00:00 gebeuren nog een aantal andere dingen in je in je hersenen. Één van de dingen is dat je denkbrein uitgeschakeld wordt. Dus [snuift] je heel reflex man en dus kun je ook geen goed onderscheid niet meer maken tussen wat dat wel bedreigend is en wat dat niet bedreigend is. En dat dat denkbrein moet dat reflexmatige brein een beetje onder controle houden. Ja. En dus er is niet meer onder controle. [muziek] Welkom bij een nieuwe aflevering van Discord met de Boys. We zitten hier vandaag met Theo Komernolle. Ehm ja, neuropsychiater. Ik zou zeggen vervend schrijver ondertussen en ook eh professor geweestveraming bij een heleboel eh business scholen eh

00:46 waaronder Vler Slvé en nog een aantal. Eh welkom, welkom en dank eh dank om tot hier te komen. H ik had vernomen dat u al enigszins een eh een serieus pad hebt moeten afleggen. Zowel doorheen uw leven om uiteindelijk hier te geraken, maar ook gewoon de fysieke afstand van vandaag. Dus eh dank. Voordat we starten doen we altijd een chingetje met de eh Omerta rum. Eh als u nog eens rap wilt eh mee chingen. [gelach] Voilà. Voor u was het wel zo goed hè? Dus eh hm mir zoet miren zoet. ook weer in eh het Perbos in eh Brasschaat. Waarvoor dank? Ehm zoals altijd kunnen we duizenden wegen uitgaan en dat zullen we ongetwijfeld ook wel doen. We zullen we zullen wel zien waar dat we uitkomen. Maar ik denk en u hebt het daarnet zelf ook gezegd, als er één rode draad is doorheen uw eh carrière eh die toch wel enigszins eh eh extensief

01:31 is, dan is het wel eh wat betekent stress voor de mens en hoe gaan we daarmee om? Dus misschien ehm kort omdat dat eh woord zeg maar in zekere mate zo'n negatieve connotatie heeft gekregen en zo'n ja eh catch all categories geworden. Wat wat is hoe moeten we stress juist omschrijven als we het eh eh serieus willen bespreken? Het eerste dat je daar zegt is ehm al een belangrijk punt. Eh stress is niet negatief. Hm. Ja, dat is eh daarom dat de titel van mijn boek is stress, vriend en vijand. Dat is het eerste tussen eerste boek voor het grote publiek. Eh het wordt nog altijd herdrukt, maar het was oorspronkelijk geschreven voor managers.

02:17 Oké. Omdat ik dacht als ik een boek schrijf en er is één persoon die dat eh leest en die daar iets uit haalt en die zijn stressbalans kan herstellen, magnifiek. Maar als ik als een manager overtuigd raakt door dat boek en wat verandert aan het management of aan de organisatie als een directeur is ofzo, dan heb ik eh in één klap 100.000 10.000 mensen geholpen. Dus ja, maar dat boek is dan een bestseller geworden. En waarom die inleiding? Omdat de titel van dat boek is stress, vriend en vijand. Hm hm. En daar gaat het eigenlijk om bij stress. Stress is een fantastische

03:02 vriend die je helpt om te presteren eh intellectueel, emotioneel, sportief te presteren. Ook als groep sociaal hè, als gezin, als eh ploeg of wat dan ook sociaal te presteren. Dat is eigenk fantastische vriend, hè. Ja. Ja. Je [snuift] kunt niks presteren in het leven zonder stress. Ja. Ja. En dat daagt u ook uit. Dus eh ja ja, maar het wordt een vijand en een een vijand die je ziek maakt of je een dodelijke vijand uiteindelijk als je er niet goed mee omgaat. Net zoals met vrienden. Ja. Dus dat is dat is een heel belangrijk in dat hele stressverhaal en zo belangrijk dat ik oorspronkelijk

03:49 als titel voor dat boek bedacht had leven de stress. Ja. Ah ja. Vind ik een leuke titel. Tegengif. tegen dat dat doem overst. En het boek was klaar. Manuscript was klaar om gedrukt te worden. En ik woonde toen in Nederland en na uren eh vrij laat kreeg ik een telefoontje van Lano die me zegt: "Ja, kijk Theo, je moet een ander titel voor dat boek bedenken." Want er is net een boek van een huisarts die ik ook citeer in mijn boek. een Karadese huisarts die zijn een boek geschreven had. Een klein boekje, mooi boekje, The Joy of Stress. En dat is vertaald als Ja. [gelach]

04:35 Levess en dat is een andere titel bedenken. En ik had maar geloof ik 24 uur of zoiets, want ze wilden eh ze wilden verder met dat boek. Ehm ik heb die nacht niet veel geslapen, want u hebt stress. Ja. Nee, maar gaat absoluut stress. Want dat is dat is als een [schraapt keel] dat ze zeggen dat dat het kind geboren is en de naam dat je gekozen hebt in een andere naam ineens moet kiezen. Alleé, dat is dat was stress. Maar het was ook positieve stress want na die slapeloze nacht kwam ik werd ik eigenlijk wakker met de titel stress vriend en veiland. Ik ben heel blij dat het boek niet leven de stress noemt omdat te veel overcensatie was. Ja, dat is dat is de

05:21 juiste balans. Ja. En eh misschien stress is eh als je een mijn definitie wil, stress is wat er met je gebeurt als wat je denkt dat je moet doen niet meer in balans is met wat je denkt dat je eraan kunt doen. Discrepentie mee. Ja, dat is eigenlijk die locus op control. Ehm en misschien vraag je eh h stress is denk ik tussen aannstekens wel een relatief nieuw begrip om het zo te zeggen. Ik denk waarschijnlijk in eh moet ik het zeggen 800 waren ze daar niet zoveel mee bezig. Ehm dan was het uiteraard eh het biologische fenomeen was wel aanwezig maar was minder een concept waarmee dat er zo op geëtereerd werd of zoveel aandacht voor was. En we zeggen soms wel dat we vandaag heel veel stress hebben.

06:06 We hebben ook heel veel burnouts en wat dan zo gezegd een soort van verleng daarvan is. Alhoewel het natuurlijk een veel breder topic is hè. Maar ik vraag mij ook af ehm hebben we dat zo'n ander soort h is er vandaag nu objectief waarneembbaar meer stress dan in 800? Want ik kan mij inbeelden dat desondanks oké we zijn niet gemaakt voor deze omgeving en onze hersenen projecteren altijd nieuwe gevaren en al dat soort uitleg. Maar ik kan mij best ook wel inbeelden dat in de feiten zelfs al maak ik mij zelfs van alles wijs dat het vandaag nog steeds veel minder stressvol is om te bestaan en dat effectief waarneembbaar is biologisch zelfs versus 1000 jaar geleden waarbij dat het echt ging overleven en very basic survival items. Dus ik vraag mij af is er vandaag nu ook effectief meer stress of zijn we gewoon minder minder tolerant geworden of tolereren we het minder of of

06:53 of is dat fout wat ik zeg? komt erop neer dat de stress van waar we vandaag mee te maken hebben dat we daar niet voor gemaakt zijn. Omdat ons lichaam en ons brein zoals het is zich ontwikkeld heeft in de savanna voor een een leven dat op twee dingen gericht was. Overleven en voortplanten. Hm. Dat was het enige dat belangrijk was. En dus dat was de de basale de basale stress. En nu leven we in een maatschappij waar overleven en voortplanten eigenlijk in onze westerse wereld gegarandeerd is. Pas op voortplanten is eigenlijk grappig. niet meer zo gegarandeerd, maar oké, dat is eh niet punt omdat we dat ja, omdat we nu met zo we zitten niet

07:39 met onze vervangingsgraad van 2.1 kinderupper gemiddeld en et cetera, maar oké, dat is niet dat is maar dat is een luxe situatie inderdaad dat we ons kunnen permitteren. Ja. Om seks te hebben zonder voor te ploorten voort te planten. Maar daar was ons is ons lichaam heeft zich ontwikkeld en is daar voor aangepast. En in die tijd waren dat was eigenlijk als je denkt alleé voor de metaforoor te nemen van de savanna ehm dat was een prikkel redelijk prikkelarme omgeving. Ik had ja je had jezelf dat we zeggen de grot eh waarin dat je woont, je stam de beesten, de paadjes. Dat is relatief saai eigenlijk. Sa

08:24 stekens hè. Voor ons zou dat absoluut zijn. Het enige was dat er absoluut doen een leeuw of een grote slang tevoorschijn kwam. Maar dan had je een eh ja, je voorouders, je ouders leerden je hoe je daarin moest bewegen, veilig bewegen. En tegen dat je pakwag 13 14 jaar was, wist je alles wat dat je moest weten van die eenvoudige prikkelarme wereld. En als er dan overwachte prikkels waren, dan waren ze belangrijk, hè. Als mijn voorvader in de savanna door zijn mooie savannen liep en al die mooie struikjes die meewaaien met die zo zijn warme tropenwind en maar ineens is er daar een boompje

09:11 dat een beetje anders beweegt. Pa, dat had onmiddellijk zijn aandacht. Reflexmatig. En die reflexaandacht was heel belangrijk. Want het was wel het verschil tussen be lunch have lunch. Ja. Het was een kwestie van overleven. Ga ik ga ik rap weglopen of kan ik dat beest aan en kan ik het meenemen naar huis. Dus dat en voor de rest was dat eigenlijk een een prikkelarme omgeving. Ja. vandaag. En die leek eigenlijk meer zoveel duizenden jaren later, tiuiz jaren later, als je zegt al 800 jaar geleden, 1000 jaar geleden. Ja, dat stond eigenlijk qua eh continue

