Roland Duchâtelet in de Melkerij: "Arbeid is niet meer de voeding van de economie"

Een chingetje Omerta-rum, de zware geur van tabak die door De Melkerij in Brasschaat waart, en Roland Duchâtelet die nonchalant achterover leunt. De 79-jarige industrieel en oprichter van Melexis en X-Fab heeft geen tijd voor beleefdheden. “De factor arbeid in de toekomst gaat niet meer relevant zijn,“ gooit hij er meteen uit. Het is een statement dat de toon zet voor het gesprek dat volgt: provocerend, onorthodox, en meedogenloos rationeel.

Duchâtelet is geen onbekende. Zakenman, voormalig politicus, kortstondig voetbalclubvoorzitter, en altijd een tikkeltje controversieel. Maar vandaag is hij hier niet om over Standard of Charlton Athletic te praten. Hij is hier om het over de toekomst te hebben, over de fundamentele breuklijnen in ons economisch en democratisch bestel, en waarom ons systeem gedoemd is te falen als we blijven vasthouden aan ideeën uit de jaren vijftig.

De sociale zekerheid bestaat nog maar 10 minuten ▶ 1:01

Duchâtelet begint met een gedachte-experiment. “Als je de beschaving van de mensen reduceert naar 24 uur, dan bestaat de sociale zekerheid nog maar 10 minuten,“ zegt hij. Het is een manier om perspectief te scheppen, om aan te tonen hoe nieuw ons huidige systeem eigenlijk is. De sociale zekerheid ontstond pas na de Tweede Wereldoorlog, pensioenen bestonden voor 1950 helemaal niet. En toch, zegt Duchâtelet, denken alle beleidsmakers dat dit eeuwig zal blijven bestaan.

“Voor de pensioenen in België is helemaal geen geld, daar is geen geld voor.“

Het probleem is simpel: het systeem is gebaseerd op de aanname dat er altijd voldoende kinderen zullen zijn om de vorige generatie te financieren. In de jaren vijftig had een gemiddelde vrouw zes kinderen. Nu zitten we in België op 1,5, en voor autochtone Belgen zelfs op 1,3. “Het is door de migratie dat we niet al naar beneden aan het gaan zijn, anders zouden we al vanaf 1990 gedaald zijn,“ zegt Duchâtelet.

Hij verwijst naar de website my pension, waar Belgen kunnen opzoeken hoeveel pensioen ze later zullen krijgen. “Van wie?“ vraagt hij retorisch. “In theorie van de kinderen die er zouden moeten komen. Maar die zijn er niet.“

China, India en Nigeria: de wereldbevolking gaat krimpen naar 5 miljard ▶ 3:07

Duchâtelet heeft recent een studie opgesteld die hij op 6 april naar alle Europarlementariërs heeft gestuurd. De boodschap: de wereldbevolking gaat veel sneller krimpen dan we denken. “We gaan tegen het einde van de eeuw naar 5 miljard mensen, misschien zelfs minder,“ voorspelt hij.

China heeft het probleem al publiekelijk erkend, zij het niet te luid. India is onlangs onder de twee kinderen per vrouw gedoken. Zelfs Nigeria, dat nog steeds rond de zes zat, zakt richting vijf. “Er zijn ook al landen zoals Botswana die kort bij de twee aan het geraken zijn,“ voegt hij toe.

Dit is geen ramp, benadrukt Duchâtelet, maar wel een fundamentele verschuiving. Voor landen als China en India betekent het dat het inkomen per gezin zal stijgen, omdat gezinnen minder kinderen moeten onderhouden. De welvaart per capita groeit. Maar voor ons pensioenstelsel, dat gebaseerd is op een groeiende bevolking, is het desastreus.

“De hypothese van het IPCC over klimaatverandering was veel te dramatisch, ze zijn hun prognoses aan het veranderen.“

Duchâtelet wijst erop dat het IPCC lang uitging van een wereldbevolking van 12 tot 13 miljard tegen 2100. Die prognose wordt nu stilletjes bijgesteld. “Kort na mijn communicatie heeft het IPCC hun meest negatieve prognoses veranderd,“ zegt hij. De klimaatcrisis zal er nog steeds zijn, maar minder dramatisch dan gevreesd.

