De voorzitter die per ongeluk aan de macht kwam
In de gezellige setting van De Melkerij in Brasschaat schuift Amir Bachrouri (20) aan tafel. Een glas water in de hand, waar zijn gesprekspartners al aan de rode wijn zitten. Als voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad vertegenwoordigt hij de belangen van alle Vlaamse jongeren, een rol die hij nooit had gepland. “Het was nooit mijn voorbedachte rade of een vorm van carrièreplanning,“ bekent hij. Zijn verhaal begint in een Antwerps jeugdcentrum tijdens het WK Voetbal 2014, waar de 11-jarige Amir samen met vrienden wedstrijden keek op het grote scherm. Toen die tijdelijke ontmoetingsplek wegviel, besloot hij er zelf iets aan te doen.
"Ik voel me een proefkonijn omdat wij 6e middelbaar waren" ▶ 5:11
De coronacrisis bracht Bachrouri definitief in contact met beleidsvoering. Als zesdejaars middelbare scholier voelde hij zich misbruikt door een onderwijsbeleid dat leerlingen als testmateriaal gebruikte.
“Ik heb letterlijk gezegd van ik voel me een proefkonijn omdat wij 6e middelbaar waren en dat waren de leerlingen die letterlijk eerst als soort van voorbereidend proefje in de klas moesten.“
Die ervaring zette hem ertoe aan een opiniestuk te schrijven voor VRT Nieuws. “Er werd geen degelijk inhoudelijk debat gevoerd over wat wij nodig waren. Er waren jongeren die helemaal niet meer konden volgen met die digitale lessen want toen had nog niet iedereen een pc.“ Via dat artikel kwam hij in contact met mensen van de Vlaamse Jeugdraad, waar toevallig verkiezingen waren. De rest is geschiedenis.
De Vlaamse Jeugdraad bestaat twintig jaar en fungeert als adviesorgaan voor de Vlaamse regering. Zestien mensen zitten er in de raad: acht jongeren en acht jeugdwerkers. “Dat is wel een boeiend samenspel tussen die twee, omdat jeugdwerkers op een andere manier in aanraking komen met jongeren terwijl jongeren zelf natuurlijk het hebben meegemaakt.“
Waarom een jongen criminele feiten ging begaan om een dak te hebben ▶ 10:31
De problemen waar de jeugdraad mee geconfronteerd wordt, zijn vaak schrijnend. Bachrouri vertelt het verhaal van een niet-begeleide minderjarige vluchteling die een drastische keuze maakte.
“Er was een jongen die vertelde van ik heb geen dak boven mijn hoofd want ik heb geen ouders en ik ga criminele feiten begaan omdat dan kom ik in de gevangenis terecht en dan heb ik een dak boven mijn hoofd.“
Dergelijke verhalen klinken voor velen onrealistisch, geeft Bachrouri toe, “maar in de realiteit bestaat het wel.“ De jeugdraad focust op thema's als mentaal welzijn, klimaat en gelijke kansen. Bij dat laatste gaat het niet alleen om etnische diversiteit, maar ook om “diversiteit binnen de diversiteit“: meisjes uit orthodoxe gezinnen, jongeren met een functiebeperking, dakloze minderjarigen.
“We zijn geen jeugdorganisatie in de strikte zin van het woord,“ verduidelijkt hij. “Wij zijn eigenlijk een soort van vakbond. We zijn er niet om ineens een nieuwe woning te vinden, dan gaat dat naar het OCMW. Wij doen wel doorverwijzen of faciliteren.“
"Ongeveer 1 op 4 jongeren voelt wel voor een sterke leider" ▶ 22:22
Een zorgwekkende trend die uit onderzoek naar boven komt: jongeren verliezen het vertrouwen in de democratie. Een kwart zou wel oren hebben naar een autocratische leider.
“Ongeveer 1 op 4 jongeren voelt wel voor iemand die snel bepaalde beslissingen kan nemen en de democratie werkt natuurlijk vertragend op sommige maatschappelijke problemen.“
Bachrouri herkent die frustratie. “Als ik soms kijk naar de discussies die wij voeren als jeugdraad in januari 2021, dat zijn soms zelfs nog dezelfde discussies als die we vandaag voeren. Misschien hebben we nog stappen achteruit gezet.“ Jongeren willen snel verandering zien en zijn heel idealistisch, wat botst met de trage democratische besluitvorming.
