Frank Beckx

00:00 En vandaag maak ik mij wel wat zorgen over eh hoe dat wij met onze Europese Unie omgaan. Eh we hebben een gigantische complexe eh dwingende Green Deal gemaakt en ik wil het dan nog niet hebben over de lange terbijndelstellingen die ik eigenlijks wel kan onderschrijven en die bedrijven ook wel steunen dat we naar 2050 moeten gaan. Maar de manier waarop de regulering is onwaarschijnlijk versmachtend wat er vandaag op bedrijven losgelaten worden. En dit is is dodelijk hè. [muziek] Welkom bij een nieuwe aflevering van Discord met de Boys. We zitten hier vandaag in de Groene Jager. Eh toffe locatie te Brasschaat en we hebben niemand minder dan eh Frank Be op de podcast CEO van Voca. Eh welkom en eh dank om tot hier te komen. Het was lijstmid nog een wijziging, maar je bent er toch geraakt waarvoor? Waarvoor dank?

00:45 Eh voordat we starten doen wat een chingetje. Ik weet niet of dat je rap ook iets wilt proeven van de rum. Ga eens proberen hè. Ja, ik dacht dat het cola was, maar eh het is zoer echt. Ja. Ja, het is een klein beetje zoeter. Ja, het is precies wat ver. Ja, hij zit verder dan anders. ik vind hem zelf ehm goed. Maar eh Limburgse Limburgse rum. Vrij zoet hè. Vrij zoet. Ja, effectief. Ja, maar ik ik ben eh ik ben een zoete. Eh ja, ik zou zeggen we kunnen misschien simpel beginnen, hè. Eh mijn felicitaties voor uw eh nieuw mandaat eh zou ik zo zeggen. Je bent op zich niet nieuw binnen VOK, dat zeker niet, maar eh wel CEO. Ehm dus eh dus dat was nu sinds 1 september denk ik dat je net zei 25. Dus eh is het goed aarde? Ja, absoluut hè. Eh hele boeiende job, heel intensief, maar ook voor een prachtige organisatie met een hele

01:32 blanke missie hè. Dat is ondernemerschap in Vlaanderen. Alle kansen geven voor groei. Dus dat is eigenlijk heel mooi als je daaraan kan bijdragen. Ja. En ehm als je dan zo een beetje kijkt naar de hele politieke vorming hè, we komen nu wel misschien een beetje toevallig in een goede week weer al net eh weer al een akkoord gesloten dan ehm met een aantal goede en minder goede dingen. Hoe kijkt je zo wat naar het eh het klimaat dat nu wordt voorgesteld of de vooruitgang die we daar boeken? Bent je daar vanuit VOCA tevreden over, ontevreden? Ehm maar er is veel gebeurd deze week hè, dus eh was een eh de beleidsverklaring van eh van Bart de Wever, het begrotingsakkoord eh waar we toch niet hebben moeten wachten op kerstmis, hè. gelukkig dat er dat ook is. Maar we hadden ook een heel bewogen week met een driedaagse staking hè. Dus eh alles te samen toch wel heel intensief hè. De regering heeft net het vertrouwen gekregen van het parlement. Ja, hoe

02:17 kijken we daarop terug? Ehm ja, één blij dat eh dat er een begrotingsakkoord is eindelijk hè. Dat moest er wel komen. We zaten eigenlijk bijna aan een situatie van een regering met volheid van bevoegdheid die eigenlijk in lopende zaken zat, want er gebeurde niks meer. Er was ja, er was geen eensgeziindheid. Ehm wij waren eh heel enthousiast over de de regering De Wever in het begin omdat er toch wel een aantal zaken worden aangepakt die we jarenlang in ons land hebben links laten liggen. Pensioenen bijvoorbeeld. We weten allemaal dat eh de loopbanen tekort zijn, dat we niet lang genoeg werken, dat de sociale zekerheid niet meer betaalbaar is op lange termijn en dat je dus hervormingen nodig hebt en ook wel besparingen op het overheidsapparaat, hè. Want we hebben van elke €100 dat we in dit land verdienen gaat er 55 naar de overheid. Dat is gewoon veel te veel hè als je dat vergelijkt met de buurlanden. Maar tegelijkertijd nog iets van leren. Ja, toch? Je kunt dan je komt al dichter

03:04 inderdaad bij de situaties toch wel dus eigenlijk is dat niet meer gezond. Dan moet je dus toch wel onder die onder die 50 eh gaan gaan eindigen. Maar tegelijkertijd natuurlijk eh het gaat ook niet meer zonder slag of stoot. Eh er is veel veranderd sinds dat die regering is aangetreden hè. We hebben een handelsoorlog. We hebben eh vandaag ook ja defensie staat hoog op de agenda. We gingen de 2% NAVOnorm halen in 29. Ja, we hebben ze ondertussen al gehaald, maar dat gaat dus ook wel gepaard met nog bijkomende budgaire uitdagingen. En je ziet wel op dit moment dat er niemand zonder kleerscheuren uit dat eh begrotingsoverleg gekomen is. Ook de bedrijven niet, hè. Dus we zullen het ook wel op é of andere manier voelen. Eh dus we zijn niet gelukkig met eh met alle maatregelen. Ik denk dat er een aantal dingen zijn die we wat betreuren, hè. Denk aan een aantal ja, besparingen toch ook wel op eh op een aantal incent

03:50 voor bedrijven. Je hebt de management vannootschappen, je hebt de bankentax, je hebt de de vliegtax die verhoogd wordt, eh de langdurig zieken. Ehm ja, de besparing die er nu gerealiseerd wordt een stuk of toch de impuls die gegeven wordt aan de bedrijven rond de centen inindex is eh is natuurlijk wel interessant, maar goed, een deel zal ook nog altijd naar de overheid worden doorgestort. En wat mij vooral opvalt is in elke begrotingsronde, we maken het altijd toch weer een beetje complexer hè. Het worden allemaal weer moeilijker toepassbaar regeltjes bij maken. We hadden dan nog het hele debat nu over de tijdsregistratie. Ik heb maar we vooral hopen dat het een vergissing is en dat de regering toch eens twee keer nadenkt voor alleer weer een grote nieuwe administratieve lasten in te voeren. Daar moeten we daar moeten we echt vanaf. Want dit is vandaag wel een thema bij ondernemers hè. Je hebt natuurlijk de klassiekers, de loonkosten, de energiekosten, maar ook

04:37 die gigantische regeldruk die langs alle niveaus binnensluipt en en die vandaag ondernemen in België niet gemakkelijk maakt. Nee, en als je een beetje kijkt naar zeg maar ehm ja, welvaartscreatie hè, wat op zich toch wel heel belangrijk is voor een land en waar dat vaak de overheid beperkt aan kan bijdragen, buiten een beetje faciliteren of eh stimuleren, maar echt welvaart creëren doet het eh in zekere mate beperkt. Weet ik niet wat daar analyse is dat we nog een iets of van wat interessant landschap hebben, hè. Als ik gewoon kijk naar het aantal mensen dat momenteel vandaag nonactief zijn, om welke reden dan ook, hè. Dus nonactief bedoel ik eh buiten de privésector om het zo te zeggen. We hebben een heel groot ambtenarij apparaat hè. Dus niet enkel politiek maar to iets breder dan dat. We hebben heel veel langdurig ziekeen eh werklozen alhoewel dat dat savawel achtig. Ehm maar dus we hebben ik weet

05:23 niet meer wat het statistiek is, maarins minder dan de helft van de bevolking draagt momenteel eigenlijk bij aan eh de economie als ik me niet vergis. Eh ik weet niet of dat dat ook een veld is waarop dat je speelt of dat dat te breed is en dat het nauwer gaat over eigenlijk het ondernemen mogelijk maken. Maar per definitie als het gemakkelijk is gaat je eigenlijk meer mensen hopelijk aantrekken om in die privé-economie deel te nemen. En dus ehm ja, je hebt daar je hebt daar twee aspecten. Dat is een een stuk economisch hè. Hoe meer mensen natuurlijk dat bijdragen, ja, ga je natuurlijk ook die grote uitdagingen aankunnen, hè. We staan voor gigantische begrotingsuitdaging, dus ja, meer mensen aan de slag, minder lang durisieken, meer mensen activeren op de arbeidsmarkt is goed, hè. Brengt meer geld en laadje voor een overheid. Maar tegelijkertijd is het ook een maatschappelijk vraagstuk. We laten gewoon teveel mensen links liggen, hè. Het feit dat eh de werkloosheid onbeperkt was in de tijd. Ja, dit is eigenlijk niet meer aanvaarbaar maatschappelijk. We waren

