje dan toch ook eigenlijk heel veel subsidie voor ondernemingen en innovatie te gaan eh te gaan loskrijgen. Ik zeg niet dat ik daar tegen of voor ben. Ik zeg alleen maar iedereen ja we

13:01 houden eigenlijk allemaal het probleem in stand. Eh en dat vind ik soms complex. Eh dat deel ik wel. En alleé ook ook daar zijn wij vrij genuanceerd hè, want h alleé ik zeg het nog eens. Je moet het onderscheid maken tussen eh alleé duurzaamheid, innovatie waarat je dan incentes geeft. Hel dieanerd welert te stimuleren. Eh wij zijn ook voor het afschaffen van bepaalde koeterijen om dan gewoon meer middelen vrij te maken om gewoon algemeen de lasten te laten dalen. Probleem dat je hebt en dat is ons grootste probleem dat is bijvoorbeeld de loonkost. Ja, als je ziet alleé in onze sector, want je hebt de de gemiddelen die berekend worden door het VBO en de CRB is een iets van een 12% geloof ik. Ge sectoren die daar boven of onder zitten afhankelijk van uw populatie. We hebben vrij veel arbeiders arbeidsintensief. Dus bij ons, wij

13:47 zitten nu op een loonkost handicap van 25%. Dus per gewerkt uur en dat vertaalt zich in de kost van uw producten zijn wij een kwart duurder dan de bedrijven gemiddeld in de onze omringende landen. Omringende landen of EU. Nee nee nee. De de onze buurlanden Nederland, Frankrijk en Duitsland waar dat eigenlijk 52% van onze export naartoe gehad. Dus dat zijn ook nog eens onze grootste concurrenten. Ja, dat we hebben goede kwaliteit. Maar een consumentenbevraging gedaan. Iedereen spreekt over duurzaamheid en gezondheid en en personalisering winkel staat, wat is hetgeen dat telt? Smaakkwaliteit en prijs. En prijs is

14:39 dus dat je dan daar zegt van want zijn dat dan subsidies voor bedrijven dat je een korting krijgt op de RS bijdrage? Dat is voor mij een correctie. Ik vind dat niet direct een Want als ze zeggen van we stoppen moet holistisch corrigeren. Maar ik snap wat je wil zeggen als je in het systeem zit. Maar daarom verlaag een gewone tarief voor iedereen dus. En dat is dat is dan iets anders hè hetzelfde ook. Alleé, want we hebben nu want we hebben maandag nu een persconferentie over ons economisch jaarverslag. H we hebben de energie alle voor een klein bedrijfje want in onze sector is typisch energieintensief. Ja. Ja. Eh koken, bakken, opwarmen, diepvriezen, afkoelen. Alleel het kost allemaal energieen naar Turkijstuur voor te maar zijn de grootverbruikers zal bijvoorbeeld in de chemie ja, want die krijgen ook heel andere tarieven. Dus daar zitten onze bedrijven vaak bij een

15:26 concurrentieel nadeel. Maar we hebben gekeken als je kijkt naar de commod commodity prijs, dus de de kostprijs van de Energie suchch. Daar zitten we eigenlijk ten aanzien van Nederland, Frankrijk en Duitsland niet slecht, want daar zitten we zelfs iets onder de prijzen daar. Maar dan zitten dat hier taxen eh heffingen, deatax de groene stroomcertificaten. Er zitten pots in een heel ander vaarwater zijn pots niet duurder dan Duitsland, maar wel dan Frankrijk eh en Nederland. Ja, als daar iets aan gebeurt is dat dan een subsidie of is dat dan een correctie? Officieel is het eigenlijk een subsidie. Ik weet dus van dat zeg je moet genuanceerd zijn. Nee, nee, nee, nee. Maar ja, ja, maar het klopt hè. Je kunt er ook niet meer rond hè. Daarom het systeem zit zo vast en het we hebben zo'n extreme versnippering dat je dergelijke systemen nodig hebt. Ik ben het eens met u werkend binnen de realiteit. Ik zeg

16:11 alleen soms misschien moeten we uitzoomen en maar dan heb je het toch over de buurlanden hè. Want als je het eigenlijk op het wereldtoneel gaat bekijken met heel de Europese Green Deal dan dat ongetwijfeld ook een mega impact heeft op al die prijszettingen. Ja, dan zit er nog een stap verder vandaan. En als je daar kijkt, maar alleé nog eens over de buurlanden zelf ook ehm als je kijkt de steun die voedingsbedrijven maar bedrijven algemeen gekregen hebben in bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland de laatste jaren in het kader van corona, in het kader van de energieprijzen enzovoort ook die die pan uit zwingden. Ja. Bij ons gaat dat op Belgisch niveau over ja misschien iets een paar honderd miljoen. Daar zitten gij met miljarden en slechte voorbeelden. Nee. Ja, dat weet ik. Want eigenlijk wij wij pleiten nee, maar wij pleiten daar voor strengere

16:56 staatsteunregels om dat is ook concurrentievervalsing uiteindelijk dat je daar doet hè. Ja, dat is waar. En dan is wie heeft het meeste budget? Eh maar eigenlijk zitten dan aan het vissen. Want de Europese markt is eigenlijk voor veel Europese landen belangrijk. Maar eigenlijk beconcurreren we elkaar da geen enkeleing. Dus daar alleé er zijn er zijn we ook duidelijk van oké dat dat moet ook anders hè. Hmm. Ja. Ja. Ja. Ik vraag mij altijd gewoon af op dergelijke initiatieven van kunt je niet meer ondernemerschap stimuleren in zekere mate en dan meer afbouwen en dan misschien ook een beetje kijkend hè naar ik bedoel het idee achter voo uiteindelijk en en die twee allemaal wat samenbrengen. Je ziet ook heel veel landen die soms concurrentieel proberen te zijn zonder al die uitzonderingen maar gewoon vennootschapsbelasting of dergelijk z gewoon naar beneden brengen en eigenlijk een aanzuig creëren. Zeg maar dat ze dat is dat ze naar beneden brengen. Maar wat is het verschil tussen ofwel verschil? Nee maar nee nee maar is dat ook een subsidie hè? Ja, voilà. Als

17:42 je het compenseert is het een subsidie. Als je het naar beneden brengt blijkbaar niet. Wij zitten gewoon als je kijkt alle op alle niveaus hebben dat wordt al jaren gezegd, maar dat wordt te weinig aan gedaan. H het meest belaste land eigenlijk. En en belasting op belasting op belasting hè. Dus een inkom dat al belast is dan nog eisch. Ja. Ja. Dus maar natuurlijk je moet er budgjetaire middelen hebben voor te doen. Ik denk wel dat we deze keer regeringen hebben die toch het voornemen hebben om daar iets aan te doen. Het zal niet gemakkelijk zijn, want het kost veel geld en ze moeten natuurlijk die hervormingen kunnen doorvoeren. Maar alleé, er is deze keer toch wel dat sprankeltje hoop dat er dingen kunnen gebeuren. En als het gaat over een fiscale hervorming enzovoort ook, want alleé, sprak daarnet voor voordat we het gesprek begonnen over over lobby. Dat lijkt een lelijk woord, maar ook daar proberen we een positieve bijdrage

18:27 te geven van oké die coterijen als je die afschaft wat kan er weg hoe kun je het dan oplossen en waar moeten dan die middelen naartoe gaan om te maken dat je inderdaad ondernemerschap stimuleert op een andere manier. Dus eh maar is is dat het doel van de huidige regering om de de koterijen af te schappen om het dan herin te investeren of om te besparen? Ahw. Je zit met de twee natuurlijk hè. Ja, je zit met de twee. Maar alleé, ik merk wel dat ze heel goed weten ook als je het budgétair probleem wilt oplossen dat je de economie moet stimuleren. Economie werkgelegenheid en dan dan krijg je weer al inkomsten eh ik twijfel er soms aan dat ze zo slim zijn. Investeringen zijn vaak een euphemisme voor uitdag hoe dat de berekeningen gemaakt zijn en de terugverdienffect en dat is ook allemaal nog een stukje een vraagteken natuurlijk. Nu misschien eh terugbrengend naar eh naar voeding eh waar ik altijd wel geïnteresseerd in ben

19:14 eh omdat het zo wat een ja een abstract debat is en ik heb me onvoldoende verdiept, maar ge ziet wel dat voedingskwaliteit echt al verschilt over heel de wereld. Eh en de Europese Unie, ik geef vaak kritiek ehm maar eh ze dus zeker ook eh dingen zeer goed. Alhoewel dat waarschijnlijk weer heel veel mensen mij erop gaan tegenspreken, maar dat is wij zijn wel streng op onze kwaliteit en ook hoe dat wij omgaan met GMO. Ehm en daar zijn toch echt wel grote verschillen en ook gewoon als we heel even kijken binnen het kader van het Westen tussen eigenlijk de United States en de Europese Unie. Nu bij u is het misschien eigenlijk tegenovergesteld het argument dat ik probeer te maken, maar gewoon open vraag. Hoe zit het hoe zit het daarmee? Zijn zijn wij zijn wij streng op het hele genees gemodificeerde ehm ehm gegeven? Zijn wij ehm niet streng genoeg? Speelt dat in ons voordeel? Niet in ons voordeel omdat dat uiteindelijk exact zit waar dat jullie zitten hè? Als het dan gaat over de

19:59 keten. Mag z eventjes GMO voor eh genetisch gemodificeerde eh ah eten eigenlijk eh ja dat DNA genetisch gemodificeren zodat bijvoorbeeld eh uw graan uw graan het vijf dubbel opbrengt. Dat dat is dan nog iets anders. Maar dus de de gewassen die je gebruikt eh ja die genetisch manipuleren waardoor dat die bepaalde kenmerken hebben of sterker zijn in de vorm wat voor ziektes enzovoort ook. Dus alleé daar zijn eh dingen op Europees niveau relatief streng. Hm hm. Ik denk dat we op Europees niveau en zeker op Belgisch niveau, want dat gaat dan over hé wat doe je met met gewassen, maar sowieso qua eh voedselveiligheid, maar bijvoorbeeld ook omdat je zegt van kweekvlees ehm en nieuwe soorten voedingsproducten, wat dat wij noemen novel food, want er is een Europese regelgeving. We spreken ja over

