00:00 In Brussel is het zo, dat is iets wat Lucas altijd vertelt, eh kwantiteit doodkwaliteit. Je hebt in Brussel zoveel politici ook door het parallel bestaan van het gewest en de 19 gemeenten. Hm hm. dat je zo'n overschot aan politici hebt dat het niet anders kan dat daar mensen bij zitten die in een striktere selectie nooit politicus zouden kunnen zijn, nooit beslissingen zouden kunnen nemen. Dus daarnaast heb je het probleem, een structureel probleem waar inderdaad politicielf niks kunnen aan doen, behalve dat ze dat systeem in stand houden. Dat je het gewest en de gemeenten hebt die elkaar constant tegenwerken. Oké, welkom bij een nieuwe aflevering van Discour met de Boys. We zien hier vandaag met eh Jan Wijn ehm voorzitter

00:45 van Vista en nu ook eh co-autor van het eh recent uitgebrachte boek Het Brusselse moeras. Klopt. Eh welkom, welkom. Eh voordat we starten doen we altijd eerst een chingetje. We hebben vandaag weer ehm ja, hoe moet een waterdrinker. Een waterdrinker. Ja, ik drink ook wel andere dingen, maar eh alcohol daar blijf ik vanaf. Laat het eh laat het smaken. We z opnieuw ook eh in de melkerij in Peersbos in Brasschaat. En goed eh we zullen er weer eh weer invliegen, hè. Ja. Zoals altijd kunnen we duizenden é wegen uitgaan. Dat zullen we ongetwijfeld ook wel doen. Eh maar misschien beginnen bij het begin. Ehm zull direct uw boek doen, maar al iets langer bezig hè met eh Vista. Vista hè ehm een sociaal liberale partij als ik het eh zo bekijk, maar niet per se gekend hè om het zo te zeggen of algemeen bekend. Dus misschien interessant om eens 2 seconden te horen eh wat dat hij juist inhoudt en et cetera. Ja. Oké. Wel, we zijn daar een aantal

01:32 jaar geleden mee begonnen met een aantal mensen die ja, politiek geïnteresseerd waren, maar eigenlijk een goesting en gading niet meer echt vonden in het bestaande partijenaanbod en vooral ook zich eh kapot ergerden aan de particie. eh in die zin dat je eigenlijk ziet dat bij de meeste partijen op dit moment eh eigenlijk dat die moeite hebben denk ik om interessante mensen aan te trekken, omdat iedereen wel aanvoelt als je op een hoge plaats komt bij één van die partijen en je mag in het parlement gaan zitten dat je in het parlement eigenlijk niet zoveel meer te zeggen hebt. En als je eigen ideeën hebt eh dat je die eigenlijk g voor jezelf zou moeten houden en toch aan de partij lejband gehouden wordt. De partijlijn is strik wilt je zeggen. De partijlijn is extreem strik. Ik bedoel in het Vlaams Parlement wordt er bijna nooit eh dissident gestemd. In het federaal parlement ook niet.

02:18 Zwijgakkoord is er geweest zelfs tussen de meerderheidspartijen, hè. Dus dat je niet eens een andere partij mocht bekritiseren. Laat staan uw eigen partij. Ehm en dat je eigenlijk een heel steriel oppositie meerderheidsspel krijgt. En ik heb het gevoel dat de meeste ja professoren, journalisten, ondernemers daar feestelijk voor bedanken. En ik denk ook dat ze gelijk hebben omdat het idee van volksvertegenwoordigers is natuurlijk altijd geweest dat je het volk vertegenwoordigt en niet enkel je eigen partij. En vandaag zijn we daar toch heel ver vanaf gegleden. En dus dachten wij van oké eh wij zijn politiek geïnteresseerd, maar geen enkele van de bestaande partijen spreekt ons in die mate aan dat we daar eh bij willen gaan. Eh en ergens zit er volgens ons ook wel een een leemte in het eh Vlaamse politieke landschap. Dat is dat je een een breuklijn hebt eigenlijk tussen eh

03:03 enerzijds partijen die Vlaamse autonomie meer genegen zijn, maar dat zijn vandaag exclusief rechtse partijen. Dus dan spreken we over N-VA Vlaams Belang. eh rechts en conservatieve partijen. Eh en dan heb je aan de andere kant de linkse partijen die eigenlijk van meer Vlaamse autonomie niet willen weten, hè. Dus eh Groen is daar als de dood voor PvdA. Dat is een unitaire partij. Eh en ook vooruit eh zeker toen we begonnen vier jaar geleden, was daar eigenlijk absoluut niet voor te vinden, omdat hij altijd heel nauw wilde samenwerken met de PS. Ehm en wij zitten daar eigenlijk een beetje tussen in die zin dat wij wel overtuigd zijn van eh het nut van meervlaamse autonomie. Eh niet alleen voor Vlaander, maar ook voor Wallon. Wij denken dat dat gewoon tot beter bestuur kan leiden en tot minder overheidsoverhead en dat dat eigenlijk een win-win is voor iedereen. Maar wij situeren ons niet op de rechterkant van

03:49 het politieke spectrum. En dan ben je automatisch een beetje politiek dakloos. Nee, in eh in Vlaanderen is dat unicum hè, want inderdaad het eh ja, Vlaanderen vooropstellen op welke manier dan ook ehm is inderdaad veeler aan het rechtse kader te vinden. Niet echt links. Waar dat niet per se courant is in andere landen ofzo. Dat is iets typisch Belgisch. Allez of Vlaams dan of ehm Ja. Ja. in Schotland, in Catalonië, allerlei andere onafhankelijkheidsbewegingen eh of bewegingen voor meer autonomie zitten vaak meer aan de linkerkant. En eigenlijk de Vlaamse beweging oorspronkelijk was ook een heel sociale emancipatorische beweging. Dus die zat eigenlijk ook aan de linkerkant. Alleen ja, gaandeweg is dat verschoven. En eh en nu is dat duidelijk ingebed aan de rechterkant van misschien eventjes domme vraag. Ja, jullie participeren wel mee aan de verkiezingen, maar halen de kiesdrempel niet of hoe moet ik dat bekijken? Wel. Eh dus wij zijn in eh

04:36 eind 21, begin 22, opgericht. Ehm dan hebben wij oké, dat is heel kort bij de verkiezingen van 24 eh hebben we daar veel discussies over gehad van ja, gaan we meedoen aan de verkiezingen of niet. We voelden dat het voor ons wel heel heel pril was om er al meteen aan mee te doen. Eh maar toch belangrijk om dat te doen om ervaring op te doen. Alleen hebben we toen beslist van oké, in plaats van dat proberen helemaal op ons eentje te doen, laat ons kijken of er niet kleine bewegingen zijn die eigenlijk hetzelfde probleem hebben met die particie. die ook vinden dat er opnieuw zuurstof van onderuit in het politieke landschap moet komen. En zo zijn we met een aantal andere bewegingen in contact gekomen. Eh ik denk de sleutelfiguur daarin was wel Elzamp op het moment dat zij de VD verliet. Eigenlijk omwille van een partic issue, hè. Namelijk de manier dat eh Tom Ongernat toen eigenlijk als eh als voorzitter benoemd was. Ja, dat dat was

05:22 gewoon een aanfluiting van alle mogelijke democratische regels binnen een partij. Dat is gewoon snel op een drafje geregeld. En zij heeft toen gezegd van kijk daar doe ik niet meer aan mee. Dus dat vond ik een heel belangrijk signaal. Eh maar daarnaast waren nog een aantal andere kleine groeperingen in Vlaanderen die eigenlijk ook ja een beetje de grote partijen, de bestendigde partijen Beu waren. En is dat samengesmolten tot wat wij noemden een kiesplatform voor u, maar natuurlijk in de media is dat heel snel gewoon een partij genoemd wat voor ons eigenlijk nooit de bedoeling was. Voor ons was het een soort gelegenheidsalliantie om te zeggen: "Oké, eh vele kleintjes maken één groot. Wij gaan ons allemaal verenigen. Wij zijn het niet over alles eens, maar we gaan toch een soort platformtekst maken van 12 pagina's waarover dat we het eens zijn. En wij hopden op die manier ook om toch wat ernster genomen te worden in de media en met name in de stemtest. En dat is toch

06:07 wel een eh weet ik nog h rond. Maar het is dan eigenlijk wel een klein beetje h dus wat waar wat dat dan wel blijkt is dat je toch wel eh hoe moet ik het beleefd zeggen? Maar dus dat je eigenlijk allemaal ja toch één zaten in zekere mate in het groter systeem of eh zow de de vreemde eende van het systeem eigenlijk allemaal moeten verenigen om toch maar een poging te kunnen doen om op te boksen tegen ehm ja, de befaamde ehm partijen zoals we ze vandaag kennen. Dat heel moeilijk is om een nieuwe partij of een nieuwe beweging of verfrissing eigenlijk ehm in het systeem te krijgen. Absoluut. om die eh particpen en het probleem eh daarond ehm toen dat je begon hè dus met je had geen politieke ervaring. Klopt hè. Dus hoe wist je dan van dat is echt een probleem voor mij of voor ons of eh

06:53 je wordt teruggefloten of Ja, maar ik heb al lang politieke interesse eh maar ik denk dat de pure vaststelling dat je in de politiek heel vaak een zeer eh steriel over meerderheid oppositiespelletje ziet zowel in de gemeenteraad als in de parlementen. Dat is een vaststelling die om het evenwiek kan maken. En welke mechanismes spelen er dan? Want die paricracie dat zijn ook gewoon die partij bestaan uit mensen. Die zouden ook uit u kunnen bestaan. Wat houdt dat dan in stand dat die partijlijn zo een remmende factor is op een gezonder debat als ik het mag? Eh ja, ik denk een sleutelement daarbij is de financiering en dat is ook waarom dat wij met Vista en een aantal andere kleine partijen ook een rechtszaak hebben aangespannen tegen de Belgische staat omwille van het systeem van de partijfinanciering omdat dat gewoon extreem uit de hand gelopen is bij ons

07:39 hè. Dus we zitten per hoofd van de bevolking vier keer zo hoog als Nederland. Terwijl ik denk dat Nederland toch een heel vergelijkbaar land is. Ehm en en alé niet op alle vlakken hè. Eh en en je ziet natuurlijk dat als er zo'n grote middelen geconcentreerd worden bij de partijen, hè, dus dat zijn geen fractiemiddelen, dat zijn middelen die opgeëist worden door de partijen. Met daarnaast dan nog alle medewerkers hè, dat is recent ook in het nieuws gekomen met eh met eh wat was de de brandmanager van Con Rousseau die dan eigenlijk parlementair medewerker was in een parlement waar Conor Rousseau niet eens inzat. Dan is duidelijk dat al die medewerkers ook gewoon opgeëist worden door de partij. In de praktijk is dat echt eh hè. Ja. En dat heeft Bart Mens berekend. e op0 miljoen. Eh en dan heb je ook nog het feit dat wij zeer grote kabinetten hebben, zowel in Vlaanderen als in

08:26 federaal. Dus eigenlijk dubbele kabinetten al die sowieso al een paar keer groter zijn dan Nederland. Dan zie je dat partijen eigenlijk gewoon ja, een soort KMO's geworden zijn die heel veel overheidsgeld beheren, maar die ook zich allerlei posities toeen waar ze natuurlijk mensen kunnen plaatsen. Hè, dus als jij dan een parlementslid bent binnen één van die fracties en je bent het ergens bijvoorbeeld grondig mee oneens, ik noem maar iets de kernuitstap en je wil daar tegenin gaan, ja, dan teken je eigenlijk meteen je politieke doodsvonis. Want je bent opgekomen voor die partij. Je zit dankzij die partij, jouw plaats op de lijst zit je in het parlement. Moment dat je daar moeilijk tegen doet, ja, dan stap je eruit. Maar dan moet je dus gaan opboksen daarna tegen een consor die €160 miljoen onder elkaar verdienen elk jaar. En dat is extreem moeilijk. Elzampen