06:09 nog een eiland, een unicum eh in Europa. Hetzelfde met de langdurig zieken. We gaan richting de 600.000. Ja, we gaan doen is de instremmen. Dat betekent nog niet dat we al die mensen terug aan de slag krijgen. Dus we hebben een aantal problemen ja eigenlijk te lang laten ja teren en te lang laten aanmodderen en hoe lang dat je wacht hè. Het is een beetje zoals een eh ja een een een student hè voor een examen hè. Hoe langer dat je wacht natuurlijk om eraan te beginnen, hoe moeilijker dat het ook wordt om uiteindelijk door die door dat examen te geraken. En dus daar moeten wij nu eindelijk aan beginnen. En dit is nog maar het begin hè. H zoals de premier ook gezegd heeft, het is nu pas dat we eraan beginnen. Het is nog lang niet het einde dat we in zicht hebben. En we gaan dus nog wel stevig moeten hervormen, besparen. En wat wij er dan vooral als FOCA aan toevoegen is vooral ja meer economische

06:55 groei creëren. Dat moet denk ik de centrale uitdaging worden voor de komende jaren. Kan veel problemen oplossen hè. Ehm we onderbreken deze aflevering voor een nog nooit gezien mededeling een advertentie. Ik weet het, we doen het nooit, maar bij deze graag luisteren. Woehoe! We hebben eindelijk na vier jaar in al onze gesprekken een boek geschreven en dus onze lessen gebundeld in de dialoogparadox. Eh iedereen spreekt, roept en pleit zelfs voor dialoog, maar eigenlijk doen we het niet echt niet meer en is gewoon een stopwoord geworden. Laten we die sensatie overstijgen en teruggaan naar echte gesprekken. Ja. En het komt neer op eigenlijk drie eenvoudige zaken. Dat is één, de bereidheid tot een dialoog. Twee, dat dialoog op een degelijke manier voeren. En als we die twee zaken gewoon al doen, dan komen we gewoon vooruit als samenleving. De dialoogparadox. Overal te koop en overal verkrijgbaar. Waren overal. Het zou wel zijn.

07:40 Top. Geniet ervan. Ehm ja, en misschien ehm ja eh moet ik het zeggen? Ja, natuurlijk België is zeker wel gekend voor haar eh middenveldlandschap hè. Als we kijken naar Amerika is het veel ehm is is kapitaal veel meer gemoeid met de politiek dat we in Europa to ko h maar zeker in België veel minder. Eh direct kapitaal in de politiek is eh zeer zeer zeer beperkt. Eh maar we hebben wel zeer veel middenvelders. Ehm en misschien daar ook gewoon open vraag. Vind je momenteel het systeem goed? Ehm en ook de rol die je kunt vervullen? En dan bedoel ik natuurlijk niet vocal specifiek, want dat snap ik zeker wel wat dat daar de doelen zijn, maar toe hè, want het is natuurlijk wel zoals gezegd, er is altijd bijkomende complexiteit en los van eh ehm eh de verschillende politieke partijen dan consensus moeten vinden, zijn er dus ook heel veel belangroepen in welke maat dan ook, die eigenlijk allemaal hun gewin willen creëren. En zo Stillan waarschijnlijk wel heel veel belange

08:26 groepen die verdedigd worden in zekere mate en krijgen we dus wel voor een heleboel eh belange groepen opnieuw eh verschillende regels en dragen we dus per ongeluk niet allemaal zelf bij om de complexiteit door zoveel ja groepen te hebben die dus dat proberen te beïnvloeden of zegt je dat het een goed model is om uiteindelijk toch de democratie haar werking te kunnen laten doen? Gewoon opruit. Ik denk dat dat model vandaag wel wat eh in vraag gesteld wordt. Eh af en toe. Eh ik ben er wel nog van overtuigd dat je dat je een vorm van van sociaal overleg nodig hebt. Altijd hè, maar sociaal overleg dat ook zijn verantwoordelijkheid neemt. Dat is belangrijk. Ik zal daar straks nog even op op doorgaan. Eh maar ja, goed, je hebt je hebt hele veel belangen begroepen. Maar ik vind het wel belangrijk uiteindelijk heb je volksvertegenwoordigers heb je een regering die ook beslissingen moet durven nemen. En dan kan je natuurlijk niet met alle belangen kunnen rekening houden. Dan moet je een bepaalde keuze

09:11 maken ook. Eh wij zijn ook een belangengroep hè. Maar ik denk een belangroep die ook altijd eh wel probeert te vertrekken vanuit eh uiteraard een economisch verhaal, maar tegelijkertijd ook een maatschappelijk verhaal. Dus ik vind ook wel dat wij ook die stem van onderneemerschap en ondernemingen veel luider moeten doen klinken en ook zeggen van kijk ja, is dit nu voor ons particuliere belang? Ja, maar dat particuliere belang van ondernemers die het goed hebben, die het goed doen, die succesvol zijn, is ook een belang van een samenleving, hè. Want hoe meer ondernemerschap, hoe meer private economie het goed doet. Ja, is dit ook goed voor een land? Dat is natuurlijk eh maar dat is natuurlijk de visie die je hebt. Er zijn heel veel mensen die dat zouden tegen. Mijn visie en sommige zull zeggen: "Gere rijdt voor uw eigen druk. Je gaat het alleen maar voor het voor het belang voor de portefeuille van de patroons gaan hebben."

09:56 Ja. Goed, dat is aan ons natuurlijk om dat om dat uit te leggen waarom dat we dat eh misschien toch wel anders zijn dan anderen, maar finaal is het dan de politiek om keuzes te maken. Daar ben ik van overtuigd. En is het niet uiteindelijk ook eh de belanggroepen die in de plaats van de politiek moeten? De realiteit is wel dat heel veel mensen elkaar heel goed kennen om het zo te zeggen en dat er wel ehm ja gewoon een gezonde gemoedelijkheid is hè. Dat mag ook hè. Er mag ook vertrouwen zijn tussen verschillende afdelingen van de samenleving die gewoon elkaar kennen dat daar dingen gebeuren. Maar de vraag is altijd waar moet je hoe leg je daar de scheidingslijn en wanneer ja kent iedereen elkaar te goed? Hè? Eh België-Vlaanderen is ook klein om het zo te zeggen, hè? Bijna iedereen komt elkaar wel tegen eh in de wendelgangen. En dan wordt het ja, soms denk je ik denk dat dat soms bijdraagt aan extra complexiteit en dan misschien soms die scheidingslijn wat harder mag. langs de andere kant. Ja, je kunt ook niet de politiek zeg maar volledig in een

10:41 isolement laten leven, want dan hebt je ook weer een bepaald gevolg. Maar ja, nee, ik was aan het denken we zijn nu al recht in de dieperk eh ingegaan in de diepte wil ik zeggen. Ehm maar ik denk dat er heel veel mensen de vakbonden wel kennen en de rol van de vakbonden kennen, maar ook heel veel mensen die geen ondernemer zijn de rol van Voca niet 100% kunnen benoemen. Misschien moeten daar eens even uitzoomen en kijken eh hè Voca, welke belangen worden er verdedigd? Waarom worden die verdedigd? En misschien Voca ook in cijfers zoals aantal leden en omzet. Ja, wel is een eh een privéorganisatie is belangrijk om dat te zeggen. Sommigen denken van ja hè een Vlaamse netwerk van ondernemingen, is dat dan een deel van een overheid? Neen, hè, we zijn een privéorganisatie die wordt betaald door lidgelden van bedrijven. 18 100% 18.000 leden die een lidgeld betalen. We