09:57 impulsen veel stichter, veel dichter bij het leven in de savanna dan vandaag. Ja. En dus dus de het is een totaal andere wereld vooral en dat is ja zeg 100 jaar 150 jaar dat dat zo ja [snuift] veranderde is. Er was natuurlijk ook een grote verandering hè, als die mensen op een bepaald moment gingen samenwerken dat dat het boeren werden en dan dan kreeg je ja de grotere alle het begin van het kapitalisme geld verdienen eh baazen weet ik veel allemaal dat [snuift] ja sociale spanningen komen dan plots in het leven moest in plaats van 10 mensen het werd al heel ingewikkelder hè mensen mensen samen gingen wonen in een stad

10:42 Ja eh of boeren en dorp gingen samenwonen enzovoort. In grotere gemeenschappen werd het al moeilijk. Dus eh conclusie hè ehm de stress/ash aantal prikkels die we vandaag hebben is eh groter dan ooit tevoren hè is dan dan maar wil dat daarom de facto zeggen dat we dat als mens niet of slash moeilijk aan kunnen? Eh is daar geen adaptief systeem dat het ons perfect mogelijk maakt om toch gewoon het ruilen en zeilen van de huidige complexiteit eh enigszins te kunnen relativeren? Ja, het woord enigszins is goed. Eh je moet een verschil maken tussen zoals in de structuur van de fundamentele structuur functioneren van ons brein zoals dat in

11:29 die honderduizenden jaren zich ontwikkeld heeft. Daar kunnen we niks aan veranderen. Er zijn bepaalde zaken die vast liggen en je kunt oefenen zoveel als je wil. Kunnen een beetje compenseren misschien, maar daar kun je niks aan veranderen. Maar daarnaast is ons brein heeft een enorme plasticiteit zoals dat heet. Dus terwijl ik nu aan het praten ben in mijn brein en in jullie brein zijn er duizenden kleine verbindingetjes die afgeknipt worden, bijgesteld worden. Dus de plasticiteit van dat brein om zich aan te passen is uniek. Ja, dus als je kijkt waar uiteindelijk met met dat brein eh vanuit die

12:15 savannen, maar zo misschien z eh eh laat het bij de klassieke klassieke verhalen vanuit de savanna is de mens naar Antarctica eh gaan wonen. zijn ze in in de in de woestijn gewonden. Zijn ze de mens past zich aan de meest extreme omstandigheden hè. Mensen die daarin [snuift] in Katmandou wonen op zo'n grote hoogte. Dus dus de in de ruimte en en ja schimoos en denk ik ook wel exter fantastisch. Ja. Ja, dus dat maar stress kan ook uw [schraapt keel] brein dan kapot maken. Ja, want in Amerika dat ook zo'n heel ding van eh

13:02 veteranen, mensen die uit het leger komen. Ja, die PTSD noem hoe noemt dat posttisch die dan gewoon niet meer kunnen functioneren door ik vermoed dan ik zult het wel weten maar te lang met onder stress geleefd te hebben in extreme omstandigheden. Ja, maar dat is niet de gemiddelde maatschappij, dat is oorlog. Nee, maar dat is wel ra een stress uw brein stuk kan maken dat je dan wel het is het is niet stuk dat brein, maar er zijn daar de dus de verbindingen in je brein, zodat je je brein in zekere zin. Eh wat er daar gebeurt is ehm in Nederland noemen ze dat olifantenpaadjes, heitenpaadjes. Dus als je kijkt naar een eh een park een park zoals hier en er is één iemand

13:52 die een hoek afsnijdt naar een wandeling. De eerste die erdoorgaat heeft wat moeite. De tweede heeft dat gezien en heeft wat minder moeite en er ontstaat een paadje hè, een zogenaamd olifantenpad. [schraapt keel] En op de duur sneedt iedereen daar de hoek af. Zo gaat dat ook in ons brein. Er zijn bepaalde paadjes die op een bepaald moment de voorkeur krijgen, hè. Ik heb zo eh toen ik in Amerika werkte was de vader van één van die kinderen was in Vietnam veteraan. En die was in de problemen gekomen omdat hij gewoon wandelde in de straat. Iemand die achterop kwam, maar wat er dichtbij

14:37 kwam, had hij reflexmatig zich omgekeerd. En een klap. Maar hè, een enorme kerel een klap verkocht en en het was gewoon puur reflex. Dat geluid dat iemand die achter hem kwam had een verdedigingsreactie uitgelokt. Ja. die levensreddend was in Vietnam, maar die in een straat in Philadelphia overreageren. Ja. Totaal totaal fout was, hè. En dus die en zo hebben we allemaal kleine en grote heitenpaadjes die ons toelaten om zonder na te denken met een auto te rijden, ingewikkelde dingen te doen enzovoort. Dus dat brein, dat is de plasticiteit van Is het dan ook een soort van eh dopamine

15:23 probleem dat we meer en meer hebben? Want ik denk ehm ik maak er misschien een aantal eh vereenvoudigen, maar als ik me niet vergis hè ehm eh mensen die wat verder zitten het autisme spectrum zijn nogal gemakkelijk overprikkeld omdat het heel moeilijk is voor hen om zeg maar eh eh hoofd en bijzaak in het dagdagelijks leven te onderscheiden. Net omdat dopamine normaal gezien eigenlijk eh het mogelijk maakt om te hoe moet ik zeggen, fluoriceren wat dat belangrijk is en al de rest eigenlijk los te laten. Ehm en eh heeft daar ook een soort van eh ja je haalt daar nu al heel veel dingen door. Ja, maar doe [schraapt keel] maar. Hoe moet ik daar e gewoon door eraan te beginnen en niet niet overprikkeld geraken. Vooral [gelach] er zitten zoveel prikkels en de vraag is wel heel rijk. Eh laten zij eerst de er

16:09 zijn inderdaad breinen die verschillend reageren. Dus als je het hebt over prikkels is het type voorbeeld is iemand die geboren is met ADHD. Hm hm. attention deficit hyperactivity disorder. De hyperactivity hoeft er niet noodzakelijk bij te zijn. Eh dat is een aandachtsstoornis. Dus er is inderdaad in het brein van die mensen is iets anders. En dan komen we bij eh dopamine hè. Als je een een cel hebt en in je brein een neuron hebt en die maakt een verbinding met een andere cel, dan in eerste instantie haat het signaal in die cel. Bijvoorbeeld cel van mijn brein,

16:55 gaat naar mijn kleine teen. Ja. Net een spiertje en mijn kleine teen. Dus het de de het de grote zou zijn de elektriciteitsdraad van mijn brein naar mijn kleine teen. Ja, dat is de axon wordt dat genoemd. En dat gaat elektrisch. Dat is een echt elektrisch signaaltje. Maar op het moment dat het daar aan een kleine teen komt en verbinding moet maken met een andere cel andere een andere andere een andere zenuwcel of een of een spiercel, dan had de de overdracht van het signaal van dat neuron naar die andere cel gebeurt schikundig. Hm hm. [schraapt keel] Neurotransmitter heet dat.

17:40 Hm hm. En één van de neurotransmitters is die dopamine. Ja. Nu de cel die de boodschap stuurt, die het signaal stuurt, die stuurt op een bepaald moment dus een er gaat een een soort eh blaasje open en de dopamine gaat naar de andere cel. Maar om bij de andere celit te kunnen uitlokken, moet er daar een receptor zijn, een ontvanger waar dat die dopamine zoals een sleutel in een slot in past. Yes. Om iets teweeg te brengen. Eh bij eh mensen met ADHD die hebben minder receptoren.

18:27 Dus iets dat mij een stimulus geeft, dat ik alert ben. Eh zou ik zeggen een stimulus van 10 punten die bij mij 10 punten alertheid uitlokt. Zal bij iemand met ADHD maar vijf punten alertheid uitlokken. Dus die heeft meer stimulus nodig om dezelfde alertheid te bereiken. En om dat verhaal dan verder zetten als je overgestimuleerd bent. Ja, zoals die mensen die continu zitten te scrollen uren aan een stuk 6 7 uur per dag. dat overgestimuleerde brein heeft een veiligheidsreactie. En die veiligheidsreactie is van die

19:13 dopamine receptoren bij te groeien of uit te schakelen. Vuits schakelen. Ja. Ja. En dus wat heb je dan? Dat is dat die mensen die continu blootgesteld zijn aan die aan die prikkels. Één van de gevolgen is dat ze een brein krijgen dat een beetje lijkt op het een aangeleerd attention deficit disorder. Ja. [snuift] Met minder receptoren waardoor dat ze nog meer stimulu gaan zoeken om hetzelfde effect hebben. Is een ingewikkeld verhaal. Ik weet niet of dat duidelijk genoeg is voor Ja. Ja. Ja, tuurlijk. Eh maar eh maar eigenlijk de facto zorgt dan als ik nu eventjes een eh hoe moet ik het zeggen? Een haha neem van uw conclusie is het dan eigenlijk niet heel goed dat we heel