“Als die kapitoolbestormers waren dat ergens in Afghanistan gebeurd zou iedereen roepen wat een banaanrepubliek is dat, maar het feit dat het zo dichtbij komt wijst erop dat de democratie ook wel in gevaar is.“
Hij waarschuwt echter voor het relativisme dat soms gepaard gaat met die kritische houding. “Niet elke mening heeft dezelfde waarde. Iedereen heeft recht op zijn eigen mening maar niet op zijn eigen feiten, en een mening die goed onderbouwd is is meer waard dan een mening die slecht onderbouwd is.“
"Voor de Europese verkiezingen is stemrecht vanaf 16 jaar er wel doorgekomen" ▶ 32:31
Een doorbraak waar de jeugdraad al tien jaar voor vecht: stemrecht vanaf 16 jaar voor Europese verkiezingen werd goedgekeurd in het kader van Vivaldi's politieke vernieuwing. Het gaat wel om een opt-in systeem waarbij jongeren zelf een procedure moeten doorlopen.
“Alleen jongeren die die procedure gaan doorlopen - je moet dat eerst aanvragen bij de gemeente - uiteindelijk zijn dat waarschijnlijk ook jongeren die wel geïnteresseerd zijn,“ legt Bachrouri uit. Hij verwijst naar Oostenrijk, waar stemrecht vanaf 16 positief werkt omdat het onderwijs er lespakketten over democratie en politiek bevat.
De opkomstplicht ziet hij dan weer verdwijnen. “Ik denk dat we binnen 20 jaar geen opkomstplicht meer gaan hebben, want dat is lokaal afgeschaft. Vanaf 2024 zullen mensen niet meer verplicht zijn om naar de stembus te gaan voor gemeenteraadsverkiezingen.“
Het onderwijs als motor voor sociale mobiliteit ▶ 43:56
Voor Bachrouri, zoon van eerste generatie migranten, was onderwijs cruciaal. “Het onderwijs was voor mij de motor om sociaal vooruit te geraken en vooral op de sociale ladder te kunnen klimmen. Die sociale mobiliteit is voor mij iets dat heel erg aan het hart ligt.“
Hij zat op een concentratieschool in Borgerhout waar de grote meerderheid van zijn klasgenoten tijdens hun onderwijsloopbaan afhaakte. “Dat zijn kinderen die opgroeien in armoede, die zonder brooddoos naar de klas komen. Dat zijn wel mensen met wie ik in de klas heb gezeten, dus dat komt heel confronterend en heel dichtbij.“
“De arbeiderskinderen uit de jaren 50, 60, 70 zijn allemaal dankzij het onderwijs opgeklommen op die sociale ladder, terwijl kinderen uit de migratie bepaalde uitdagingen hebben meegebracht in de klas.“
"Niet elke ouder heeft thuis een boekenkasten staan" ▶ 49:11
Bachrouri illustreert de ongelijkheid met een concreet voorbeeld uit zijn vrijwilligerswerk. Bij voorleesactiviteiten in de Antwerpse bibliotheek merkt hij enorme verschillen tussen kinderen.
“Heel veel kinderen hebben thuis gewoon geen boek, die weten niet wat het belang is van een boek. Die komen in de bibliotheek, zien daar ineens allerlei boeken en weten niet wat de VRT is.“
Veel kinderen hebben nog nooit een theater van binnen gezien en kennen niemand van de publieke omroep. “Voor ons is dat bijvoorbeeld evident, de leescultuur. Dat is voor sommige mensen echt iets waar ze totaal niet van wakker liggen.“
“Veel kinderen hebben zoiets van een boek, dat is vooral lastig, dat is saai. Er wordt ook onvoldoende gelezen en dat heeft tot gevolg dat onze taalkwaliteit achteruitgaat.“
Het onderwijs krijgt te veel verwachtingen opgelegd ▶ 51:24
De samenleving verwacht te veel van het onderwijs, stelt Bachrouri. “Je hebt een curriculum van 32 lesuren en in onze samenleving heerst de tendens van als mijn kind geen verzekering kan sluiten voor een nieuwe brommer, dan hebben de leerkrachten gefaald.“
Lespakketten over mediawijsheid, financiële geletterdheid, verzekeringen - alles wordt aan het onderwijs toegevoegd. “Op de duur moeten jongeren zoveel bijleren dat je dan denkt: kan er nog eens überhaupt aan de essentie van het onderwijs geraakt worden, wat die kernfunctie is?“
“Het onderwijs zorgt ervoor dat jongeren voldoende sociale codes in handen krijgen om de poorten van de samenleving te kunnen openen. Veel kinderen hebben nog nooit een theater van binnen gezien.“
Leraren hebben bovendien te kampen met administratieve lasten. “Heel veel planlast is er doorheen de jaren bijgekomen omdat de samenleving van het onderwijs verwacht dat elke stap die kinderen begaan gevolgd moet worden.“
"Voor mijn ouders was een zeven op tien onvoldoende" ▶ 56:58
Bachrouri had het geluk van ambitieuze ouders. “Voor mijn ouders was het wel altijd essentieel. Als ik met een zeven op tien thuiskwam was dat voor mijn ouders onvoldoende, dat moest een negen zijn.“
Die hoge verwachtingen contrasteren met wat hij “lage verwachtingen“ noemt - een term uit Nederland over kinderen uit arbeidsmigranten gezinnen.