"De emancipatie van de vrouw is de sleutel geworden" ▶ 5:44

Waarom hebben vrouwen minder kinderen? Duchâtelet heeft een simpel antwoord: emancipatie. “Vroeger was de vrouw een reproductieve eenheid van het gezin,“ zegt hij. “Het gezin was een economische alliantie.“

Hij vertelt over zijn eigen moeder, die een uitstekende directiesecretaresse was, maar moest stoppen met werken toen ze trouwde met zijn vader, een rijkswachtofficier. “Ze zat met vijf kinderen, dus die is dan thuisgebleven,“ zegt Duchâtelet. Dat was de mentaliteit.

“De emancipatie van de vrouw is eigenlijk de sleutel geworden van het feit dat de klimaatverandering helemaal niet zo erg gaat zijn.“

Vrouwen die minder kinderen krijgen, gaan ook werken. Ze hebben meer inkomen, meer autonomie, meer keuzes. Het gezin als hoeksteen van de samenleving verdwijnt. En dat heeft een cascade-effect op alles: van de arbeidsmarkt tot de CO2-uitstoot. Duchâtelet ziet dit niet als een verlies, maar als een logische stap in de evolutie van de samenleving.

België 1905: 8 ministers en 6.000 ambtenaren ▶ 9:54

Duchâtelet kan niet stoppen met vergelijkingen maken tussen vroeger en nu. “In 1905 was België de vierde sterkste mogendheid van de wereld industrieel. We maakten locomotieven,“ zegt hij. “Toen hadden we maar acht ministers en 6.000 ambtenaren.“

Nu hebben we honderd keer meer ambtenaren. En we hebben computers. “In het onderwijs waren ze ook met tien keer minder dan nu,“ voegt hij toe. Toch was het systeem efficiënter. De vraag die Duchâtelet stelt, is eenvoudig: wat doen al die mensen?

“In België werkt vandaag al de helft van de mensen die werken voor de overheid.“

Hij wijst op een fundamenteel probleem met hoe we ons BBP berekenen. Toen de economische theorie in de jaren dertig werd ontwikkeld, was de overheid verwaarloosbaar. Econoom Samuelson besloot daarom de overheid tegen kostprijs te rekenen, omdat er geen marktwerking was. “Dus nu vandaag ook nog worden alle ambtenaren die werken gerekend aan kost,“ zegt Duchâtelet. “Terwijl die wel uit de economie getrokken worden.“

De hosts werpen tegen dat onderwijs toch waarde creëert: opgeleide mensen dragen bij aan de economie. Duchâtelet erkent dat, maar nuanceert: “Ja, maar tenzij dat die gaan werken ook in de overheid, hè.“ Het is complex, en hij geeft toe dat het niet alleen het probleem is: “Onze economie is iets overheidsgericht en te weinig welvaartcreatie. Maar nee, nee, dat is niet echt het probleem.“

Hij vergelijkt het met Tokyo, de grootste stad van de wereld, waar het openbaar vervoer een winstgevend privébedrijf is. In België is het een kostenpost. Toch telt het mee voor het BBP. “Eigenlijk is het geen toegevoegde waarde, want eigenlijk is het verlies in plaats van toegevoegde waarde.“

Griekenland en de BBP-truc ▶ 13:01

De hosts duwen terug: is dit niet te cynisch? Duchâtelet schudt zijn hoofd en haalt Griekenland aan. “Waarom hebben die zo lang kunnen blijven de zaken uithangen tegenover de Europese Unie? Omdat ze steeds meer personeel aannamen in de overheid en daardoor hun BBP lieten groeien.“

“Alle ambtenaren die werken worden gerekend aan kost, terwijl die wel uit de economie getrokken worden.“

Het is een boekhoudfantasie, zegt hij. Griekenland kon zijn schuldquota verlagen door simpelweg meer ambtenaren aan te nemen. Hun BBP steeg, hun schuld ten opzichte van het BBP daalde, en Europa keek de andere kant op. Tot de bom barstte.