20:46 duurzaamheid, innovatie, maar heel vaak in de wetgevingen zitten remmen. En bijvoorbeeld ja eh kweekvrees, maar ook ja als je spreekt over de eiwittransitie, het gaat niet alleen overdierlijk naar plantaardig. We hebben bedrijven die zelfs uit reststromen. Dus ik zal maar zeggen alleé eh dat is het eens dat ik geleerd heb bij FEVA was afval of of eh of ehm moet ik zeggen ja verlies. Dat zijn lelijke woorden in onze sector. Ik denk dat er maar 1,7% van de grondstoffen die verwerkt zijn ergens verloren gaan. Wat dat heel weinig is. Alle dat wordt zelfs nog verscherpt door hetgeen dat ze meegemaakt hebben. Nee, maar als er iets is bijvoorbeeld alleé een simpele voorbeeld eh broccoli en en bloemkool. Ik heb da de harde stukken. Ja. Vroeger ja dat werd dan eh dat ging door dierenvoeding of dat werd gecompasteerd of weet ik veel wat. Nu maakt men daar

21:32 eigenlijk een soort rijst van. Ja. Een ander mooi voorbeeld eh ti suiker kennen we suikerbieten. Als suikerbieten gebruikt zijn voor suiker, er is ongeveer 35% van de de ik zal maar zeggen eh de biet die in pulp overblijft. Dat gaat naar citribel. Een een bedrijf in de buurt dat citroenzuur maakt. Vandaar gaat dat eigenlijk naar frisdrankenproducenten of andere voedingsproducenten om citroenzuur te gebruiken. En wat dat er dan nog overschiet, dat wordt dan verwerkt in dierenvoeding of wordt gecomposteerd of zelfs vergist om er energie uit eh te onttrekken, zal ik maar zeggen. En zo is dan eigenlijk de cirkel rond. En zo zijn er eigenlijk heel veel eh voorbeelden. Maar je merkt soms dat bepaalde zitten dan binnenkort met te weinig compost als het allemaal wordt vergebracht. Nee, nee, maar misschien een domklinkende

22:17 vraag, maar dat maar een discussie die zich daar ontspint zelfs binnen onze eigen leden is bijvoorbeeld h wij gaan er nog altijd dat noemt u de ladder van moerman. Dus als er ergens iets is van een grondstof die vatbaar is om eetbare dingen van te maken is het logisch dat de eerste doelstelling is altijd maakt er voeding voor mensen van. Dus food. Ja. Als dat niet kan, kun je er feed, dus dierenvoeding van maken. Als dat niet kan, eventueel composteren. Maar meer en meer zien we ook dat er ergens een verschuiving is naar moeten we er geen energie van maken. Want bedrijven moeten ook CO2 neutraal zijn. Dat zijn allemaal middelen om CO2 en en dat is eigenlijk wel een spanningsveld dat ontstaat, want op een gegeven moment de voedingsgrondstoffen zijn beperkt. Hm hm. Ja. Als je die massaal gaat gebruiken om energie te maken. Hm hm. Eh wij moeten wel iedereen te te eten geven

23:03 ook natuurlijk. Dus dat dat spanningsveld merk ik wel. ding een ander voorbeeld ook water. Eh ja, we zijn natuurlijk een industrie enorm afhankelijk is van water. Dat is allemaal water van drink eh drinkkwaliteit eigenlijk. Eh bij de brouwers bijvoorbeeld zijn er ondertussen brouwers die erin slagen. In bier zit veel water, maar je hebt ook voor de rest van het procé veel water nodig van eh ondertussen al 50% minder water te gebruiken. Dus dat is dat is gigantisch natuurlijk. Maar er zijn nog heel wat andere initiatieven rond watergebruik. We hebben met bedrijven die ja water zo kunnen zuiveren dat zo zuiver is dat je zelfs mineralen moet toevoegen op Maar je mocht dat niet zomaar terug in de productie gebruiken terwijl dat eigenlijk gewoon nog zuiverder is dan hetgeen dat uit de kraan komt. Ge meer heeft hetzelfde. Ja of lozingsvoerwaarden ook bedrijven die zuiver maar dan het restant water is dat

23:49 natuurlijk qua concentratie hoger. En dan mogen ze dat niet lozen omdat dan boven bepaalde dus daar zit in de wetgeving zelf vaak een belemmering. Ja, maar dat ja het is weer zo extreem op extreem hè. Want de laatste tientallen jaren zijn we zo extreem gegaan naar processed foods en we hebben allerlei soorten smaakjes en dingens. En het gewoon logisch en om daarbij stil te staan is dat super energie intensief is. Als je dan gewoon eventjes kijkt naar als we terug wat meer naar de back to basics gaan van uw bloemkoop op uw patat. Ah alleé gewoon de vraag dat ik mij eventjes stel hè. Ja, maar dat is maar ik denk dat u dat vergist. Kan hè. Ja, daarmee dat ik de vraag eventjes stel van is we hebben zoveel [ __ ] in de rekken liggen hè, als ik het eventjes zo grof mag noemen. [ __ ] Ja. Ja. Alleé, chips is dat nodig bijvoorbeeld hè. Of kunnen gewoon een patat eten hé.

24:36 Maar als je naar de winkel gaat, er is alles hè. Dus ik heb het echt over al dat en en dan kijkt je er gewoon naar en dan voel je gewoon hoe arbeids en en energie intensief dat dat allemaal is. Als je dat eigenlijk allemaal terug wegrekent en back to basics gaat naar naar uw eigen dingen. Is dat dan allemaal nodig om om in in die tegenbeweging zo extreem te moeten gaan om alles te gaan eh hergebruiken en recleren en energie terug uit te putten omdat we teveel energie erin te steken? gewoon gewoon aangeven als we denken dat we op de vroegere manier met een heel traditionele landbouwen en de heel traditionele bewerking van voeding er gaan geraken om iedereen kwalitatief en duurzaam te eten te geven. Hm hm. Dat dat is dat is dat is een fapeltje. Ik bedoel daarvoor hebben grond en lucht en water te weinig. Nee, daarom moet mensen

25:22 teveel. Hè? Oké, daar kan ik het nu niet over oordelen, maar Nee, nee, maar dat is dat is dat is een feit en ik denk ik snap dat de perceptie is, maar alleé, ik geef altijd het voorbeeld eh we exporteren China, bijna al een paar keer in China, geweest, China is de grootste producent van aardappelen, de gewone en de rode. Hm hm. Maar wat doen ze ermee? Dat is heel beperkt. Ze koken of ze bakken die is dat allemaal minder energieintensief? Ik weet het niet. Wij hebben een heel racemen met met aardappel. En je kunt zeggen van chips, is dat nodig of niet? Er is duidelijk een vraag: voeding is meer dan de pure basisbehoefte. Voil we weten ook wel allemaal dat dat je evenwichtig moet eten en dat dat er voedingsproducten zijn waar dat je meer van et graden en dit en dat zijn niet werken ook aan. voor om het voorbeeld te nemen

26:08 van dan verbruikte dan meer energie en water. Als iedereen thuis alle had dan op een gegeven moment in de vorige regering discussie met Ecolo. Die wouden bijvoorbeeld in een groothuis de zakjes gekuist en voorgesneden groenten eh die zijn ja iedereen moet zelf zijn wortelen en zijn kropsa enzovoort. Wat is het gevolg als je dat doet? Hm hm. zijn al heel heel wat gezinnen die uitsgebrek of geen gus wat te doen al veel minder groente gaan eten. En dat is geen fabeltje dat is gewoon zo. Twee, ge koopt eigenlijk porties. Ik merk dat zelfde in mijn gezin ook. Alleé, ik heb ik heb eh 50 zijn er al uit, maar soms zijn wij met veel, soms zijn wi weinig. Je neemt gewoon een functie dat je nodig hebt en je weet wij consumeren ook anders dan vroeger vroeger. H onze ouders die hadden allemaal een grote diepvrieskist en die hadden een kelder

26:54 waarat ze dan in in wepot en alles bij hielden. Dat is helemaal anders. Wij kopen gewoon in functie van hetgeen dat we nodig hebben en wat dat ook comfortabel is. Dus daar hebben we veel minder voedselverlies. Als je zelf begint met uw sla te kuisen, je gebruikt veel meer water. Je gaat misschien niet de ganse krop gebruiken. Die gaat dan misschien nog eventjes in de frigo. Ja, die is na een tijd slecht. Dat is voedselvries. Da met die dingen gewoon veel minder. Dus eh en ik denk ook niet zozeer op die producten. Nee, maar maar in in die bedrijven ook zullen ervan verschieten doat er dan inderdaad op grote schaal wordt geproduceerd. Er wordt natuurlijk veel energie gebruikt, maar dus er wordt tegelijkertijd veel meer energie uitgespaard. Want als je dat allemaal in kleine deeltjes thuis zou doen, iedereen zijn Ja, er zouden van verschieten, hè. Dus akkoord. Maar ik heb nu projecteren terug meer op die basis, hè. De de whole foods noem ik het

27:41 eventjes hè. Een kropsla is dat je inderdaad uit de grond haalt. Maar ik heb het echt over die super processed zaken. Gelijk een beef jerky. Is dat allemaal nodig of kun je gewoon uw stek eten? Je denk een stek produceren of een beef jerky gaan. produceren dat in B jurky een pakbet en energie intensiever is dan dan die stek moet dat er zijn maar dan komt dat weer in in het filosofisch kader van genot en en feit dat feit dat er een vraag is. Ja. En ik denk ook alleé bij alleé, want we zijn nu aan het kijken eh maar waardoor dat je weer die extreme tegenreactie hebt. En dat is datat zo'n beetje haaks open. Het feit dat dat er allemaal is en beschikbaar is. Ik zeg niet of dat dat goed of fout is, maar daardoor komde wel met die nood dat je er energie terug moet uitputten omdat je er veel meer instit of dat die redenering klopt. Want als je dan