19:59 veel scrollen eigenlijk want de facto trainen we onszelf eigenlijk om minder overprikkeld te zijn en kunnen we de samenlevingen viger aan. Nee nee nee nee. Je je gaat continu op zoek naar meer prikkels. Maar als je er nu in slaagt om dat mentaal niet in mee te gaan en niet verslaafd te worden aan dat gevoel, bent je eigenlijk meer weerstand tegen stress? Nee, absoluut niet. Totaal niet. Nee, nee, want er gebeuren nog een aantal andere dingen in je in je hersenen. Één van de dingen is dat je denkbrein uitgeschakeld wordt. Dus [snuift] je reflex en en dus kun je ook geen goed onderscheid niet meer maken tussen wat dat wel bedreigend is en wat dat niet bedreigend is. En dat dat denkbrein moet dat reflexmatige brein een beetje onder

20:46 Dus je krijgt daar van die idote reacties ja continu van mensen waar van het denkbein uitgesale cortext is de facto terug uitgeschakeld en ja dus in in twee stappen zit je bij Hitler eh als mensen het het met mekaar niet eens zijn of wat hoort dat is ik vraag hoe maar dat is zeg dat dat dat brein dat dat is een idiootbrein geworden hè dat en misschien om daar dan een klein beetje te het ervoor hadak al over en zeker ook é van u dat als ik me niet vergis is, maar om daar dan een mogelijk antigief op te zijn hè in onze overgestimuleerde samenleving, zowel in de complexiteit ervan als dan denk ik de technologie die heel veel positieve effecten heeft, maar toch ook wel een soort van verslavend neven kan hebben dat we niet een soort soort van een soort van

21:32 als je het hebt over de digitale de verslavende digitale media, dus de sociale eh media die antisociaal zijn. Maar als je het daarover hebt dat is niet een beetje verslavend, dat is extreem verslavend. Extrem verslavend. En dat is extreem verslavend gemaakt. H moet. Ja. Nu pas een week geleden hè een paar dagen geleden hè van Microsoft een interne mail waarin uitdrukkelijk staat dat het de bedoeling is om hun AI eh chat zo verslavend mogelijk te maken. Wat is de bedoeling van Microsoft copilot dan? Of eh ja, het is het is iets nieuws dat is eh Oké. [snuift] Eh

22:19 maar ja, ik nee waarom is het dan hè waarom is het voor ons mensen zo verslavend om te scrollen of hè welke mechanismes kunnen ze dan bijvoorbeeld integreren in een chat of welke mechanismes spelen daar dat ons brein ach ze hebben er daar wil meer en meer van wilt ze hebben er 20 vuile truckken om ons te verslav één van de meest voorkomende die nu al heel besproken is waar dat volgens mij iedereen die ooit al eens met jou heeft gewerkt eigenlijk waar ik toe wou komen was verveling. Verveling is belangrijk, maar dat zullen we dan straks doen. Ja, maar wacht, ik heb Maar dat is wel een Maar isoelfensy hè, de bevestiging van uw eigen gedachte dat begint meer en meer in ook bij AI is dat is dat waanzinnig [snuift] eh waanzinnig. Maar wacht, jou herhaal ik jou over ja de mechanismes de 20 mechanismes achter de schermen. Ja, dat is dus moet

23:05 gedaan. Die mensen maken gebruik van de beste wetenschap, hun [snuift] eigen experimenten om ons te verslaven. Zelfs bij heel jonge kinderen hè, als je kijkt nu, er zitten nu al kinderen die nog niet kunnen lopen. Die krijgen al schermpjes met een filmpje van Coco Millen. Die Coco Millen filmpjes tussen haakjes dat bedrijf 3 jaar nad het opgericht was is verkocht voor 3 miljard. Niet omdat die filmpjes zo mooi zijn, maar omdat ze zo verslavend zijn. Een YouTube kanaal als ik me niet vergis. En verslavend. Ja, is ook heel heel gem. Ja, dat zijn allemaal filmpjes, maar die gaan heel snel dat beeld dat lijkt zo constant met veel geluid en heel veel kleuren en draaien. Het geluid, de de close-ups. En je moet

23:53 je voorstellen hoe ver ze daaraan gaan. Je hebt een kind, je zet dat voor twee schermen. Hm hm. Op het ene scherm een Cocomellen filmpje. Op het andere scherm een vrouw, een moeder die iets doet in de keuken. En is natuurlijk een Cocomillon filmpje dat de aandacht trekt. Als een kind dan eventjes naar dat andere scherm kijkt, dan wordt de seconde geregistreerd op welk moment het wegkijkt van het CocoMillon filmpje. Als dat dan na meerdere kinderen gebeurt, gaan ze kijken: wat moeten we hier doen? Moet het geluid wat hoger? Moet de close-up wat meer hè? Hoe kunnen we dat meer verslavend maken? Het het oké, ik zal dan eentje

24:39 dus het is niet voor te lachen hoor, wat ze En oké, we zijn er nu. Het is eh de samenleving waarin we vandaag leven en dat gaan we zeker ook niet illegaal kunnen maken om het zo te zeggen. Waarom niet? waarom kun je dat niet illegaal maken? Wat gaat je specifiek illegaal maken? Maar roken met eh wat ik Ja, maar dan omat dan een duidelijke substantie is. Wat gaat je hier doen? Filmpjes of de manier waarop dat er gaan zoveel zijwegen gecreëerd worden. Eh dat maakt niet uit. Dat maakt niet uit. Dat hè dat is het. Ik vind dat is d eigenlijk is [schraapt keel] dat een belachelijk argument want we zijn het heeft wel lang geduurd hè voor het roken. Het heeft tientallen jaren geduurd. eh om te geraken waar dat we zijn. Er zijn veel minder mensen die roken. Er zijn natuurlijk altijd die blijven roken. In absolute getallen hebben we nog nooit zoveel nicotinegebruikers gehad als vandaag, hè. Maar dat is niet dat klopt niet. Ehm ja, maar roken hè. U spreekt over

25:25 roken. Ik zal tijd want ja, wereldwijd. Nee, nee, dat is Ah, maar wacht, maar daar zitten we omdat we het hebben over de vuile [schraapt keel] technieken die erachter zitten, wat is er gebeurd dan? Bij ons is het fel verminderd het roken, maar dan zijn ze met volle macht naar de ontwikkelingslanden getrokken om het roken te pushen. En nu zie je wat er weer gebeurt bij het zwepen. Ja. Ja. Ja. Enwel. Daarom er zijn altijd Dus ik vraag mij maar dat Nee, maar wel niet zegt. Nee, maar je argument is niet juist. Eh maar want er zijn ondertussen wel we komen van 90% mannen die rookten en dat is nu minder dan dat is bij mannen is het nu minder dan bij vrouwen zelfs. Dat is nu wat is het 20. Mijn mijn argument is eerder: er gaat

26:11 altijd in de samenleving een nieuwe verslavende substantie geïnitieerd worden. Die gaat altijd de overmacht nemen. We vinden misschien manieren om dat te tackelen en dan komt er een nieuwe. Maar wacht de vraag maar ik probeer een vraag te stellen. Ik probeer geen argument te maken en dat is: kunnen we onszelf trainen? om over het algemeen minder verslavingsgevoelig te zijn omdat we het directeren en een soort van zelfbewust afstand ervan kunnen nemen. Dus kunnen onszelf wapenen. Want dat is interessanter in plaats van alles illegaal te Er gaat altijd iets nieuws zijn waar wij als mensen Nee, nee, maar ik heb het ik heb het eventjes niet over kinderen. Ik heb het even over iemand met een volwassen brein om het zo te zeggen. Ehm zijn er manieren om onszelf te koer te wapenen? Want ook de ene zal misschien gevoelig zijn voor nicotine, de andere voor film. Maar er zal altijd iets zijn. Sommige zijn ook gewoon verslaafd aan negativiteit. Dat is onmogelijk illegaal te maken om het zo te zeggen. Ik heb het gevoel dat we als

26:57 mens daar ook wel moeten in staat toe zijn om daar afstand van te kunnen nemen. Want je kunt ook niet alles illegaal uiteindelijk gaan maken. Hij kunt alles misbruiken. Eh nee nee, maar als het gaat over de volksgezondheid dan heeft de overheid eh dan moet de overheid dan heeft de overheid de plicht om te ageren vanuit het voorzorgsprincipe. en preventie ook hè. En ja, maar dat is het voorzorgs principe. Dus dat als bijvoorbeeld [schraapt keel] eh in ja om TV wat je je hebt nu in Brussel vrij veel ongevallen en dodelijke ongevallen met eh [schraapt keel]

27:44 Vergeet water niet hè. Ah ja, met eh de steps. Ja, de de En de trotinetten. Ja. En er zijn er nu een eh zijn er nu vier vijf per jaar. Z Ja, dan kun je zeggen goed moeten we nu een maatregel nemen omdat er nu elk jaar vijf dodelijke ongevallen zijn. Moeten we alcohol verbieden al als de mensen rijden omdat dat gevaarlijk is. Want hoeveel gevallen veroorzaken? Ja, een paar honderd ongevallen per jaar dodelijke ongevallen veroorzaken ze. dat dat is toch onzin om te zeggen: "Nee, ja, we moeten dat niet verbieden. Vanuit de volksgezondheid gezien is het schadelijk

28:30 en moet je het dus verbieden. Is het risico dat je verslaafd raakt." Maar oké, maar dus dan kan ik als individu maken: de volksondheid heeft haar job nog niet gedaan, dus pech gehad. Ik neem geen invele verantwoordelijkheid. Voilà. En dus daar kom ik toe. Wat kunnen we als individuen? Zeker. Maar niet al niet algemeen. Ja, je moet je moet dat eh Jawel, want de facto hebt je ook educatie wat je waardoor dat je individuen algemeen kunt trainen. Ik ben altijd fan van een beetje het verantwoordelijkheidsgevoel toch bij het individu ook in zekere mate leggen en te zien wat kunnen we daar doen. En dat moet zeker ook collectief waar dat het mogelijk is zoveel mogelijk de ruimte geven om de schadelijkheid uit de samenleving te digitale media kun je beginnen in de in de klas in de scholen. Hm hm. Hè, maar je moet het verbieden.

