"We zijn heel extern georiënteerd", Giel Foubert over boeddhisme in een wereld van quick fixes

In de Melkerij in Brasschaat schenkt Giel Foubert thee in plaats van rum. De jonge boeddhistische monnik, die al negen jaar boeddhisme bestudeert, heeft net zijn verhaal verteld over hoe een achtjarige jongen uit Brugge eindigde in een Tibetaans klooster. Het is een verhaal over fundamentele vragen, innerlijke rust en de zoektocht naar antwoorden die het Westen vaak buitenshuis zoekt.

“Als kind van acht jaar frustreerde het me enorm dat er geen simpel antwoord was op waarom we hier waren en wat het doel van het leven was,“ vertelt Foubert. Die frustratie leidde hem naar een Tibetaanse leraar in Brugge, en uiteindelijk naar een keuze die zijn familie aanvankelijk bezorgd maakte: het kloosterleven.

Het tibetaanse woord voor boeddhist betekent 'jurist' ▶ 1:34

“Het tibetaanse woord voor boeddhist is nampa. Als je dat letterlijk vertaalt betekent dat een jurist.“

Die vergelijking is niet toevallig. Boeddhisme draait volgens Foubert om het maken van bewuste keuzes, het afwegen van oorzaak en gevolg. “We zijn heel extern georiënteerd,“ legt hij uit. “Boeddhisme zegt eigenlijk om terug naar jezelf te kijken en ook niet zomaar alle emoties en gedachten te geloven.“

Het contrast met India illustreert dit perfect: “In India is alles behalve de mind chaotisch, maar in mensen hun hoofd is er rust en structuur. Wij hebben hier buiten heel goede infrastructuur maar binnen is er af en toe werk aan de winkel.“

Waarom boeddhisme best in het Tibetaans geleerd wordt ▶ 8:44

Fouberts keuze om in een klooster te studeren was praktisch gemotiveerd. “Als je boeddhisme goed wil leren doe je dat best in het Tibetaans of Sanskriet, omdat Tibetaans de dharma-taal is.“ Net zoals je klompen maken leert van een klompenmaker, leer je boeddhisme van monniken in de originele taal.

“Tibetaans is de dharma-taal. Het werd allemaal gecreëerd om boeddhisme begrijpbaar te maken.“

Die taalkundige precisie heeft gevolgen. Wanneer concepten vertaald worden naar het Engels of Nederlands, gaat er veel verloren. “Als je boeddhisme vertaalt krijg je 'innerlijke verandering', dus je ziet nu al het verschil,“ zegt Foubert. “Dat zijn verschillende concepten.“

Onderlinge afhankelijkheid: de fysica van het bestaan ▶ 11:23

De kernwaarden van het boeddhisme klinken verrassend wetenschappelijk. “Onderlinge afhankelijkheid wil zeggen dat niets op zichzelf bestaat. Alles heeft ontelbare andere dingen nodig om te kunnen bestaan.“ Het is een concept dat volgens Foubert perfect overeenkomt met de fysica.

Samen met vergankelijkheid vormt dit de basis van boeddhistisch denken. “Het probleem is dat wij in het westen denken dat onze relatie of MacBook Pro voor eeuwig zal bestaan, maar we beseffen niet dat het volgende week al kan veranderen.“

“Door die waarden te begrijpen kun je leiden beperken, want we klampen ons vast aan tijdelijke dingen.“

Iedereen behalve psychopaten heeft een goede intentie ▶ 16:03

Een van de meest provocerende stellingen van Foubert betreft de menselijke natuur. In het boeddhisme gelooft men in de 'boeddha-natuur' - het idee dat iedereen in de kern goed is.