09:12 heeft dat ondervonden. Er zijn er daarvoor eh ook een aantal geweest die dat geprobeerd hebben. En nu is Mauriti van der Rij een beetje de volgende. Die is iets verstandiger aangepakt in die zin dat hij in het begin van de legislatuur eruit gestapt heeft, hè. eh uitgestapt is. Dus die heeft vier jaar wel nu om een zekere bekendheid op te bouwen, maar je ziet ook dat die in de media compleet genegeerd wordt. En dat is dan het ander punt daarvan. Je hebt een systeem waar de partijen heel veel macht hebben, heel veel middelen, maar je zou eigenlijk een media moeten hebben die daar een tegenwicht tegen biedt. En je ziet dat de media dat eigenlijk net versterken, bijvoorbeeld door de stemtest. En daarom hebben we daar ook heel veel lawaai over gemaakt omdat eh Maur krijgt misschien wel wat wel wat media aandacht eh in zekere mate, maar ik snap wel wat je bedoelt. Ja, vooral op sociale media, maar in de gewone programma's heb ik dat niet zo vaak gezien. Maar maar het is inderdaad wel zo die eh ik heb die kritiek ook al vaak gegeven,

09:57 maar het is altijd niet zo gemakkelijk natuurlijk in de praktijk. Maar ja, dat het zunt is dat binnen een partij er niet meer individuen zijn om het zo te zeggen. Eh maar dat bedoel ik op een heel gezonde manier dat de ideeën mogen botsen, maar ook eigenlijk buiten des kamers en eigenlijk ook in het parlement waar dat het eigenlijk een klein beetje verdient. Ja, maar ja, wat is natuurlijk de ideale balans tussen altijd moeilijk doen en eigenlijk moeten leven op wisselmeerderen en eigenlijk ook geen cohesie niet meer hebben met uw partij versus dan ja, dat ideale utopische misschien democratische debat wat we ons nu voorhouden waarin dat elk individu zeg maar haar ding doet. Maar dat werkt ook niet altijd goed. Maar dat zien we dan vooral ook wel in Nederland hè, die versnippering van al die kleine partijen is dat dan. Ja, maar ik vind Nederland een interessant voorbeeld, want mijn punt is niet dat de partijen moeten verdwijnen en dat we 150 individuen in het federaal parlement moeten hebben. Mijn punt is dat wanneer een individuit,

10:43 maar op een heel cruciaal punt het ergens niet mee eens is, dat die kans moet hebben om te overleven. Dat hij een kans, een een realistische kans moet hebben om op eigen kracht verder te gaan. En in Nederland heeft Pieter Omzicht dat wel kunnen doen. Initieel heel succesvol, maar die is ook vanuit het niets begonnen. Daarna is het volledig ingestort omdat hij dan toch ook niet over de juiste capaciteiten beschikte om bijvoorbeeld een partij te leiden. Maar hij heeft wel die kans gehad terwijl bij ons als iemand uit een partij stapt omdat het principieel oneens is op een bepaald punt, dan ben je morsdood. Denk ook aan Hendrik Fu en Veer Le Wouter zijn tijd bij N-VA. Dat is gewoon het klassieke scenario en dat zorgt er natuurlijk voor dat zelfversterkend is. Want dan gaan mensen die voelen dat ze op misschien op een gegeven moment het niet gaan eens zijn met een partij. Die stappen gewoon niet meer in de politiek, want die weten van ja, op het moment dat ik het niet eens

11:29 ben op dingen die voor mij echt belangrijk zijn, dan ga ik dan ga ik afgaan. Dan ga ik ofwel onafhankelijk moeten zijn en verdwijnen. En dan gaan mensen lachen met mij als ik opkom bij de verkiezing. Ah, je haalde maar 1% ofzo, hè. Ofw eh moet je blijven zitten bij die partij. Maar dan kan je dus eigenlijk de dingen die echt belangrijk voor jou zijn niet meer verdeden. Het is een versterkend ecosysteem op zichzelf geworden op die manier. Absoluut. Maar als je dan de partijfinanciering aanpakt, want ik denk dat er wel een paar partijen zijn eh ik had over laatst gehoord N-VA die wel hè de grootste partij met de grootste partij financiering die wel voorstander waren voor het het eh verminderen of veranderen, hervormen van de partijfinanciering. Maar stel voor die bouwsteen of dat stapje, is dat dan al genoeg om dat systeem te doorbreken? Wat hetgeen wat je nu beschrijft? Ik denk ik denk dat het zo ver

12:14 doorgegroeid is dat er een aantal mechanisme ook denk ik hè. Los van allemaal praktische zaken is echt een cultuur hè. Absoluut. Wat wat N-VA voorgesteld heeft is op zich eh lovenswaardig. Maar dat is ook denk ik toch de ja het politieke talent van de Wever opnieuw. dat hij wel aangevoeld heeft dat daar jaren aan een stuk eh commotie over is, dat daar misschien wel iets moet rond gedaan worden. En wat hij voorstelde was gewoon van oké, we gaan het niet meer indexeren. We gaan dat een 10 20 jaar niet meer indexeren en dan kom je vanzelf op een normaal niveau terecht. Eh dat is op zich geloofenswaardig, maar dan heb je nog altijd niks gedaan aan al die medewerkers. En vooral je hebt geen scheiding tussen partij en fractie. En dat is eigenlijk ook één van de problemen omdat op dit moment de fracties eigenlijk gewoon ja, alle medewerkers werken letterlijk voor de partij. En de partij ja die bepaalt

13:00 zowel de koers in de regering als in het parlement. Wat krijg je dan? Dat parlement eigenlijk de regering niet meer controleert, want iedereen luistert naar dezelfde. Dus dan heb je eigenlijk een uitholling van de van de scheiding der machte. Maar er is een ander element, bijvoorbeeld ook de kiesdrempel hè, die 20 jaar geleden is ingevoerd door Verrofstad om eigenlijk alle restanten van eh van de Volksunie onder de kiesdrempel te houden of te dwingen om kartels aan te gaan. Ja, vroeger kon je in Antwerpen met 3% in eerste zetel halen, vandaag ook niet. Dus dat is ook weer een element dat het voor een iemand die onafhankelijk wordt heel onaantrekkelijk maakt om Maar dat z natuurlijk in andere landen ook. Ik denk dat in Duitsland bijvoorbeeld ook 5% geld of eh dus het is wel geen concept dat niet per se uniek is aan ons. Maar ja, de vraag is nu: wat is nu het juiste voor het democratisch bestellen? Als we kijken naar eh onze rangschikking op democratie denk je dat we maar 38se in de wereld zijn van topdemocratie. Dus het is niet

13:46 dat we het zo goed doen als we dan toch een democratie zijn. Dus er zijn nog heel veel dingen te doen. Heeft natuurlijk niet enkel te maken met wat u hier aan had betreffende particulatie, maar we hebben wel wat verfrissing of vernieuwing nodig. De vraag is van waar moet ze komen? En dit is één van die stuurbomen die dat mogelijk kan eh kan Ja, maar ik ga een voorbeeld geven, hè. De de landen die daar zeer hoog staan, dat zijn typische Scandinavische landen. Eh en bij de discussie over de debatten bij de vorige verkiezingen hebben daar ook contact over gehad met de VRT. Debat met zeven partijen, zei ze: "Dat is al teveel." wel oké. Ik keek naar de Noorse eh verkiezingen, daar stonden negen partijen, dus dat kan perfect. De vraag is, wil je het of wil je het niet? En daar was duidelijk dat bij ons de media liever langs de andere kant, we zitten ook nog gelukkig niet verdwaald in het dichotombeeld, hè. Hè, dus we we zitten ook niet in een eh een twee machten die tegen elkaar vechten, zoals we meer in

14:32 het Amerikaanse bestel kennen. Dus we blijven wel ergens precies toch een midden bewandelen van genoeg eh partijen die toch een beetje frictie creëren versus helemaal met twee maar over te blijven versus een eh ja, een dwaalspoor van 30 partijen, zodat er geen unie niet meer te vormen is. Dus misschien zitten we ook een klein beetje in het midden als we kijken naar het geheel. Ja, alleé we zijn we zijn nog altijd een democratie hè. Dus we scoren inderdaad niet zozeer hoog meer. We moeten oppassen dat we niet in Ja, maar het is maar hoe dat we ons democratie organiseren. Twee partijen is ook een democratie om het zo te zeggen, hè. Maar eh eh dus ik vind het eh ik ik zeg ik ben niet voorstander van hè zoals ik zei 150 individuele parlementslitten parlementsleden die eh allemaal los van elkaar een dingetje doen. Eh dan niet. Maar ik stel mij toch wel vragen bij het feit dat eigenlijk een partij eh

15:18 een soort bestaansreden op zich wordt. Ja. Partijen gaan niet zichzelf opheffen omdat ze gewoon recht hebben op miljoenen middelen. En dan zou dat heel raar zijn om dat te doen. Ik denk in het bijzonder nu aan de partij anders. Ja, eigenlijk na het debakl van de vorige verkiezingen was het voor mij logischer geweest dat die mensen zeggen: "Ja, wij moeten een echte doorstart maken, een echte. Wij gaan gewoon onszelf opheffen en we beginnen van nul." Maar dat is natuurlijk als je zelf anders noemt het de facto hetzelfde gedaan. Maar dat is misschien me als je gewoon de naam verandert en alles wat erachter zit niet en dezelfde mensen blijven het beleid uitdragen. Ja, dan denk ik dat is geen echte vernieuwing. Maar dat systeem zorgt daar natuurlijk voor dat je niet gemotiveerd wordt om het zou goed zijn moest daar terug wat meer echt debat eh naar buiten ook durven komen. Ik denk dat dat ook gewoon het vertrouwen in het systeem zou verbeteren voor de gemiddelde burger. Ehm los van altijd dan die stomme

16:04 conflicten die we zien dan veel eer sensationeel zijn. Absoluut. En ehm volgende verkiezingen dan opkomen. Vraagteken. Dat is wel de bedoeling als als individuele partij of ja, afhankelijk vanuit de kaarten deels liggen. Dus eh je weet nooit zo de het jaar voor de verkiezingen bewegen er altijd van alles en wat en dan dan is het te zien wat wat de mogelijkheden zijn. Maar voor onze les die we wel getrokken hebben uit voor u ook eh we zijn er vrij kort meteen na de verkiezingen terug op uitgestapt omdat we wel het gevoel hadden van oké we hebben nu geprobeerd om met heel veel mensen een alliantie te maken om iets sterkers te staan. Eh dat is niet gelukt. En bovendien eh of dat is niet gelukt. We hebben daarmee niet de kiesdempel, niet de media aandacht gehaald, geen verkozen enzovder. We hebben wel een rol gespeeld in de verkiezingen, want ik denk dat we wel de VLD nog wel een halve tot een procent gekost hebben. En dat dat dan toch die partij finaal op een percentage bracht

16:51 dat eh de CR besefte van het is echt voorbij. H VD nog 10% haalde, dan denk ik eh zat de Cro daar misschien nog vandaag. Dus eh irrelevant waren we volgens mij zeker niet. Eh maar het is een strijd om mensen te overtuigen om te stemmen voor een partij die kiesdrempel niet haalt. Omdat ook in de kiezers, hoofden wordt ingeprint van een partij die geen kiesdrempel haalt, die geen verkozen haalt. Die is het niet waard. Eh maar de volgende keer willen wij wel liever eh om onze eigen naam opkomen, omdat je dan natuurlijk wel een merk kan opbouwen over een lange periode. Dat duurt misschien sowieso 20 jaar. Terwijl als je natuurlijk bij elke verkiezingen onder een andere koepelnaam opkomt, ja, dan dan heb je ook geen continuïteit. En over eh merk gesproken, we hebben al eh partic of antiparticratie gehad. Ehm wat zijn zo nog speerpunten van eh Oké, wel een tweede belangrijk speerpunt en

17:37 dat heeft te maken met het boek eh Brusselse moeras is voor ons Brussel. Eh wij zijn absoluut voorstander van van een veel nauwere samenwerking, veel nauwere band tussen Vlaanderen en Brussel. En de afgelopen jaren zie je dat die twee eigenlijk uit elkaar gegroeid zijn. Dat die eigenlijk met de rug naar elkaar leven van beide kanten hè. Brusselaars die hebben zoiets van ja Vlaanderen dat is N-VA, Vlaams Belang, dat is zo hè racisme. En dat willen wij niet, want wij zijn een zeer diverse progressieve stad. Maar ook omgekeerd Vlamingen die kijken naar Brussel als ja eh zoals Donald Trump het noemde, een hellhall hè waarat je eh niet meer 's avonds durft buiten te komen, wat eh veranderd is tot Eurabia, de omvolking, noem maar op. Echt zo eh alle zonden van Israël op Brussel. Het is vuil, het is smerig enz verder. En daar is natuurlijk veel op aan te merken. Dat hebben we ook in het