28:27 teruggaat naar de traditionele manier ben ik er niet van overtuigd dat je meer energie en water enzovoort gaat uitsparen. En vergeet niet, alleé, we zijn nu volop bezig met de decarbonisatie, dus van andere brandstoffen en en gas, fossiele brandstoffen elektriciteit. Eh en als je dan ziet wat dat er bij ons allemaal gebeurt, alleé daar waar dat er nog gas wordt gebruikt, wordt dat heel vaak met warmtekrachtkoppeling, dat er dan tegelijkertijd warmte wordt gecreëerd voor verschillende doeleinden dat soms over verschillende bedrijven wordt gedeeld en elektriciteit wordt geproduceerd. Eh we zijn nu met warmtepompen bezig. Hm hm. Eh suiker heb ik daarnet vermeld. Die hebben de alleé de de allereerste mega grote de grootste van Europa warm warmte pomp eigenlijk. Dat kost alleé eh 50 miljoen, maar uiteindelijk kunnen ze maar voor 5% in een energie voorziening voorzien. En met warmtepompen kun je bepaalde

29:13 temperaturen gemakkelijk halen. Maar voor sommige dingen heb je wel gas gas nodig natuurlijk. Maar dus alleé ons bedrijven zitten enorm in op energieefficiëntie en nog daardoor als je dat zou vergelijken met elk huishou gaat dat zelf bereiden. Ik ben zeker van dat je veel meer energie gaat eh gaat nodig hebben. Eigenlijk onze bedrijven die liggen ook massaal eh zonnepanelen. Ja, nu ze gaan de regels weer verstrengen voor windmolens. Dat wordt dan ook moeilijk, want dat zijn ook vooral ja, particulieren doen dat niet natuurlijk. Dat is ook logisch. Dus eh dus ik denk dat de vergelijking niet volledig opgaat. Maar ik snap dat die perceptie kan ontstaan natuurlijk. ook wat dat je bedoelt, maar het is gewoon weet je, we hebben zo een super luxe standaard opgebouwd. Zeker hier in het westen van we kunnen alles pakken uit de winkel wat moesten moesten nu alle investeringen in energie doen en je laat

30:00 dat luxe segment misschien een beetje zakken, dan gaat het toch direct. Weet weten we dat heel veel energie vercht waar dat we werkg bij stilstaan hè. al al die het internet eh en de dingen en en eh artificiële intelligentie, want iedereen spreekt daarover, maar dat is gigantisch waat dat dat dan energie behoefte gaat de komende jaren was toch er was toch zoiets een berekening gemaakt het feit als je dank u zegt aan chetchi ppt of zoiets allemaal opgeteld hoeveel gemiddelde mensen dat er en het genereren van de antwoord daarop hoeveel energie dat was eigenlijk massaal puur puur en dan alleen omdat je dank u zegt. Dus ze zouden nu aanraden om tegen EI geen dank u te zeggen omdat het zo'n groot verschil maakt op vlak van energieverblij. Maar dat is dat is veel minder zichtbaar, maar ik denk dat dat ons dat veel meer eh veel meer zorgen moet baren. Den iets wat dat wij ook dan

30:46 want we zijn dan volop aan het overschakelen op op elektriciteit. Eh wat dat mij zorgen baart dat is het feit dat ehm moet je ga zeggen ze maken ons volledig afhankelijk van elektriciteit. Één energiesoort die wel nog door verschillende bronnen wordt gemaakt. Maar dus alleé als je nu ziet wat dat er in Spanje gebeurd wordt, hè, dus wat dat wij noemen energy eh resilience, dus er op kunnen rekenen, maken dat de elektriciteitsnetten voldoende sterk zijn, dat een technologie er is. Ik denk dat dat een veel groter gevaar is om eerlijk te zijn. En wat gaat er met de prijs gebeuren? Eens dat we daar allemaal van afhankelijk zijn. Dus eh ja ja ja dat de is zo op de é of andere manier is de prijspulatuur ook constant toerder geworden. Wat ik eigenlijk niet snap normaal gezien is schaalvoordeel hè creëert dat prijsvoordeel. Maar op de é of andere manier is mijn elektriteit totaal niet het geval. En ze spreken van een tshift dus om van fele brandstoffen

31:33 of energiebronnen naar elektriciteit te gaan. En dus normaal gezien zou elektriciteit dan duurder moeten worden, maar we zien dat dan de transmissietarieven van Elia eh de hoogte ingegaan zijn. Dus zeggen ons bedrijven van ja, als dat zo gaat dan gaan wij gewoon eh allemaal afhankelijk zijn van energie en van elektriciteit en we gaan er veel meer voor betalen. Ja. Ja. Het is wel het is gevaarlijk om van energie een te ideologisch vraagstuk te maken, want je maakt het zelf echt heel moeilijk. Ja, in zijn, maar je moet ook wel realisme en als je dat heel holistisch bekijkt, als je dan ziet, want energie moet vaak ook opgeslagen worden. Als je dan kijkt naar de productie van batterijen, bala en dat wordt allemaal niet vaak niet mee in rekening gebacht. Dus het er is nog geen duidelijk antwoord een verhaal op en je maakt uw eigenf, je maakt uw eigen cijfers er altijd van. eh de super energie gefocustte zal ik zeggen hè, of

32:18 elektriciteit gefocusten. Hè, wat dat interessant is en wel een antwoord zou kunnen geven op uw vragen, dat is als je inderdaad zo hé we hebben de Nutriscore, maar iedereen spreekt over de ecoscore. De Nutriscore heb ik ook nog een dat is eigenlijk nog heel beperkt. Eh maar als je inderdaad van een product de ganse life cycle Hm hm. in beeld zou kunnen brengen en berekenen ecologisch dan pas gaat dat echt weten. Want heel dikwels denken alleé dat is net hetzelfde van dingen. Het verpakkingsprobleem en glas is beter dan plastiek. Ja. tot een bepaalde afstand, want glazen flessen als die terugkomen en die moeten ver getransporteerd worden. Dat is gewoon lucht dat je vervoert. Maar ondertussen verstookt wel brandstof. Dat heeft en ge moet die dan spoelen met een met detergenten dat je ook tot een bepaalde piek eh een voordeel in zijn chemische middel en die chemische moeten ook nog

33:04 gemakt worden. Dat is altijd heel moeilijk om er ongenuanceerd over te spreken. En ik vind dat een heel boeiend debat. Ja, maar ge zou eigenlijk die ganse life cycle moeten kunnen in kaart brengen en berekenen om daar echt het kant op te geven. Alleen dan moet je erover praten vind ik. Want nu wordt er gewoon zoveel over gepraat zonder dat niet rekening te maken. En dan zijn eigenlijk gewoon beetje rond de pot aan het draaien, want ja, het gaat over niks omdat dat ja, het gans beeld niet in beeld komt. Dus het is het is maar dat is al diegene die ik zou maar zeggen de de de gaat onder andere de kop eh waar dat dan alles over energie en klimaat wordt besproken en waar dat dan iedereen met vliegtuig naartoe gaat. Ja, ik bedoel, het is ook contradictorisch. Ik vind dat dat wel meevalt. Dat zijn zo van die stomme anekdotische dingen die je altijd wordt gebruikt van prik is niet waar. Dat is niet waar dat schaanvoordeel. Want als je allemaal

33:50 vliegtuigen gebruikt om een keirelevante keuze te maken, kan die keuze veel meer opbrengen dan de k van die vliegtuig. Dat zijn van die dat zijn van die highline artikels. Dat zijn highline artikel digitale meeting. Een zoomekje. Waarom geen zoomekje? En dan en dan en dan dank u zeggen tegen chat. Ja. Nee, dan is dat terug om dat terug. Nee. Nee, maar gij wel gelijk en het wordt nu allemal getrokken dus. voor hun een laptop zitten waardoor ze hun eigen energie voor die zoom opwekken dan alleé er zijn betere alternatieven. Maar ideologie en dogma is gevaarlijk in zo'n vraagstukken, want dan ziet je dat er te snel wordt eh afgeweken van soms relevante energiesources zoals nucleaire waar dat eigenlijk een onderdeel is van het antwoord. Zeker voor België. Ik had ook liever Hydro gehat hè, maar het zal hier helaas niet zijn. Of de eeuwige we gaan van plastic zakken naar hè naar ehm

34:36 eh papieren zakken. Maar dat zijn al 20 jaar geleden gebeurd. Dan dachten we oei, al die bomen. Gaan we terug naar plastic om dan te zeggen nee wacht we gaan toch naar karton om nu te zeggen hm karton is eigenlijk zeer waterintensief. We zijn eigenlijk niet zo goed tricy kleren. Gaan terug naar plastiek als zijn van die zaken. Dan denk ik misschien kost dat veel meer zo dat stappen stoppen en kun je daar wat rustiger in zijn. Maar dat is niet per se kerncentrensmitsing of kernfusie. Dat wordt eigenlijk ook eh alleé dat zal misschien wel verder onderzocht worden, maar dat zit allemaal eh ach dat is helemaal niet meer over gesproken hè. eh een kleine topic, maar met het gevaar om eigenlijk naast eh ja naast uw kernessentie te spreken omdat het is inderdaad echt wel voering maar niet landbouw. Ehm dus eh dus zeg gewoon gerust als ik ernaast zit en dat je de vraag nu wil beantwoorden. Maar omdat we het nu ook een klein beetje over economie hadden en eigenlijk ook over correcties waar dat ik heel interessant vind en niks vanaf weet helaas, maar

35:22 zijn eigenlijk die marktcorrecties die waarschijnlijk wel zinnig zijn maar die ja een gewoon persoon moeilijker snapt of misschien ben ik dat niet gewoon maar ehm en dat is eigenlijk dat we soms ook echt voeding eh eh vernietigen heel bewust ehm om eigenlijk een markt in stand te houden. Ehm en hoe dat dat eigenlijk verantwoordbaar is. En ik vraag mij af dat je daar eigenlijk me ook in contact komt, maar ik zal het ook een eh meer in uw richting duwen. Dat is misschien nog iets gemakkelijker. Ehm en dat is bijvoorbeeld gedroogde pasta en dat soort zaken waar een vervaltermijnen van 2 jaar op staan, bijvoorbeeld in de wetgeving staan. Eh dat is eigenlijk niet logisch, want dat is totaal niet vervallen na 2 jaar, want zo werkt het niet. Dat zijn eigenlijk allemaal zo van die ja zaken die we eigenlijk benutten en ik snap niet goed waarom, maar ik weet dus niet hoe gaat je om met met zo'n ja wetgeving ehm want ik vermoed dat dat ook niet in die 1,7% zit van