29:15 Ja, kijk, je kunt als het gaat over de digitale media moet je ook rekening houden met de [snuift] ontwikkeling van het brein. en een brein jonger dan 17 jaar is ongelooflijk gevoelig, ontwikkelingsmatig om verslaafd te geraken aan die digitale media voor een hele reeks reden. Ja. Ja, tuurlijk. En wat zie je eh dan? Het gaat niet over een smartphone ofzo, maar het gaat over de niet gereguleerde, verslavende media. Daarover gaat het. En een kind van een jaar, een kind van 7 8 jaar, een kind van 12 jaar vrije toegang geven totdat tot die verslavende aps.

30:03 Is waanzin. Ja. Ja, maar dat is ook Ja. Ja. Ja. Ja. niet in een verdienmel. Want als je maar en dan kom ik bij jouw punt vanaf een bepaalde leeftijd vanaf 123 jaar kun je beginnen met een kind dan te leren daar op een goede manier mee om te gaan. Hè en dan God, maar de meest gevoelige periode is tussen 12 en 16 17 jaar. Omdat het impulsieve brein zich sneller ontwikkelt. dan ons denkbrein dat dat kan controleren. Dus er is daar een aantal jaren een kloof. Ja. En dat is het moment om eigenlijk het juist te kunnen doen, hè. Om het individu Ja, maar waarom? Ja, de die bedrijven die investeren

30:52 110 miljoen per jaar aan lobbywerk in Europa. H alleen in Europa of en de meeste zitten er nog in Brussel om wetgeving tegen te houden. En ze zeggen dan zelf: "Ja, weet je wat? We gaan de grens aan 12 13 jaar leggen." Ongelooflijk. België is het enige land ongeveer dat die bedrijven helemaal volgt. Want [snuift] 12 vanaf 12 jaar juist wordt die kloof groter en groter. Tussen 12 en 17 jaar is de ideale leeftijd voor die bedrijven om adolescenten op een beetje kwetsbaar moment te pakken hm. En vast te houden.

31:38 Ja. [snuift] Ja, maar ik denk pas op hè. Een eh maar het is daar ook op dat hobby werk dan zo'n zo'n effect heeft. Want als je één ieder bevraagt hè het endless scrolling dan mensen daar zelf eh ik betrap mij er zelf op. Ik zoek a een topic automatisch komt daar een short bij over dat topic. Twee shorts later is dat topic switch. Dat gaat al al over iets anders. Klikt dat niet topic en dan nee maar dat is gescroll van topic van topic A naar topic A2. Maar eerst is dat topic B. En dan komt erop eh do want to stay on topic. dat is een nieuwe feature. Die hebben ze dan blijkbaar onder druk dan toch nog in. Maar nog voordat je er kunt op klikken is het al is die knop al weg. Dus ze doen er eigenlijk alles aan. Maar wat moeten bijvoorbeeld met Roby doen? Die zijn jeugd is verpest. Het is te laat. Die is tussen 12 en 17 helemaal

32:25 mishandeld geweest door digitale technologieën. Maar hij zit hier nu en hij gaat hopelijk nog een tijdje mee. Wat wat kan Roby vooral toch doen om nog een eh en we kunnen onszelf maar dat zijn dat dat is dat is lekk een roker. Ja. Hoe hoeveel rokers zijn er niet echt in geslaagd om te stoppen met roken? U bent eigenlijk relatief fatalistisch, wil u dan zeggen of? Nee. Oké. Nee, juist. Ze zijn er wel in geslaagd. Ja. Oké. Ja, maar dat het is toch nog iets anders, want social media heeft ook nog een ander nut, hè. Het geeft die informatie over Gaza, over andere dingen in de wereld. Er zijn eh influencers en mensen die eh YouTube channels hebben over nuttig als gij het gebruikt en het laten in de app. Ja, maar daarom kun je het beter vergelijken hè, als je denkt in in termen van de

33:12 volksgezondheid kun je het beter vergelijken met voeding. Ja, want je kunt aan de mensen niet zeggen: "Je mag niet eten." Dus wat moet de overeen? Je moet wel gezond eten. We hebben dan ook zo'n tsunami een stroom die blijft gaan van junkfood hè. Dan dat op een bepaald moment de overheid daar een standpunt in neemt, hè. We komen dan bij jouw punt of dat dat zegt ja geen junkfood op eh dichtbij scholen enzovoort. Geen geen eh soda's. Allez eh frisdrank frisdranken in de scholen enzovoort. Ja, vroeger was dat ook bij ons hè. Fank in de school. Absurlijk dat je daar niet over nadenkt hè. Bestond toen ook. Dus de overheid zat moet begint

33:57 [schraapt keel] dan met een richtlijn te geven en dat kan dan eventueel een wet worden. Terzelder tijd is de overheid investeert geld en moeite om de mensen uit te leggen. De voedingsdri ook groente moeten in zitten dat hè. Ja. Ja. moet iemand opvoeden om te leren. En dus er is een combinatie van de twee. Je voedt de mensen op om gezond te leven, om gezond te eten, om te bewegen. E mensen bewegen nu weer veel meer dan vroeger allemaal, hè. Dus de overheid heeft daar een rol in. De scholen hebben daar een rol in en dan is het de persoonlijke verantwoordelijkheid om dan ja voor junkfot te gaan of niet. Ja, ik zal h maar los los van kinderen hè, want daarover zijn we het wel eens dat je daar wel pittig moet begeleiden hè. Maar ehm eenmaal volwassen en waar

34:43 dat dan is kunnen we het nog over hebben. Maar ik bedoel eenmaal hè waarover het allemaal is z volwassen. Ah ik denk dat weer echt wel een beetje vogel voor de kat georiënteerd zijn. Want bijvoorbeeld meta heeft nu recent een nieuw AI model eh gereleased waarbij dat je nu heel eenvoudig eigenlijk op voorhand kunt gaan voorspelen als je er een filmpje op plaat hoe dat het brein gaat reageren. Misschien hebben we het ook het eh gezien. Ik weet niet of dat het Spark model is, maar het kan. Eh maar dus allesziens nu hebben ze eigenlijk AI modellen waarbij dat je gewoon iets kunt opladen die je gaat voorspellen hoe dat de hersenen daarop gemiddeld genomen reageren. Ik dacht met 60% accuracy. Dus het is nog niet ver genoeg. Maar ik bedoel me reageren dat je blijft kijken of attention span eigenlijk alles wat je vroeger manueel moest doen hè. Zoals u aangaf met een filmpje en iemand anders wanneer kijken ze weg kunt je nu gaan voorspellen eigenlijk. Dus je gaat nu op schaal content kunnen creëren op welke manier dan ook. Het gaan enkel over filmpjes,

35:28 maar alle mogelijke dingen, polariserende eh berichten enzo opsch onzin. Maar pure onzin. Als je kijkt die de echte scroller de de de helft van wat het die kreegt is flop is eh automatisch geproduceerd met artificiële intelligentie en toch blaf blaf en het wordt nog beter en beter. Dus ik wil mij zeggen als het individu niet gaat slagen om voor zichzelf verweermechanismes te installeren gaat gaan we met wetgeving altijd achterlopen. En dat gaat dus niet het antwoord zijn voor de gemiddelde volwassen. Laaten we zeggen het andere is opvoeding. Maar maar ik ik voor mij is voor ons allemaal wij zijn te laat. Wij zijn opgevoed. We hebben te laat. Dus het is niet te laat. Jawel exact. Dus wat kunnen wij doen om het zo te zeggen als mens om onszelf meer weerbaar te maken? Ik had zo'n

36:14 woord maar ehm tegen zo'n zaken hoe is het ons actief terug in de verveling duwen? Zull we daar terug mee leren omgaan of? Maar je kunt maar het is toch je maakt er toch wel het is toch heel eenvoudig. Kijk, er er is als het gaat over digitale media wordt soms het woord digi digitale detox gebruikt. Ja. Oké. Een week zonder helemaal zonder media en dan eh Maar zo werkt het niet hè. Zo dat is Want het hoe hoe werkt? Veronderstel. Jij stopt. Ik weet niet of je het ooit het experiment gedaan hebt als je een detox doet de eerste drie dagen zonder media. Maar meeste mensen worden rustloos, worden abant. [snuift]