18:22 boek gedaan. Eh maar ik denk dat Vlaanderen en Brussel heel veel te winnen hebben bij een betere samenwerking. Dat er in Brussel een enorm potentieel ligt dat ook van Vlaanderen, voor Vlaanderen van groot belang is. Eh maar dat vandaag niet eh ontgonnen wordt. Ik denk dan bijvoorbeeld via onderwijs. Ik vind dat Vlaanderen veel meer nog zou moeten investeren in het Vlaams onderwijs in Brussel omdat je daar eigenlijk een hele generatie jonge Brusselaars hebt waar de Vlaamse bedrijven eigenlijk zitten om te schreuwen. Maar als die worden opgeleid door het Franstalig onderwijs, dan heb je in Brussel nog altijd het gigantische probleem dat dat Franstalig onderwijs om é of andere reden er niet in slaagt om een basisniveau laat staan, een iets hoger niveau Nederlands bij te brengen. Dat blijkt uit de taalbarometer. 25 jaar geleden was ongeveer 20% van de leerlingen uit het Franstalig onderwijs die zei goed tot redelijk Nederlands te

19:08 kunnen. Vandaag is dat 7% dus dat is gewoon nog verslechter. Dan denk ik: "Ja, dan moeten wij gewoon als Vlaanderen zelf aan de slag, want al die talenten die wij in Brussel kunnen vinden, ja, als die kunnen eh meegetrokken worden in de Vlaamse economie, vaak gaan die dan in de rand gaan werken. Ja, dan lossen we daarmee ook een aantal De Brusselse werkloosheid is ook relatief hoog, hè. Dus in die zin is het misschien zinvol om eh de arbeidsmarkt te verberen." Ja, maar wie werkloos is in Brussel, dat blijkt dan uit de statistieken. Er zijn ongeveer 100.000 1000 werklozen. Ja, die zijn bijna allemaal eentalig Frans. Dus die hebben gewoon niet de juiste opleiding gekregen om klaar te zijn voor de Brusselse arbeidsmarkt. En dat gaat vandaag nog altijd verder. Dus wij zien daar eh heel veel potentieel voor een eh betere samenwerking op vlak van onderwijs, opvlak van werkgelegenheid, opvlak van mobiliteit. Maar dat soort dat kan alleen maar als die twee terug wat meer

19:53 naar elkaar toegroeien. En je ziet natuurlijk bij de bestaande Vlaamse partijen is Brussel niet belangrijk. En dat is puur electoraal. Er wonen inderdaad niet zoveel Nederlandstalige in Brussel. Wij schatten h op 10% dan kom je op 125.000. Dat is ook niets versus eigenlijk, want dat is de de want 10% is dan versus Franstalig. Want het is daar ook met heel veel anderstaligen. Gewoon door expat en ja, als je het dan bouché zou vragen, die zou zeggen: "Ja, het is 90 hè, dus je hebt 10% Nederlandstalig en 90% Ja, maar dat is heel belangrijk omdat heel veel Franstalige politici en ook Franstalige burgers denken van en 90% is Franstalige, maar 37% van de inwoners van Brussel zijn niet Belg." Daar zitten natuurlijk een deel Franstaligen bij. met name Fransen, maar er zitten net zo goed Hollanders en Duitsers bij eh of Britten. Eh en

20:38 daarnaast natuurlijk alle migratie die van buiten Europa gekomen is. Ja, soms spreken die geen enkele contacttaal, soms is dat Engels. Natuurlijk is het zo dat heel veel ja, als die uit Marokko komen bijvoorbeeld, dat zij wel een basis Frans hebben, maar vaak ook niet heel goed. En dus wat je in Brussel hebt, als je dan kijkt naar het aantal Belgen in Brussel, als je daar kijkt naar de taalverhoudingen, dan zit je met 16 17% Nederlandstaligen. Dus dat is toch wel iets meer. En die krijgen dan 19% van de zitjes in het Brussels parlement. Maar voor de Vlaamse partijen is het gewoon zo dat die een absoluut aantal die Nederlandstaligen absoluut niet opwegen tegen bijvoorbeeld het aantal stemmen dat je in Kieskring Antwerpen kan halen. Terwijl bij Franstalige partijen is die verhouding anders. Daar is het ongeveer een vierde van een kiezers zitten in Brussel, 3 vierden in Wallon. Dus Brussel is voor hen ook een minderheid. Maar die hebben

21:24 dan toch net iets meer invloed in de partij dan bij Vlaamse partij. En waarom zet je er dan op in? Dat electal niet voordelig is? Waarom dat wij er dan op inzetten. Ja, omdat ik dat net eigenlijk eh er is geen reden om het niet te doen. Wel, er is geen reden om het niet te doen. En ik vind dat eh politici een visie moeten uitdragen en niet alleen met electorale motieven bezig zijn. Misschien zorgt dat ervoor dat ik nooit verkozen geraak. B dan is dat zo. Maar ik heb dan toch wel kunnen zeggen wat ik belangrijk vind hier bijvoorbeeld op deze podcast. En Vlaamse partijen die eh doen dat niet. En ik denk dat dat een vergissing is omdat ze enkel kijken van ja, er zijn niet zoveel Nederlandstalige Brusselaars dus we gaan niet teveel met Brussel. Dat zelfversterkend probleem hè dat we ook hier terugvinden. Exact. Maar ik denk dat je Vlaamse kiezers er ook kan van overtuigen dat een goede band met Brussel, een goede samenwerking met Brussel belangrijk is en dus dat dat een beetje gek is om te

22:11 denken dat enkel Brusselaars daarin geïnteresseerd zijn. En ik blijf het zeggen, voor u kling het afgezaagd, maar heel veel mensen weten het niet en tot eh ik sn dat jaar terug, ik ook niet. Vlaanderen eh Brussel is de hoofdstad van Vlaanderen. Ik blijf het zeggen, want het is echt eh veel mensen als ik dat zeg denken dat dat een mopje is, maar dus dat is niet waar hè. Nee, nee, dat en heel geleerde mensen ook hè. Niemand is zich daar bewust van. Klopt. Zo dat hebben heel eh heel expliciet bes omdat dat in de feiten ook wel niks betekent. Maar het is net zo gegaan inderdaad om eigenlijk de invloed van Vlaanderen in Brussel te houden net toen dat het eigenlijk zeer onderdrukt werd hè. Maar in de feite ja is het eigenlijk wel een holbegrip geworden hè. Het is eh wel eh ik denk als je het zou vragen aan de gemiddelde Vlaam dan zou je denken hoe waarom zelfs? Ja. eh die tijd hè, we hebben Brussel Ja, dat wordt inderdaad vaak door mensen een beetje in vraag gesteld van eh ik was zelfs ooit op een eh op een debat

22:58 waar iemand uit het publiek dan ook echt vroeg van ja Brussel, wat zitten wij daar eigenlijk feitelijk nog te doen? En die vond zelf dat we gewoon alle administraties weg moesten, hele onderwijs weg omdat hij vond dat we enkel maar geld in Brussel staken en dat we daar niks voor terugkregen en dat klopt niet. Eh bovendien zie je dat de laatste vif jaar en dat is toch echt wel nieuw zie je in de cijfers voor het eerst een kentering hè. Dus de afgelopen 200 jaar sinds onafhankelijkheid van België is inderdaad het aandeel Nederlandstaligen in Brussel altijd gedaald. Vroeger was dat voor 95% in Nederlandstalige stad. Dat is altijd gedaald. Maar in de laatste taalbarometer zie je dat de kennis van het Nederlands voor het eerst vooruit gaat. Als je kijkt naar de kieslijsten zie je dat voor het eerst het aantal Nederlandstalige adressen met 10% gestegen is de afgelopen legislatuur. En je ziet het ook in het aantal stemmen. Natuurlijk het aantal

23:43 stemmen bij de gewestverkiezing zijn er steeds meer Franstaligen die voor Nederlandstalige lijsten stemmen. Maar dat is niet de enige verklaring hè. 10 jaar geleden hadden we maar 50.000 stemmen. Vandaag zijn er 80.000 en ik denk de volgende keer zullen er dat 90 of 100.000 zijn. Dus je ziet dat daar toch wel een kentering bezig is. En daar zitten twee factoren achter. Dat is enigzijds enerzijds ons onderwijs dat afgelopen decennia blijven groeien is. Maar natuurlijk onderwijs dat is een een heel traag proces. Dat groeit heel gestaag en het duurt 18 jaar alleé 15 jaar laten we zeggen dat iemand van de kleuterschool afgestudeerd is naar het middelbaar. Dus daar hebben we nog een heel grote groeipotentieel dat nu moet komen. Want in de kleuterklas zitten we bijna aan 30% marktaandeel. In het middelbaar is dat nog maar 18%. Dus het middelbaar moet ook nog groeien naar die 30%. Dat betekent heel veel scholen die

24:30 er nog moeten bijkomen, heel veel plaatsen die er moeten bijkomen. Dat is nog een heel traject dat moet gelopen worden. En een tweede factor blijkt toch ook dat er opnieuw meer jonge Vlamingen naar Brussel verhuizen. Eh omdat Brussel ondanks de problemen ondanks Europese Unie wil het is een is waanzinnig eigenlijk. Het blijft waanzinnig vind ik dat wij als Vlamingen gewoon de Europese hoofdstad op een steenworp van ons hebben. Een half uur op de trein, een uur op de trein en je bent gewoon in de Europese hoofdstad. Eventjes heel kort, want ik ben ook wel helaas de persoon, maar ik moet mij beter informeren misschien, want het probleem is dat de statistiek niet altijd mijn voordeel werkt, maar die ook wel een negatief beeld heeft ontwikkeld van Brussel en ook van op een zekere afstand, hè. Dus ik eh ik kan maar over een aantal dingen spreken. Dus misschien ben ik wel eh beïnvloed door de media op dat niveau of iets teveel dan. Maar eh maar ik heb er nu ook geen hoge dunk van, hè. Dus in

25:16 die zin eh misschien moet je mij 2 seconden want ik ga er vanuit dat uit het Brussels moeras ook wel spreekt over de problemen. Maar misschien doen we dat al vaak en moeten we daar direct toe komen. Maar verkoop mij ook eens Brussel hè van hè omdat we er straks ook zei van we zijn soms te negatieve we laten wel los maar we moeten dat helemaal niet doen. Want maar ik ga misschien eerst het boek kaderen hè. Dus de bedoeling van ons boek was eigenlijk enerzijds een stand van zaken. Een beschrijving maken van hoe staat Brussel ervoor. En uiteraard komen daar heel veel zaken, problematische zaken naar voren die jij in de media gehoord hebt en die ook gewoon terecht zijn die gewoon terecht zijn. Dus die gewoon onder de mat vegen en zeggen: "Ja, alles is goed in Brussel." En zoals eh Nadia een paar jaar geleden ooit zei, letterlijk in de zevende dag: "Er zijn geen problemen in Brussel." Ze had het over samenleven hè, dat dat allemaal goed verliep. Ja, dat is niet waar. Er zijn wel problemen, dus die benoemen wij. Maar aan de andere kant is

26:02 de bedoeling van ons boek geweest ook om opnieuw eh die interesse voor Brussel in Vlaanderen wat aan te wakkeren. En Brussel heeft ongelooflijk veel troeven, hè. Het is nog altijd het belangrijkste economische bassin van ons land. We zijn ons daar niet van bewust, maar eh het de gemiddelde inkomens in Brussel van de mensen die hier werken zijn hoger dan in de rest van het land. Dus je verdient er meer. Als je in Brussel gaat werken verdien je meer. Maar het is één van de groste hoofdsteden van Europa. Vrij onbekend. Ik wist dat ook niet vorige keer ging wonen. Maar je hebt skeptisme. Je gaat een half uurtje op de tram. Je zit midden in het Sonywood. In welke Europese hoofdstad heb je dat? Dat je zo'n fantastisch stuk echt een echt bos hè. Niet gewoon een park hè. De wever gaat lopen in het Warandepark. Ik kom hem daar soms tegen. Dat is geen bos, maar dat is een stukje groen midden in