36:08 verlies dat er toch is van voeding je ne ik spreek over onze voedingsbedrijven want waar dat je van spreekt is verderop in de weg. Ja, en dus de discussie is wel over alleé eh tenminste houdbaar tot of eh te consum te consumeren voor dat dan ook niet in in alle Europese landen al eh geharmoniseerd is, want daar begint het al eigenlijk. Eh dat is inderdaad wel een een discussie en ook wij omdat centrale schakels zijn in de keten eh ook met de retail, maar bijvoorbeeld met de mensen van de eh de voedselbanken en dan de politiek zijn dat wel dingen die die we bespreken natuurlijk, want wij weten ook wel dat bepaalde producten eh en ik denk dat er al moet ik zeggen al wel wat mee geschoven is dat mij vroeger veel strenger was. Maar natuurlijk je hebt ook uw wetgevend kader. Je hebt ook

36:53 verantwoordelijkheid als bedrijven. H dus ja, kunt wel datum opschuiven, maar wilt wel vermijden dat op een gegeven moment er ergens iets gebeurt met é van uw voedingsproducten waarat dan eh een consument ziek van wordt of in het slechte geval aan overlijdt. En ik bedoel ja dan dan zie je wel de weerpotsan. Maar dat zijn zeker issues. Maar natuurlijk allez ik zeg het die 1,7 dat is in onze bedrijven. Het is vooral vaak in de retail dan en bij de vooral bij de consument dat dan op een gegeven moment dingen over datum gaan eigenlijk hè. Dus als je dat allemaal goed in de gaten houdt. Oh ja, moet dat na hier er is ergens een pittige brand denk ik. Ja. Dus eh het is het is hoop dat niet erg is. Dus hè en ja, maar inderdaad wat dat je zei van die merkten in het instant te houden dat er echt expliciet opzettelijk eh voeding wordt verniedigd. Maar is dat

37:39 nog is dat niet ik weet niet dat dat ze dat hadden vroeger inderdaad wel met die melkpassen en weet ik veel. Maar ik denk dat dat toch wel ondertussen helemaal anders is. Nee, maar ik ken er te weinig van, maar ik weet dat 100% nog in Europa gebeurt. Maar oké, blijkbaar niemand dat Misschien dan eh bredere vraag, maar eh wat zijn zo wat de voornaamste belangen die je eigenlijk verdedigt eh in de zin van wat wilt je nu het liefst eigenlijk veranderd zien of of wat of wat zijn van die zaken die ja in België een pak beter kunnen? Ik heb hem natuurlijk over loonkost gehad, maar ik denk eh nog specifieker. Ja, voilà. Ik denk die die concurrentiehandicaps dus alleé loon kost energie kost ehm ja ik zal maar zeggen administratieve lasten is ook wel een hele belangrijk want dat ze nu en alleé misschien goed om te weten h dus we zijn de grootste industriële sector. We hebben bij vertegenwoordig 4000

38:24 bedrijven. Hmm. Eh er zitten heel grote bedrijven bij eh echt Mastodont APMF, Unilever, Mondelise, eh Danone, Pepsico, eigenlijk Cocaola, Mortal waarschijnlijk ook. Ja. Ja. Ja. Ja. Dus alleé, maar dat zijn grotere bedrijven. Ehm maar alleé 95% van de bedrijven in onze sector is minder dan 100 werknemers. 80 minder dan 50, 72 minder dan 20. Ja, dat is normaaling. Dus en als je dan weet dat er grootte zijn, maar dat gemiddeld ongeveer 22 23 is in onze sector, dan zijn er veel KMO's en en kleine bedrijven eh bij ons eh dingen natuurlijk. Dus ik denk alleé als we één creet horen momenteel en zeker met al die duurzaamheidswetgeving hm hm eh dat zeggen die gewoon van alleé we hebben nu

39:10 net cijfers vertrokken. Denk dat elk bedrijf minstens eh op jaarbasis 26 controles of audits heeft. Dus dat zijn er twee per maand. Ja. Maar ondertussen naast al al de besommeringen probeerde wel nog uw activiteit eh te voeren natuurlijk. Dus dat is echt een enorme ket en ook de complexiteit en de onzekerheid. Dat was trouwens ook de inzet van van de boerenprotesten, want eh wij staan heel dicht bij de landbouw natuurlijk en wij zijn net zoals hen producenten. De retail, dat is een ander model natuurlijk. Dus dat is wel eh een hele belangrijke. En dan die fiscale handicap. Ehm want alleé als we bekijken, we zitten al met die hogere loonkost, energiekost. We zitten met het fenomeen van grenskopen. Hm. vroeger vooral naar Nederland toe is dat eh vooral dingen naar Frankrijk toe. Sorry ben soms wat geweldig. Ehm maar

39:56 dus dan ziet je dat daar de fiscaliteit soms wel geweldig welad ja ik heb nog wel veel veel energie me dus ehm maar dus dat die fiscaliteit een belangrijke rol speelt want vroeger ik zeg het was vooral richting Nederland. Ik denk dat de aanwezigheid van Nederlandse retailers hier, maar ook het feit dat in Nederland men op een gegeven moment een btw verhoging heeft toegepast voor woning hebben direct gezien dat dat dat stagneerden eigenlijk. En 60% van de grens aankopen zijn nu de grens met Frankrijk eigenlijk. En dus die handicaps die die spelen een rol dan. Een ander aandachtspunt is dingen hè mensen. Ja. Ehm er zijn dagelijks 6000 betrekkingen in onze sector die niet ingevuld zijn waar dat bij mensen voorzoeken. Dus eigenlijk is dat heel veel eh in zoverre zelfs, want alleé in

40:42 de in de industrie zijn we één van de weinige sectoren die nog altijd de motor van te werkstelling is. Dus we creëren ondanks digitalisering en en de de kostenproblemen en de automatisering nog altijd eh jobs. Maar we zien dat bepaalde bedrijven en dat gaat niet alleen over groei, maar zelfs de gewone productie op pijl kunnen houden omdat ze bepaalde lijnen niet bevolkt krijgen met voldoende mensen. En eh en was dat dan vroeger wel of is dat gewoon omdat ze zo groot zijn geworden dat er echt een aanzuig hè. Dus zijn er skills weggevallen om het zo te zeggen bij de bij de arbeidsmarkt of is het gewoon dat de bedrijven gegroeid zijn en eigenlijk meer arbeid zoeken? groeizel er voor een stuk tussen zitten. Eh maar ik denk allez één iedereen vest in in dezelfde vijver en twee ja de de competenties zijn ook wel veranderd natuurlijk als je

41:27 verzwacht of veranderd nee nee veranderd. En als je bijvoorbeeld alleé operator, dat is iets dat dat heel veel bij ons voorkomt, dat zijn eigenlijk mensen die in de raad eh aan de lijnen en de band werken, zal ik maar zeggen. Daar dat dat eigenlijk vroeger veel eh manuele arbeid was, zijn dan nu vooral mensen die op computerschermen kijken die soms meerdere lijnen tegelijkertijd in de gaten houden en soms iets moet er tussenkomen, maar vooral heel veel moeten communiceren. Wat dat een heel andere metier is dan vroeger. Zeker als die dan in ploegen moeten afwisselen moeten die moeten die goed kunnen kunnen communiceren. Dus dat zijn gewoon andere competenties. veel meer anticiperen ook want die systemen vroeger er was een probleem en je moest het oplossen. Nu gaan die systemen vaak al signaleren doordat ze verschillende parameters krijgen. Ja, er komt een probleem. Voil maar is het een moeilijk eh omscholingsproces? Dat lijkt me dan minder.

42:13 Maar iedereen is op zoek naar naar de mensen. Dus al die er alleen é vaaturen ingevuld. Nee nee nee ik bedoel van een ou met naar de de huidige vraag van wat dat nodig is anders. Klopt. Maar eh omscholing zit er voor een stuk in. Eh maar alleé, wij hebben zelf e een heel performant opleidingsinstituut. We doen dat trouwens samen met de vakbond en in veel andere sectoren zijn dat de werkgevers. Wij doen dat samen. Eh er worden heel veel middel ingestoken, meer dan in andere sectoren. Eh een beetje wil ik nog wel. Dus eh toetugd zal ik maar zeggen. Eh maar dus ehm het feit dat er een stuk te werkstellingscreatie bij zit is natuurlijk ook zo. Maar ja natuurlijk mensen worden ouder, vertrekken op een gegeven moment in de bedrijven en je moet ze dan kunnen vervangen natuurlijk hè. En dus daten

42:59 dan het veranderen dat je veel meer mensen moeten vanuit de stemrichttingen waarat dan de agedrijven de chemie, de andere industriele sectoren allemaal en zelfs in de diensten eh in diezelfde vijvervissen. Dat maakt het dat maakt het heel moeilijk natuurlijk. Want ik wou inderdaad eigenlijk vragen ehm qua qua zeker ook omdat we topic lebtje hebben behandeld met subsidies in het begin, maar qua innovatie, ik denk eh voeding is het ook echt wel een eh sector waar dat innovatie heel heel eh belangrijk en eh en aan een hoog tempo gaat, hè. met vaak bij innovatie denk ik wel altijd aan ja software tag om het zo te zeggen. Maar het zal ook zeker wel van toepassing zijn. Maar ik bedoel hier hebben echt nog wel die de industriële innovatie, de echte fabrieken die eh meer en meer geautomatiseerd worden. Hoe ehm hoe zit het daarmee? Want inderdaad hè je zegt we creëren meer jobs en kind of makes sense langs de andere kant.