“Iedereen behalve psychopaten doet altijd iets met de intentie om voordeel te hebben voor zichzelf of voor iemand die ze graag zien.“

Dit geldt zelfs voor extreme gevallen. “Zelfs een verkrachter die geen psychopaat is doet dat om geluk te bevredigen, maar op een zeer slechte manier,“ stelt hij. Het is een stelling die de hosts doet opkijken, maar Foubert verduidelijkt: “Mensen die van een brug springen doen dat vaak omdat ze iets slechts willen stoppen. Ze hebben het besef dat ze een goede natuur hebben.“

Hoe een politieagent protocol volgt om lijden te beperken ▶ 17:07

Die erkenning van een universele goede natuur heeft praktische gevolgen. “Net zoals een goede politieagent die een protocol volgt in plaats van zijn emoties. Door een protocol te volgen bepaalt hij het lijden, en dat is wat we in boeddhisme proberen te doen.“

“Het Belgische rechtssysteem probeert op een correcte manier straf te geven. Dat is een protocol om lijden te beperken.“

Foubert gebruikt dit voorbeeld om te illustreren hoe systemen - juridisch, maar ook persoonlijk - kunnen helpen om emotionele reacties te vervangen door doordachte acties.

Burn-outs komen door een illusie van controle ▶ 20:46

In een tijd van burn-outs heeft Foubert een scherpe analyse. “Burn-outs komen vaak omdat mensen teleurgesteld zijn. Ze dachten dat ze meer controle hadden dan ze eigenlijk hebben.“

Het boeddhisme biedt een alternatief: “In plaats van zeker te zijn van resultaten proberen we zeker te zijn van onze motivatie en dat we ons best doen.“ Het klinkt simpel, maar de praktijk is complex.

“Perfectie bestaat niet volgens boeddhisme, maar het nastreven zorgt ervoor dat je het dichtst bij perfectie kunt geraken.“

Waarom discipline niet betekent dat je geslagen moet worden ▶ 27:27

Discipline krijgt in het boeddhisme een andere betekenis dan in Westerse kloosters. “Discipline is eigenlijk een soort afgeleide van mindfulness. Zonder dat kies je constant voor quick fixes.“

Foubert illustreert dit met een voorbeeld uit India: “In India zie je foto's van kruispunten om 3 uur 's nachts waar het vast staat. Iedereen toetert, niemand komt vooruit. Verkeersongevallen liggen in India drie keer hoger dan hier. Dat toont de gevolgen van egoïstisch zijn.“

“Door regels te volgen kunnen we eigenlijk heel gemakkelijk ook ons ding doen, en uiteindelijk zorgt discipline voor tijdelijke mooie resultaten die dagen in stand blijven.“

"Mediteren betekent letterlijk gewoon vertrouwd maken" ▶ 30:54

Mindfulness is geen zweverig concept, benadrukt Foubert. “Mediteren betekent letterlijk vertaald gewoon vertrouwd maken met een nieuwe manier van denken.“

Hij gebruikt een alledaags voorbeeld: schoenen op de zetel. “Als je mindful bent ga je dingen in vraag stellen. Dan denk je misschien: moet ik mijn schoenen uitdoen? Dat duurt langer, maar uiteindelijk is het resultaat veel mooier.“

“Als je een halve seconde stilstaat bij wat je voelt en vraagt wat de beste oplossing is, dan creëer je ruimte om na te denken.“

We denken te weinig na bij het effect van onze acties ▶ 32:19

“We denken te weinig na bij het effect van zaken die we ondernemen,“ stelt Foubert. “Er kunnen duizenden dingen gebeuren door één simpele actie.“ Het is een observatie die bijzonder relevant is in onze hypergeconnecteerde wereld.

Hij erkent zijn eigen tekortkomingen: “Wat ik wel zeker ben: bij momenten van tegenslag ben ik minder ongelukkig dan vroeger.“ Het is geen claim van perfectie, maar van vooruitgang.

"90% van de tijd kunnen we niet eerlijk zeggen dat we ons best hebben gedaan" ▶ 42:15

Foubert is meedogenloos eerlijk over menselijke beperkingen. “90% van de tijd kunnen we niet eerlijk zeggen dat we ons best hebben gedaan. We waren eigenlijk te lui.“

Deze zelfreflectie leidt tot een interessante discussie over motivatie. “In plaats van zeker te zijn van resultaten proberen we zeker te zijn van onze motivatie,“ herhaalt hij. Het is een praktische filosofie voor een resultaatgerichte samenleving.