11:28 hebben een klein stukje waar we ook wel wat steun krijgen van de overheid als subsidies. Maar ik kom daar dadelijk misschien even op terug. Dat gaat over bepaalde projecten die we doen rond ondernemerschapsbevordering, maar puur onze werking, onze core business die je eigenlijk kan samenvatten in in drie v's, zoals we dat vaak noemen. Dat is één, verdedigen. De belangen verdedigen van ondernemingen. Zorgen dat het hier goed is om te ondernemen, dat we competitief zijn enz. Verder, hè. Dat is denk ik een eerste belangrijke. Eh twee is wat we ook doen verbinden, mensen verbinden bij elkaar brengen, netwerken organiseren, evenementen organiseren en zo verder ook onze vocaak kamers van Koopan. Dus dat hebben we er zes die zeer dichtbij eh de ondernemingen staan. Eh en tot slot eh wat we natuurlijk ook doen is eh is mensen eh versterken. Dat betekent dus opleidingen doen, hè. Wij geven gigantisch veel opleiding aan

12:14 jonge startende ondernemingen. We helpen ondernemingen met eh exporteren, met internationaliseren, met duurzaamheid, met digitalisering. Eh en ja, dat is natuurlijk ook wel voor eh voor jonge ondernemers denk ik een heel ja, belangrijk iets hoe men echt in die wereld geraakt en elkaar ook weet te vinden. Dat is eigenlijk de drie v's van Voca wat we doen. We hebben de ambitie om het eh het het grootste, het meest impactvolle ondernemersnetwerk in Vlaanderen te zijn, maar ook het meest nabije. Maar dat bent je vandaag wel denk ik. Ik denk dat we dat vandaag durven zeggen dat we dat zijn. Eh maar je mag nooit zelf genoegzaam zijn. Betekent altijd goed de vinger aan de pols te hebben met uw leden. En onze raad van bestuur zijn ook de ondernemers hè. Dat is wel heel belangrijk. Je hebt andere organisaties waar eh ja, het een meer intermediairen zijn die in de raad van bestuur zit. De sectoren zoals dat CBO is. Wij bij ons zit het echt wel de ondernemers die in

13:01 de raad van bestuur zitten en ja, uiteindelijk de koers mee uitzetten van Vocaap. Maar je hebt 18.500 met 500 leden. En zijn dat dan kleine bedrijven of enkel multinationals? Dat kan natuurlijk niet. Maar eh wie wie sluit zich zoal aan? Ja, dat begint dus eigenlijk bij hele kleine ondernemingen. Je zou zelfs met een eh ja, een een tweemans een driemans bedrijf zou je perfect lid van Voca, hè. Dus betaal je een zeer beperkt lidmanschap. Eh maar dat gaat dus effectief tot tot de camo's, tot de grotere familiale ondernemingen, tot scaleup startup enaal is dan ergens berekend op omzet of ja, op de toegevoegde waarde eigenlijk hè, de toegevoegde waarde. En zo proberen wij over sectoren heen hè, dus we zijn geen sectorfederatie, we zijn crosssectorieel. heel de economie van inderdaad de kleine ondernemingen tot de vestigingen van grote multinationals in

13:47 Vlaanderen. Ja, want hoe groter dat je zij hoe groter de belangen waarschijnlijk zijn. Wilt het dan automatisch zeggen dat elk groot bedrijf in België zich aansluit bij VOKen? Het is geen verplichting hè, dus je moet uw leden verdienen. Maar ik denk wel dat eh onze penetratie grraad, ik zo mag zeggen, wel zeer goed zit bij de wij de grote ondernemingen. Maar je hebt ook een aantal dat zijn dan vaak ook wel een aantal grotere familiiaal ondernemingen die soms zeggen: "Oké, wij willen geen lid zijn van Voca, Fir, dat is een eigen keuze." Maar ik denk wel dat je wel wat mist, hè, want het is ook het stukje het het meeverdedigen komt in een netwerk. Ehm en uiteindelijk ja, dat is toch wel onze rol om die stem van ondernemend Vlaanderen te vertegenwoordigen. Dus hoe meer input dat wij van die bedrijven krijgen, hoe meer dialoog, ja, daar leven wij van hè. We zijn niet een eh organisatie die in Brussel in de Koningsstraat zit eh van daaruit eh

14:34 allerlei papers schrijft en en lobbystampunnen neemt. Nee, we zijn heel goed geconnecteerd. En het unieke aan Voca en dat denk ik dat weinige andere ondernemersorganisaties in Vlaanderen hebben is dat wij heel sterk staan in Brussel. goed geconnecteerd met de politiek federaal, Vlaams, Europees, maar ook die voet aan de grond hebben met onze voorakamers van Koper dan 20 jaar een alliantie mee vormen zodanig dat we met onze 350 medewerkers in heel Vlaanderen ook heel heel dicht bij die ondernemingen staan en ook heel dicht bij soms ook de lokale besturen hè. Dus we zijn eigenlijk van in de dorpsraat tot in de wetstraat heel goed met elkaar verbonden. Ja. En die ehm de om gewoon om een idee te krijgen, wat is een omzet van? Want het is echt een bedrijven, hè. Dus je hebt ik denk dat het een VZ2 is. We zijn we zijn een VZ2 hè. Dus ja, goed. Eh ik

15:20 denk dat wij ongeveer op een op een goede 10 miljoen eh draaien. Voca VZ2 waar ik voor verantwoordelijk ben. Dan heb je dus de verschillende entiteiten. De zes kamers van koophandel. Dus die hebben natuurlijk ook hun eigen budget, hun eigen medewerkers. Wij zijn met een 55tal. V is de federatie zo gezegd en stort het geld door naar de allemaal visit. Ja, het zijn eigenlijk je bent je bent altijd lid van het geheel hè. Dus het is niet dat je alleen in Brussel bent en dan apart van een kamer van je bent voor de totaliteit lid en hangt af van waar je vestig bent. Eh zit je hier in de provincie Antwerpen? Ben je ja lid van eh ofwel Voca Antwerpen Waasland ofwel van Voca Mechel Cempen in deze provincie en ook altijd met één al Limburg is ook vertegenwoordigd hè? Limburgers vertegenwoordig de meeste zijn de provinciegrenzen. In eh Antwerpen is dat Antwerpen met het Waasland heeft ook wel te maken met de haven en heb je Mechel kampen en de rest

16:06 zijn allemaal provinciale kamers van Kop. Wat is de grootste eigenlijk uit interesse? Of de grootste is eh ja, ik denk dat een beetje een eh Antwerpen met West-Vlaanderen is natuurlijk ook heel veel eh ondernemerschap ook heel veel heel veel eh onderbelicht onderbelicht onderelicht misschien een beetje ja de noeste de noeste werkers hè in West-Vlaanderen, maar ook ja toch wel heel wat ja nieuwe generaties ook van ondernemers gaat vaak al tweede derde generatie van ja ondernemers hè. Het zit daar wel als je daar in Kortrijk rondrijd, dat is een beetje toch wel het Texas van Vlaanderen zoals dat vaak zegt. Ja, ook de laagste werkloosheid Als je op de E17 uiteindelijk van Gent richting richting Kortrij rijdt, dan zie je toch wel echt daar zie je wel de de uit de kluit gewassen Vlaamse ondernemingen daar eh langs die autostrade. En eh dan weet je dat daar

16:52 toch wel de welvaart meegekreerd. Maar ook hier hè in de havens, in de luchthaven, de familiaal ondernemingen in in Limburg, de techst trops in in het Gente. Dus ja, ik denk dat we wel een heel rijk ondernemerslandschap hebben nog altijd toch? Ja, maar er is wel goesting. Ehm dat denk ik wel. En ik denk ook wel dat heel veel eh dat het ook allemaal in de cultuur zit om dingen zelf te doen om het zo te zeggen. Ik weet niet of dat wij de grootste ondernemerscultuur hebben, maar wel van mensen die ondernemend zijn. En ik denk dat we ook heel veel gewoon klein zelfstandigen hebben waar op zich nogmaals niks mis mee is of dergelijke. Maar ik z denk dat dat er wel in zit. Maar inderdaad ja, komt wel in een soort van landschap als je voorbij ehm of hoe moet ik het zeggen? Als je een klein beetje breedte hebt of ge ziet het wat groter is België niet altijd meest interessante uitvalsbasis. Alhoewel dat dat in de theorie wel zou moeten zijn eigenlijk met onze geografische ligging me

17:38 eigenlijk in Europa. Dus we zitten wel goed, maar het komt niet altijd eh tot uiting. Misschien tenzij dat je nog iets zou vragen over en zelf wou ik misschien eventjes terugkoppelen voordat ik het zelf vergeet omdat je er juist iets zei. Ik wou nog iets zeggen over het sociaal overleg en ik vind dat zelf altijd wel interessant. Ehm ja, het sociaal overleg. Eh het sociaal overleg dat we kennen natuurlijk in België, lange traditie ook na de na de Tweede Wereldoorleg. Ja. Hè de groep van 10 federaal, wij zitten daar niet in hè. Wij zitten in het Vlaams Sociaal overleg. Maar ik denk ook wel ja, dat sociaal overleg moet wel eens ja wat nieuw leven ingeblazen worden, hè. Er moeten ook eens akkoorden kunnen gemaakt worden tussen sociale partners. En dat is vandaag de dag toch wel moeilijk hè. We zitten toch wel wat in een in een polarisatie. In tegenstelling, vandaag wordt de regering de Wever gezien als de regering van de ondernemers of van het patronaat van Voca hè, wat dus vaak wordt gezegd is een voca regering.