43:45 Maar dat is ook weer zo altijd simpelt on mindset hè. Maar ik bedoel zou toch denken dat een bepaald moment we eigenlijk minder mensen nodigen hebben omdat er bepaalde schaal ja afgetopt is van nu zitten we eigenlijk een klein beetje op max volume en voor de rest wordt alles efficiënter of beter. Zo'n bepaald moment gaat je toch een afname hebben. Ja, maar ja, we creëeren altijd nieuwe jobs bij hè. Dat blijkt dan altijd wel. Maar en daar zijn wij de uitzondering want inderdaad alleé ik ik zeg altijd als ik ergens terug in één van onze bedrijven kom van eigenlijk é mijn kinderen zou dat moeten zien. Hm hm. Eh omdat we hebben soms een beetje een imago probleem omdat onder andere ook door de publiciteit dat gemaakt wordt. Hm hm. Proberen bedrijven graag zo de kwaliteit en de traditie die in een producten zit eh voor te stellen. Maar er zitten daar iemand die in een pot zit te roeren denk ik van ja, ik bedoel zo gaat dat helemaal niet in de bedrijven. Die zijn even hightech als

44:31 als de chemie en en de en de hightech enzovoort ook. Eh dus inderdaad heel veel innovatie en dat maakt dat jobs veranderen, lichter worden ook en dat je relatief minder mensen nodig hebt. Hm hm. Maar toch merken we nog altijd in in die ja, zelfs met die nieuwe technologie dat we toch nog altijd wel mensen nodig hebben meer dan in andere sectoren. Ik denk ook alleé het feit dat wij ons redelijk kunnen handhaven in onze sector terwijl dat in andere sectoren ja het veeler berg afgaat. eh dat dat verklaart wordom dat wij nog altijd wel te werkstelling creëren. En heb je zo wel Maar ja, dat is nu dan weer te specifiek maar van die dark fabrieken. Nee, eh er is nu zo'n nieuw concept waarin dat we nu k of wat Nee, nee, nee, nee, nee, dat is nog iets anders. Maar Dark zijn eigenlijk van die eh ja, fabrieken effectief die zo geautomatiseerd zijn,

45:17 maar voeding heeft iets meer controleemechanisme zonder enige menselijke tussen Ja. waardoor dat je gewoon het licht uit doet om te besparen. Dat is gewoon je denkt er eigenlijk niet meer bij na, maar je kunt da letterlijk het licht uit doen. Ja. Ja, maar dat heeft dan meestal te maken met opslag. Ah ja. We hebben we hebben maar in de in de productie gelijk eh dan merken wij dat zelfs alatiseerde zo sterk dat als je enkel automatisert en en zelfs met met dingen met ik zeggen ehm artificiële intelligentie en alles computer gestuurd eh dat heel belangrijk is dat er toch mensen in de buurt zijn want als het verkeerd gaat en je ook bij voeding dan gaat het serieus verkeerd en eh dan zie je dat je heel snel moet intervenen en dat je constant mensen moet hebben die toch bepaalde dingen checken. Ja. Eh dus dat is bij anderers natuurlijk als pure

46:03 opslag dan veel bedrijven ons die mega magazijn hebben waat dat ijskoud is waat je beter niet te lang rondloopt maar dat eigenlijk full automatisch wordt gewerkt en dat kunnen perfect en er is geen licht ook hè alleen als er onderhoud of er moet iets een technisch defect worden hersteld dan is daar licht ze komen dit halen hè ja ja ja maar eh dus nee dus dat wordt maximaal toegepast en zeker omdat ze de mensen die vinden is er meer en meer automatiser Eh en er wordt met drones gewerkt met censuren, artificiële intelligentie, fortune reality, augmented reality in ons bedrijven. Dat is ongelooflij hebben altijd mensen nodig. Ja. En ehm omdat we nu hè, want jullie werken voornamelijk dan hè voor de producenten, zijn voornamelijk jullie leren dan als ik het goed begrijp. Ehm hoe tot in hoeverre zitten wij eigenlijk met een goed aansprakelijkheidssysteem? Eh omdat ik

46:49 denk dat zal ook sowieso wel onderdeel zijn. Ehm en ik moet gewoon heel even nadenken aan ehm de de meer stommere eh dingen, maar dan altijd het Amerikaans systeem waar dat alles kan en alles mag. En dan zie er soms van die rechtszaken die echt bij de haren getrokken zijn waarbij ze de producent aanklagen: "Ik heb obesitas gekregen door uw product om het zo stegen." Dat is eigenlijk het ene best een voorbeeld denk een paar maanden terug McDonald's. Uwe kippennugget. Ik heb mij daaraan verbrand. Rechtzakon. Ja, dat is Ja, dat is Ja, ja. Voilà. Je hebt mij niet je hebt me niet gezegd dat warm ging zijn. Dat is nu al h wat meer inderdaad op horecment. Maar inderdaad zo gelijke voorbeelden en dan twee ook na naar na voedselveiligheid hè. Ge ziet wel dat soms producten worden teruggeroepen enzo. Ja, lijkt mij toch ook iets complex te zijn en dat ja eh ook

47:36 verzekeringstechnisch en X Y en Z en ja, gewoon puur een beetje geïnteresseerd in die eh leefwereld. Eh is inderdaad alle veel dingen die er samen hè, omdat ehm alé je hebt dat voorbeeld van McDonald's. Hm hm. Wat dat er bij ons kan gebeuren is eh dat er dan plots, ik zal maar zeggen, iets in voeding terechtkt. Ofwia de ingrediënten ofwel zelfs van van één van de machines of we dan ook nog had vroeger dat er eh fysieke dreigingen waren van mensen die ja, weet ik iemand die ooit is bij een voedingsbedrijf of een retailer ontslagen is geweest, slechte bedoeling heeft en zegt van ik gaon al die baby voeding eh injecteren of wat dan ook. Dat dat zijn dingen die gebeuren. Dat is crisis management. Vroeger was dat vooral fysiek. Dus dingen die in voeding zitten of die dreigen eh erin aangebracht te worden, zal ik maar

48:22 zeggen. Nu zie je dat dat eigenlijk veel meer eh ja naar de digitale verhuist cyber en dat daar hè betekenende hoe dat dat dan op op een gegeven moment ja bedrijven worden overgenomen en en de de productie in de war gestuurd. Ik zeg niet dat dat veel voorkomt want onze bedrijven beveiligen zich daartegen, maar vandaar dat er heel En wat doen ze dan? de paprika chipsout maken. Nee, maar je hebt bedrijven die op een gegeven moment merken dat dan er iets misloopt. Jawel, het is een gijzeling van for cash, maar dan heb het niet zozeer over dezelfde segment van iemand met slechte intenties dat effectief iets wilt teweegbrengen. Dus voor al die die mogelijke oorzaken één alleé bedrijven eh maar is dat iets is dat niet iets dat erbij komt in plaats van een vervanging van hoe bedoel je dat erbij komt dat dat

49:09 een soort van cyberg gijzeling is dat niet iets dat gewoon erbij komt in plaats van dat er iets fout loopt in de de productie waar dat een ziekte is dat is een extra oorzaak maar we zien wel dat die andere oorzaken op é of andere manier wel wat minder voorkomen. Maar natuurlijk bedrijven bedrijven worden ook altijd maar performant en zeker in onze sector. Ik bedoel alleé ja eh het gaat over gezondheid van mensen. Dus ik bedoel eh er zijn al de regels alleé ik denk naast eh de geneesmiddel en sector, de farma dat wij de meest gereglementeerde sector zijn. Dat is al dat is al leerstellingen. Dus overheid, beleid, controles en FHVV is dat zo FHV ook maar dat dat zit in die 26 controles dat die bedrijven krijgen per per jaar. En zou je zou je zeggen van die 26 dat is echt wel nodig of zou je dat zeggen van dat is toch wel een beetje Belgisch dat audits of bevragen of fre ik veel

49:56 over dingen of of zijn dat soms drie keer dezelfde dingen eh maar FVV er is niemand die erover discusseert want wij alleé laat daar gem misverstand over bestaan. Ik kreeg die vraag veel toen ik in het begin bij FA was van zijn jullie dan het FHVV? Nee, dat is een overheidsinstantie autonoom. Die die zijn zelfstandig. We hebben daar niets van te zeggen. Wij werken er veel mee samen en we werken alleé we spreken veel, maar zij moeten hun werk doen. Maar wij zijn wel gezegend en ik zeg dat heel nadrukkelijk met het feit dat we zo'n performant voedselagchap hebben. Want ik durf zonder blikken en blo te zeggen alleé Europees is men heel streng, maar België wij zijn daar gewoon wel de topper. Wat dat niet wegneemt, je hebt nooit 100% garantie. Maar TFA VV en als TefaV op een gegeven moment zegt van het is hier goed met de voedselveiligheid. Wij zeggen dat niet. Dan zijn we blij dat zo'n instantie met

50:42 kennis van zaken dat kan zeggen. Maar onze bedrijven doen heel veel preventief dus want eh onze sectoren hebben heel wat systemen die draaien. Eh elke want we werken we zijn e de koepel van 27 verschillende sectoren hè. De primaire sectoren, groenten, aardappel verwerken, vlees enzovoort. Je heb de drankensectoren, je hebt dan de tweede en verdere verwerking eh ijsjes eh oliën en vetten, eh babyvoeding, chocolade enzovoort. En elk van die sectoren hebben wat dat ze noemen eh gidsen met procedures, eh regels, checks die in bedrijven van toepassingen zijn die telkens worden performanter gemaakt. We doen dat ook in samenwerking met universiteiten. En veel van die recalls waar dat gij van spreekt, die zijn niet ingegeven door het FVV. Die komen gewoon

51:29 ver voort uit de preventieve acties van onze bedrijven zelf. Ja, omdat anders een klecht aan uw broek he die je moet betalen. Ja, maar maar ja, maar systeem is zelf corrigerend. Stilan schaten maar vooral ook van gij gij wil toch niet dat er ergens iemand ziek wordt van uw product. Ik bedoel die zijn er heel snel in. F VV eh wordt dan wel geïnformeerd zal ik maar zeggen. Maar eigenlijk op zich want alleé ik dacht ik in het begin natuurlijk bij FV was ook van oe een recall dat is geen goed nieuws. Eigenlijk is dat wel goed nieuws. Het lijkt niet maar het systeem werkt dan. Ja. Jaeur dus een een gelaagdheid van allerlei elementen die moeten maken dat één de volksgezondheid gegarandeerd is, maar twee dat die bedrijven zichzelf ook beschermen tegen mogelijke claims. En gelukkig zitten we