37:00 Eh sommige worden depressief, andere worden agressief. Je hebt echt je hebt echt ontwen ontwenningsverschijnselen. Ja. En dan als je dan doorgaat hè, dat duurt 5 6 weken voordat je je brein zich aangepast heeft voor die dopaminereceptoren zich weer een beetje normaal geworden zijn. Je moet er ook voor zorgen dat je een andere activiteiten in de plaats hebt. Er zijn allerlei dingen die je kunt doen. Je je kunt zeggen: "Kijk, je zegt: "Ja, er zijn goede dingen op." En tuurlijk zijn er goede dingen op. Eh schakel dan al de rest uit. maar je hebt die optie vaak niet, hè? Je hebt die wel die notifications kan je

37:45 allemaal uitzetten. Sommige dingen wel. Bot in het eh zeker in de Android en Apple ecosystemen kunt je veel meer eh dimen, wegklikken, smartwatches eh op stil zetten. Maar bijvoorbeeld een stom voorbeeldje, YouTube for Kids. Dat is speciaal voor kids gemaakt. Ik heb dat samen met mijn partner proberen in te stellen dat daar de juiste filmpjes op komen. Bijvoorbeeld criteria, niet te snelle filmpjes, Nederstalig, traag gesproken, al die dingen. Geprobeerd zoals ik heb net ze probeert zijn polo te beheren. Ja, dat gaat niet. Je kunt enkel excluden, maar je kunt soms niet voorkomen dat er toch nog iets bij komt. Dat is super moeilijk. Tuurlijk, dat is om te beheren. En in de gewone social

38:30 media apps ook Instagram, TikTok heb je die optie om bijvoorbeeld stay on topic, dat bestaat niet. Ja, maar ja, maar dat en dat is dan toch wetgeving dat moet veranderen daar dat Kijk het is heel duidelijk die bedrijven die miljarden verdienen. Ja. met onze aandacht, want daar gaat het om in. Ze kapen onze aandacht waardoor dat er niks anders meer dat er een tussen en meer dat is het enige. Dus die bedrijven moeten gereguleerd worden. Maar omdat je vraagt wat kun je eraan doen? Maar het is heel even fout. Zet je telefoon op grijstinten. Nee, maar moet doet doet dat. Ja, maar ik doe dat op slag gemiddeld 30% minder gebruik maken van je telefoon. Waarom? Waarom

39:18 zet niet iedereen die het gevoel heeft en dat zijn veel mensen en ik zit veel te veel op mijn telefoon. Waarom zet je die niet op grijs? Waarom als je televisie zit te kijken met je een met je vrouw of met je partner of weet ik veel wat hè? Waarom laat je de telefoon niet in de in de keuken liggen? Waarom zet je hem niet af? Waarom zet je hem op do not disturb? Ja, waarom? [snuift] Er zijn zoveel dingen dat je. Maar ik bedoel, ik vraag de vraag niet van mij. Ik ben er nu niet zo gevoelig aan aan het digitale, maar eh maar ik wil mij gewoon zeggen, het is kwestie van ehm onszelf trainen voor een gezonde relatie te ontwikkelen. Je zou ook kunnen zeggen eh alcohol hè, wa hier nu gewoon eh vrij toegankelijk is, is extreem aangenaam en zinvol in zekere mate, want eh de mensen hebben het al

40:03 jaren, maar extreem schadelijk indien je niet weet hè een gezonde relatie te ontwikkelen. Maar het is dezelfde alcohol en we moeten daar hè voor bepaald we moeten daar ook een wetgevend kader rond creëren et cetera et cetera. Maar op het eind van de rit bepaalt het individu of dat het een positief of een negatieve factor wordt in het leven. En hier gaan we opvoed moet de opvoeding dan in. maar de opvoeding door de ouders, maar de de overheid heeft ook een een rol om ons uit te leggen dat toch schadelijk is dat beter. Ja. Ja, maar ik denk dat dat men daar die bewustwoording is er stil aan wel denk ik in de samenle in het collectief. Er wordt minder alcohol gedronken hè. aanzienlijk minder zit. Ja, maar ja, mensen zijn nu verslaat a social media hè. Dus ik denk dat het wel daarom we blijven daarom ik denk dat de mens over het algemeen het wel aangenaam vindt om geh te worden door iets een

40:50 substantie zij het dan door een snelheid van informatie en prikkels zij het dan door alcohol dat principe inwerkt. Misschien dat er er zijn duizenden en één dingen hè. Eh negativiteit opnieuw negatief zijn is ook heel verslavend voor heel veel mensen. Maar de maar de de enige kwestie is van al die dingen eh ben je de baas of niet? Exact. Exact. Ja. Kan ik een eh als ik nu mijn mijn telefoon op doen die sturp gezet heb, ben ik nu nerveus en en preken ja zo dit of zo dat enzovoort. Ehm mis ik dat zodanig dat ik dan even moet weggaan om mijn rap [snuift] vul ik alle tijd die de zogenaamde verloren tijd? Ben ik continu met dat telefoontje bezig of niet? Ben ik nog de

41:37 baas? Dat is de bedoeling eigenlijk baas van je eigen brein. En je zull als je de baas niet meer bent van je brein, ja dan moet je terug de baas worden. En [schraapt keel] is het dan effectief door ehm want ik heb wel het gevoel dat we als samenleving te ko daar heel slecht in zijn geworden, inclusief ik zelf nu. Maar dat is ehm door eh verveling terug een plaats te geven dat we niet Maar dat is één van de aspecten [schraapt keel] dat die verveling heel die momenten van verveling van niets doen die zijn heel belangrijk voor je brein. Ja. En die zijn belangrijk voor het brein enigszins om te recupereren, maar vooral op dat die in op dat het op die momenten zijn dat wat ik het

42:23 archiverende brein eh genoemd heb, dat is het deel van ons brein dat bezig is met die miljoenen bits en bites aan informatie die continu binnenkomen, een beetje te ordenen, te kijken wat dat met elkaar te maken zou kunnen hebben en dan in een in de archieven te steken. Dat gebeurt op de momenten dat we niks doen. Ja. En dus een beetje verveling zoals de eh het vroeger het hangen van de adolescenten was heel belangrijk voor het war de waar de ouders soms eh probleem mee hadden. Was wel heel belachrijk voor hun brein. Niks doen. Terug meer oproep tot meer hangjongeren eigenlijk hè. Ja. Meer hang meer hangjongeren.

43:10 Ja. Eh [snuift] dat is beter voor een brein dan met een telefoontje bezig te zijn. Eh het nadeel daarvan is dat dat ze dan wel weer meer kattenkwaad is. [gelach] Dat katten kwaad als het maar katten kwaad is. Dat dat hoort er ook bij. Ja. Liever kattenkwaad dan altijd maar met dat telefoontje bezig te zijn. De Maar ik ben de draad kwijt. Eh nee nee nee maar het was maar ja omdat Nee, we zaten dat ja bij Ja. is een belangrijk voor ons eh brein om goed te functioneren. Dat heeft die momenten van rust absoluut nodig. En dus stoppen met het continu te prikkelen. Ja. En dus die

43:56 en in die pauzes dat zijn ook de momenten dat je de meest creatieve ideeën hebt. Zeker. Ja. En dus die pauzes zijn belangrijk voor ons brein. Vooral omdat er zoveel prikkels zijn. om dat allemaal een beetje te ordenen en een hoop van die onzin weg te gooien, keuzes te maken, te selecteren enzovoort. Maar nu zelfs eh je staat in een in een in een bedrijf, je komt de lift binnen en zijn met allemaal een telefoontje bezig. Niemand en daar is iedereen schuldig aan hè tegenwoordig. Ja. Ja. Ah iedereen schuldig? Ja. Nee, dat is het is onzin in plaats van goedeendag te zijn. staat te wachten bij de in de rij bij de bij de Benor of de slager en iedereen met zijn telefoontje bezig

44:42 in plaats van zeggen goedendag en en over koetjes en kalfjes te praten met eh met de mensen die voor je staan of die achter je staan. ja, praten aan zich vind ik zelf ook heel belastend als ik [gelach] als gesproken als een true introvert een meeting é uur lang een meeting volaten. Ja, maar sociaal contactvermoeiend is. Ik vind dat zeer vermoeiend. Zo een soort van brainf of hoe moet ik het eh eh benoemen? Maar daar is juist de dat is één van de interessante dingen of interessant, maar het is wel eh interessante dingen die gebeuren in ons brein. De digitale media. Één van de manieren

45:28 waarop ze ons verslav is door alle wrijving te voorkomen. H ja. Er mag nooit meer en er is hè zo'n soort wett ontdekk mag niet meer dan 20 seconden niets gebeuren of of voldoende gebeuren. Want dan zijn we die persoon kwijt, want 20 persoonlijke seconden is net genoeg om te denken oei oei. Moet ik mee stoppen? Allez of iets. Je moet er mee stoppen want het vlees is aan het aanbranden of ik dat dat en dat die 20 dat is die 20 seconden regel. Dus wat hebben ze gedaan? alle wrijving uitgeschakeld. Wat is één van de gevolgen? Dat is dus je hebt daar in die sociale contacten op

46:15 het internet daar zit geen wrijving in. Als er wrijving in zit iemand on vrienden is ene klik en zit er vanaf. Ja. In een menselijk gesprek zoals wij nu ook hè als ik jou wil onderbreken enzo. Ja. Daar zit wrijving in. Ja. En doordat die mensen die wrijving niet hebben op een telefoontje en de tijd die ze de tienduizenden uren die ze op dat telefoontje zitten niet bezig zijn met andere mensen om te gaan en te leren met die wrijving om te gaan hè jouw mimiek als ik jouw gezicht zie ze. Ga maar een beetje stoppen of hè dus [snuift] dat daar zit wrijving in. Je beschrijft het perfect. In menselijke

47:02 relatie zit wrijving in. Ja. Maar er is nu een generatie waar een belangrijk percentage daarvan dat niet geleerd heeft. En dus het is voor hen nog moeilijker. En dus ik had daar nu een gesprek over met twee eh met twee ondernemers eh omdat een journalist me daar iets over gevraagd had die met die ja dichterbij microfoon gaan zitten. Dus wat die hebben een probleem dat ze heel behaafde jonge mensen willen aanwerven, maar dat ze merken dat die mensen alleen maar goed functioneren in dat noemt asynchrone communicatie.