Bestaat absolute altruïsme? ▶ 49:12

De vraag naar altruïsme versus egoïsme leidt tot een filosofische discussie. “Je kunt je eigen ego niet ontsnappen. Je zit altijd in dit lichaam, dus alles hangt af van je individuele perspectief.“

“Absoluut altruïsme kan pas plaatsvinden als iemand verlicht is en zijn natuur bevrijd heeft van jaloezie, ego en haat.“

Voor gewone stervelingen betekent dit dat zelfs liefdevolle daden een vorm van 'egoïsme' kunnen zijn - maar dan wel een constructieve vorm die win-winsituaties creëert.

"We willen dat ons geluk niet afhankelijk is" ▶ 57:03

Het interview neemt een wending naar het praktische. “We willen dat ons geluk niet afhankelijk is. Als boeddhist mag je gelukkig zijn van een nieuwe telefoon, maar het mag je niet vast zijn.“

“Het probleem is dat we in het westen ons geluk buiten ons gaan zoeken omdat dat makkelijker is. Maar het is tijdelijk en we zijn er afhankelijk van.“

Er is geen begin aan reïncarnatie ▶ 58:54

Op de vraag naar reïncarnatie geeft Foubert een antwoord dat wetenschappelijke en spirituele perspectieven combineert. “Er is geen begin aan reïncarnatie, net zoals wetenschappers zeggen dat voor de Big Bang ook iets moet zijn ontstaan uit iets.“

Wel is er een einde: verlichting. “Als je verlichting bereikt kun je ervoor kiezen om terug geboren te worden om anderen te helpen, of je kunt verblijven in die staat van verlichting.“

Het kippenprobleem: wijsheid versus mededogen ▶ 1:00:27

Een persoonlijke anekdote over kippen en buurmanproblemen illustreert de complexiteit van boeddhistische ethiek in de praktijk. Fouberts moeder wilde kippen redden, maar dit zorgde voor overlast bij de buren.

“Het is een mooie balans tussen wijsheid en mededogen,“ legt hij uit. “Soms denken ouders dat ze van hun kind houden door alles toe te staan, maar missen de balans tussen wijsheid en mededogen.“

Mindful douchen als toegangspoort ▶ 1:17:54

Het gesprek eindigt met praktische tips. “Een van de methoden is om je motivatie in vraag te stellen. Als we dat doen zijn we automatisch in het heden.“

Foubert deelt een persoonlijk voorbeeld: “Ik begon mindful te douchen. Dan help het om sneller te douchen en beter te douchen - je bent efficiënter met minder water.“

“Door je motivatie in vraag te stellen ben je automatisch in het heden. Dat is een vorm van mindfulness die overal kan.“

Epiloog: Rust creëren in een chaotische wereld

Na anderhalf uur gesprek wordt duidelijk waarom boeddhisme aantrekkelijk is voor mensen in onze hectische tijd. Het biedt geen quick fixes of eenvoudige antwoorden, maar een methodologie om bewuster te leven.

Fouberts verhaal toont hoe een jongen uit Brugge met existentiële vragen een pad vond dat hem naar Tibet leidde, maar uiteindelijk terug naar de fundamentele uitdaging: hoe leven we bewuster in de wereld zoals die is? Het antwoord ligt niet in het ontsnappen aan die wereld, maar in het creëren van innerlijke ruimte om er wijzer mee om te gaan.

In een tijd waarin we overweldigd worden door externe prikkels, biedt zijn perspectief een alternatief: kijk eerst naar binnen, stel je motivaties in vraag, en creëer ruimte om bewustere keuzes te maken. Het is geen mystieke boodschap, maar een praktische filosofie voor het dagelijkse leven - van mindful douchen tot complexe ethische vraagstukken.

Zo wordt Discours' missie van diepgaande dialoog opnieuw bewezen: door tijd te maken voor fundamentele vragen, ontstaat er ruimte voor wijsheid die verder reikt dan de hectiek van het moment.