26:48 de stad. Maar je hebt de rand rond Brussel is heel groen. Wel het Soniwout ligt vlak eh aan Brussel. Je hebt daarnaast ook heel veel parken trouwens in Brussel. Dus het is eh op dat vlak ook eh ik vind dat in elk geval heel fijn, want ik woon graag in de stad, maar ik heb ook wel dat gevoel van af en toe wil ik even terug eh rust in de natuur vinden. Dat kan perfect in Brussel zonder dat je een auto nodig hebt. Eh en ten derde, dat is natuurlijk dat internationale karakter van Brussel. Ik bedoel, sommige mensen houden daarvan, andere niet. Maar ik vind dat fantastisch dat je een stad kan rondlopen waarat je op een dag 10 15 verschillende talen hoort. Waar je Fransen tegenkomen maar net zo goed Engelsen, net zo goed Spanjaarden enz. Verder Chinezen voor mijn part. Eh dat vind ik ongelooflijk eh verrijkend en boeiend. En het zijn ook heel veel mensen die ehm aangetrokken worden door dat

27:34 internationale karakter van Brussel, die daar dan terecht komen en die elk hun eigen achtergronden hebben, hun eigen specialisatie. onze New York om het zo te zeggen hè. Maar helaas de minder goed functionerende en het imago hebben moeten we het ook wel dat kan het zeker zijn. Dat is waarom wij dat boek geschreven hebben is natuurlijk eh hè want je wordt vaak van Brussel passing beschuldigd als je de negatieve punten van Brussel opleist. Maar ik vind dat is eigenlijk puur uit liefde voor die stad dat je dat schrijft van al die dingen. Hoe zou dat niet zoveel beter kunnen in deze stad en hoeveel meer potentieel zou niet uit die stad kunnen gehaald worden? En dat zou een enorme uitstraling hebben ook naar Vlaanderen toe. Want wat je ziet de laatste tijd natuurlijk is dat steeds meer bedrijven nu wegtrekken uit Brussel. Ja, die komen in Vlaanderen terecht. Dat is voor Vlaanderen zeer positief. Maar als bijvoorbeeld een Doomscenario hè, ik geloof niet dat dat ooit kan

28:19 uitkomen, maar je weet maar nooit. het in Brussel zo slecht gaat dat op een gegeven moment de Europese instellingen zeggen: "Wij trekken het hier niet meer. De onviligheid, is onveiligheid, is smerigheid. Eh eh het draait economisch niet goed. Er zijn constant stakingen. De MIVB ligt stil, er zijn geen trams, noem maar op. En die zijn weg naar Straatsburg. Ja, dat zou een enorme aderlating zijn voor Vlaanderen. Niet alleen voor Brussel, maar voor Vlaanderen. Voor Ja, dat zou gewoon Ja, maar dat zou België eigenlijk de facto eh voor voldom feiten zetten waar dat we niet klaar voor staan, want we hebben er al genoeg, hè. Ja. Ja. Dus h dat zou economische ramp zijn voor ons. Dus dat vind ik op zich eh drie redenen waarop ik denk van heel mooie architectuur hè. Dus als we nu onze veiligheid en inderdaad orde en properheid wat meer op eh op ja op orde kunnen stellen. Ik denk ja waanzinnig hè op zich ook eh

29:04 Brussel is een is een architecturaal ook een een prachtige stad. Er zijn natuurlijk ook een paar gigantische littekens door die stad getrokken eh de afgelopen eh eeuwen mag ik wel zeggen. Eh maar wat er overblijft is nog altijd absolute moeite. En het is ook een echte grootstad met alle respect voor Antwerpen, met alle respect voor Gent, maar het is gewoon net toch een tikkeltje groter en indrukwekkender. De de liefde van de voor de stad hè je zent waarschijnlijk niet de enigste, want bijvoorbeeld eh Pascal Smet is eh de vorige vorig is in de podcast gekomen de vorige podcast en hij is ook vol passie. over Brussel en het project Brussel eh en al zijn eh in al zijn facetten. Dus waarom heb je dan gewoon die aansluiting proberen vinden bij vooruit omdat die toch ook wel stevig in Brussel

29:50 investeren. Ja, ze investeren zeer stevig en ze doen alsof er geen begroting bestaat. En dat is wat er de afgelopen ziteit is het probleem. Ja. Wat er de afgelopen eigenlijk alleé studies wijzen dat uit vooral ook van Franstalige universiteiten hè. Dus dat is geen Vlaamse Brusselbing. Vanaf 2017 heeft men in Brussel gewoon de kraan beginnen opendraaien en is er eigenlijk niemand die nog op de centen geletid heeft. En dat heeft geleid tot in 2024 dan een waanzinnig begrotingstekort van 1,5 miljard wat meer dan 25% was van de inkomsten. Allez dat is ongezien. Er is niemand die dat ooit vermogelijk houdt. Op nationaal niveau zou het no way kunnen van Europa, maar op regionaal niveau zijn bij ons geen strikte regelaars en eh regels voor en was dat mogelijk. En natuurlijk eh iemand als Pascal Smet, ja, die wil inderdaad heel

30:37 veel investeren in de stad. Maar eh met alle respect voor socialisten, wanneer socialisten preken over investeren, dan hou ik mijn hart vast, want vaak is dat gewoon geld uitgeven, zijn dat gewoon courante uitgaven die men verkoopt als een investering. Maar het idee van een investering is dat je er ooit een return op hebt. Ja. En die blijkt er nu niet te zijn. En dus gaat men nu eh zeer zwaar moeten besparen de komende jaren om dat weer recht te trekken. Maar men gaat ingehaald worden door de oplopende schuld die ervoor zorgt dat de rentelasten steeds hoger worden waardoor er eigenlijk voor nieuw beleid geen enkele ruimte meer is. Dus als Pascal Smet zegt van: "Ja, fantastisch zoveel investeren in Brussel." Wel, hij heeft dat kunnen doen, maar hij heeft het eigenlijk onmogelijk gemaakt voor de volgende generatie om de komende 10 15 jaar serieuze projecten te vermoed dat hem niet alleen is hè die die beslissingen neemt. Maar welke constellatie was er dan die dat dan

31:23 heeft veroorzaakt die zware hè want ik weet van metro 3 dat dat een zware aderlating is. schatting dat is een jaij kunt misschien beter uitleggen het grote met ik hoor graag hoe hoe hoeveel in Vlaanderen te weten geweten is over metro ik metro 3 niet behalve als het verwijst naar tram drie hè als je de 30 passeert ik heb gehoord de noord-Zuidverbinding in Brussel wordt verbonden met een nieuwe metrolijn en dat moest dan onder een paar historische gebouwen onder het Zuidpaleis inderdaad en dat was begroot op laten we ons zeggen 2 miljard en uiteindelijk is dat dan geëcaleerd naar het eh dubbele door foute inschattingen Bardzo ju het was begro 1 miljard initiel en en Pascal Smet was daar de grote aandrijver van. Hij heeft er ook echt voor gezorgd

32:08 op het einde van de legislatuur waar hij voor eh verantwoordelijk was dat alles in gang gezet werd op een manier dat eigenlijk de volgende legislatuur het ook niet meer zou kunnen stoppen. Dus hij was één van de grootste voorstanders daarvan. Intussen is dat budget opgelopgelopen tot 5 miljard. Voor de verkiezingen durfde nog niemand zeggen van we gaan echt niet meer. Nee, metro metroe. Eh voor de verkiezingen durfde niemand zeggen van we gaan dat niet meer doen. Maar na de verkiezingen heeft iedereen moeten ja, is iedereen geconfronteerd met de realiteit en heeft men toch gezegd van ja, we gaan dit project gewoon te stil leggen. Dus men gaat het nu nog proberen een klein beetje redden, maar daar waren vanaf het begin een aantal problemen mee. Eh dat project zat gewoon niet goed in elkaar. Eh een metrolijn om echt rendabel te zijn moet vrij lang zijn. Als dat een korte metrolijn is, dan is het eigenlijk niet meer de moeite om die te nemen. Want ja, je moet onder de grond moet terug naar

32:54 boven. Dus je vliest, want die Noord-Zuid leek mij toch een redelijke afstand. Was maar 10 km. Maar niet onderschat België is klein hoor. Wij denken dat dat groot is hier maar eh in de wereld dat heeft wel te maken ook met een beetje het eh ja, ik zou zeggen een beetje het het vergiftigde de vergiftigde trofee die het Brussels gewest geworden is. Ik verklaar mijn nader. Dat zijn 19 gemeenten die op een gegeven moment Brussel geworden zijn, maar dat kan nooit meer veranderen. Politiek gaat mij nooit dat nog uitbreiden omdat Vlaanderen dat niet wil. Ja, zeg nooit. Nooit. Maar zelfde faciliteiten gemeenten willen vandaag niet meer bij Brussel omdat ze zien welke financiële budgaire puinop het geworden is. Maar normaal ga je zien in andere landen bij grootsteden als men een metrolijn trekt, wat is de bedoeling daarvan? Ja, om de voorstede te verbinden met het centrum van de stad waar heel veel economische activiteit is. En dus die lijn van 10 km

33:41 ja, die lag volledig op het grondgebied van Brussels Gewest. En dat is eigenlijk tekort. Je wil eigenlijk verbinden met de regio die er rond ligt, maar dat wilde Vlaanderen en Wallon niet. Ja, dan moet je conclusies trekken. Dan moet je zeggen dat is geen goed idee. Een tweede probleem is puur eh ingenieur qua qua ingenieurskunde. Men het trait van die metrolijn lag eh gedeeltelijk op waar de zenne onder de grond gestoken is. Dat wil zeggen eigenlijk het puttetje van de stad waar in de ondergrond natuurlijk heel veel water zit. Daar heeft men eh proberen die metrolijn daar te leggen. En dat bleek gewoon niet mogelijk, want dat overstroomde gewoon compleet telkens. Dus enorm veel extra kosten om daar een oplossing voor te vinden. Eh en een derde punt was ook dat de stations op sommige plaatsen zo diep onder de grond zatten zaten dat je eigenlijk ja, een

34:27 appartementsgebouw van zeven, acht verdiepingen naar beneden moest om die metro te kunnen nemen om dan twee, drie stations te nemen. Dan denk je: "Ja, nee, geef mij maar een tram boven de grond." Dus al die factoren samen. En er zat natuurlijk ook weer typisch op zijn Brussels wat belangenvermenging bij. Namelijk dat het studiebureau dat eigenlijk moest onderzoeken of dat een goed project was. dat die er belang bij hadden dat het project zou doorgaan omdat ze belangen hadden in bedrijven die het dan zouden uitvoeren. Ja, maar oké. Maar zo van die retrospectanalyses vind ik altijd complex. Ik denk altijd al moet wel gebeuren. Maar er is ook eens een strafonderzoek dacht ik gestart door het parket of is dat gewoon is dat niet doorgegaan? Eh er is zeker een parlementair onderzoek eh bezig geweest en hoever het parket effectief gaat vervolgen, dat weet ik niet. Maar het is duidelijk dat er dat er manifeste belangenvermenging geweest is en dus eigenlijk is het een crimineel project. Ja. Maar is dat is dat geen dramatisch

35:12 taalgebruik? Nee, nee, in in dat geval voor mij dat is echt crimineel, want je bent met overheidsgeld bezig en je gaat eigenlijk contracten toekennen aan studiebureaus die incentieven hebben om het project goed te keuren met overheidsgeld om dan privé met andere bedrijven daar geld aan te verdienen. Dat is crimineel gedrag. Ja, het is natuurlijk niet de eerste keer dat een heel groot project hè. Denk aan Oostbeel, Sint Elizabeth eh eiland, Energieeiland dat ook gigantisch escaleert. Soms zijn dat ook gewoon externe factoren. Soms zijn dat dan ja, je hoeft niet altijd kwadaardige inzet te zijn. Dat is de de wet van Fluergemen ze die. Dat is een een Deense eh econoom die dat onderzocht heeft en die in raad vaststelde dat bij al die grote projecten zo is. En waarom is dat zo? Ja, politici hebben natuurlijk een incentief om het eh zo laag mogelijk voor te stellen. Anders krijgen ze het