47:49 Eh op het internet is de geen directe feedback dan of hoe moet ik dat niet onmidelijk. Dus jij stuurt mij jij stuurt mij berichtje via teams of slack je een berichtje en dan een minuutje later ik kan niet reageren. Ik kan wel reageren. Geen confrontatie aan kunnen maar geen eh ja er is zit er zit geen er zit geen wrijving in. Wat gebeurt er die jonge mensen die willen dat op het werk ook. Ja, maar die je ziet ook veel meer veel meer veel jonge mensen die bellen niet meer hè. Want zelfs bellen al. Ja. Ja, dat is wel zin hè. Daar zit wrijving in. Ja. Dus die En dan moeten die mensen op het werk met een klant gaan spreken. Dat is ten eerste een vreemde mens dat ze nog nooit gezien hebben.

48:34 En daar moeten ze dan mee gaan praten en die vinden dat heel moeilijk. Of die vinden maar zijn we echt zo associaal geworden. er is een het is natuurlijk altijd zijn altijd minder reden, maar het is toch wel Ja. Ja. een trend. Dus die ene ondernemer die heeft echt dan eh die jonge mensen krijgen een cursus en de ander heeft het opgelost door die jonge mensen die bang zijn van met vreemden eh met klanten om te gaan, erop af te stappen, ermee te bellen zelfs. Eh die krijgen dan een een soort mentor, een oudere collega die een over die drempels helpt. [gelach] voor frictie zorgt, hè. Ja, maar ja, dat is wel schrijend dat we

49:22 dan eh op die manier moeten vandaag een bureau is is een open bureau. Flexdks grub vroeger had iedereen zijn eigen zone. Nu ik ik weet nog vroeger als ik moest telefoneren, ik voelde mij altijd heel matant. Dus ik belde zo wat een beetje aanant want ik wist dat iedereen mij kon horen bellen met die klant. Maar nu ik trek mij er niks meer van aan en ik ben al al lang gewoon. Maar is dat niet gewoon jong zijn? Ja, maar het is het is een Ja, je Nee, nee, maar ondertussen als er daar vier mensen rond je zitten, die zijn wel gestoord. Dat is ook niet goed. Ah ja, dat is ook Jeij hebt keiveel mensen gestoord. Jij bent er misschien beter van geworden, maar de rest niet. Hè Roby, dat gewonnen had. Nee, totaal [gelach] niet. Je hebt mensen gestoord. Kom maar dat nee, maar

50:07 dat is continu. Dus dat is dat zijn niet alleen de digitale interrupties, maar als we het hebben over die open hm kantoren eh één van de prikkels die het allermoeilijkste is om geen aandacht te geven is een telefoongesprek van iemand anders. Want dat is dat is heel interessant. Dus je hoort je hoort dat, maar je hoort maar de helft van het gesprek. probeert in te vullen eigenlijk. Ja, je hoort je hoort die persoon en die zegt blab bla bla bla bla en dan stopt het en is er niks. Dus er is dan een clifhanger en er is even niets. Dus dat niets trekt de aandacht van ons bedre.

50:55 Wat is dat? H gaat de prins de prinses kussen of wat gaat er hier? En dan komt er weer een deel. Ik heb dat een je hebt dialogen. Ik heb dat de halveloog genoemd. Je hoort maar een de helft van een dialoog en dat trekt enorm de aandacht. Vandaar ik zou nooit meer bellen. Luid op in Jawel. Ik heb nog nooit zo over nagedacht dat inderdaad super [ __ ] is. Dus nee, maar vandaar dat ik als een eenvoudige regel heb als de mensen zetten over een is een als je werk doet dat aandacht en concentratie vergt. Hm hm. Hè, wel kant als je in een ik noem dat de telefoontest. dus heel simpel als je werk doet dat aandacht en concentratievergt en je kunt

51:42 telefoongesprekken van andere mensen horen, dan zit je in het verkeerde kantoor. Punt. [schraapt keel] En opnieuw open vraag eh learn to deal with it. H is het ook niet zo dat onzin onzin onzin. Nee, het is een slechte vraag. Het is een zeer goede vraag. Nee, er zijn geen slechte vragen [ __ ] Nee nee nee nee, maar het is geen het is omdat je geen vraag stelt. Ja, ik maak altijd steeds meer vragen. Ja, dat is mijn Ja, je maakt een statement. Learn to deal with it. Ja, learn to deal with it. Maar er zijn wel beperkingen na in hersenen. Maar slagen die alle sorry, maar misschien ben ik dan maar ik bedoel op tijd over het dus [schraapt keel] sure er zijn altijd ik bedoel als er echt stoorzenders zijn of echt luide dingen die gaan altijd storen maar ergens moet uw brein toch ruis als ruis kunnen ervaren en terug zelf focus creëren in

52:27 een drukke omgeving. Ja, het is wel zo als je als je in een team zit en maar dat is uw antiultitask eh dingen nee nee nee nee nee. U brein kan dat, maar niet een hele dag. Oké. Ja. [snuift] Niet een heel uur. Niet al die uren dat je op kantoor zit. Wat is het gevolg? Dat de mensen die in een open kantoor zitten, die houden het eventueel vol, maar die zijn 's avonds wel zwaarder uitgeput. Hm hm. dan als ze in een rustig kantoor zouden in een rustig kantoor zouden zitten. Die maken Het is niet het probleem is niet dat ze uitgeput naar huis gaan en dan voor de televisie liggen en niks mee kunnen doen. Nee, voor de ondernemer is het probleem wat er in die uren daarvoor gebeurt dat ze

53:13 half uitgeput zijn en de fouten die ze dan maken en de fouten daarvan die moeten gecorrigeerd worden enzovoort. Dat is heel mooi onderzoek over gedaan. Maar oké, maar dus het statement is echt wel dan hè en ik zal dan proberen een vraag te formuleren zonder zelf het statement te maken, maar ehm eh dat dat we dat effectief Ja, oké. Dat we niet optimaal kunnen werken, dat dat wil ik zeker wel eh wel plaatsen, maar ik bedoel dat dat een open kantooromgeving is eigenlijk slecht dan. Ah punt. Voor werk dat aandacht en concentratie. Ja. laten we zeggen dat het meeste werk dat wel ja dan is het managen, want je hebt ook kantoren die dan stilte plekken hebben en dan eh plekken waar je wel mocht communiceren. Want als het valt mij op als je nu in een team zit en je ge je je hebt bijvoorbeeld vijf klanten dat je met team bedient zonder dat je mekaar

54:00 berichtjes stuurt en slackberichtjes en mails en updates en stand-up meetings z eigenlijk wel volledig mee wie met wat bezig is, welke klant dat dan ambant doe of welk project dat aanbattant loopt of welke burdens. Dus dat soms is het wel leuk dat uw team volledig up to date is. Ik zeg niet dat dat dan een hele dag moet zijn. Maar dat je kunt daar dan wel afspraken over kanen. En als je bijvoorbeeld in de verkoop zit ja en dat je dan samen zit enzovoort dat is een dat is een andere situatie hè. Die mensen continu of ik ga aftalen. Ik heb er een heel mooi voorbeeld van een een een een heel bekend bedrijf dat goed georganiseerd heeft. Maar dus de Maar ik wil eerst terug naar jouw vraag

54:46 hè. Er is een context die ons brein gewoon niet aan kan waar dat ons brein onderpresteert. En dus als we het hebben over kantoren, dan is de verantwoordelijkheid van de werkgever om een kantoor te organiseren waar mensen die aandacht en concentratie nodig hebben, dat ze dat kunnen doen. Hm hm. En dus in een open kantoor, dat is als het niet te groot is, is dat mogelijk, maar dan moet het werk zo georganiseerd zijn dat in dat kantoor een bibliotheeksfeer heerst en niet een markt zoals dat nu hè, dat een soort bibliotheek hè, een bibliotheeker is en dat de mensen die moeten bellen of praten die gaan weg. Nu is het zo in

55:32 veel van die kantoren dat het een zootje is waar dat die mensen moeten werken en als ze zich moeten concentreren kunnen ze zich afzonderen om een gekkeerde wereld zegt eigenlijk. Ja, maar dus eigenlijk dat de de switch die er een klein beetje gebeurd is natuurlijk niet voor alle beroep laten we er ook altijd helder zijn maar met meer de thuiswerk eh los van alle motivatieaspecten en zijn mensen wel productief et cetera, puur voor eh focus of the brain hoeft dat niet per se slecht te zijn dan eigenlijk hè. Want de facto is een thuisomgeving. Tenzij ja oké niet elke thuisomgeving is even seren, maar heel eventjes ervuit gaan dat je daar wel rust kunt ervaren op bepaalde niveau is eigenlijk niet slecht voor het werk functie. Maar het is voor veel mensen is het de minst slechte oplossing. Ja, het is minder slecht dan op het kantoor, maar veel van de mensen om goed