52:14 nog niet maar bedrijven hebben daar ook eh een verzekeringen voor en een raadsmannen voor. Maar zitten we nog niet in in de Amerikaanse toestanden wa daar gelijk wie eh kan zeggen van ik heb hier een clim want eh ja maar los van dat je daar misschien echt een clim maar wordt daar misschien van dat systeem omdat het zo super preventief is ook soms misbruik van gemaakt dat er en denkt ah ik verveel mij ik ga nu eens eventjes sturen dat ik van dat vleesje van die winkel slecht ben geworden waardoor dat hem een recall gaat eigenlijk eh opstarten of of zitten daar nog genoeg veel van de bedrijven en moeten per batch denk ik altijd een paar bijhouden dat ze altijd kunnen. checken als er zo'n claims komen hè. Ja. Nee. En en daar zijn we dan blij dat er zo'n instantie is ook, want die kan als die dan zegt van ja, hier is niet doord eh ook in Ja, maar nee, ik ga

53:01 subetie een mail sturen. Soms schareem dat in crisis management wordt door onze bedrijven heel veel geïnvesteerd om eh ook alleé er wordt extern getest hoe dat een systemen werken. Zelfs los van TVV. eh om te zien van puur ik zal maar zeggen digitaal maar ook fysiek van eh zijn jullie overal op voorzien en en voor bewapend zal ik maar zeggen dat zo dingen niet gebeuren. Dus eh en daar trukken wij zelf ook heel heel hard op natuurlijk hè. Want alleé ehm wij hebben onze leden, we hebben ook nietleden. Vroeger waren er wel eens cowboys, zal ik maar zeggen die dan dingen deden. Ehm die zijn nog steeds hoor. Zijn gewoon beter geworden. Ja, maar alleé ik [ __ ] toch nog weinigd. En en zelfs daar om eerlijk te zijn wij als Belgen altijd zeer transparant. Als u iets in de

53:47 buurlanden nog verderop gebeurt, hoorden er meestal niet van wij zijn de eerste om altijd onze eigen problemen naar buiten te brengen. Ik heb er geen probleem mee, want we zijn transparant. Maar ehm alleé het zit echt wel goed met de met de voedselveiligheid bij ons inand hè. Dus eh vergis ook niet. En ehm qua qua sector opnieuw hè, omdat we straks ook even korter na gehad, maar trekken we eigenlijk veel ehm internationale bedrijven aan die hier ehm eigenlijk hun product willen verwerken enzo of voelen we toch dat we daar echt business aan het verliezen zijn? En ik heb het niet enkel over die die loon kost hè. En we hebben het een klein beetje behandeld, maar toch ja gewoon die internationale aantrekkelijkheid. Of zijn toch echt de meeste bedrijven die je vertegenwoordig dan en per definitie de sector. Maar ehm echt nog van Belgische makelij om het zo te zeggen hoe ja. Ja. Alleé het gros het gros van onze leden eh zijn opet op

54:33 Belgische bedrijven natuurlijk. Ja. Niet qua omzet misschien qua volum leren, maar de grote bedrijven zullen dat toch eerder internet alle Ja. En die dat dat is waar. En die die zullen dat is van een noodzaak dat ze hier gewoon een poot moeten hebben of een voet moeten hebben. Jawel. Maar dat is niet meer van het is hier interessant hè. Maar zelfs die bedrijven om eerlijk te zijn eh zijn ook al hangen ze van een internationale groep af echt wel Belgische bedrijven. Eh en waarom zitten ze in België? En en ik merk wel alleé want we merken dat ook in in ons ledenbestand. We hebben gelukkig altijd maar meer leden, maar dus sinds de coronacrisis eh als een bedrijf op een gegeven moment weggaat omdat ze bijvoorbeeld zouden zeggen van ja, de dienstvereniging van Fevia, we zijn er niet tevreden van, oké, maar we zien dat daar heel weinig gebeurt. Eh als er ontslagen zijn op een gegeven moment is dat heel of ja, is dat eigenlijk bijna amtshalve omdat bedrijven faït gaan. Stopzetting,

55:20 overname, verhuis naar buitenland en verhuisend buitenland is dan dikwels van ja, er zijn de omstandigheden beter. Ja. Ehm maar voor de rest zeer veel lokale verankering. We hebben altijd nieuwe leden bij en ik zeg het zelfs die grote bedrijven die hier zitten, die hebben een Belgische reflex. Eh en waarom zitten die vaak hier? En dat is wel interessant, België, we zitten in het hart van Europa bereikbaar. Maar we zitten ook op een kruispunt van beschaving en culturen wat dat eigenlijk België naast het feit dat we een echt transitland zijn, dus kunnen alle kanten uit eh een zeer interessante testmarkt is om om nieuwe producten, smaken enzovoort uit te testen voordat ze dat verder verspre in Europa. En dan maakt dat van bepaalde van die grote bedrijven

56:06 multinationals. H zeggen dat hier de hypes ontstaan. Dat nee, maar hier zitten vaak de de de R& centers zitten vaak hier en dat proberen we ook wel te houden, want eens dat die weg zijn dreigen die bedrijven heel snel weg te gaan. Maar dus zolang dat die hier zitten dat de brains hier zitten en dat ze hier een dingen uittesten, zitten we wel goed natuurlijk. En eh en hebben we genoeg van die lotus Bakeries ook om het zo te zeggen, want ik veronderstel dat dat ook eh eh segment is. En dat is ook een klein beetje van de mortal en om het zo zeg echt zo ja de de de Giants die is op het topgische bedrijven gevestigde waarde sterke merken natuurlijk. En missien misschien interessant om te weten in in de sector eigenlijk drie soorten bedrijven hè. Eh je hebt natuurlijk de merkbedrijven hè die gekend zijn sowieso natuurlijk de white label bedrijven waarschijnlijk. Eh en we

56:53 zien dat er heel wat bedrijven zijn die te twee hebben en dat zelfs de private label op een gegeven moment zelfs begint een beetje de overhand te nemen. Ja. Wat dat ook wel een risico nee nee nee. Qua qua recepten en prijszetting is dat is zon [ __ ] scam want dat is echt een 0,001 qua ingrediënten of of productie dat dat afwijkt van product inderdaad hè. Dat dat is gewoon dat is gewoon nee en dat is alleé dat segment niet toe, maar dat zijn ook natuurlijk bedrijven die voor een stuk ik snap ik ook doen hè voor de letter uitvoeren waar dat de betrokken retailer voorschrijft en die hangen ervoor een stuk aan vast natuurlijk. Dus die dat maar dat zijn wel heel kwalitatieve bedrijven die en soms zijn bedrijven die de twee doen hè. Maar wat dat ge dus alleé bedrijven dat

57:39 ik ook minder zicht op had vorig ik bij FIA was, dat is wat dat wij noemen de tussen bedrijven die B2B werken. Ik zeg maar iets een Cargil eh of een Puratos die eigenlijk ehm granen of of ik zal maar zeggen eh chocoladeingrediënten al in een bepaalde mate bereiden om die dan naar bakkerijen en chocolatiers te brengen. Eh en dat zijn vaak minder gekende, maar echt alleé topbedrijven en voel kael. Dat is een wereldbedrijf. Dat is wel een familiebedrijf. Ja, maar dus die die zijn heel performant die zijn ook enorme innovatie bezig, want dat zijn vaak ook drijvende krachten van innovatie ook voor andere bedrijven. Dat is echt ongelooflijk. Dus allez en daar gebeurt heel veel en dus die zitten ook hier in België. Wat dat mij alleé wel vertrouwen geeft. En ik zeg ook altijd van naar de toekomst to knowhow die wij

58:26 hier in België hebben. Hm hm. Eh als we verder moeten gaan naar kwalitatieve voeding, duurzaam geproduceerd voor iedereen. Hm hm. We moeten zien of dat we de grond genoeg hebben. En er zijn ook bedrijven die om die reden zich ook in het buitenland gaan vestigen. Natuurlijk dichterbij de sourcing bij bij de productie. Maar eh ja, dan hebben wij wel een mooie toekomst als Belgische voedingsindustrie. Daar ben ik van overtuigd. Ja. Hm. Oké. Ik had eh eventjes een topic switch doen. In jullie memorandum hebben jullie een puntje staan. Je hebt ons memorandum geleerd. Ja. Diagonaal. Ehm maar van eh dat je de consument hè zo goed mogelijk wilt informeren. Ja hè ehm dat ik voel hem al komen de nutri onder andere onder andere. Nee. Vind je zelf dat je daarin

59:11 slaagt momenteel? Hè inderdaad verwijs ik eh grotendeels naar die nutriuscore maar zelf omdat je in het begin van de podcast ook iets zei van hè die die eh bevroren voeding en diverse voeding. Vooralen krijg ik dan de directe vraag. Oké. Hè, die vitamientjes behouden in de bevroren voeding. Oké. En die bevroren voeding die worden eigenlijk waarschijnlijk na teel direct diep gevroren waardoor dat bewaringsmiddelen in worden toegevoegd. Dus daar misschien vraag één van. Is dat zelfs gezonder dan de verse voeding tussen haakjes of niet? Dat is vraag één. Ik als consument ben misschien onvoldoende geïnformeerd. Hm hm. En dan vraag twee is de eh nutriuswel die eerste vraag eh alleé als je natuurlijk verse voeding onmiddellijk consumeert eh dan zal dat waarschijnlijk nog wel net iets meer voedingsbestanden,

59:57 maar dus de die diepgevoerde vroende en dat is eigenlijk de goede samenwerking tussen landbouw en die bedrijven en dus de performance van die van die bedrijven. Dat maakt dat alleé en en ik denk je kan er een paar minuten naast zijn, maar dat ik zal maar zeggen bijna van het land tot diep gevroren. Ja, dat dat eigenlijk op een paar uur tijd gebeurt. En en zelfs waarschijnlijk nog sneller. Grosso modo eigenlijk alles wat dat je in die frries koopt. Ja. Ja. En en er is ook niemand, want als je dan voedingsspecialisten en en en eh diëtisten gaat gaat raad p ook die gaan dat ook niet afstrijden. Er zijn er zelfs wetenschappers die gewoon open en bloot zeggen van ja, dat is dat is kwalitatief zeer goed omdat dat zo snel zal maar zeggen, ingepot is. Ehm en er is er is ook geen discussie over. Dus dat is al een groot voordeel. Want nog