35:58 niet goedgekeurd. Maar daarnaast heb je ook een factor van een beetje megalomie megalomanie, een beetje grootheidswaanzin. Dat politici ook wel een fantastische visie willen verkopen, een groots project willen uitvoeren. Ook als daar eigenlijk geen objectieve noodzaak voor is, omdat ze ergens toch willen herinnerd worden aan zo'n project of of daarmee verkozen worden. Want waarom liep dat project tot in Everen? Ja, Everen was de gemeente van Rudy Vervoort, minister-president. Dus hij wilde ook aan zijn kiezers kunnen tonen van kijk eens wat ik voor jullie doe. Ik heb hier een nieuwe metro voor Jule. Ik heb nu al bij veel mensen gesproken. Is het denk ik eh is het allemaal zo onderh eh verlopen denkt je of is dat ook gewoon weer de typische alleé je hebt zo eh Handelance Razer, ik verwijs er soms naar en dat er is probeer nooit kwadaardige principes achter iets te zoeken wat dat ook gewoon kan verklaard worden door human stupidity. Dan kan het ook niet een samenloop zijn van de

36:44 typische dingen hoe dat eigenlijk beslissingen verlopen in onze democratie. En heel vaak is dat niet per se op de meest technocratische manier of die echt eh het meest doordacht is. Ja, maar ik denk niet dat er bij elk project eh onderzoekscommissies aan te pas komen. Eh het het is zo dat inderdaad grote projecten altijd over budget gaan, dat weet iedereen. Eh en dat er altijd politieke ideologische redenen kunnen zijn om een project uit te voeren. Dat klopt. Maar belangenvermenging is nog wel iets anders. Eh dat heb je niet bij elk project denk. Oké, nu even een domme vraag. Komt die in trammen nu of wat is nu de status? Nee, die komt er niet. totaal niet wel eh men gaat ja ja absoluut. Men gaat nu proberen nog een stukje af te werken zodanig dat als men het ooit nog later zou willen doen dat het werk dat men tot nu toe gedaan heeft niet voor

37:30 niks is hè. Want als men nu gewoon stopt niks meer doet, dan zit je met een ondergrondstation dat niet af is, dat dan volledig zal verloederen, kapot gaan en dan is dat ook verloren. Maar men gaat daar nog honderden miljoenen moeten insteken om dat te kunnen. En dan gaat er gewoon een tram doorrijden voorlopig totdat punt waar het gemaakt is. Ja, het is eh het is een waanzinnig project. En Pascal Smet sprak ook van onder een structurele onderfinanciering van eh van Brussel hè. Ja, opnieuw. Eh dat is een andere reden waarom ik denk ik niet met Pascal Smet in dezelfde partij veel over de persoon hebben, maar het punt van de onderfinanciering hè, want Pascal Smet is niet de enige die dat zegt. Eh heel veel politici in Brussel spreken over de onderfinanciering van Brussel. Eh maar dat is interessant, want ik was deze week nog op een eh ja, ook een een

38:16 lezing over net de financiering van Brussel en daar was een Franstalig onderzoek, hè, want dat wordt vaak ook vanuit eh Vlaanderen afgedaan als onzin. Terwijl de Franstalige Brusselaars zeggen: "Nee, nee, we hebben meer geld nodig." Maar die zei zelf nee, als je kijkt wat dat Brussel op dit moment allemaal extra krijgt van compensaties, van extra middelen voor de pendelaars, voor eh taalpremies, voor eh grote werken via belleries enz. Verder, solidariteit ook, omdat het armer is dan de anderen. Dan kom je aan meer dan een miljard en de andere gewesten krijgen dat niet. En als je dan kijkt hoe dat geld gebruikt is, ja dan vind ik dat je vandaag echt geen poot hebt om op te staan om te zeggen in Brussel dat is ondergefinancierd. Men krijgt per hoofd van de bevolking €500 meer dan andere gewesten. Dus ik denk dat dat een beetje een eh een makkelijk maar het is wel een aparte hoofdz die

39:02 ook wel andere aanpak vereist. Dus dat dat een andere financiering vereist of een andere X en Z. Ook al ben ik daar niet altijd de grote fan van en ben je daar misschien bij gewoon puur eventjes filosofisch. Maar dat heeft ze ook hè. Ze heeft die alternatieve financiering. Er zijn allerlei financiële stromen die naar Brussel vloeien die niet naar Vlaanderen en Walloni eh eh vloeien. Ja, maar het probleem a de Brusselse politici is eigenlijk dat zij vinden dat zij altijd recht hebben op dat geld. Alsof dat een soort eh Ja, maar hebben in Vlaanderen en Maloni helaas ook wel. Iedereen heeft altijd maar rechten, maar nog weinig plichten. Ja, inderdaad. Maar ik vind op dat vlak dat Vlaanderen toch iets meer eh zal ik zeggen de naar de nering zet hè. Ik geef een voorbeeld. Kinderbijslag is op een gegeven moment geregionaliseerd. Vlaanderen heeft daar op een gegeven moment eh een indexatie overgeslaan aan de kinderbijslag. Niet populair, want ja, je treft daar gezinnen mee. Dat is

39:48 niet goed. Brussel heeft dat nooit gedaan. geders gaanparen. Als je dat niet doet, dan heb je een probleem. En in Brussel is altijd de mentaliteit geweest, hè. G van Engel, voormalig minister van begroting, die zei letterlijk toen duidelijk werd dat die begroting een miljard in het rood zat. Die zei letterlijk: "Ja, maar goed, ja, miljard eh voor de federale begroting is dat zoveel niet. Eh de federale overheid kan dat wel bijpassen." En in het verleden is dat ook verschillende keren gebeurd, maar vandaag zie je dat federaal ook geen geld meer is. En dus daar stopt het. nu eventjes eh erop inpikken, maar een klein beetje meta, maar ehm ehm zou ik het dan zelf allemaal zoveel beter doen? Eh en ik stel de vraag niet zo persoonlijk of niet zo direct, maar ik denk hè er zal altijd eh er zit overal altijd prutsers in elijk mogelijk systeem om het zo te zeggen. Dat is een

40:34 beetje de verdeling van kwaliteiten. En zeker als je een democratisch proces hebt hè, daar ga ik het niet zozeer wat over kunnen. Eh maar eerder over luop spreken misschien. Maar er zitten zeker ook zeer competente mensen tussen. Er zitten ook zeker mensen tussen die wel nog het hart op de juiste plaats hebben of een klein beetje realiteit zien hebben en et cetera et cetera etcetera. Dus het kan niet dat allemaal een bende ehm ommenullen zijn. Alhoewel dat misschien soms het wel eh maar ehm ja, maar dat is een terechte vraag. Nu in Brussel is het zo, dat is iets wat Lucas altijd vertelt eh kwantit doodkwaliteit. Je hebt in

41:33 tegenwerken die 19 gemeenten en het west. Exact. Maar dat is gekend hè, dat probleem. We hebben veel te veel burgemeesters zo'n kleine zone en als we dan de New York eh vergelijking nemen dan eh dat gek. Ja, in Antwerpen, in Parijs zit dat beter in elkaar. Daar heb je een hiërarchie kan er centralisch beslist worden en wordt dat door de districten. Ja, die moeten dat mee ondersteunen. Die kunnen daar niet een eh zich gaan voorleggen. Zou ik het allemaal beter kunnen? Ja, dat is natuurlijk heel pretentieus om dat te zeggen, maar eerlijk gezegd als ik zie hoe het de afgelopen z jaar gelopen is, ik denk niet dat ik het slechter zou kunnen. Hè, dus dat laat licht laag zitten. Ik vind dat je in een democratie op een gegeven moment als dingen zwaar foutlopen dat het gewoon zo is dat de mensen die daar verantwoordelijk voor zijn moeten terugtreden en dat nieuwe mensen een kans moeten krijgen. Gaan die het automatisch beter doen? Dat weet je niet. Dat weet je niet. Maar verder gaan

42:19 met de mensen die het volledig en die dat op een kerfstop kerfstop hebben dat het zo ontaard is. Dat vind ik niet correct in de zit daar een klein beetje hè. Want we kunnen wel stellen of dat is al sinds mijn gevoel toch dat er still aan wel wat meer aandacht terug voor Brussel is en maar misschien met het woord still aan. Ehm maar dat daar een soort van kentering zit om de zaken terug serieuzer te nemen of eh alleé we hebben natuurlijk we komen net uit de periode van opnieuw wereldrecords te breken dus misschien weet ik het eigenlijk zo niet en is het wat naïef of zeer voorbarig op zijn minst. Maar is daar een momentum of zijn we very very early en moet het eerst nog erger worden voordat het beter wordt VIP? Ah, dat is een heel goede vraag, want eh kijk, de crisis heeft 615 dagen geduurd. Dat is extreem lang voor een politieke crisis. Eh ik denk dat toch wel eh een gevolg daarvan is dat men echt niet meer

43:05 naast die begroting kon kijken en dat er bij iedereen een besef is doorgedrongen van we kunnen echt niet verder doen zoals we de afgelopen z jaar gedaan hebben. En dus werd het een prime topic in de onderhandelingen. Wat gaan we nu doen met die begroting? En heeft men inderdaad een plan afgesproken om die terug naar een evenwicht te krijgen in 29. Gaat dat lukken? Ik heb nog niemand ontmoet. Specialisten, onderzoekers. Ik heb nog niemand ontmoet die dat gelooft. Dus ik denk dat het de juiste richting zal uitgaan, maar in evenwicht halen dat denk ik niet. Maar structureel is er eigenlijk te weinig veranderd. En daarom denk ik soms van had die crisis van 600 dagen misschien nog langer geduurd, dan konden er andere taboes op tafel komen. Met name die structuur van het gewest en de 19 gemeenten. Ja, maar dat dat stukje en daar pakt dat pakt men niet aan omdat daar nog altijd langs Franstalige kant

43:52 niemand zin heeft om dat te doen. Dus je moet eigenlijk Franstal moeten mee aan boord zijn, want anders kunen gij ook niks doen. Dat is uiteraard in Brussel uiteraard. En tenzij dat je op een gegeven moment iets federaal gaat opleggen zoals men gedaan heeft met de politiezones. vraag. We zullen zien wat de effecten ervan zijn, want er heel veel vreven van. Maar op een op een gegeven moment waren MR en Les engagé daar wel mee akkoord. Alleen in Brussel hebben zij geen meerderheid langs Franstalige kant. Dus dat is eigenlijk met een federale meerderheid opgelegd aan Brussel. Sommige Brusselse politici zijn dan in alle staten, maar ze zullen het toch finaal moeten uitvoeren. Al zou ze nog op allerlei manieren proberen om het zal geboikot worden in de feit. Dus zal lang duren. Ik denk kan het initiatief van Vlaanderen komen. Dat is er misschien al, maar kan het in het de kentering Hm hm. de positieve kindering dan eh van Vlaanderen komen.

44:38 Maar Vlaanderen is in Brussel bevoegd enkel voor de gemeenschapsbevoegdheden. Dus voor de gewestelijke bevoegdheden heeft Vlaanderen op dit moment geen vinger in de pap. Eigenlijk het feit dat onze hoofdstad is, geeft ons dat één extra iets in de iets wel ja, in die zin dat we toch wel een Brussels gewest hebben dat politieke instellingen heeft die de Vlaamse minderheid een grotere macht geven dan ze zou hebben puur op basis van haar aantal. Alleé, ook wel een democratisch deficit, maar deze keer is omgedraaid. Ja, deze keer omgedraaid en eh dat hangt heel nauw samen met het evenwicht op federaal niveau waar je de Franstalige minderheid heeft die recht heeft op een pariteit in de ministerraad. Wel in de Brusselse ministerraad is dat ook zo. Franstaligen zijn daar soms ontevreden over, vinden dat dat niet kunnen. Bouché vond het een schande dat bijvoorbeeld iemand zoals Elke van de brand eh een

45:25 Vlamingen eh dat die of een Nederlandstalige Brusselaar dat die verantwoordelijk kon zijn voor een beleidsdomein als mobiliteit. Hij vond dat onmogelijk. Maar ja, dat op federaal niveau perfect mogelijk is. Dat voorzalig verantwoordelijk is voor pensioenen. Ja, daar ga je Poué niet over horen natuurlijk. Oké. speelt, want ik hoor ik percipieer het zo wel in de gerust ook een opvol, maar ehm speelt het hele Want op de of andere manier heb ik soms het gevoel dat we in België, Vlaanderen en alles daar rond of eh altijd zo van die zielige discussies hebben, maar misschien is dat de arrogantie van mijn tijd dan, maar over nog steeds dat taalconflict op de of andere manier. En pas op, ik ben mij er heel bewust van. Ik noem mijzelf altijd praktisch Vlaming. Niet omdat ik daar een eh identitair of emotioneel gegeven rond heb, maar in de feite ja, spreek je nu Nederlands, woon ik in Vlaanderen en is het contract eh contact sorry tussen Wallonië en Vlaanderen beperkt, hè. We maken allemaal uiteraard