18:24 Ik ben het daar niet helemaal mee eens eerlijk gezegd, want eh dan zou ik toch nog een aantal andere keuzes maken. H zit trouwens ook nog altijd met vijf partijen in de regering, dus sowieso is het een compromis. Eh maar ik vind het wel ja, je hebt je hebt een sociaal overleg nodig, maar een sociaal overleg dat ook zijn moderne plaats heeft, hè. het sociaal overleg moet moet de regering mee inspireren, moet een stuk stabiliteit draagvlak creëren voor maatregelen. En vandaag zitten we wel wat in die polarisatie met die stakingen. Ik denk dat we ondertussen 25 dagen eh actie hebben gehad dit jaar. Eh de luchthaven die zeven zeven dagen platgelegen kun dat misschien een beetje concreter maken ehm voor ja, ik bedoel ik zit niet in een sociaal overleg om het zo te zeggen. Ehm hoe gaat dat er wel aan toe? Wat ziet je er dan of wat ziet je een klein beetje als oorzaken? Waarom dat het dan moeilijk loopt? Wat kunnen we het verbeteren of is er te

19:09 koers weer? Hè, want hervormen kan ook hè, zeggen ze altijd. Maar toch hebben we nog niet zoveel hervormingen gekend in België omdat toch niet dat het zo gemakkelijk is terwijl dat iedereen erch achter vraagt. Dus waar zit dan daar die polarisatie of eh Ja, we hebben in België niet de traditie om om echt vooruit te kijken, lange termijn te denken en en eigenlijk de problemen voor te zijn. Nee, we wachten vaak tot het water aan de lippen staat en dan beginnen we pas te te ageren, hè. We hebben dat gezien nu met een aantal maatregelen die we nemen. Pensioenen weten al zeer lang dat die factuur onbetaalbaar is. Ja, het wordt nu wel nijpend om er iets aan te doen. Hetzelfde met de langdurig zieken. Kijk naar ons energiebeleid hè. Ook niet al te frai. 20 jaar geleden nucleaire uitstap beslist en nu zijn we nog aan het discussiëren wat is dan de energiemix van de toekomst. Dus nee, we hebben niet die cultuur hè, maar we zijn uiteindelijk wel een land dat er dan uiteindelijk finaal toch wel

19:54 in slaagt om uiteindelijk om de cliff net te vermijden, hè. Eh maar ook daar zou een sociaal overleg denk ik een stukje wel wat wel wat wat voorloper moeten kunnen zijn en ja het het wel eens zijn over maatschappelijke sokkel. En die sokkel is voor mij toch wel ja hier de economie doen vooruitgaan want dat is goed voor iedereen. Dat is goed voor ondernemers maar ook voor de medewerkers dat is goed voor de koopkracht beschrijven een werkgever werknemer debat van. Maar dat is zo fout want in theorie trekken ze beid aan dezelfde kerst. Eh dus dat is ja maar dat zien we vandaag niet. En dat is eigenlijk mijn pleidooi ook. Als ik vorige week met Bert Engelaar in debat ben geweest voor het laatste Nie, was dat ook mijn verhaal van ja, wat bindt ons wel hè, we zijn vooral op die tegenstellingen. Wat bindt ons wel? Hè, de toekomst van onze industrie eh waar nu toch heel veel dingen eh op het spel staan. Ja, laat ons daar samen voor ijveren. Laat ons samen gemeenschappelijk project hebben

20:40 en niet het altijd zien in in tegenstelling. Ja. Ja, maar ik denk ook dat er helemaal geen tegenstelling is, want dat zijn gewoon ook heel andere profielen om het zo te zeggen. Een een bedrijf is relatief breed. Dat is een groot huis en voor iedereen wel een plaats, maar zonder ondernemer geen huis. En eh met de ondernemer alleen een leeg huis. Ja, dat stakt ook in, hè. Dus om maar te zeggen, je hebt elkaar allemaal nodig. Als er dan aan eenkoort getrokken zou moeten worden, is het eigenlijk werkgever werknemer versus de overheid of wetgeving dan. Omdat het soms ja eh moeilijk wordt gemaakt denk ik voor elke partij ehm om gewoon het maximale eruit te halen of echt keuzevrijheid hebben hè. Een onderneming, werkgever of werknemer heeft minder en minder vrijheid. Net zoals je er juist al eventjes refereerde na terug eh de arbeidstijd strenger te gaan controleren, ziet je dat we daar eigenlijk dan weer weinig vertrouwen geven aan alle partijen. Dus ik denk dat dat automatisch zo bemoeilijkt.

21:27 Eh nee, omdat eh je zegt van het gaat moeilijk, we moeten meer samenwerken. Maar eh in het 10 jaar geleden was stadservorming was iets dat regelmatig eh viel. Zijn jullie daar ook mee bezig? En nu die stemmen klinken stil aan ietsjes luider en luider weer van we hebben een stadservorming nodig om die zware knopen en die zware structurele problemen eh en tekorten en financiële tekorten op te lossen. Is dat iets dat jullie eh belangrijk vinden? Zijn jullie achter de schermen ermee bezig om richting om mee te sturen aan zo'n stadshervorming of is dat hand? We hebben eh we hebben een visie op op hoe een staat zou moeten evolueren en eh we hebben een een cultuur van ja, nooit is de finale staatshervorming. Ik persoonlijk denk ook niet dat de

22:12 volgende keer ook de finale staatsherrevorming moet zijn, maar je moet wel zien dat uw land kan functioneren en beslissingen kan nemen en dat iedereen ook accountable is hè. Dat je ook wel weet van welk niveau is voor wat verantwoordelijk. En ik denk dat we daar terug naartoe zullen gaan. Is dat vandaag de hoogste prioriteit? Nee, ik denk het niet. Je kunt niet alles tegelijk. Ik regering is met het sanen met het hervormen. Als je natuurlijk nu nog eensegt we heel de de financieringswet openbreken en verder dat zou moeilijk zijn jaar. Maar ik ben er wel van overtuigd dat die terugkomt uit noodzaak. Niet omdat we het allemaal willen maar uit noodzaak. En dat is eigenlijk de betaalbaarheid van onze publieke financiën. Als je Ja, maar we zijn al 20 jaar niet rendabel zo gezegd als staat hè met een staatsschuld die oploopt een een begrotingstekort. Ja. Dus om die op te lossen dat we dan

22:57 geen ander ik denk dat je dus ook gaat naar de deelstaten moeten gaan kijken eigenlijk is wat wij aan Europa rapporteren elk jaar opnieuw hè onze begroting wat we indienen enz. Verder is een optelsom van entiteit één en dat is de federale overheid en de sociale zekerheid. En dan entiteit twee dat zijn de regio's hè, de gewesten en de gemeenschappen. Wel, we zien dat die entiteit één eh ja, die kan nog wel een stuk besparen daar ben ik echt van overtuigd. Maar niet meer echt op die kerntaken politie, justitie, veiligheid, defensie. Ik denk dat daar heel weinig marge nog is. Dus je komt dan direct in die sociale zekerheid, pensioenen. Daar kan je nog een aantal zaken doen. Dat is de grote brok vandaag. Maar je ziet vandaag ook wel ja, hoe zit dat met die gewesten? Hoe kunnen die mee bijdragen? Hoe kunt je die mee responsabiliseren? En vandaag zie je toch wel in Vlaanderen, daar is denk ik nog een stuk ruimte om verder te