1:00:42 eens als je bij de boer of op het schap in het groot warenhuis en dat is ook de reden hè, maar er zijn ze dan weer op tegen dat er dan weer alastiek rond is. Maar dat houdt die voedingswaarde toch nog ietsje langer. Trouwens eh op een verpakking kun, want mensen willen geïnformeerd zijn, kunnen ze opzetten, kunnen ze moeilijk eh ja, ze zijn nu wel bezig met bepaalde afbreekbare stickers of bedrukkingen natuurlijk. Dat is dan nog iets anders. Maar ehm het helpt wel om die iets langer eh houdbaar te houden. Maar ja, groenten enzo hè. I iets trager, maar dat verliest eigenlijk als je dat gewoon laat leggen toch relatief snel voedingswaarde en dat is wel jammer natuurlijk. Dus vandaar. Maar in enkel die voedingswaar ook eigenlijk wat dat erbij ingestoken wordt bewaringsmiddelen en en en al die zaken. Maar daar er zijn heel veel ja

1:01:28 misvattingen over additief, maar bijvoorbeeld ook alleé voedselbewerking eigenlijk zouden we dat moet ik zeggen in er moeten herstellen. Want ik zeg het bepaalde eh grondstoffen zijn niet eetbaar als ze bewerkt zijn. Hm hm. Ge werkt op houdbaarheid. eh voor een stuk gebruiksgemacht voor mensen. Een bepaalde voeding kan op die manier worden verrijkt. Want alleé we spreken overitas, maar eigenlijk meer en meer. Allez, ik heb nu dingen vorige week met Frank van een Broeken samen gezeten, maar je zit ook met kleurstof die zaken. Jawel, maar curatief in het kader van van zorg om mensen terug gezond te maken en om te maken dat bepaalde mensen eh die ouder zijn of die bepaalde stikproblemen en zo dat die toch voldoende binnen hebben en geen ondervoeding hebben. Het zijn allemaal dingen dat dat de de voedingsindustrie eh kan doen. Dus en ik zeg het ook de

1:02:13 houdbaarheid vergroten en voedselvlies voorkomen. Je spreekt voor ouderen voedsel verrij worden dan obesit of of wou zeggen ik zeg niet dat dat een grote probleem is, maar dus dat is iets dat onderbelicht is. En heel dikwels denkt je als je denkt aan gezondheid en zorg en voeding aan het preventieve hé dan moeten meer eten, dan moeten minder eten. Maar het feit dat je in het herstel eh het herstel kunt eh ik zal me zeggen ofwel bespoedigen ofwel ja gewoon mensen het comfortabeler maken. Want je mensen met een kankerbehandeling soms slikproblemen of smaakproblemen dat kun je eigenlijk met de voedingsindustrie ergens wel voor een stuk oplossen. En ook omdat je het op een iets grotere schaal als iedereen dat op heel kleine schaal moet doen is dat bijna niet rendabel te maken. Wij kunnen dat wel en we hebben er ook de het expertise voor natuurlijk hè. Dus en dan de uberpetat

1:03:02 maar denk je de Nutri scour dan bijvoorbeeld. Nee neee. Ah ja nog iets. Oké. Ja. Ja, want mijn vraag is nog niet antwoord alle vind ik. Ik ehm wat koop ik beste? Puur gezondheid. Een broccoli uit een diepvries of een broccoli vers? Diepvries. Maar dat dat is ja, het is als als Maar dat is dat is vaak gewoon niet vers. Dat moet echt lang transport als hij recht uit de grond komt zal die op die manier gezond het meest voedings op dit moment zal zal dat zal dat dan misschien zijn. zelen vanel en vaak meer dan dat inderdaad ondertussen al in het grootenhuis tijd gelegen heeft. Moet meer diepvries kopen hè. Voilà. Dat dat is waar dat VVA nu op

1:03:47 moet in zitten. Voilà. Meer diepries. Nee, want dat zitten met het energieproble. Ik denk ik denk dat dat ook voor een stuk verklaart waarom dat eh ik zal maar zeggen de groentenverwerkende nijheid bij ons Hm hm. dat dat ook wel voor een stuk een booming business is. Omdat mensen ondertussen wel zien eh é hoe dat die bedrijven te werk gaan en twee dat dat inderdaad qua gezondheid en voedingswaarde dik oké is. Dus eh Ja. Ja. Oké. Eh nu terugcoren. Terug scoren. Ja. Ah. Daar zeg ik altijd heel graag, er zijn heel wat sectoren in België, ook heel wat industriële sectoren, maar wij zijn eigenlijk de enige sector die verplicht is en er zijn ook redenen voor natuurlijk om eh te gaan beschrijven op zijn verpakkingen, etiketten, wat dat erin zit. Ja. Hè, dus

1:04:33 want mensen willen geïnformeerd worden, maar dus er is een ingrediëntenlijst h eh en tegenwoordig wil men er altijd maar verder in gaan. Eh trouwens alleé mensen willen weten wat dat erin zit. Tegenwoordig willen mensen ook vooral weten wat dat er niet in zit. En dan dan krijg je van die claims van ja bevat geen gluten of geen spooren van dit of dat enzovoort. Ja. Dus en dan beginnen mensen op hun een broccoli vegan te zetten hè. Waar ik zenuwachtig van en pas op als je als je als je bepaalde als je bepaalde claims erop zet moet je ook aan bepaalde criteria beantwoorden. Je zet er niet gelijk wat op. Eh en er is inderdaad die betrachting om nog meer informatie te krijgen. Mensen willen ook meer personalisering en en zelfcues kunnen maken. En de de niet score eerst aangegeven er waren in het begin verschillende systemen mogelijk en dan

1:05:19 ja het was onder andere onder magie de blok dat nutter naar voor geschoven is. Eh dat lag eerst gevoelig in onze sector omdat natuurlijk ja zo'n instrument moet je juist zeggen het mag niet te gecompliceerd zijn want de consument moet het begrijpen. Maar als je het simpel maakt verlies je ook een stukje nuance h dat is altijd het gevaar. En en daar gaen de slimme bedrijven ook op inspelen, want dan zeggen ze van die parameters moet ik op scoren. Dus ik ga mijn product aanpassen naar die parameters, zodat mijn gezonde chips ineens een B-score krijgt. En dan zit je eigenlijk in een fout systeem. Dat weet ik niet. Dat weet ik niet. Dat weet ik niet. Nee, maar eerst eerst eventjes mijn verhaal verder hè. Dus probleem was in het begin dat ja ge gaat die niet de scoren toepassen en je zit er ook met een kleurenpalet hè want je gaat dan A bzovoort ook. Maar het ging ook al zo van groen naar oké het is geen rood. Dat

1:06:05 was dan het argument van van magie desijds. Het is geen rood maar ik bedoel oké het gaat in die richting. En voor ons was dat heel belangrijk dat we zeggen van hoe gaat de consument dat begrijpen? Hm hm. Want we weten in een evenwichtige voeding en dat zeggen wij zelf ook altijd naast het feit dat evenwichtige voeding hoort in in een gezonde levensstijl maar dus dat ge bepaalde producten meer mocht eten en ander wat minder. Zijn die ander per definitie ongezond? Nee, ongezonde producten worden niet op de mark gemaakt. Die mogen niet op de markt worden gebracht. Maar we weten dat er zijn waarat je niet teveel van moet eten ook. En dan moet de consument wel heel goed begrijpen. Maar hetgeen dat gij zegt het feit en dat hebben we dan vastgesteld alleé dus bepaalde producten. Ja. chocolade, vlees enzovoort ook dat ik gescoord en anders dan eh ik zal maar zeggen eh bepaalde zuivel producten en groenten enzovoort.

1:06:51 Ik heb een lange tijd ook gezegd van als je alleen maar in die categorieën een groen eet kun je ook de vraag stellen of dat je voldoende evenwichtig eet en alles binnen hebt. Dus ge moet ge moet gewoon ik ben ik vind dat heel fijn. Allez, ik kom goed over met Luuk Colmond van Stopdarmkanker bijvoorbeeld ook. Die zegt ook altijd van mensen die vragen mij altijd van wat is wat is het goede recept om geen darmkanker of of eh dingen ik zal maar zeggen gezondheidsprobleem te hebben. Die zegt ik kan dat niet zeggen. Iet gevarieerd iet van alles en overdrijft naar ergens. En dat is hetgeen dat wij ook eigenlijk zeggen. Maar het feit dat dan die nuttiscour dan toch ingebed geraakt ergens we toch wel wat bij iedereen ehm mainstream wordt en dat dan bedrijven erop inzetten om hun producten te gaan verbeteren vind ik toch niet te dan ook niet extreem tegen. Ik vind dat ik vind dat niet een positieve tendens. Is maar een knipperlichtscenario en mensen zull

1:07:37 een tijd misbruik maken van een aantal dingen hè. Ja. En sommige mensen trekken het zich volledig niet aan voor alle duidelijkheid hè. Dus er zijn ook mensen av dat die zeggen van mij wel iets wat dat inderdaad goed waarom zit en dit en dat. Ja, klopt. Maar ik ben zeker ook fan van dat je dat je zelfverantwoordelijkheid zijn dat je niet naar die nutruscore moet zien, maar gewoon eventjes het product omdraaien en dan naar de voedingstabel en het gaat analyseren. Ben ik 100% fan van. Maar dat ga dan eigenlijk net wegnemen door die nutricore te gaan promoten. Ga de mens is inherent lui. Dat is het probleem. En door die nutrcore worden ze nog luier. Want dan gaan ze gewoon op basis daarvan hun hun groen of hun rood selecteren en ze gaan ze niet meer verder nadenken en en ja gestimuleert het kritisch denken op die moment weer h zonder zo'n ding natuurlijk. En dat is waar. Maar dat is geen dat ik ook zeg