46:11 wel contact en nogmaals, qua export, import, economisch verwevenheid e dus we zijn heel goede gebeuren, maar zijn we nu eenheid? Hè, dat dat stel ik in vraag puur van het praktisch gegeven. Maar vaak zijn die politieke discussies toch wel heel ideologisch en heel emotioneel en heel identitair gevoed. Ik vraag me af, ziet je dat in Brussel? En ik zou het zielig vinden als het antwoord ja is, maar ik bereid me erop voor, nog steeds zo hard terugkomen tot die ja eh simplistische emotionele identiteiten die daar echt het hartsten, hè. Want voor Vlaanderen is Wallon een abstractie, voor Wallonië is Vlaanderen een abstractie. Maar in Brussel komt het echt samen samen het zot of dichter op de snee zal ik zeggen. Ja wel, daar moet ik u eigenlijk positief verrassen. De laatste decennia was dat taalconflict in Brussel eigenlijk weg. Hm. En het is die crisis van 600 dagen die wel het risico in zich had om bepaalde

46:58 van die spanningen terug naar boven te brengen. Want als je ziet dat dan hè dat was het cruciale moment in die in die in die hele episode in november 24 dus een half jaar na de verkiezingen was een Nederlandstalige meerderheid gevormd met N-VA daarbij en was het de PS Ahmed Law die absoluut fikant of categoriek liever weigerde om daarmee samen te werken. Niet alleen mee samen te werken. Hij wilde zelf niet mee aan tafel zitten. Hij wilde zelf niet in dezelfde ruimte zitten met die mensen. Ja, dat is als je zoiets doet natuurlijk dan is het evident dat niet alleen N-VA kiezers daar een probleem mee hebben, maar elke Nederlandstalige zoiets heeft van ja, maar wacht eens eh dit is wel de grootste partij van Vlaanderen. Exact. Dit is de grootste partij van Vlaanderen. Dit is de partij van de premier. Akkoord in Brussel is dat een kleine partij. Ze hadden ook de verkiezingen verloren, de N-VA. Maar

47:45 zo'n partij die eigenlijk het federale land leidt beschouwen als een band racisten waar je niet mee in dezelfde kamer wil zitten. Hoe hoe ga je dan ooit als Brussel samenwerken met de federale overheid? Het is nog altijd de federale overheid die bijvoorbeeld eh eh verantwoordelijk is voor de pensioenen ook van de Brusselaars. Ga je daar dan nooit mee aan tafel zitten? En los daarvan gewoon ook als degelijk persoon of degelijk bestel proberen te organiseren van de democratie is gewoon het gesprek hè, zoals jullie ook fan zijn van de dialoog. Dat is een een minimum een basisvoorwaarde voor democratie. Als je zelf niet met elkaar aan tafel wil zitten om te kijken, kunnen we met elkaar samenwerken? Ja, dan dan maar dat was dan meer en meer de uitzondering, hè, in die zin wou we mij positief verbazen. Absoluut. Ja, ik wil jou positief verbazen omdat dat de laatste decennia eigenlijk geen issue meer geweest is in Brussel behalve het feit eh dat de

48:31 taalwetten nog altijd niet worden nageleefd. Ja, dat is wel iets waar waar nog heel veel frustratie over is bij Nederlandstaligen. Eh alhoewel dat heel veel Nederlandstaligen daar maar naar mijn gedacht te soepel mee omgaan. Zoiets z van ach ja, bon kunnen ze geen Nederlands dan switchen we wel naar het Frans. Ik vind dat oké in een winkel. Ik vind dat ook oké op straat met omt even wie. Maar ik vind wel de overheid, we hebben bij wet vastgelegd dat je daar zowel in het Nederlands als Frans moet kunnen halen. Ik denk dat we meer en meer eigenlijk gaan van oh ik kan geen Nederlands, ik kan k geen Frans, we gaan naar het Engels. Hè, dat er eigenlijk eh de twee partijen elkaar niet meer kennen, om het zo te zeggen of elkaar staal kunnen en dat we meer en meer naar een soort van uniforme talen gaan die we allemaal gedwongen worden door eh ja, dat blijkt uit de taal nog erger is eigenlijk hog erger. Dat blijkt uit de taalbarometer dat het Engels eh een enorm hoge vlucht genomen heeft in Brussel. Maar niet alleen in Brussel. in hele Europa is dat is dat

49:17 gewoon de lingua franca geworden. En inderdaad eh in Brussel ja als een Nederlandstalige niet goed Frans kan en een Franstalige geen Nederlands, dan is Engels een tussentaal waar ze misschien elkaar kunnen in vinden. Alhoewel dat ik toch ook moet zeggen dat het niveau Engels van de Franstalen in Brussel ook niet zo fantastisch schitterend is, hè. Dus om nu te zeggen dat dat evident eh de nieuwe lingua franca wordt van Brussel, ik wil het ook nog wel zien. Op zich heb ik daar wel geen probleem mee om het zo te zeggen, maar dat is toch wel een heel gevoelig topic. En ik weet ook niet wat ik ervan vind in een samenleving waarin dat je elkaar niet meer versta, hè. Dus in de feite spreek ik heel vaak Engels en werk enzo ook eigenlijk allemaal. Dus ik heb daar geen probleem mee. Maar waarschijnlijk als je dat helemaal doordenkt, ja, is dat ook wel niet goed voor een samenleving die de ja, die haar eigen taal een klein beetje verliest en dus in haar moderat tong communiceert. Want dat is wel anders dan in een taal die hun niet eigen is om het zo te zeggen. Dat is

50:02 veel formeeler. Dat is veel moeilijker om een band te scheppen en zoook. Ik zeg dat dat niet gaat hè. Ik overdrijf nu eventjes. Maar toch in u eigen taal spreken is een iets of vaander gevoel. Absoluut. En alleé, ik denk Engels is een tool. Hm. Maar Engels is niet uw identiteit, is niet uw geschiedenis, is niet hoe jij samenhangt met andere mensen. Dat is gewoon een convenient tool om het nu in het Engels te zeggen hè. Waard je mee met elkaar in contact kan komen als je de taal van de ander niet spreekt. Maar het is evident voor mij dat voor de Brusselse jeugd hm is er eigenlijk maar één mogelijk toekomstperspectief en dat is functioneel drietalig zijn. Dat Engels ga je zo ook sowieso ook moeten mee hebben. Maar je gaat moeten je kunnen behelpen, zowel in het Frans als Nederlands. Het is alleen maar goed, hè. Ik bedoel eh er zijn heel veel testen die tonen hoe meer taliger dat je bent te beter ontwikkeld en et cetera, et cetera. Dus eh het is ook gezond hè. Ja. En je hoeft daarbij geen perfecte

50:49 tweetaligheid of drietaligheid te bereiken. Maar voor heel veel jobs in Brussel, zeker in de dienstensector, is dat een evidentie. Brussel is niet voor niets de hoofdstad van België, maar ook van Europa. Dus een eentalige hoofdstad van Europa, dat kan niemand zich inbeelden. Dus dat is de specificiteit van Brussel. En daar moet gewoon verder op ingezet worden. En in het Nederlandstalig onderwijs gebeurt dat volop. Ik geef ook zelf lessen in Brussel in Nederlandstalig onderwijs. Ik geef toevallig ook eh economie en Engels. Eh wie daaruitstroomt is functioneel dretalig. En dat is ook de aantrekkingskracht van dat onderwijs. Daarom dat zoveel Franstaligen een kinderen naar het onderwijs sturen. Maar opnieuw het Franstalig onderwijs schiet daar gewoon schroomelijk tekort. H quis van het Nederlands als van het Engels. En dat is iets waar echt dringend iets moet aan gebeuren. En als men het niet doet, zal men gewoon weggeconcurreerd worden in.

51:35 En dringend iets aan gebeuren. Ik vroeg me gewoon af de stadsbvorming die ligt nu niet op tafel. Er wordt eh misschien achter de schermen aan gewerkt, maar is dat is dat ook een eh een opening voor Brussel? Gaat dat meegenomen worden? Die 19 gemeenten die dat het financiële structuren, financieringswet. Ja, ik denk dat de kans dat Brussel eh op de agenda komt bij een volgende staatshervorming die lijkt mij vrij reëel. Eh dat zal dan over twee dingen gaan. Dat zal enerzijds over het financiële gaan en anderzijds over de politieke machtsverhoudingen. Lees het kiesstelsel. Eh het financiële budgetaire luik. Eerst tegen 202 zal Brussel waarschijnlijk aan een schuld van 20 miljard zitten. Dat is drie keer de jaarlijkse inkomsten. Europa legt een de limiet op 180%. Ze gaan aan 300% zitten. Dus je zit veel te hoog.

52:22 Rentelasten van 700 miljoen per jaar eh op een begroting van 6 miljard, dat is veel te veel. Dus op lange termijn is dat eigenlijk niet houdbaar. Maar als men wel het bloeden weet te stoppen en er daarna in slaagt die schuld lichtjes weer af te af te bouwen, dan is de de grote urgentie voor Brussel misschien weg. Als men er niet in slaagt om dat evenwicht te halen, ja, dan gaat men vroeg of laat met de bedelstaf naar federaal moeten zeggen: "We hebben een herfinanciering van Brussel nodig." Dat hoor je heel veel Franstalige partijen zeggen, maar ze willen twee dingen tegelijk. Ze willen de herfinanciering van Brussel en ze willen de afschaffing van het huidige politieke systeem waar de Nederlandstalige partijen een geprivilegeerde positie hebben omdat zij met heel weinig kiezers wel een pariteit in de regering krijgen en dus in theorie

53:07 regeringen kunnen blokkeren. Als daarbij consensus moet beslist worden, kunnen zij beslissingen eh blokkeren. Dus die twee zaken gaan op tafel komen en het zal van Brussel zelf afhangen. Waar het staat op dat moment als het budgetair nog altijd een puinoop is, ja, dan heeft men op vlak van kiesstelsel sowieso niets te eisen. Maar zelf als die begroting in orde is, denk ik dat die eisen voor het kiesstelsel eh eigenlijk ook een doodlopend straatje zijn, omdat ze eigenlijk een beetje tegen de tijdsgeest ingaan. Namelijk, ik zie een groei van het aantal Nederlandstaligen. Ik zie een groei van het Nederlandstalig onderwijs. Ik zie dat heel veel Franstaligen niet meer die vijandigheid hebben tegenover het Nederlands. En dus die dubbele meerderheid die wordt vooral door politici een vraag gesteld. Maar de bevolking zelf, de Franstalige Brusselaar, die ligt daar volgens mij eigenlijk niet wakker van. Die is gewoon

53:52 wakker geschud omdat het nu één keer volledig fout gelopen is. Mog niet vergeten dat alle voorgaande keren, dus sinds 89 was de Brusselse regering altijd de eerste die gevormd werd. Hm. Dat was binnen de maand, maximum 2 maand. Die crisis van 600 dagen die heeft dubbel zo lang geduurd als alle voorgaande formaties samen. Ja, sinds 89 eigenk een nieuwe fenomeen. Dus om daar nu meteen de grote conclusies uit te trekken en zeggen: "Het systeem werkt niet meer. Het moet volledig op de schop. We moeten allemaal alles radicaal veranderen. Daar geloof ik niet in." En vooral dat is ingebed in de Belgische evenwichten. Dus als je zegt dat Brusselse systeem, wij willen het niet meer, we gaan dat hervormen. Die Nederlandstalige die hebben tveel macht enz. Verder. Ja, dan haal je heel het Belgische evenwicht onderuit. Dan gaan ook Vlamingen evident zeggen: "Wil je dat echt echt?" Oké, goed. Maar dan federaal is het ook gedaan met die met