23:43 kunnen gaan, maar dan moet je dan ook de volheid van de bevoegdheden hebben. Dan moet je bijvoorbeeld arbeidsmarkt volledig van A tot Z kunnen organiseren. Dan moet je uw gezondheidszorg durven aanpakken. Waarom niet? om gewoon uit elkaar te gaan. Maar dat heeft gewoon te maken ja, er is ook een andere problematiek soms in Vlaanderen dan Walloni. En dan moet je dat ook herkennen en moet je de volheid van bevoegdheid hebben. En is daar een draagvlak voor tijdens het sociaal overleg? Is wordt er al over gebabbeld of of is natuurlijk vaak de solidariteit die meespeelt. Ja. Ja, maar we moeten toch hè de transfers en de solidariteit en velen die zeggen maar het is ooit anders geweest. Vroeger had je het rijk Wallon dat dan Vlaanderen geholpen heeft. Nu is het al in enige tijd eh omgekeerd. [gelach] Eh maar ik denk op een bepaald moment ja moet je daar wel over praten. Gewoon voor de houdbaarheid hè. Vandaag zie je toch wel een probleem van wie is verantwoordelijk voor wat. En het is wel

24:29 een kluen als we vandaag beslissing willen nemen. En dat moet homogener, moet duidelijker en je hebt natuurlijk nog een aantal dingen die je maatsenschappelijk moet doen, maar een aantal zaken die beter op een ander niveau kunnen. Eh en zeker ook bijvoorbeeld eh we hebben nu het hele debat over de subsidies in Vlaanderen hè. Dat is nu vol losgebarsten met de september verklaring. Eh de besparing die moeten gebeuren, niemand content. Eh de Indien krijgt €100.000 minder staat op de achter zijn poten. Maar dan denk ik ook van ja, waarom is dat? Dat heeft ook te maken met het feit dat Vlaanderen te weinig fiscale hefbomen heeft en dan zouden misschien veel andere dingen doen dan de subsidies. Dus ja, ik denk dat Vlaanderen ook echt wel vragende partij is om dat om dat helemaal anders aan te pakken. Maar dan moet je ook de hefbomen krijgen. Maar misschien daar even op volgen en nu zien dat we niet te ver buiten onze scopan, maar oké. Eh zij en zom maar.

25:14 Ehm maar is het ook niet, moet ik het zeggen, Vlaanderen doet het niet altijd beter hè. We kijken soms wel naar eh België als een soort van eh eh field state in zekere matien. Da zijn heel veel argumenten voor te maken. Eh maar het is ook al het gemakkelijke om met de vinger naar anderen te wijzen en eh beperkt naar zichzelf. Want ik denk ook wel dat we in Vlaanderen ook wel een pittige etatisering eh kennen en daar ook wel in overdrijven en zien dat we niet gewoon het Belgisch eh apparaat zoals we het kennen waar dat we een commentaar op hebben gewoon in Vlaanderen installeren, want dan heb je hetzelfde probleem op nog kleinere schaal. Dus de druk en de problematiek stijgt nog harder. En daar vind ik toch ook wel dat je ja een soort evolutie ziet die niet altijd dan per se die ehm ehm regio maximalisatie nastreeft, maar veel leer eigenlijk een soort van inderdaad zal ik kom met bevoegdheden te maken

25:59 hebben maar een copy paste krijgt van het ander en gewoon zelfde problematieken maar op nog kleinere schal opnieuw met grotere problemen. En ja, daar denk ik dan ook wel van ja, hoe moeten we daar dan mee om? Want daar mag zelfs e de ondernemingsregering dan of ik weet niet hoe dat nu genoemd werd ehm Ja. Ja, die draagt ook niet echt bij dan aan meer ondernemen, meer aan staat denk ik dan. Ehm ik ik weet niet, ik ben het daarmee eens. Vlaanderen kan beter en moet beter. Eh Vlaanderen was in de jaren, laten we ons zeggen de jaren '0 hè, begin van het staats was eigenlijk een hele performante eh regio hè, ook qua bestuurscultuur hè, vrij noordelijk georiënteerd in Nederland eh met goede civil servants administraties eh toch een aantal goede dingen die toen gebeurd zijn op innovatievlak, onderwijs. We hadden toen zeer kwalitatief onderwijs toen hè de regionalisering heeft eigenlijk wel dat

26:46 onderwijs verder gestuurd. innovatiebeleid is toen meer op de poten gezet. Eh dat denk dat we toen eigenlijk een hele performante overheid waren. Maar doorheen de tijd zijn we het bijzonder complex gaan maken. Ben het met u eens hè. We hebben wat de neiging om als we dan bevoegdheid krijgen het dan ook voluit voor te gaan en het allemaal te vervlaamsen. Een Vlaamse dat een Vlaams energiebedrijf en Vlaams dit. Dus we zijn eigenlijk ja bijna de federale staat waar we vroeger zo op fulmineerden zijn we bijna gaan beginnen kopiëren. Ja, ik bedoel dan soms ook wat de negatieve aspecten van die grotere staat. En vandaag zien we toch wel dat in Vlaanderen het nog heel moeilijk is om grip te krijgen op een aantal zaken ook die we 100% zelf in de hand hebben. Denk ons vergunningenbeleid. Welke complexiteit dat we daarop hebben van gemaakt. hoe dat het nog zeer moeilijk is, ook al is er de grote

27:32 politieke wil om daar iets aan te doen, om de te doen bougeren, hè. We hebben ook wel een cultuur gegeven waar heel veel eh verantelijkt wordt, hè, door administraties wordt gedaan en waar vandaag de politiek des eigenlijk nog heel weinig vat op heeft. Dus we moeten terug een performante overheid worden, civil servant, meer vertrouwen hebben in ondernemingen, minder de keizerkosten en mentaliteit, minder controleren van burgers en ondernemingen. Wat eigenlijk de neiging is die we vandaag teveel hebben in Vlaanderen. En daar moeten we terug een een modernere overheid worden. En doelt je dan eh omdat je zegt vergunningen hè z zegt je dan van dat beperkt de economische groei, het feit dat er geen vergunningen worden uitgeschreven of worden aangevochten en daardoor het project. We hebben daar ook een keertje met J. Brens niet te lang geleden over gesproken. Op zich denk ik dat daar de eh retoriek omtrent de

28:18 politiek wil, we zullen altijd kijken naar de acties natuurlijk hè, maar zeker wel is. Maar wat ik mij wel aan hè, de machteloosheid die eigenlijk iedereen zelf ervaart, die ook binnen het eh beslisapparaat zit, is toch ook groot en groot aan het worden. En twee, ja, in de feiten is het altijd moeilijk hè. Eh omdat je ja, wat ga we doen? Werd een nieuwe regel, hè, want die administratieve vereenvoudiging waar dat dan ook mee wordt afgekomen in de feite denk je dat dat ook weer goed meevalt. Ehm maar ik denk ja die omgeving ik die vergunningen als je dan soms kijkt andere landen daar natuurlijk mee overdrijven, maar je ziet dan soms van die mooie internationale verhalen en ook eigenlijk Vlaamse ondernemers of Belgische ondernemers die eigenlijk België zijn ontsnapt letterlijk voor eigenlijk gewoon dingen te kunnen bouwen maar een fabriek vergun maanden zou bij ons insane zijn hè. Dat is ongezien hè. Maar hoe groot is het probleem? eh gewoon om een idee te krijgen.