56:19 te presteren thuis moeten ook ervoor zorgen dat ze kunnen werken in een bibliotheeker. Moeten met hun partner, met hun kinderen, met de buren en weet ik veel wat afspreken dat ze niet gestoord worden. Van zo laat tot zo laat ze ongestoord kunnen werken. En de GSM weg, hè. En ze hebben die GSM misschien. Nee, dat is een op. Nee, nee, maar hoe ga je er daar zijn ook er je kunt het doel is eigenlijk om baas te worden van je eigen brein met je telefoon in je hand. Yes. Ja, dat is de sex. En dat je er dus niet meer afhankelijk van bent. Ja. Ja, 100% dat is wat ik de seks heb. Ja. Dus dat ik als ik mijn eh vertrok

57:05 vertrek met een auto en ik heb mijn telefoon vergeten dat ik niet in paniek raak. Dat ik Ja. Goed. Ja, het zei zo. We we zien wel ja, de wereld gaat niet verhalen op dat Theo kopperen [snuift] 2 uur lang niet bereikbaar geweest is. H ja, ja, ja. Maar dat is wel dat is een beetje wat ik straks paludeerde hè. Dat ik inderdaad wel denk dat we maar u verwoord wel goed hè baas van eigen brein ofzo. Misschien wel een slogan die wel eens wat viraal mag gaan. Maar eh zijn er dan? Want soms na een drukke dag heb ik echt zo'n nood aan iets dat mijn brein vrij maakt. en terug eh klaar stond voor de vol voor de namiddag of weet ik wat. Eh en dan komt er de middag aan en dan is het eh babbelen met iedereen aan tafel over topics en die de

57:53 middagmaal voor mij is dan al terug een nieuwe meeting bij wijze van spreken. Misschien wat vluchtiger. Dus je ervaard het niet als ontspannend. Ik ervaar het niet als ontspannend. Dus ik [gelach] wou vragen, zijn er technieken die één ieder kan ehm toepassen in een kantooromgeving na een zware dag of een zwaar moment om uw brein even terug los en vrij te maken? Ja, maar je ik vind prachtig je vraag als we heel een paar dingen hè kort heb leren kennen. Dat is dat is voor verschillende mensen verschillend. Voor sommige mensen is een lunch babbelen met mensen is dat ontspannend. En voor anderen is dat niet ontspannend. Die kunnen beter een wandelingetje gaan doen. Ja. Of die kunnen eh beter een

58:38 krant lezen. Maar zo een solitaire activiteit is het endless. Want ik doe soms Ja endless scrolling gewoon doom scrolling en dat is niet ontspan. [gelach] Ik kom hoop nu wel als er één ding is dat je hebt meegenomen Rob dat dat niet het antwoord is. Maar dat is bicht op hè dat ik dat doe hè. Maar spannend. Dat is prikkel prikkel prikkel prikkel prikkel prikkel prikkel prikkel. Ja, maar ik heb het idee dat ik niet nadenk en gewoon niks doe. Ja. Nee. Ja, maar je zet Ja, maar het is maar dat is een verslaving hè. Niet door dat het niet krijg wel. Maar je zet je brein op nul. Ja, maar het is dan ook op nul, hè. Ja, dat is wat ik dacht te doen. Mee heb ik gevoeld. Ja. Nee, dat is ontspanning. Als je wil ontspannen moet je ten eerste weg van je schermen. Geen scherm. Weg.

59:27 Tweede is eh voor veel mensen is het ook eh belangrijk om in die posen. Jawel, dat [schraapt keel] dacht ik wel. Misschien moet ik gaan sport wandeling gaan doen. Het doet er niet toe. De trappen als je in een groot kantoor werkt eh een paar verdiepingen omhoog rennen ener eh als ze om dat fitness erbij te brengen. Eh het liefste naar buiten. Ja. En en voor veel mensen is het met wat sociaal contact. Maar dat is niet voor iedereen hè. Er zijn mensen die dan graag met twee, drie een wandelings gaan doen of een beetje gaan joggen enzovoort. Er zijn mensen wel voor gewoon het alleen die belangrijkste meer introverte mensen die hebben een andere ontspanning nodig

1:00:13 maar niet met schermen hè. Zowel voor extroverten als intraverten niet met je niet met je telefoon. Als er dan iets op staat dat dan u hè die doomsrolling want als gewoon een klantenartikel leest ga ik er vanuit ja dat scherm minder kwaad kan. Pak dan een overwatse krant. Denk inderdaad de kans voor afleiding bij een krant zo omdat er een kans is tot wereld afleiding en een WhatsApp berichtje. Waarom een gewone een gewone of leest een boek eh dat kan ook dat je een boek leest als je meer staan als je meer intravert nee ontspann een ontspannend boek bedoel ik dus ja hè je je leest een boek maar bijvoorbeeld de krant ja het is veel

1:00:58 efficiënter ook om een krant te lezen op papier gaat veel rapper en je onthoudt er veel meer van dus de allez doe om teen wat maar zonder scherm Niet als je de krant leest dan ben jij de baas op de momenten van je brein. Je scr de titel is wat interesseert me wat interesseert me niet. Ik lees het begin van het artikel. Keinde kijken en ook sla het over. Ja, een heel ander verhaal voor je brein. Ja. En nu eh het wordt misschien nog erger hè, want ehm ik wil er een initiatief op ingaan, maar nu komen er van die doom scenario's eh van ja, de jeugd. Ze gaan nooit meer nog kunnen

1:01:45 nadenken, want alles ze gebruiken voor al hun huiswerk, AI, ehm en alles wordt voor hun geschreven en onze metacognitie gaat eras op achteruit. Dat is ja, maar dat is opnieuw zo hè. Daar zitten voordelen aan en nadelen. Ik gebruik continu van heel in het begin, zelfs van de proefversie eh gebruik ik, omdat het omdat het me interesseert gebruik ik die technologie. Want ik ben een technofiel. Ja, je zou bij bureau moeten zien green screen heb ik gewerkt in covid. Ik had alles een klein mijn eigen klein studiootje eh om om die om die workshops dan dan virtueel te geven enzo. Ik had eh mijn eerste computer was een Appel 2.

1:02:30 Mijnesis heb ik op een Appel 2 gezet. Ja. Wel echte flopjes. Ja. Zodat dat de die ja die technologie interesseert me en die artificiële intelligentie ook. heel diep ingegaan al 10 jaar in die artificiële [snuift] intelligentie. Want dat boek dat ik nu aan het schrijven ben ik eigenlijk al stukken en beetjes al 10 jaar mee bezig. Want artificiële intelligentie is fantastisch als je de baas bent. Daar gaat het over. En er is een mooi onderzoek over gedaan hè, dat bij met het gebruik van die artificiële intelligentie op het werk over scholen, universiteiten. En er is één van die onderzoeksgroep van

1:03:16 MIT, die hebben een mooi onderscheid gemaakt daarin. Ze spreken over passagiers en piloten. Ja, je kunt die AI gebruiken om je te helpen of je kunt de AI het werk laten doen. Het helemaal uitbesteden. Ja. En dus het en dat is een verschil. Dus moeten we AI verbieden aan de universiteiten enzo? Nee, maar we moeten die mensen wel leren hoe ze met AI meer uit hun brein zoals hetzelfde met internet vroeger hè. Soms moet ook dingen uit handen durven geven. Hebben bijvoorbeeld hè de eerst toen in 2022 copilot hè. Dat was zo toen

1:04:03 eh van automatische samenvatting van een meeting. Dat werkte voor geen meter. Vandaag fast forward 2026 eh zelfde naam copilot, samenvatting meeting, zelfde systeem. die output die was geweldig. Ik kon er eigenlijk Ik had er bijna geen opmerkingen eh over. Dat was een mooie samenvatting, mooie bullets opgesomd. Dus dan denk ik: "Oké, dat werkt zo goed. Ik ga dat niet constant nog eens een keer nakijken of dat dat werkt. Ik besteed het uit." maar verlies heel veel contact. Ja. Nee, maar wacht maar. Je moet het je moet het wel altijd hoe goed het ook is, je moet het altijd controleren, want er zit in die systemen zit een weefout. Dat is een organische fout van die systemen,

1:04:49 hè. De zogenaamde hallucinaties. Hm hm. Ja, die er is geen enkele manier waarop ze die hallucinaties kunnen voorkomen. En dus dat systeem van die meetings dat hadden ze in Amerika hebben ze een tijd geleden test eh meegedaan dat ze [snuift] die eh zo'n systeem gebruikten om de meetings van de dokters over [snuift] patiënten eh daar van te maken in staan. Daar stond dommigheden in. Ja, was het heel goed, maar ook dommigheden. Dus daar ook als je dat kunt overlaten aan AI, ik zou ik zou dat ik zou dat doen. Eh maar je moet het altijd controleren. Misschien eh terzij wat hij natuurlijk mist het maken