54:38 die pariteit in de regering. En dan ga je meteen zien dan loopt alles vast. Ja me dus ik denk eerlij gezegd dat er aan het kstelsel niks zal veranderd worden. Sowieso voor 29 is al te laat om daar nog iets aan te doen. Maar ook na 29 bij een eventuele staatshervorming na 2030 denk ik niet dat we tot een laat ik zeggen een grote aanpassingen van dat kiesstelsel kunnen komen. Er kunnen kleine aanpassingen zijn. Bijvoorbeeld vandaag heb je aan Nederlandstalige kant hè. Dus je hebt voor de duidelijkheid in Brussel parlement 72 Franstalige verkozen, 17 Nederlandstaligen. Één van die Nederlandstalige die spreekt geen Nederlands, want die stond op de lijst van Fuad Aidar die zelf misschien niet gedacht had dat hij drie zetels zou halen. Dus die dacht van ja, bon, de eerste twee die spreken Nederlands en de rest die zullen toch niet verkozen zijn. Die was dan wel verkozen. Ja, daar vind ik dat je in het systeem een extra eis kan

55:24 inbouwen. Dat je zegt: "Ge mocht op uw lijst zitten wie dat je wilt, maar om effectief eh te zetelen in het parlement ga je moeten aantonen dat je de kennis hebt van de taalgroep die je vertegenwoordigt." Ja, dat kan met een diploma, dat kan met een taaltest, maar het is compleet absurd vandaar dat je een parlement hebt dat gebaseerd is op taal. Maar dat degene die de Nederlandstalige minderheid zou moeten vertegenwoordigen geen Nederlands spreekt. Ja, dat is absurd. Of is dat een nieuwe realiteit? vraagteken hè. Dat is dan zo heel dramatisch extreem, maar eh gaan we het meer en meer zien misschien? Ja. Ehm en dat hoeft niet per se negatief te zijn of ik probeer per se op eh het standaard immigratiedebat eh in te duwen, maar langs de andere kant ja, misschien wel. Ik ik denk dat niet omdat uiteindelijk eh kijk FU had ook geen keuze. Eh de regels zijn zo dat als je

56:10 ooit opgekomen bent op een Nederlandstalige lijst en voor wat spreekt Nederlands, hij spreekt ook heel goed Frans, maar hij is tweetalig, dan mag je niet op een Franstalige lijst gaan staan. En men heeft dat ingebouwd omdat men wilde vermijden dat er misbruik zou gemaakt worden van het systeem. Stel dat een superpopulaire Franstalige politic zeg, nu word ik Nederlandstalige, dan haalt hij misschien de meerderheid binnen de Nederlandse taalgroep. Ja, en dat is gelinkt aan de episode van de van de Flam uit 1971 waar je eigenlijk de voorloper van Brussels parlement had. Dat was de arondissementsraad eh agglomeratieraad liever sorry. En eh en daar was het zo dat een aantal de FDF toen de grootste partij die tijd die haalde tot 40%. FF FDF dat was heton Democratiek de francofun dat was eigenlijk de partij die eh ontstaan is omwille van de taalgrens. Dus op een gegeven moment

56:56 heeft men in de jaren de taalgens getrokken. Als de front staan dan weet altijd dat het een moment is van Brug hè. Exact. En oké, Brussel werd als tweetalig gebied geduid, maar Brussel lag wel geografisch volledig binnen Vlaanderen. En daar was een deel van de groot deel van de Franstalige Brusselaars als de dood voor dat zij ooit ja onder Vlaams bestuur zouden vallen. Want de gewesten bestonden toen nog niet. Maar men voelde wel dat het die richting uitging. En dus hun grote eis was in Brussels gewest. Daar hebben ze decennia voor gestreden en dat is er ook gekomen. Maar de voorloper van het Brussels gewest was de agglomeratieraad. En daar had men evenwichten afgesproken dat er een aantal Franstalige en Nederlandstalige verkozen zouden zijn. En wat het FDF toen gedaan heeft, ze heeft gewoon een aantal mensen op een lijst gezet die Franstalig waren, maar ze snel de Nederlandstalige identiteitskaart laten halen, zodanig dat ze doorgingen als Nederlandstalige

57:43 waardoor die agglomeratieraad eigenlijk 18 jaar gewoon stilgelegen heeft, omdat hij gewoon ja, vanaf het begin besmet was door bedrog eigenlijk. Ja. H dus daarom zijn er ook regels nu bij de verkiezingen van Brussel parlement omdat men wil voorkomen dat zagen maar dus voor Brussel zouden wel het argument kunnen maken dat we in Vlaanderen of Fonië moeten doen. Dat laat ik echt heel pittig in het midden. Waarmee ik bedoel toch liever niet maar waarbij dat je waarat we misschien iets flexibeler naar taal moeten kijken hè. Het is een Europese hoofdstad Engels is meer en meer denk nu wel om heel eventjes Pascal SM dan toch een keer bij naam te noemen. Maar hij ook wel fan was van toch meer en meer ehm ehm kiesrechten voor eigenlijk de expats hè waar dat wel heel uitgesproken over is hè. Maar dus als we al die hele optels zo maken is het nu misschien in Brussel wel niet vreemd des. Ondanks dat ik er cultureel nu geen grote fan van ben. Want als je daar doordringt ja dan gaat het misschien wel

58:28 een heel harde kakafonie na een tijd worden. Maar maar als er nu een plaats is om dat misschien te bekijken is het misschien net wel daar dan of niet wel. Eh kijk, er zijn inderdaad in Brussel een aantal politici en intellectuelen die heel graag Brussel zien als een laboratorium. En die dus vanuit een wat mij betreft een beetje een progressieve waangedachte. En ik ben zelf progressief, maar ik vind eh niet met iedereen eens de lijnen zijn soms complexer dat ze vaak gewoon ja dwaal gedachten hebben vanuit een soort eh progressief eh idee van we gaan de stad helemaal als een laboratorium opnieuw ontwerpen en designen en allerlei nieuwe dingen proberen, maar dat ze finaal een gigantische puinhoop maken zoals ze op begrotingsvlak gezien hebben. En dus dat kiesstelsel waarbij je gaat zeggen wat Pascal Smet dan zegt: "Er zijn 250.000

59:13 1000 Europeanen die moeten ook gewoon stemcht krijgen, want dit is de Europese hoofdstad. Ja, dat klinkt goed hè. Dat klinkt heel vernieuwend, dat klinkt visionair. Maar als je dan kijkt bij de gemeenteraadsverkiezingen waar dat het ook van toepassingen was waar zij stemrecht hebben, maar ze moeten zich wel registreren. Maar ze hebben stemrecht, hè. 16% van de Europeanen maakt daar gebruik van. H dat is niet zo gigantisch veel. Dus voorstellen alsof dat er 250.000 1000 Europeanen niet kunnen wachten van eindelijk te mogen stemmen voor de Brusselse instellingen. Ja, dat is een beetje onzinnig, want dan zouden ze toch enthousiaster zijn om op zijn minstal bij de gemeentes op een lijst te staan en daar al aan politiek te doen. Dus bovendien is het een verkeerde voorstelling van wie die 250.000 Europeanen zijn. Dat zijn in hoofdstak tijdelijke passanten in Brussel. Ja. Ja. Ja, ik weet het. Er is te

1:00:01 ja, maar ik vind dat belangrijk omdat eh hè er is er is een voorstel van kieshervorming gedaan om met tweetalige lijsten te werken. Zo gezegd omdat het onderscheid tussen Nederlandstalige en Franstalige zou achterhaald zijn door het feit dat er zoveel migratie is hè. En doordat er veel migratie is, zijn we een soort eh kosmopolitische, meeralige, multicurele stad geworden. Maar ik vind dat eigenlijk zeer begeden, beledigend voor de nieuwkomers. Want dat wil zeggen stel je bent van Marokkaanse origine. Je bent van je kleuters van de kleuterklas naar het Nederlandstalig onderwijs gegaan. Je hebt 15 jaar lang Nederlandstalig onderwijs gevolgd en je wordt eigenlijk niet als vol aanzien als een vertegenwoordiger van de Nederlandstalige gemeenschap. Want ja, je bent Marokkaanse roots en dan ben je toch wat anders. Ik vind het eigenlijk beledigend. Net zo goed voor een Franstalige. Je komt uit weet ik veel uit Congo. Je hebt die hele schoolcarrière in het Frans gedaan. Je

1:00:47 gaat aan de universiteit in het Frans. En dan komen ze zeggen: "Ja, maar ja, jullie hebt eh andere roots en we hebben Turkse roots en Marokkaanse en Congolese roots. Dus dat onderscheid tussen Nederlandstalig en Franstalig, dat is achterhaald." Hoezo is die Congolees dan geen Franstalij Brusselaar? Voor mij maar ik vind en pas op en ik vind burgerschap ook belangrijk. We moet dan ook eh identiteit ook terug durven nastreven. We zijn er altijd vies van geweest, hè. Dus in die zin is het zeker goed dat we mensen op een positieve manier uitnodigen om dat aan te leren, et cetera. Maar ja ja, over Rout eh gesproken in het boek is er ook een hoofdstukje De invloed van de islam eh in Brussel waarbij in Antwerpen is geen grootstad hè, zoals je al zegt. We hebben daar iets minder eh mee te maken. Een iets kleinere grootstad. Ja, ik wil ik wil je het etiket grootstad nog wel gunnen hoor. Geen wat is toch een belangrijk alleé eh topic numero zes van de 10 of zoiets ehm dat je in de boek Ik heb het nog niet

1:01:32 gelezen, maar misschien moeten daar Ja, wel ehm het is op zich inderdaad eh opmerkelijk dat er een apart hoofdstuk over de islam instaat omdat veel mensen dat onderwerp liever vermijden. Hm hm. Eh ja, maar het is een eh het is een veel besproken onbesproken onderwerp, hè. Eh maar je kan in Brussel er niet naast kijken dat eh de islam zeer aanwezig is, hè. Puur statistisch gezien 25% van de bevolking in Brussel is moslim. Dus doen alsof er geen islam of moslims in Brussel zijn. Ja, dat is gewoon die de de realiteit ontkennen. Bovendien is dat in een aantal gemeenten heel geconcentreerd. Denk aan Molenbeek, denk aan Anderlecht. Daar zit je tegen de 50% aan. Dat heeft natuurlijk een enorme impact ook op de politiek.

1:02:19 Het typische voorbeeld is de hele discussie rond onverdoofd slachten. In Brussel is eh in Vlaanderen is dat verboden. In Walloni is dat verboden. Maar dan zie je dat dezelfde Waalse partijen, Franstalige partijen, zoals Ecolo, die het in Walloni verboden hebben in Brussel die stap niet durven zetten. Waarom? Ja, omdat zij ook heel veel moslim kiezers hebben. Dus het is duidelijk dat een grote eh aanwezigheid van de moslims dat dat wel degelijk een invloed heeft op eh op bepaalde politieke thema's. Ook al zijn dat niet altijd vind ik de grote thema's. Weet je, ik vind over onverdoofdslachten, ik vind dat eigenlijk een schande dat dat nog altijd kan. Want ik bedoel dieren op zo'n manier afmaken terwijl je ze ook gewoon kan verdoven en ervoor zorgen dat ze niet lijden. Waarom moet dat? Maar goed, is dat dan het grote issue van onze tijd? Misschien ook weer niet. Eh natuurlijk de discussie over de plaats van religie in de samenleving, in

1:03:06 de staat gaat daardoor ook weer naar boven komen. Maar in Vlaanderen hebben we die discussie gehad met de katholieke kerk. hebben we dat op een gegeven moment besl beslecht, zeggen we neutrale overheid, we gaan dat duidelijk scheiden van religie, maar in Brussel komt dat debat natuurlijk weer helemaal naar boven. Omdat je wel voelt dat moslims natuurlijk ja, vaak komen die uit andere landen hebben die migratieachtergrond eh via hun ouders of hun grooters. Ze zijn hier wel opgegroeid, maar cultureel krijgen ze vaak van thuis uit toch andere waarde mee. Namelijk dat de islam heel belangrijk is en dat die altijd zichtbaar zo moederland en vaderland over laatste werd opgesplitst. En dan voel je een spanning, dan zeggen wij: "Ja, zichtbaar zoveel als je wil op straat en je winkel, geen probleem." Maar in de overheid niet. Ja, dat is een constant discussiepunt. Ook hoe organiseert u publieke samenleving? Moet daar wel streng durven zijn. We zijn een seculaire samenlevingpunt.