29:03 Het probleem is groot als je weet dat van alle vergunningen die worden aangevochten bij de raad voor vergunning betwissingen dat er 70% slagans is dat die vergunning vernietigd wordt. Dus je vindt altijd wel ergens een regel heeft te maken bij Vlaamse regelgeving, heeft ook meer en meer te maken bij Europese regelgeving hè. Dus dat Europese niveau speelt ook enorm door. Want je hebt vele conflicterende wetgevingen, natuur, biodiversiteit enz. Verder, klimaat die met elkaar conflicteren. Zeker een regio die dichtbkt is, veel industrie heeft. eh ja, landbouwgebieden eh natuur en daar wordt dat heel moeilijk. Dus ja, die Vlaamse overheid moet eigenlijk een stuk performanter worden en zou dus echt een eh ja, eigenlijk bij ja, meer het voorbeeld moeten nemen van de noordelijke landen, de Scandinavische landen bijvoorbeeld, waar het toch wat een andere cultuur is. En we hadden dat ooit we hebben dat eigenlijk wel wat

29:48 verloren die voorsprong. En dus ik ben zeker iemand die zegt van kijk eh salsvorming is denk ik op een bepaald moment belangrijk, maar dat weerhoudt u niet om de zaken ook in Vlaanderen veel beter en efficiënter aan te pakken. Ons onderwijs was jarenlang een troef. Vandaag zitten wij helemaal niet meer in dat koppeleton. Dat zijn zaken die we zelf in de hand moeten hebben. En het probleem is ook, het is nooit een verhaal van middelen. Het is een verhaal van uiteindelijke keuzes durven maken, knopen durven doorhakken. Want de middelen die hebben we wel. Daar gaat het als als meer geld naar een probleem is smij het eh opgelost. hadden wel heel veel problemen opgelost denk ik. Eh maar misschien nog één vraagje over de fiscaliteit. Ik denk natuurlijk het eind van de rit eh zonder om leef te zijn, maar zijn jullie zeker ook wel gewoon een lobbyorganisatie eh voor ondernemers. En dat mag zeker ook. En één van de realiteiten natuurlijk is wel omdat je voornamelijk op dat Vlaamse landschap zit. We hebben het al over fiscaliteit gehad, dat je wel moet

30:35 grijpen naar manieren om het aantrekkelijker te maken. En los van inderdaad misschien zinvolle hervormingen mee te stimuleren die zeker noodzakelijk zijn, is ook wel het subsidielandschap eentje waar dat jullie opzitten. Eh want dat is per definitie een mogelijkheid die we hebben om het ondernemerschap te stimuleren. Ben altijd zeer kritisch voor ondernemers zelf ook. Maar we gaan er niet teveel daarover hebben. Maar misschien een hopelijk zinvollere vraag. Stel nu dat je morgen 0 subsidie zou hebben en we zouden iets wijzigen in Vlaanderen. Ik weet niet juist wat. Maar wat zou of wat zijn systemen waarvan dat je denkt ja als we als ik daar nu voor zou kunnen lobbyen om het zo te zeggen, dan denk je dat dat meer impact zou hebben dan inderdaad geldsmijtenaar, maar dan deze keer ondernemers. Wat zijn wat zijn andere zaken die we ja die je denkt dat zinvol zijn om dat landschap ja attractiever te maken of? Ja, het heeft inderdaad met ik zou zeggen, laten we beginnen met goed onderwijs. Eigenlijk is dat de basis van

31:22 alles goed onderwijs hè. We hebben hier niet de grondstoffen in in de bodem zitten. Dus goede talenten eh goede technisch opgeleide mensen, goede ingenieurs, maar goed ook goede misschien politieke wetenschappers of juristen eigenlijk gewoon goed onderwijs hebben. Een onderwijs dat open staat voor ondernemerscultuur hè. Echt een onderwijs dat ook risico stimuleert hè. Dus de mindset van oké ondernemerschap risico nemen. Af en toe eens op je bek durven gaan, maar toch weer terug opstaan. Daar begint het mee. En dan denk ik op een aantal essentiële kerntaken. Gewoon goed zijn. Vergunning is een kerntaak. Minder administratie, minder regeldruk, minder complexiteit. Daar kun je al heel wat voor doen. En dan heeft het om een bepaald moment ook te maken met ja kosten hè. Kosten. Maar onderwijs hè. Want de reden dat de slechte punten die we scoorden internationaal, dat ging dan toch vooral over het eh lager lager onderwijs dacht

32:07 ik hè. Dat was wiskunde Nederlands. Ja, dat zijnir lager het onderwijs hè. Dus lager nee inderdaad. Lager en en het eh en het middelbaar onderwijs waar we zowel op op Teams en PISA. Ja. jaren na jaren natuurlijk slechter slechte score. Maar goed, dat weegt natuurlijk op een bepaald moment ook door naar het hoof onderwijs. Als u instroom minder kwalitatief is, ja, ga je daar ook hebben, hè. Je ziet vandaag toch al dat eh dat leerlingen vandaag die in het zesde jaar basisonderwijs zitten, zesde lagere school, dat die ongeveer een jaar is het 12 maanden, bijna 12 maanden leerachterstand hebben, 12 maanden minder ver staan dan jongeren van dezelfde leeftijd 20 jaar geleden. Ja, dat is wel een volledig schooljaar dat je eigenlijk een stuk intellectueel eh li verliest en en dat is iets waar je denk ook eh heel veel a moeten doen. zijn kennisconomie. Ook meer we hebben

32:53 niks meer instroom van mensen, anderstalige ouders. Eh allez de demografie is ook een beetje veranderd tegenover vroeg. Dus de uitdaging zal ook wel ja, maar dat is geen niet helemaal een excuus, denk ik. Daar worden alle landen mee geconfronteerd, hè. Er is inderdaad ja, ge zit met ja, veel meer eh ja, migratie dat er ook is. Je zit met meer anderstaligen. Dus ik denk ja, inzetten op die taal is belangrijk. Dus wiskunde is nu niet echt eh een eh dat is een relatief universele taal. Nee, maar het heeft ook te maken met een stukje de mentaliteit, het idee van het doorgeslaven idee van iedereen moet meekunnen, de gelijkheid, een stukje. Nee, excellentie is ook een belangrijk principe. De betere leerlingen hebben daar vandaag nog even veel aandacht voor dan de zwakke. Ik weet het niet. Vandaag eigenlijk is dat evenwaardig. Je moet de gelijkheid je moet iedereen gelijke startkansen geven. Ja, je moet met die

33:39 mensen die minder goed mee kunnen moet je aan de slag gaan. Ja, maar ook die andere die excellent top moet je ook uitdagen en daar zijn we veel te weinig aandacht aan gaan aanelen. Kagen bedrijven dan effectief alleé multinationals bijvoorbeeld zeggen ja, wij vinden gewoon geen personeel. Doet er iets aan of is dat eerder een visie wat je nu zegt? Nee, wat wat vandaag eh bedrijven zien is dat één je hebt een kapte op de arbeidsmarkt heb je sowieso dat structureel. Maar ik denk dat bedrijven vandaag ook wel wat minder kritisch kunnen zijn in wie ze aannemen hè. Want vroeger zegt van ja toch maar best ook in dat diploma hoger onderwijs ligt nu de lat soms wat lager. Hm hm. dan kan je gewoon nog niet meer zo selectief zijn en is het meer en meer on the job training omdat je ook wel ziet dat een aantal van de basiskills toch wel wat minder in het onderwijs aangeleerd wordt. Dus ja, je ziet dat een stuk in de ondernemingen ook. Ja, als we kijken naar het onderwijs, maar nu niet teveel om het over onderwijs te hebben per se, maar één van

34:26 de zaken die misschien wel interessant is waar ik ehm zelf niet veel over weet, maar is wel hè we hebben het ik heb nu ook al een paar keertje op gealudeerd en bent volledig met u hè. Wij hebben enkel intellectueel kapitaal en voor de rest hebben we niet teveel als we kijken gewoon puur naar het land zelf. Dus op zich is dat wel goed dat we dat maximaal proberen te stimuleren. Maar één van de grote fouten denk ik dan, maar die we hebben gemaakt is ook wel eh alles wat dat handarbeid of fysiek arbeid verricht eh betekent eh zwaar op neergekeken. En eigenlijk is onze schoolstructuur daar wel een klein beetje of afgestemd geweest of cultuur allesziens ehm zien we ook veel in ondernemerschap dat je, hoe moet ik het zeggen, dat het niet allemaal zo intellectueel moet zijn. Want ik denk we hebben vandaag ook een cultuur die denkt iedereen moet studeren of als je niet hebt gestudeerd dan hebt je een achterstand. Ik denk dat dat helemaal niet waar is. Ehm ik denk dat dat wel semi waar is, maar je moet vooral zien dat je goed bent in iets. En