Duchâtelet vindt dat België hetzelfde doet, zij het subtieler. We hebben een economie die voor de helft uit overheidswerkgelegenheid bestaat, en we doen alsof dat duurzaam is. “Dat is een hele ongezonde situatie,“ zegt hij.

"We moeten kinderen van 11 jaar leren hoe de economie werkt" ▶ 14:54

Het gesprek dwaalt naar onderwijs, en Duchâtelet wordt nog scherper. “We moeten kinderen van 11 jaar leren hoe de economie werkt in plaats van te leren of ze misschien geen meisje zijn als ze een jongen zijn,“ zegt hij.

Hij pleit ervoor om kinderen van twaalf jaar toe te laten echt te gaan werken, bruto voor netto, zonder belastingen. Kleine klusjes: kapster worden bij een vriend, een auto wassen voor de buren, dat soort dingen. “Er zijn heel veel kinderen die ik nu verplicht omwen van het feit dat als je uw kinderen laat werken, dat dat onwettelijk is.“

“Je moet kinderen van 12 jaar toelaten om echt te gaan werken, dan brutto voor netto.“

De oude wetten tegen kinderarbeid waren zinvol, zegt hij, maar nu remmen ze de ontwikkeling van jongeren. Hij ziet onderwijs als een systeem met een dubbele functie: kinderen iets bijbrengen, en babysitten. “En die babysitfunctie moet je ook zo benoemen,“ zegt hij. Dat werd pijnlijk duidelijk tijdens de coronalockdowns, toen scholen dicht waren en ouders niet konden gaan werken.

De hosts zijn sceptisch. Is het niet een beetje té cynisch om onderwijs te reduceren tot kinderopvang? Duchâtelet schudt zijn hoofd. “Ik zeg niet dat het alleen babysit is. Ik zeg dat het een van de functies is die vervuld wordt, en dat we ons daarop moeten organiseren.“

Arbeid belasten is een nieuw fenomeen ▶ 18:57

Terug naar de kern: hoe financieren we de toekomst? Duchâtelet is duidelijk. “Je moet belastingen heffen op olie die je invoert, op elektriciteit, op luxeauto's. Dat is een verstandige manier. Je bent helemaal niet verplicht arbeid te belasten.“

“In 1930 werd arbeid ook niet belast. Arbeid belasten is een vrij nieuw fenomeen over heel de wereld.“

Hij wijst erop dat het belasten van arbeid pas echt is beginnen na de Tweede Wereldoorlog, toen de sociale zekerheid werd ingevoerd. Voorheen financierden staten zich via invoerrechten, accijnzen, luxegoederen. “Nu is het zo dat we eigenlijk arbeid belasten, en dat is niet houdbaar,“ zegt hij.

Zijn voorstel: verschuif de belastingdruk van arbeid naar consumptie en kapitaalgoederen. Belast BTW zwaarder, belast luxeproducten, maar laat lage lonen met rust. “Voor de lage lonen vind ik dat die allemaal moet afgeschaft worden,“ zegt hij. Voor hogere lonen wil hij de huidige belastingdruk wel behouden. “Voor de hoge verdieners vind ik wel dat het heel belangrijk is van dat even hoog te houden als nu.“

Een van de hosts brengt een UO-statistiek ter sprake: voor werknemers met een bruto-inkomen van 100.000 euro staat België op de laatste plaats wat netto-loon betreft (ongeveer 50.000 euro), terwijl andere landen tot 80.000 euro netto geven. Duchâtelet erkent dat België al zwaar belast voor hogere lonen, maar vindt dat het zo moet blijven. De lage lonen daarentegen moeten ontlast worden.