1:08:22 met een simpel systeem verlies altijd een beetje nuans bijvoorbeeld ook eh in de nuttercore zit geen portionering. Hm hm. Want ja dingen chocolade heel lekker. Ja je weet ook dat je er geen geen vijf latten per dag van moet eten. Nee. Maar als je dan weet van het gaat om 100 gr. Ik zeg maar iets eh ja wat is dan het probleem? Dus dat zit er ook niet in en redden gelijk in. Maar dat is altijd een probleem met gelijk welk systeem scoren eh helpt wel voornam ongezonde. Maar de de initiële kritiek voornamelijk voor Nutriscoren was dat mensen ehm niet alleen lui zijn maar ook dom en dat is dat ze eigenlijk onvoldoende weten of een product gezond of ongezond is. En het is denk ik eigenlijk dat zijn eigenlijk voor mensen die de product sowieso al niet omdraaiden eigenlijk. Die mensen heb je eigenlijk er iets opg. Dus eigenlijk helpen die laag die al minder kritisch

1:09:08 was dan om al een eerste reflecten die ze anders niet hadden. Dan vind ik een nutri scoren op op op op drie verschillende categorieën misschien al een betere stap hè. Want nu is het ja, maar voordat je het weet zit het er op een ingrediëntenlijst en dan heb Ja, maar dan staat je tenminste op de voorkant. En dan gaan misschien de mensen die het product niet omdraaien meer stimuleren om het product wel om te draaien. Meestal van voor en zo denk ik. Maar alleé maar je hebt de twee eigenlijk dus alleé mensen kunnen het doen en je hebt inderdaad mensen nutri scoren denk ik hè of wel vandaag nut wel denk ik wel. Hè ja ne en alleé moet zeggen, want dat wilde ik ook nog zeggen. Ehm nutricore kan helpen. Wij wij zijn allez ook daar genuanceerd, want we werken natuurlijk heel sterk in een Europese context. Ik heb gezegd ook de de export gaat vooral naar daar wat dat heel moeilijk is voor onze bedrijven en dat verklaart ook waarom dat er op een gegeven moment eh toch wel wat vrees

1:09:55 was verdien te scoren. Dat moeten dan in België doen. Hm hm. Eh maar dus ons bedrijven omdat die veel exporteren. Ja. Verdalland dan weer al niet. Voor Verdalland is er weer een ander systeem. bestelk. En dat kost stukken dat kost dat kost stukken van mensen. En bijvoorbeeld ook ons bedrijven doen dat, maar als je bijvoorbeeld iets gaat eten eh in horec, ketering, grootkeukens, weet ik veel wat, daar geldt dat helemaal niet. Eh en dan dan merk je dat daar bijvoorbeeld ja, want wat bepaalt die scouren dat is inderdaad vetgalt zout, suiker, ik allemaal. Er er gelden dan weer al andere regels. Ja, je zou kunnen zeggen van zou dat niet logischer zijn dat we dan als we een goed beleid willen dat we dat dan oh op de menukaart in elk restaurant een nutri scoren naast elk gerecht. Maar nee nee maar dat is België en daar zitten waarschijnlijk binnen vi jaar. Maar wat dat voor ons dan belangrijk is, is dat je inderdaad

1:10:41 iets doet dat op Europees niveau hetzelfde is. En dat dat en dan dan is er ook veel minder begripsverwarring eigenlijk hè. Dus dat wetenschappelijk onderbouwd is en dat de consument op de juiste manier verstaat. Nu, wie dat er sowieso heeft gewonnen is McDonald's, want die moeten niks op hun dingen zetten. Dus eh dat zijn de beste lobbyars van eh ons allemaal. Lobbyars ehm lobby? Nee, lobbyars. Lobar. Eh goed, eh nee, ja, ik denk eigenlijk dat we een beetje richting einde zijn. Eh ik weet niet dat je nog een finale vraag hebt of eh Ja, maar dan gaan we weer iets helemaal nieuw bebreken, maar ik ga ze toch stellen. Maar maar mocht mocht kort antwoorden zo ehm los. Alleé, het leunt een beetje aan misschien bij die nutris koren nog is van hoe staat je tegenover bijvoorbeeld een hespenworst

1:11:27 dat dan eigenlijk mooier wordt weergegeven door een kleurstof dat dan aan het vlees wordt gegeven. Dat is een soort van slimme, noem het marketing techniek om het te kunnen verkopen, maar eigenlijk het is een super bewerkt soort vlees hè, dat je in de rekken ziet waarbij dat je de natuurlijke kleur van dat bewerkt vlees eigenlijk niet zo appetitelijk uitziet. Maar het wordt nu mooier weer. Hoe staat het daar tegenover of hoe staat FVIA daar tegenover? Dat zijn van die eigenlijk slimme marketing trucks om het te verkopen, omdat het eigenlijk een soort van restproduct is, hè. Ehm maar er kunnen verschillende dingen over zeggen, hè. Dus eh ik sta er op zich zeker niet negatief tegenover. Eh waarom één als hij inderdaad geen afbreuk doet aan de kwaliteit van product en de gezondheid, wat is het probleem? twee, het is

1:12:12 eigenlijk iets wat dat consumenten ook voor een stuk zelf in de hand werken. Want alleé, wij merken ook, alleé wej misschien ook nog eventjes aangegeven en ik wil niet te ver uitwijden, maar wij zijn eigenlijk één van de weinige sectoren of zoals ten enigste die eh voor de ganse sector een duurzaamheidsroadmap. De meeste zijn nog altijd met duurzaamheidsrapporten. We hebben dat ook gedaan sinds 2011, maar dat is een momentopname. Dat dat is weinig dynamisch. We hebben een roadmap 2021 2025. We werken nu 206 tot 2030 dat we zeggen van rond vertrouwen van de consument, voedsel, veiligheid, voeding en gezondheid, groene transitie, futureprof loopbanen, samen waarde creëren in de keten met die partners. Waar willen we naartoe en hoe brengen we onze bedrijven daar naartoe? En eh moet ik zeggen, dat zijn ook aspecten dat dat daar eigenlijk eh aan bod komen. Dus altijd dingen maar verbeteren. Maar ik

1:12:59 zeg het alleé we hebben ook gezien dat daar de consument voor onze bedrijven vaak de lat heel hoog legt. Want zelfs dat is typische verhaal ook van groenteen en fruit dat er dat er dan hier mooi uitzien. Oké, gelukkig gebruiken onze bedrijven dat ook, maar uw product, zelfs als uw koekskes in de doos niet allemaal even eh die gelijkmatig zijn ofzo, is dat voor veel consumenten gewoon al een probleem. Dus consument is eigenlijk een heel streng. En hier dan ook als je riskeert dat uw product omdat het niet de juiste kleur heeft, ja, dan is dat wel jammer. En het feit dat inderdaad daar eh ik zal maar zeggen oké dat is dan dat is dan misschien een product wat dat vlees en andere bestanddelen samenkomen. Maar als je op die manier maakt dat er geen voedselverlies is maar toch maakt dat het kwalitatief genoeg is dan vind ik dat geen probleem. Dan heeft dat

1:13:44 evenveel eh bestaansrecht als anderen. En als je dan correct zit naar de consument en het wordt het wordt vermeld ook in de ingrediëntlijst in in deummer. Ja. Ja, maar ge zou verschikkelijk hoeveel e dat er in een appel zitten ook hè. Die eten we gewoon op hè. Ja, dus schaalig. Stoppen met appels eten. Dus in die zin ja, ik weet dat niet. Dus dat is een dat is een verhaal met veel kanten vind ik. Ja hè. Ja. Ja. Filosofisch kunnen er ook weer over doorgaan. Maar zo is het ook wel denk ik op eh op veilingmarkten hè dat de de schoonste groentjes eh dan eer ze na de Maar er zijn broccolis die worden weggedaan omdat ze niet mooi genoeg zijn hè. Ja. Ja. Ja. Maar gel die kunnen en en liefst dat ze niet te lang gelegen hebben, maar die kunnen bijvoorbeeld bij ons wel worden verwerkt natuurlijk. Dus eigenlijk al die in de Lidl die zijn dan misschien die komen iets later op de veiling omdat dan de de

1:14:31 lij en en en de andere misschien de schoonste dingjes eruit willen halen dan ga maar dat zijn ook dingen waar op een gegeven moment voor voor voedselbanken wel iets mee kunt doen. Maar eigenlijk vind ik ik want alleé zelf als consument ben ik ervan bewust en ga ik ik er veel minder naar kijken. Ik bedoel en bijvoorbeeld als ik zelfs naar Frankrijk ga is dat toch nog wel iets anders dan bij ons. Er eh er zijn ze meer gewoon van op die marten enzovoort ook en als consument minder mooie groenten te hebben. Hm hm. Dat vlees vaak hè, want alleé wij in België het het vlees aan zich, maar dan ook de de charcuterriie. We hebben een heel gamma van charcutie. In Frankrijk is dat anders. Is dat beter? Dat zei ik niet, maar dus die kijken daar wel minder naar. Wij zijn denk ik als als Belgisch consument wel behoorlijk kritisch. Ja. Tijd om minder kritisch te zijn. Voil. Z. Ja, toch?

1:15:17 Maar als het allemaal gewoon een trap zakt en dat eigenlijk alle producten wat minder mooi of perfect zijn, dan wordt dat dan wordt dat een nieuwe standaard hè en dan heb je weer een eh minder energie. Oké. Nee, goed. Ehm we zullen afkomen. Emancipatie van alle vormen en kleuren en geuren van eh van voeding hè. Dus eh ik zal eh terug naar mijn patattenveld trekken. Ja, maar je weet het maar het moet kwalitatief en lekker zijn, want anders iet mijkoord. Eh nee, goed. Oké, dank eh dank voor eh voor tot hier te komen, voor eh de tijd eh en het eh gesprek en ik zou zeggen, ja, veel succes. Er is volgens mij ook nog veel werken aan de winkel en voornamelijk hoop dat je genoeg mensen vindt of eh eh genoten om het zo te

1:16:04 zeggen dan om eh een klein beetje competitiviteit terug in de Belgische economie te duwen in plaats van meer regels. Succes. Ik denk bottom line sowieso goed bezig. Eh ik ben zelf nog niet teveel ziek geworden, dus eh zeker wel iets goed. Goed blijven eten. Bedankt. Ik vond het vond het heel pezant moet ik zeggen. Eh oké leuke vraag. Oké en veel succes. Al goed Bert. M.