35:12 wat dat is eh dat zal dan wel blijken. Eh maar merk je daar ook in ondernemerschap ja, hoe moet ik het zeggen? Tenden in of eh goede of slechte dingen of ehm Maar ik denk dat je vooral eh doen moet doen waar je goed in bent en wat je graag doet hè, waar je gepassioneerd door bent. Eh we hebben bij Voca zelf initiatief genomen om talentcenters op te richten in Vlaanderen omdat we zagen dat eigenlijk het onderwijs daarin faalde. En wat heeft dat te maken met een goede studiekeuze. Dat is echt een probleem bij ons. We kennen het watervalsysteem. Je begint hoog. Dat is altijd de push van de druk van de gemeenschap van de ouders van van je moet zo beginnen. Nee, je kan perfect ook in een thes of een BS opleiding een heel goed degelijk beroep hebben en eh goed uw kost verdienen en dat is belangrijk hè. Dus eigenlijk komt er op ne iedereen moet zijn talenten ontwikkelen. Misschien gaan we er Alleé

35:58 ik doe nu een potje open dat eh heel veel in de toekomst. Maar als je ziet waar AI vandaag staat en je zou de huidige generatie die nu in de lagere school zit of in de kleuterschool en telt daar hè telt dan 15 20 jaar er bovenop. Waar sta en ja al die hooggeschoolderde jobs? Dus de vraag is, gaan wij gaan wij nog hè gaat dat nog wel? We hebben een hele grote basis middenklassen om het zo te zeggen die eigenlijk net op de digitale job zitten waarbij dat AI wel een groot deel gaat wegnemen van die jobs omdat die eigenlijk relatief repetitief werk doen maar opnieuw op een soort van digitaal medium wat dan nog een ander talent is. Maar er gaat sowieso 500.000 jobs gaan sowieso onder druk staan of transformeren naar iets anders. Alleé, Abro heeft ook al gezegd van oké, we gaan ehm 400 man denk ik afdanken.

36:44 Eh en we g volledig met AI ja ehm opvangen. En er was een bureau ben eventjes de denk Mcckenzie, maar ik ben niet zeker. Had dat eh MZ McKenzie ja die ik dacht hun berekening was hè de de waarde van AI enkel in de bankensector is 340 miljard dollar puur aan efficiëntiewinienst hè. Hè, dat kan dan aangerueld worden. voor ehm alleé dat moet toch een als je binnen dit en 20 jaar moet dat toch een enorme impact hebben ook op onze industrie. Zit er al iemand over na te denken van hoe dat we dat gaan eh het gaat heel snel en eh ik denk dus zeker dat er een aantal bedrijven heel serieus mee bezig zijn, maar ik denk dat dat wel een enorme uitdaging is voor onze ja, Vlaamse KMO's ook om die digitalisering te omarmen, EAI te

37:30 adopteren en zien dat je daar ook veel productiever door kunt worden. Maar ik ben eigenlijk niet zo bevreesd hè. Er zijn natuurlijk dat gaat met met schokken gaan. Dat gaat natuurlijk niet allemaal van een lijn dakje lopen. Maar we gaan ook minder mensen hebben hè. Vandaag kijk naar de zorg bijvoorbeeld. Ja, die die krapte technische profielen, zoveel knelpuntberoepen dat we hebben. We weten ook voor elke 100 mensen die vandaag met pensioen gaan komen er maar 80 binnen. Dus ja, we gaan zelfs die digitalisering nodig hebben om een aantal jobs te kunnen gaan doen. En we zullen natuurlijk dan ook een deel en dat zal gepaard gaan met ook ja herscholingen, resilling, upskilling. En daar moeten we denk ik ook wel een strategie rond hebben. Wat doen we inderdaad met die mensen? Kunnen die andere zaken doen, maar het pure repetitieve. Ik denk ook in de dienstensector zal er wel één en ander serieus gaan veranderen eh wat eh

38:15 AI een aantal jobs overbodig maakt of wat ervoor zorgt dat er gewoon veel meer output is per persoon hè. Dat je eigenlijk gewoon veel sneller tot iets komt. Ehm ja, die projecties zien er niet zo goed uit vandaag in België en daar wil ik nu misschien eventjes op inzoomen omdat we het nu al over sociaal overleg hebben gehad. Daar heb ik dan toch wel het gevoel. Maar nu spreek ik als eh domme burger want ik ik weet er niks van. Het is maar een gevoel gebaseerd op niks. Maar dat we daar in België weer zeer zeer slecht of eh ja, dat ik daar bijna gedwongen cynis naar moet kijken. Puur omdat in deze nogmaals eh vakbonden heel veel over te zeggen, ook heel goed werk, zeker een tijdje terug omdat er zeker wel wat zaken waren die niet zo ideaal waren, maar vandaag leven we wel in een tijd denk ik dat we in de in de marge zijn aan het rommelen. Eh maar dat ook wel tegenhouden. Ehm waarbij dat wel heel moeilijk gaat worden, want hoe snel gaat je grote bedrijven eh mensen mogen ontslaan of et cetera et cetera om ze te

39:02 vervangen door AI gaan we daar ook eigenlijk een soort van model zien van ah ja, we moeten mensen beschermen of we gaan naar andere soort werkweken moeten evolueren wat de mensen niet kunnen volgen en gaan we die productiviteit weten vertalen naar extra output of gaan we die extra output weten vertalen naar meer mensenrechten of werknemersrechten waardoor eigenlijk onze output hetzelfde blijft. Daar heb ik wel schrik van, want ik zie daar wel heel veel heel veel heel veel conservatisme eigenlijk bij de vak van ehm ook heb ik een tijdje terug gezien in de eh kassa van de de lij in Brussel was het. Pas op, dat is heel interessant hè, maar dat is dan weer politiek waarbij dat eigenlijk de automatische kassa's werden belast onder een ander soort belastingssysteem. Maar eigenlijk was het model daar ja, het vervangt de medewerker en dus gaan we daar ook een soort van tax op moeten heffen om dat een klein beetje te recapituleren. Dus je hebt daar een overheidsdruk die heel nieuwsgierig is

39:48 om daar die extra output al direct te gaan belasten en je hebt er eigenlijk een soort van menselijk overlegorgaan dat eigenlijk ook al direct dat wilt capteren. Dus ik hoop dat we erin gaan slagen om die winsten effectief te gaan creëren en dat zal niet worden opgegeten op voorhand. Ik weet niet omdat je er dieper in zit of dat ook leeft of want meestal komt een overheid altijd te laat hè. Dus je we zijn nooit echt schitterend om om een aantal dingen te voorspellen en dat hoeft ook niet hè. Maar we willen dan heel vaak ook wel nieuwe dingen die we zien, kijk naar artificiële intelligentie en zo verder willen we dan beginnen reguleren, hè. Dus in Europa hebben we een AI act, hè, nog voordat we één groot AI bedrijf hebben eigenlijk in Europa hè, in de Verenigde Staten is dat helemaal omgekeerd. Dus we hebben altijd een eigen van we gaan daar vat op bekijken. Overheid moet daar grip op krijgen. Gaat dat beginnen reguleren. Maar dat gaat gewoon weg niet. Dus ja moet dat je moet natuurlijk een

40:34 aantal dingeneleiden, hè. niet al het kan hier geen Far West zijn natuurlijk, maar maar zie het ook wel een stuk als een kans en en zie dan wel waar moet je dan als overheid wel op inzetten. Niet om het da gaan beteugelen te gaan beknotten, maar wel om het te begeleiden bijvoorbeeld op het vlak van eh opleiding. Ik denk dat wij ek dat fundamenteel mis denk ik bij onze cultuur is je studeert af, je bent 18 jaar of je studeert verder 22 23 jaar en het stopt en je doet een beroep hè dat je eigenlijk bij zal spreken met wat variatie en verschillende werkgevers. misschien doet tot uw 65 of later 67 jaar. Maar ja, we zijn eigenlijk wat dat betreft is ook heel weinig mobiliteit in loopbanen en daar zouden we wel naartoe moeten gaan en dat gaan we door EA wel nodig hebben. Dat gaat sowieso komen. Maar die cultuur hebben we te weinig. Denk ook weer met die paritair comité