1:03:52 Publiek organiseren we zo en privé is er heel veel ruimte om doen wat je niet kunt en laten. Een punt waar ik het niet me eens ben met de progressieve partijen in Brussel zoals Groen en vooruit. Die willen daar heel ver in gaan. Die vinden dat geen op zich ik weet niet tot in hoever verre oh sorry dat ik onderbreek maar eh we zijn ook een klein beetje misschien richting maar in hoever verre dat eh dat het ook wel interessant is om eh islam op een positieve manier te betrekken bij overheidsfinanciën want die zijn wel een pak strenger in functie van schuldenmaken dus misschien zijn ze veel conservatiever dan wij als seculair dus misschien is het wel interessant dat we dan op de juiste thema's betrekken. dan enkel over het slachten zo zeg is dat dan het thema want bijvoorbeeld Hans de Kuiper in functie van verzekeringen en hoe dat die omgaat met verzekeringen en halverzee en dat soort zaken en hoe mogen de financieren en beleggen ik zou er geen enkel probleem mee hebben dat de

1:04:37 ministerpresident moslim is en zorgt voor een begroting zou interessant zijn moesten we eigenlijk de interessantere thema's kunnen halen veeler dan de standaard eh politieke thema's of die zo echt misbruikt worden. Maar ik denk wel en ik ben daar zelf wel streng en dat is we zijn wel een seculaire samenleving en ons publiek samenlevingsstelsel moeten we wel baseren op regels waar het allemaal aan eens zijn en daar moeten wel aan aanpassen of niet aanpassen. Nu wa dat die regels moeten zijn moeten we samenleving bepalen. Dus dat is het de optelstom van het geheel en daar ben ik het mee eens. Maar dus is en ik denk dat daar al de gevoeligheden liggen. Want eigenlijk mogen mensen privé qua religie eigenlijk. Ik denk dat iedereen relatief vrij is in onze feit dat het in uw boek staat Brussels moeras wil het wel zeggen dat je daar ergens toch wel een gevaar vindt of een een topic vindt dat we moeten vastpakken. Één punt is de invloed op de politiek. Een ander punt

1:05:23 dan kun we toching hè Ja. Ja. Absoluut. Daar mogen we ook niet naast kijken. Een paar dagen geleden was het de 10e verjaardag van de aanslagen in Brussel. Eh daar is ook een heel kleine groep, maar die is duidelijk potentieel gevaarlijk. Er zit een heel kleine groep binnen de islamgemeenschap in Brussel die radicaliseert of die kan radicaliseren. Daar mag je niet blind voor zijn. En dat is ook denk ik voor moslims heel belangrijk dat we daar niet blind voor zijn. Want het zijn die mensen die eigenlijk hun religie volledig door het slijk halen door dat soort daden te doen die heel veel moslims nog niet zouden aan denken. Die die veroordelen, maar die er wel mee geconfronteerd worden. Ja, het waren weer moslims die het gedaan hebben. Dus je kunt daar niet blind voor zijn. En dat gevaar bestaat wel degelijk in Brussel omdat je een heel grote groep hebt. Dat er binnen die groep zijn er kleine cellen die effectief vanuit het buitenland eh

1:06:09 aangestuurd worden of gefinancierd worden en die met heel weinig ja sociale controle geconfronteerd worden en die dus ja goed verscholen zitten in die gemeenschappen. En waar men vanuit de gemeenschap zelf ook hè dat hebben we gezien bij de Kloppenjacht op eh op Abdislam dat men het moeilijk heeft om die dan over te leveren. Misschien is dat dan ook het uit het vrees voor wraak van anderen die vinden van ja, je hebt eigenlijk verraad gepleegd door onze moslimbroeder uit te leveren aan de politie, maar je zit daar toch met een probleem dat mensen toch een soort parallele samenleving vormen en waarbinnen dan toch, laat ik zeggen, de de loyaliteit aan de eigen groep voorrang krijgt op de burgerzin van kijk dit is een crimineel, die heeft mensen opgeblazen. En er is een gefaald eh hoe moet je noemen? Integratiebeleid. En ik noem dat niet nee integratiecultuur eh

1:06:55 integratiemodel zou je kunnen zeggen. En dat is niet enkel beleid. We moet er niet naar overheid enkel voor kijken hè. Maar eh als je een volledige parallele samenleving hebt binnen een samenleving dat nu laat tijdelijk zijn dat bestaat niet enkel daar hè dat we op alle dingen hè dat we bij extreem rechts, extreem links, extreem bovenonder zoals ik altijd zeg maar eh overal maar het is een eh je kent van de menen. Ja. Ja. We zijn een klein beetje richting einde. Vraag. Dus eh ik wou zeggen inderdaad, we kunnen misschien eh vraag nog geen vraag stellen. Ja, doe maar, doe maar. Ja, kom. Ehm nee, ik vroeg mij af eh nu pakt je mij een beetje in snelheid, maar ehm gewoon als je eventjes uitzoomt en na de verkiezingen, de volgende verkiezingen, je hebt het antwoord al bij half gegeven of zelfs helemaal gegeven. Maar als ik dan zie oké tegen Departic Racie eh opkomen voor

1:07:41 Brussel, dat zijn thema's die in Vlaanderen niet zo hard leven. dat er weinig mensen echt van wakker liggen van die twee eh topics bij dus de fact Vlaams Brabant leef dat waarschijnlijk maar daar buit eh misschien in uw kokon of in uw parallel samenleving. In mijn parallel samenleving. Voilà. Maar ja, dus dat is een heel jammer genoeg voor mij een heel kleine samenleving hè. Als dat een grote parallel samenleving zou zijn, dan halen we zo zetels. Hè. Dus om de om de kiesdrempel te halen wordt dat dan heel moeilijk als je geen overkoepelende thema's hebben die iedereen aanbelangt zoals migratie dat is of zoiets. Absoluut. Maar kijk eh maar sociaal liberaal en een focus op Vlaanderen is wel niet iets wat je vaker hoort hè. Nee, maar ik dacht van oké om te voor mij dat je eigen dood vind is op in het beginnen eh wat zijn zo de punten waar je denkt oké dit is onze strategie om

1:08:27 toch nog een kans te maken op die kies k maar ik ik denk ik denk eh ik wil er een aantal dingen op zeggen. Ten eerste moet het een objectief zijn een doel van absoluut die kiesdrempel te halen? Met andere woorden, ben je enkel politiek relevant als je de kiesdrempel haalt? Ik ben daar echt niet van overtuigd. In tegendeel, ik heb gezien bij de vorige kiezing dat dat niet zo is. Ook als je 1% haalt, het is een zero sum game. Die 1% komt ergens vandaan. Je zit nu met anders die in de laatste peiling net boven de kiesdrempel zitten. Je zit met MR die heel duidelijk plannen maken om in Vlaanderen op te komen. Ze hebben eigenlijk al lijsttrekkers vastgelegd. Of ze het gaan doen weet ik niet, maar ze willen het doen en als ze er nog een slechte peiling volgt, ze gaan niet aarzelen. Ja. Dan kom je sowieso in een situatie waar in liberale kamp alles op alles uen

1:09:14 spat eigenlijk. Want je hebt een Belgicistische partij die tot in Vlaanderen komt. Je hebt een Vlaamse liberale partij die op apengapen ligt. En dan zeggen wij wel, wij zijn een Vlaamse socialberale partij. Wij willen daar een alternatief voor zijn. Kunnen wij de kiesdrempel halen? Misschien niet. Maar ik denk na die verkiezingen komt er een soort her verkaveling of een recompositie zou ik zeggen van wat is nu een liberale partij? Moet dat een Vlaamse partij zijn of moet dat een Belgische partij zijn? Moet dat een libertaire partij zijn of moet dat een sociale partijen? Dat die dat debat wordt op dit moment ook niet eens gevoerd. En wat de thema's betreft, of die thema's eh de grote thema's zijn of niet, eh daar kan je over gediscussieerd worden, maar ik vind die heel belangrijk en als ik die belangrijk vind, dan wil ik die uitdragen en mensen daarvan overtuigen. En als dat lukt om 5% van de mensen daarvan overtuigen,

1:10:00 fantastisch. Als dat maar 1% van de mensen kan mee overtuigen, dan heb ik daar ook vrede mee. Ik vind die thema's belangrijk. En ik vind dat dat twee thema's zijn, namelijk die partyraassie bestrijden en het belang van Brussel voor Vlaanderen die op dit moment door geen enkele andere partij in de verf gezet worden. En dat is dan ook meteen de meerwaarde vind ik van waarom wij met Vista moeten opkomen bij de verkiezing. Misschien één opvolgvraag, maar om u dan te laten gaan, maar blijkbaar maar ik volg op hè, dus eh is puur voor u dat ik het do Ik wil blijven zitten hoor, maar ik dat de aflevering eh Nee, maar dat is oké. Nee, maar de mensen vinden dit leuk, I guess. Maar ehm ik hoop het hè. Ja. Ehm ja. Ja. Nee, sorry, maar ik bedoel het eh het concept van lange gesprekken, maar ehm ehm heb je daar genoeg momenteel ook body achter zitten achter visen? Hè, ik het is voor mij moeilijk om inschatten hoe groot dat de club momenteel is. En het is niet om dat te

1:10:46 vragen, maar ik bedoel dat het effectief ja veel eh veel tentakels mag kennen om het eigenlijk mogelijk te maken. Want 5% als je het dramatisch wilt doen. Ja, dat dat doet je niet zomaar hè in de huppel pup of met twee ding. Nee, maar die 5% dat is evident niet realistisch voor ons op dit moment. Dat is evident. Ik heb wel gezien bij de vorige verkiezingen dat maar momentum en hy en trend Ik ben er geen fan van, maar soms er zijn events events my dear, soms kunnen er zo dingen gebeuren die plots een topic wat niemand had verwacht plots helemaal bovenop de agenda zetten hè. Denk aan deinecrisis ooit hè. Er was totaal geen issue en plots bepaalt hele verkiezingen. Dus er kunnen altijd dingen gebeuren. Maar het is evident voor ons dat wij dat vandaag op geen enkele manier aan die 5% halen eh komen liever. Maar voor mij nogmaals, dat is ook geen doel op zich. Ik wil gewoon

1:11:32 verder met de groep mensen dat we nu bezig zijn verder dat project opbouwen. We hadden gisteren in Gent nog een fantastisch interessant event rond ecomodernisme wat dan eigenlijk onze derde eh poot is of speerpunt waar we staan. We komen we hebben ze alle drie dan hebben ze alle drie op de valreep. Eh we hadden een heel interessant event met eh mensen die kwamen spreken over energie, over wonen, over mobiliteit, hoe dat allemaal in 2050 eruit moet zien. Eh en daar kwamen echt voorstellen uit. Ik dacht van ja, ik hoor die ook niet bij de bestaande partijen, dus daar gaat het ook te weinig over. Dus er zijn voldoende thema's, vind ik, die de bestaande partijen links laten liggen omdat ze eigenlijk heel hard bezig zijn in de politiek politicien. Het relletje van de dag. En vista die naam is voor ons ook altijd gekozen vanuit het idee van we moeten terug meer op lange termijn kijken, een verre vista en ook

1:12:18 breed kijken. Dat wil zeggen met iedereen spreken en niet zo vanuit ons hokje zeggen van wij hebben gelijk en de rest eh zijn slecht bezig. Wij willen gewoon anders zijn. Ja. Ja. Mo afuit. Ja, inderdaad. We kunnen Iedereen wil anders zijn, hè. Ja. Ja. En eh ja ehm dus eh ja. Nee, goede eindnood denk ik hè, want anders kunnen we bezig blijven wat op zich niet erg is. Maar we moeten ook uw tijd een beetje teruggeven. Ik kan zeggen zijn reclame aan het maken voor de concurrentie wel nu, dat vind ik minder. Dus toch nog een paar keer vis zeggen. Vista vis. Maar ehm ja, dus eh dank u voor uw tijd. Was een heel interessant gesprek. Het was eh het was leuk. Ik zou zeggen veel succes met alle thematiek en ook het eh boek ehm dat het het eh goed mag doen en vooral dat het zijn do mag te verkrijgen bij de standaard boekhandel, de bekerboekhandel. Eh absoluut online bij Ertsberg. Fantastische uitgeverij. Dat wilde ik

1:13:04 ook nog even zeggen. Karel Drabbe. Ja, voilà. Super uitgever. En eh dat vooral Brussel er mag op vooruit gaan, want komt iedereen ten goede. Hè, ik denk dat dat unaniem eigenlijk eh sowieso gezegd is. Dat vind ik een heel mooie conclusie. Oké, goed. Dankjewel. Veel succes en misschien tot later.