"De meeste rijke mensen zijn bijzonder nuttig geweest" ▶ 20:51

Een van de hosts brengt het klassieke argument naar voren: bent u niet zelf het probleem? U bent vermogend, u draagt te weinig bij. Duchâtelet zucht. Hij heeft dit argument zijn hele leven al gehoord.

“De meeste rijke mensen zijn mensen die bijzonder veel werk hebben gecreëerd in de maatschappij en die bijzonder nuttig zijn geweest.“

Hij maakt onderscheid tussen twee soorten rijken. “Er zijn mensen die rijk zijn en die gewoon rijk zijn en daardoor niks doen,“ zegt hij. Die zijn inderdaad niet nuttig. Maar de meeste rijken, en hijzelf incluis, hebben werk gecreëerd, hebben bedrijven opgebouwd, hebben bijgedragen aan het BBP.

Landen die proberen rijken zwaar te belasten, verliezen die rijken. Frankrijk probeerde het, Californië probeert het nu. “Dat zat vol hele rijke mensen en zit nog altijd vol. Maar een groot stuk is al aan het vertrokken,“ zegt Duchâtelet. Jongeren zijn mobiel. Als België te hoge belastingen invoert, vertrekken ze gewoon. “Die zullen zorgen dat ze in een ander land rijk worden.“

Hij vindt het logischer om kapitaal en creativiteit aan te trekken in plaats van weg te jagen. “Je moet proberen mensen aan te trekken met veel kapitaal en hele goede ingenieurs en hele creatieve mensen.“

"Wij hebben veel meer robots in dienst dan arbeiders" ▶ 23:51

Duchâtelet komt terug op zijn kernstelling: arbeid wordt irrelevant. “Wij hebben veel meer robots in dienst dan arbeiders op dit moment, en dat gaat nog veel meer worden,“ zegt hij. Bij Melexis en X-Fab is de automatisering al vergevorderd. Robotica doet het zware werk, mensen doen hooguit de supervisie.

“Kapitaal is veel belangrijker om toegevoegde waarde te creëren dan arbeidskrachten.“

Hij maakt een vergelijking met Portugal. “In Portugal daar zijn ongeveer zo evenveel inwoners als wij. Hele goede arbeidskrachten en hele goede ethiek ook,“ zegt hij. Maar Portugal had veel minder kapitaal om mee te starten. “Dus als je kapitaal in een land hebt, dat kapitaal kan dan ingezet worden om bijvoorbeeld risico te nemen met een nieuw soort bedrijf dat dan succesvol is.“

Kapitaal creëert welvaart, niet arbeid. Dat is de les die Duchâtelet wil overbrengen. En dat betekent dat we ons belastingsysteem moeten herdenken.

Maar de hosts duwen terug met praktische voorbeelden: een T-shirt plooien, een raam vervangen, renovatieprojecten. Duchâtelet erkent: “Dat is extreem complex om te automatiseren.“ Hij geeft ook toe dat zelfs Elon Musk bij de Tesla Model 3 problemen had met volledige automatisering en uiteindelijk moest terugkeren naar traditionele methoden. De technologie is er nog niet volledig, maar evolueert snel.

Het gedachte-experiment van de volledig geautomatiseerde fabriek ▶ 26:26

Een van de hosts gooit een gedachte-experiment op tafel. Stel: uw fabriek is volledig geautomatiseerd. Robots bouwen chips, AI stuurt de productie aan, er zijn geen werknemers meer nodig. Die fabriek verdient geld, maar hoe komt dat geld bij de arbeiders die geen werk meer hebben?