“Lage verwachtingen, dat is een term die vanuit Nederland is overgewaaid. Dat ging over kinderen uit arbeidsmigranten gezinnen waar er heel vaak dit denken heerste van die hebben het zo moeilijk, waarom zouden die een zes of zeven op tien moeten halen.“
Hij ziet die lage verwachtingen als destructief. “De lat hoog leggen is niet het doel maar eerder het middel. Het is een middel om dan te laten inzien aan jongeren dat beter presteren meer opbrengst heeft als je je beter inspant.“
"Vroeger genoten leraren vorm van autoriteit, vandaag is dat afgebroken" ▶ 1:03:07
De verhouding tussen leraar en leerling is fundamenteel veranderd. “Vroeger genoten leraren vorm van autoriteit, dat klopt. Vandaag is dat helemaal afgebroken. Leerlingen stellen die autoriteit in vraag en op zich is daar niks mis mee.“
Maar hij waarschuwt voor te veel relativisme. “Het mag niet te ver doorslaan in de vorm van relativisme waarbij dat je je gelijkstelt met de leraar, want ik geloof dat daar nog wel een verhouding is: iemand die leert en iemand die aangeleerd krijgt.“
Het probleem is dat transparantie ontbreekt. Als leerlingen vragen waarom ze iets moeten leren, krijgen ze vaak geen bevredigend antwoord. “Gewoon omdat het moet, dat is voor mij geen antwoord waar ik voldoening uithaal.“
"Iedereen slaakte een vreugdekreet van yes, niet meer naar school" ▶ 1:07:46
De coronasluiting van scholen illustreerde de complexe relatie tussen jongeren en onderwijs. “Iedereen slaakte een vreugdekreet van yes, niet meer naar school gaan, maar 3-4 weken later was dat ook van korte duur en was het ah ja eigenlijk toch wel terug naar school.“
Een positief gevolg: de hervorming van de zomervakantie komt er nu aan. “Voor kansarme leerlingen kan een inkorting van de zomervakantie een positieve impact hebben omdat een te lange vakantie voor achtergrond zorgt.“
“Het is niet voor iedereen hetzelfde, die zomervakantie. Je hebt mensen die samen met vrienden allerlei dingen kunnen doen terwijl andere kinderen in een spiraal van geweld terechtkomen.“
De generatie die de mouwen opstropt ▶ 1:23:06
Ondanks alle uitdagingen blijft Bachrouri optimistisch over zijn generatie. “Dankzij het onderwijs heb ik veel kansen gekregen om mezelf te kunnen ontplooien, veel nieuwe werelden te ontdekken. Veel mensen hebben die kans, veel ook niet.“
Zijn betrokkenheid komt voort uit een morele verantwoordelijkheid. “Ik ben ook zo opgevoed. Ik ben iemand die gaat baden in morele verontwaardiging en dan op een moment heeft van: dit is niet oké, ik moet zelf in actie schieten soms.“
“Ik zie heel veel jongeren en jeugdwerkers in het vrijwilligerswerk echt elke dag het beste van zichzelf geven die samenlevingen opbouwen, die elke dag rond de klok werken om onze samenleving te verrijken.“
Het negatieve beeld dat soms heerst, wijt hij aan sociale media. “Sociale media verkleurt dat beeld want daar zie je alleen waar mensen georgeerd zijn in de werkelijkheid, waardoor je denkt die bestaat niet terwijl ze in de realiteit wel bestaan.“
"Ik voel me nog in een proces" ▶ 1:28:17
Op de vraag of hij idealistisch is, antwoordt Bachrouri genuanceerd. “Ik voel me nog in een proces. Ik ben idealistisch, ik heb een visie over de samenleving, maar de toekomst staat niet klaar, dan moet je die eerst rechtzetten.“
België staat bekend om zijn vrijwilligerswerk, benadrukt hij. “We staan echt gekend in heel Europa om het vrijwilligerswerk. In het jeugdwerk is dat ongezien, al die vrijwilligers die zich inzetten.“
Het gesprek in De Melkerij toont een jonge voorzitter die de complexiteit van zijn rol begrijpt. Bachrouri belichaamt wat Discours Met De Boys probeert te bereiken: een nuancering van het maatschappelijke debat waarbij plaats is voor verschillende stemmen en perspectieven. Zijn verhaal illustreert hoe één persoon, ontstaan uit toeval en gedreven door idealisme, invloed kan uitoefenen op het beleid dat miljoenen jongeren raakt. In een tijd waarin democratie onder druk staat, biedt zijn inzet voor jongerenparticipatie hoop dat de volgende generatie het democratische systeem niet zomaar opgeeft, maar het wil verbeteren van binnenuit.