1:05:36 van een goede samenvatting van een meeting dat je daar nog nietens bedreigend is hè. een verkeerde medicatie en een verkeerde persoon en diagnoses. Eh maar ik denk dat we op die manier ook heel veel context gaan vergeren vergeten en dan leren we niet meer goed reden hè. Dan hebben we altijd zo'on soort van outsourc brain nodig voordat we zelf in gang kunnen starten. Nee nee maar het is we doen dat altijd het mens Google Maps en eh navigeren hè gaat voor efficiëntie. En [schraapt keel] als ik het dat heet offload in het Engels. Als ik dat kan ehm eh outsourcen offloaden. Ja. Why not? We gaan dat we gaan dat automatisch doen. Maar je kunt het op twee manieren doen. Dat is dat je het ehm het systeem

1:06:21 voor jou laat denken en zelfs niet mee nadenkt of dat zoals ik eh zat ik nu bezig ben met mijn boek. Ik heb vier A eh chatbots die ik gebruik. Mistral Gemini Chat Chipity of Copilot en de beste voor taal is cloud cl en ik maak dat maar ik weet ik weet wat ik wil als ik een antwoord krijg dat onzin is en dus ik ben begonnen met ze te gebruiken om mijn Engels hè om te zetten in echt Engels. Ja native. Ja ja eh dat is in een paar jaar tijd is dat enorm verbeterd. Je kunt er veel meer mee doen, maar je moet jezelf de leiding Ja. Eh misschien nog één, want we zijn

1:07:07 eigenlijk richting einde. Maar misschien nog één vraag die mij Nee, nee, het gaat snel als je amuseerd, hè. Maar eh en mee schermen bezig bent. Eh misschien één laatste vraag die misschien dom is en wat perfect misschien de openingsvraag had kunnen zijn, maar ehm psychiater versus neuropsychiater. Zou niet elke psychiater neuropsychiater de facto moeten zijn of van waar die dat verschil of is er geen feitelijk verschil misschien? Ja. Dus de neuroloog is bezig met laten we zeggen de hardware. Onze zenuwen en spieren en hersen en de hardware. De psychiater zou kun zijn is meer bezig met eh software. Wat dat je wat dat je met dat brein met dat brein doet, wat dat je denkt enzovoort. En vroeger was het zo dat eh psychiaters

1:07:54 een zowel neurologie als psychiatrie deden. Eh ik ben daar blijven. Ja, dat is dat is logisch. Voor mij is die neurologieopleiding die ik in Amsterdam gekregen heb heel belangrijk geweest omdat ik daar ook discipline geleerd heb. Heb leren nadenken eh zonder [snuift] fmr scans enzovoort. Ja, heeft mij denkdiscipline bijgebracht. Dus dat is de dat is de neurologie. En inderdaad, ik denk dat eh zowel neurologen als eh psychiaters meer zouden moeten leren over hoe het brein functioneert. Ah ja. Ja. H je moet altijd wel

1:08:39 specialiseren, maar het één is super hard verband met het andere. Dus het puur geïsoleerd bekijken lijkt me altijd een denkf such. Een combinatie. Ik ik geniet, maar dat is eigenlijk al mijn heel snel in mijn carrière dat ik vooral geïnteresseerd ben in de raakvlakken. Dus het eh in het begin het psychische en het somatische. Al student was ik daarin geïnteresseerd dan later de sociale factoren zo, de raakvlakken tussen die Dat is ook de reden waarom ik in de familietherapie geïnteresseerd geraakt ben en daarvoor naar Amerika gegaan ben om dat daar eh aan de aan de bron te gaan leren. Dus ik ben juist geïnteresseerd in de in de raakvlakken,

1:09:24 want daar zit volgens mij de het mooiste interessante. De Ja, ik had nog een stukje hè dat ik zeker moest gevraagd hebben omdat ik weet je zent met uw boek bezig hè met het verschil tussen eh artificiële intelligentie en menselijke intelligentie. En ik zie regelmatig op LinkedIn en op andere platformen vergelijkingen zo eh het eh staat stand van zaken van IQ AI, het IQ van AI. Ja. Ah ja, dat model heeft 116 is maar iets en andere mensen zeggen dan weer totaal iets anders. Maar als ik in de dag dagelijkse leven AI gebruik dan soms ben ik helemaal overbluft van super complexe code dat je een heel snel API

1:10:09 verbindingen maakt. Perfect alles in orde. Eh die kan ehm ja schadelijke dingen vinden, fouten in uw code vinden. Ongelooflijk snel en complex en en relatief goed beredeneerd. Maar vanaf het moment dat ik soms dingen vraag, loopt dat compleet uit de hand. Je kan dat product niet goed bouwen. Dus ik probeer een zelf mentaal model te maken van hoe slim is AI echt. Ja, maar dat is onzin hè. IQ van eh het is volslagen, maar werkelijk volslagen, volslagen, volslagen, volslagen volslagen volslagen onzin om te beweren dat artificiële intelligentie, menselijke intelligentie benadert en binnenkort zal eh op

1:10:58 hetzelfde niveau zijn en er voorbij. AI zo gezegd, waar iedereen hè de de mlion dollar question, wie gaat er eerst zijn? artificial general intelligence. Ja, dat met de methodes die we vandaag hebben is dat onmogelijk. Dat vraagt Ja. Ja, dat is toch de definitie wijzigt wel regelmatig hè, van wat die eh proto AGI die dan enkel specifiek. Nee, maar dat is dat is met intelligentie ook. Dat is met zoveel termen zo eenvoudige termen zoals een neuron zelfs dat wordt uitgekleed die wat dat eigenlijk is tot het zo simpel is. En waarom zegt je met de huid technologie zou dat niet direct niet direct plaatsvinden? Dat dat of dat daar gaat dat gele hele

1:11:46 boek over. In dat boek leg ik eerst uit hoe het menselijk brein leert, dan hoe het eh het de artificiële intelligentie eh leert. En aloende heb ik dan 50 55 zijn het er eh gaps kloven gevonden eh die onoverbrugbaar zijn met de technologie die we hebben. En dat is puur marketing. Maar dat is met dat puur continu marketing van die mensen. Maar dat staat maar dat is omdat dat eh nog steeds eigenlijk taalmodellen zijn wil je zeggen. een de facto omdat het eigen soort van mathematisch probability. Dat is dat is dat is zoals een een een

1:12:33 calculator eh noem je dat in het Nederlands een eh rekenmachine een rekenmachinentje dat heel ingewikkelde zaken kan berekenen zonder daar iets van te begrijpen. Dus dat is eigenlijk die taalmodellen dat zijn de rekenmachientjes. Maar het werkt met Er is geen metacognitie hè. Het werkt met talen. Nee. Enwel en fantastisch. Dat doet dat fantastisch. Er moet op é of andere manier toch enorm veel info in taal zitten dat dat je dan ineens software kan ontwikkelen. Ja, maar dat is patroonherkenning. Dat is patroonherkening. Dat is toch wel heel knap straf dat dat Maaronherkenning raakon. Maar daar gaat het in. Het enige wat die eh wat wat die taalmodellen kunnen doen is puur

1:13:20 patroonherkenning. Maar dat heeft niks met begrijpen en verstaan. niets. Maar wat ik wat ik wel denk is dat we erin gaan slagen om een soort van ehm ander soort model te creëren waar dat meer een metacognitie is die taalmodellen kan aansturen. En we hebben een een soort Einsteinaanse eh paradigmft revolutie nodig in die artificiële intelligentie om die andere stap te kunnen zeggen. Maar nu is het zo. Alleé, is een is een paar is een is een tractor intelligenter dan een paard omdat hij in veel minder tijd een groter veld kan ploegen. Een paard en een tractor die hebben één ding gemeenschappelijk. Dat is dat ze alle twee kunnen trekken van behoren

1:14:07 tot verschillende categorieën. Zal een tractor ooit eh eh jouw kustjes kunnen komen geven en zich voortplanten enzovoort. mogelijk als we over duizenden jaren nadenken. Maar of dat we dat doen, dat is nog iets anders. Ja. Een lief tractor weet ik veel allemaal. Maar nee, dat is de juiste abstractie. Het behoort tot verschillende verschillende categorieën. Goed. Ehm en in functie daarvan denk ik eh eh kunnen wel eh afronden. Ja, ik ben eh benieuwd naar uw boek. Eh misschien even heel kort. Hebt u een idee wanneer het ongeveer uitkomt? Het manuscript is klaar. Ik maar ik wil een Amerikaanse uitgever. Ah ja. Dus binnen z maanden ietsje vroeger, ietsje later ongeveer wat is dat eind 26 eh kan dat kan rap gaan. Moest ik nu echt eh alleen maar voor die Nederlandse

1:14:53 uitgave gaan. Morgen van spreken. Morgen bewijs. Ben wel benieuwd naar de 50 gaps. Die kan ik eh zeker eh maar eh om te voorkomen dat alles uitvalt en alles verloren is, gaan we afsluiten. En eh zou ik zeggen Theo, dankjewel eh voor uw voor uw uitleg, voor dynamiek van het gesprek en eh eh ja en tot hier te komen en eh de dingen toe te lichten. Het was super aangenaam. Er al veel bijgeleerd. Ik zeggen veel succes en ook veel succes met de lounge van uw zoveelste boek en uw nieuwe boek vooral. Eh eh dus eh dank en eh misschien later. Hop ook weer derde druk, 30se druk. Ja, ja, [gelach] ja, ja.