Duchâtelet antwoordt met een voorbeeld. “Als je een auto koopt, een BMW bijvoorbeeld, dat daar een hogere belasting op zit als nu,“ zegt hij. BTW bestaat al, maar die moet hoger. Denemarken doet dit al decennialang: lage belasting op arbeid, hoge BTW. “Die hebben eigenlijk heel weinig belasting op arbeid en die hebben in de plaats al lang veel hogere BTW.“

“Je moet belastingen heffen op olie die je invoert, op elektriciteit, op luxeauto's. Dat is een verstandige manier.“

Maar, werpt de host tegen, als mensen geen loon meer hebben, hoe kopen ze dan een auto? Duchâtelet: “Daarom moet je eigenlijk naar een systeem van basisinkomen.“ Iedereen krijgt een basis, en wie erbij wil werken, kan dat doen met minimale belastingen. “Als je dan erbij kunt werken liefst voor heel weinig belastingen, dan is dat erbij.“

Basisinkomen: uitgerekend in 1994 ▶ 32:06

Duchâtelet verwijst naar zijn boek uit 1994, NV België: verslag aan de aandeelhouders. “Ik heb in 1994 al geschreven dat het systeem waarbij arbeid de financieringsbron is van de sociale zekerheid niet houdbaar is,“ zegt hij. Hij heeft toen al uitgerekend hoe een basisinkomen zou werken.

Het idee: iedereen krijgt een vast bedrag per maand, ongeacht inkomen. Geen OCMW-formulieren meer, geen werkloosheidsuitkeringen, geen kinderbijslag, geen speciale gevallen. Gewoon een vast bedrag. “Het grote probleem van de uitkeringen vandaag is dat de meeste uitkeringen gebonden zijn aan het feit dat je niet moogt werken,“ zegt Duchâtelet. Een vervangingsinkomen betekent dat je niks erbij mag verdienen.

“Het systeem van de sociale zekerheid is nu zo dat het eigenlijk zeer onrechtvaardig geworden is.“

Met een basisinkomen is dat probleem opgelost. Werk je, dan houd je bijna alles wat je verdient. Werk je niet, dan heb je nog steeds een basis. De volledige uitwerking staat in zijn boek, en hij heeft het in 2016 opnieuw doorgerekend.

De hosts drukken hem: is het wel betaalbaar? Duchâtelet erkent dat het complex is, maar wijst op de enorme verspilling in het huidige systeem. Hij erkent ook: “Maar dat gaat wel te weinig zijn om iedereen toe te laten om mee te komen.“ Er blijft een debat over of het volledig kan werken zoals hij voorstelt, maar hij blijft volhouden dat de vereenvoudiging enorme besparingen oplevert op bureaucratie, controle, fraude en oneigenlijk gebruik.

Universiteitssubsidies: een controversieel voorstel ▶ 39:49

Duchâtelet gooit een controversiële stelling op tafel: “Al die universiteiten krijgen van mij geen subsidies niet meer. Wie dan nog naar de universiteit wilt gaan, die moet dat maar zelf betalen.“

De hosts zijn verbaasd. Is vrij toegankelijk onderwijs niet een van de sterke punten van België? Duchâtelet schudt zijn hoofd. “In tegendeel. Dat is nu een excuus voor veel jongeren om niet te gaan werken,“ zegt hij. Te veel jongeren zitten op de universiteit die daar eigenlijk niks te zoeken hebben. “Er zijn nu veel jongeren die bijvoorbeeld in de zomervakanties 2.000 euro spenderen aan festivals met het geld van hun ouders. Maar waarom zouden ze dan ook niet universiteit kunnen betalen als die ouders dat belangrijk vinden?“

“De echte interessante dingen leer je niet meer op school. De leervaardigheid kun je nu dankzij Wikipedia en AI ontwikkelen.“

Hij gelooft dat de leervaardigheid belangrijker is dan de inhoud. Wikipedia, AI-tools zoals ChatGPT, YouTube-tutorials: je kunt alles leren zonder universiteit. “De leergierige heeft vandaag superplezier,“ zegt hij. Wat studenten niet leren op universiteit, is praktische economische kennis. Ze leren genderstudies, maar niet hoe je een bedrijf runt, een factuur betaalt, of een belastingaangifte doet.

De hosts duwen terug: moet onderwijs dan alleen voor rijken zijn? Duchâtelet: “Nee, je kunt een lening nemen. Als jij echt overtuigd bent dat je kinderen naar de universiteit moeten gaan, dan betaal je daarvoor.“ Hij ziet geen probleem: “Er zijn mensen die liever een mooie BMW kopen dan hun kinderen naar de universiteit sturen. Dat is een keuze.“

Maar hij erkent ook: “Ik ben nog iets genuanceerder. Ik denk wel dat er heel veel mensen vandaag een hogere opleiding volgen die beter zouden werken, maar ik denk de toegang tot educatie dat die zo toegankelijk is vind ik wel positief.“ Het is een controversiële positie, en Duchâtelet nuanceert: hij zegt niet dat universiteiten moeten verdwijnen, maar dat de financieringsstructuur anders moet. Studenten die echt gemotiveerd zijn, kunnen leningen nemen of zelf werken. Voor hem gaat het om efficiëntie en persoonlijke verantwoordelijkheid, maar hij erkent de waarde van toegankelijk onderwijs.

IMEC: 100 miljoen per jaar aan subsidies ▶ 44:06

De hosts brengen IMEC ter sprake, het Leuvense onderzoekscentrum dat wereldwijd gezien wordt als een innovatiemotor. Duchâtelet zucht. “IMEC krijgt meer dan 100 miljoen per jaar aan subsidies van Vlaanderen. Ik heb 20 jaar geleden gezegd: breng ze naar de beurs als ze zo goed zijn.“

Wat is er gebeurd? IMEC heeft Chinese, Maleisische en Nederlandse ingenieurs verwelkomd, heeft partnerships gesloten met ASML, en heeft innovatie voortgebracht. Maar wie profiteert ervan? ASML staat nu aan de beurs met een beurskapitalisatie van twee keer het BBP van België. IMEC niet.

“Met mijn geld als belastingbetaler dat gegaan is naar IMEC. Ja, dat is niet efficiënt genoeg.“

Duchâtelet is niet tegen onderzoek, maar wel tegen inefficiënte subsidies. “Als IMEC naar de beurs was gebracht, was het misschien nu even veel waard als ASML,“ zegt hij. Maar in plaats daarvan blijft het een overheidsonderneming die elk jaar opnieuw subsidies nodig heeft. Hij erkent wel dat IMEC innovatie voortbrengt, maar vindt de financieringsmethode fout. Marktwerking had volgens hem gezorgd voor meer efficiëntie en betere allocatie van middelen.

De hosts werpen tegen dat subsidies wereldwijd gangbaar zijn. Amerika subsidieert zwaar (500 miljard voor AI), China doet het ook. Duchâtelet erkent dat China strategische sectoren uitkiest en die duwt met kapitaal en leningen. “Ze zijn heel kapitalistisch,“ zegt hij. Maar hij blijft erbij dat subsidies vaak inefficiënt zijn en dat de overheid niet beter weet dan de markt welke bedrijven succesvol zullen zijn.

"Wij zien onszelf niet als een Belgisch bedrijf" ▶ 52:01

Duchâtelet legt uit hoe Melexis en X-Fab werken. “Het grootste gedeelte van de werknemers van Melexis werken niet in België,“ zegt hij. Het bedrijf heeft vestigingen in Zwitserland, Azië, Amerika. “We hebben een internationale footprint en wij bekijken de wereld als ons actiedomein.“

Melexis staat aan de beurs van Parijs, niet in Brussel. 35% van de verkoop gaat naar China. “Die Chinese auto's die zo gezegd beter zijn dan die van ons? Ze zijn misschien even goed omdat ze ook onze chips gebruiken,“ zegt Duchâtelet met een glimlach.

“Wij zijn een wereldspeler en 35% van onze verkoop gaat naar China.“

Hij heeft nooit subsidies aangevraagd, noch in België noch elders. “Wij werken met ons eigen geld,“ zegt hij. Dat geeft hem vrijheid. Als België te duur wordt, verhuist hij. Als Europa te bureaucratisch wordt, gaat hij naar Azië. “Wij zijn absoluut niet gebonden aan een land. Ook niet aan België.“

Is dat niet spijtig? De host probeert een emotionele snaar te raken. Duchâtelet haalt zijn schouders op. “Wij betalen nog altijd heel veel belastingen, ook in België. Maar wij zijn vrij.“

Het grote probleem van Europa: overregulering ▶ 56:57

Europa is ziek, zegt Duchâtelet. Niet door een gebrek aan innovatie, maar door te veel regels. “Het grote probleem van Europa is de overregulering op alle vlakken,“ zegt hij. Sociale zekerheid is goed, vindt hij, maar het is ontspoord. Te veel speciale gevallen, te veel fraude, te veel bureaucratie.

“Het probleem is dat alle beleidsmakers in Europa denken dat dit systeem gaat blijven bestaan. Ze zien niet dat het moet veranderen.“

Hij pleit voor vereenvoudiging. “Je moet gaan naar een systeem van basisinkomen. Dan heb je nog 10% speciale gevallen, dat is manageable.“ Nu zijn alle gevallen speciaal, en dat vreet geld en energie.

Europa mist ook de mobiliteit van Amerika. “In Amerika spreekt iedereen Engels,“ zegt hij. “Hier hebben we het nadeel dat Frans vroeger een wereldtaal was, maar nu niet meer. En Nederlands allerminst.“ Immigranten moeten Nederlands of Frans leren, en dat is een rem op integratie. In Amerika komen ze binnen en spreken meteen Engels.

AI en de productiviteitsrevolutie ▶ 1:12:25

Het gesprek dwaalt naar AI, en Duchâtelet wordt enthousiast. “Mijn eigen productiviteit is geweldig gestegen de laatste paar jaren, dankzij AI,“ zegt hij. Hij gebruikt het voor alles: vertalingen, berekeningen, programmeren.

“Je kunt nu met AI gewoon je programma's laten schrijven. Vroeger moest je kiezen welk programma ontwikkelen, nu vraag je het gewoon.“

Hij vertelt hoe hij vroeger naar bibliotheken moest om rapporten van de Nationale Bank op te zoeken voor zijn boek in 1993. “Dat is nu in een knip,“ zegt hij. De snelheid waarmee AI evolueert, verbaast zelfs hem. ChatGPT werd gelanceerd in november 2022, en nu, minder dan drie jaar later, kunnen mensen hun eigen agents bouwen die autonome taken uitvoeren.

De hosts vragen of AI niet wordt overschat. Duchâtelet schudt zijn hoofd. “Het echte probleem van onze democratie is dat we nog in ouderwets denken leven. Er is een faseverschil tussen het politieke milieu en het technische milieu.“

Robots en de fysieke wereld ▶ 1:13:32

Een van de hosts werpt op dat AI vooral in digitale sferen blijft. Wat met de fysieke wereld? Duchâtelet is het eens: “Daar zie ik wel dat humanoid robots belangrijk zijn.“ Hij noemt voorbeelden zoals Figure, een Amerikaans bedrijf dat humanoid robots inzet in BMW-fabrieken.

“Er zijn heel veel simpele maar complexe processen die eigenlijk enkel maar de mens kan,“ zegt de host. Hij noemt T-shirt plooien, raam vervangen. Duchâtelet erkent: “Dat is extreem complex om te automatiseren.“ Maar de technologie komt eraan. Hij geeft toe dat de schaal belangrijk is: “Geef mij 500.000 vensters en ik maak ze allemaal automatisch, maar voor kleinschalige renovatie is automatisering nog te complex.“

“Binnen 10 jaar gaat het verboden zijn om gewoon met mensen te rijden op de autosnelweg. Veel te gevaarlijk.“

Hij legt uit dat autonome voertuigen niet alleen veiliger zijn, maar ook economisch aantrekkelijker. “De verkeersdode, de taxi... heel veel geld,“ zegt hij. 70 tot 80% van de kost van een taxi is de chauffeur. Neem die weg, en vervoer wordt spotgoedkoop.

De hosts nuanceren: technologie evolueert