41:19 hè. Ik kijk maar een klein beetje. Oké het is misschien al wat achterhaald, maar naar nachtarbeid. Hoe moeilijk het dat was om in België een degelijk nachtarbeidssysteem te hebben. Een tikeltje flexibeler was. waardoor dat we die ece boom die volledig maar toch een een opnieuw een zware rol kunnen nemen in ons Europees landschap hebben gemist en eigenlijk hebben moeten afgeven aan Duitsland en Nederland. Ook daar opnieuw waren we eigenlijk weer heel conservatief en hebben we een groeikans gemist en ik zie opnieuw de soortgelijkende mensen terugkomen. Maar is is dat ook bijvoorbeeld iets waarbij dat je ja een stempel kunt drukken om ervoor toch ja te zorgen dat we inderdaad nogmaals meer welvaart wilt maakt het leven voor iedereen beter hè. Dat is alle dat is plus minus de enigste correlatie die echt relevant is als je een hele bevolking naar boven wilt krijgen. Maar ja, ik maar ik ben het eh volledig eens met uw analyse dus eh ja, we moeten het hebben

42:06 over dat we meer welvaar. Dus eh in uw vraag zat eigenlijk al een stukje een stukje het antwoord. Eh maar zorgen eigenlijk dat we systemen hebben die die stukken bij tijdser zijn. Alle vandaar bijvoorbeeld ons arbeidsrecht datert van van begin jaren 70. Ja, de samening ziet er volledig anders uit. Dus ons ons recht zit altijd achter hè. Vandaag zitten we nog in statuten te denken: "Je bent werknemer of je bent zelfstandige." Veel jongeren vandaag willen freelancer zijn en zeggen: "Ja, ik wil zelf mijn ritp wat kunnen leren." Maar dat past niet altijd in een hokje. Het heel debat over de flexiejobs hè, als je ziet vandaag hoe daarover gekeken wordt, ja, dat vreet andere jobs op hè. Dus eerlijk gezegd, ja, wij moeten dat arbeidsrecht bij de tijd brengen. En wat is dan onze rol bijvoorbeeld als FOCA is toch wel ja, dat saadje te planten, hè. Hatken

42:51 daten op applaus on de politiek word dat geadopteerd. Nee, maar dat is wel onze rol een stuk af en toe eens zeggen van kijk ja welke evoluties zien wij, hoe durven wij gaan? En ik vind dat we daar wel als FOCA eh ja, ik probeer daar ook altijd onze mensen echt te stimuleren van wees creatief, denk vooruit, wees vernieuwend, probeer toch zoutjes te planten. En soms lukt dat dan ook, hè. Dus het is soms lang in de woestijn, maar soms ja, haalt de realiteit u toch in en zie je dan toch ergens een versnelling. Hoang hebben wij niet gepleid bijvoorbeeld voor de werkeloos te bewerkende tijd om de langdurig zieken aan te pakken? Ja, het gebeurt nu wellicht wat te laat, maar het gebeurt wel. En ik denk op een bepaald moment gaan we het ook moeten hebben over de automatiindexering en de loonormwet. En zullen we het ook moeten hebben over de statuten en zullen we ons arbeidsrecht moeten aanpassen enz. En daar willen wij

43:37 toch ook wel als voca wat verder kijken dan puur die directe belangen van morgen voor onze ondernemen, maar ook wel die stip op de horizon zetten en ja, mee een stuk dat dat politieke debat, publieke debat voeden. En hè er er zijn al een paar dingen aangehaald eh onderwijs eh de overregulering eh vergunningen die niet worden. Dat zijn nog zo van die zaken die echt de economie en de eh gewoon tegenhouden, remmen en de welvaart dus ook geremd wordt. Ja, ik denk dat we dat we gewoon veel competitiever moeten worden met heel Europa. Eh we we hebben jarenlang eigenlijk geleefd op op een aantal dividenden die vanzelfsprekend waren. Vredesdividend hè, we moesten niks meer investeren in defensie moesten zelfs defensie werd gewoon afgebouwd. Er was peace, er was vrede. De wereld z

44:24 investeren in bedrijven die in defensie was not done hè. Dat is een complete omkeer hè op zes maanden tijd onwaarschijnlijk hè. Ook naar kennisinstellingen. Universiteit waar het noton was dat zijn gewoon een shift die nu bezig is heel snel. Twee zaten we in een wereld die leefde van vrij handel na de val van de Berlijnse muur, globalisering. Alles just in time. Ja, dat is natuurlijk ook vandaag veranderd, hè. Het protectionme teeltwierig, hè. Dat komt heel heel heel sterk op. Eh ja en tot slot hadden we ook een een soort van energiedividend. We waren eigenlijk zeer afhankelijk van dat Russisch gas. Duitsland sloten kerkcentrales, wischauffenas, alles van het volledige afhankelijkheidsrelatie met Nordstream. Het het goedkopa Russische gas dat hier binnengehaald werd. Ja, al die realiteiten zijn eigenlijk op een paar

45:09 jaar tijd onderuitgeslagen en dus moeten we dus nu een nieuw evenwicht gaan vinden en Europa veel competitiever maken. En vandaag maak ik mij wel wat zorgen over eh hoe dat wij met onze Europese Unie omgaan. Eh we hebben een hebben over de lange terbijnd doelstellingen die ik eigeners wel kan onderschrijven en die bedrijven ook wel steunen dat we naar 2050 moeten gaan. Maar de manier waarop de regulering is onwaarschijnlijk versmachtend wat er vandaag op bedrijven losgelaten worden. En dit is is dodelijk hè. Dus het gaat dan niet alleen maar om de de pure kostencompetiviteit, loonkostenergie, maar ook die gigantische regelgeving. Misschien om daar eventjes op Ja. Ja. Eh ja, voilà. Dat gaan hier allemaal binnenkoppers zijn. Maar misschien nog ik ga parahraseren, dus niet volledig

45:54 juist. Maar een statistiek die ik over laatst had gezien en ik vond die wel echt heel interessant was in 1980 plus minus eigenlijk als je de Amerikaanse economie en de Europese economie vergelijkt hè dat bestaat niet echt maar ik bedoel je kunt dan optels maken van de landen ehm dat je eigenlijk h 1-1 had maar vandaag de dag is eigenlijk is de Europese economie nog maar een grootte van 0,75 eh van Amerika. Dus op 40 jaar tijd zijn we wel enorm veel verloren en haal dat nog maar eens in. En zeker met de voortrekkersrol. Eh zeker economisch als je gaat zien hè inderdaad output AI. Eh de impact daarvan op de beurs ben ik ook wel eens benieuwd naar. Gaat Amerika natuurlijk nog wel een stuk sneller gaan. Chineen heeft ons ondertussen al ingehaald. Dus je merkt wel dat we inderdaad daar een dividend misschien niet enkel vrede maar ook eigenlijk gewoon een heel goede positie op een bepaald moment. Heel veel innovatie gehad in het verleden. Kunnen doorpakken. Juiste systemen beetje chance misschien en dat we er heel lang op hebben kunnen teren. Maar we zijn da ook misschien daardoor wel lui geworden.

46:40 Ehm en nu heb ik wel een klein beetje schrik want het is ook wel helder als je niet economisch en of militair gewoon iets kunt. Daarom moet je niet altijd alles toepassen met een slechte mentaliteit. Maar als je er niet staat, dan verliest je wel. En als je wel merkt, hoe meer dat het nog een eh grootmachtigpel is, het geopolitieken is terug een pak interessanter. Op zich wel interessant ook, maar ehm ja, leggen wij inderdaad de juiste accenten om binnen 10, 20, 30 jaar terug daar een heel belangrijke voortrekkersrol te hebben. En als moraliserend Europa dan toch zo graag wilt dat heel de wereld hè wat meer vredelievend wordt, dan kunt je maar beter de grootste zijn, zodat je net eigenlijk de leverage hebt om al andere landen mee te krijgen. En ik vind dat we dat precies hebben verloren. En ik zie daar weinig tenden om dat op te lossen. Dus als Vonka, kunt je ook Europees spelen? Bent je daarmee bezig

47:26 of is het echt wel gewoon, laten we maar Vlaams gewoon voor al ons ding doen en dan zal de rest wel volgen of eh je hebt dat goed aangevoeld. Eh daar is het ook een stuk te doen in Europa hè. Dus de e veel tijd van ons gaat nu ook naar dat Europese bondgenootschappen gaan zoeken hè. We proberen ook te kijken naar de buurenlanden. Vandaag heb ik wel wat twijfels of we er voldoende stell in kunnen slagen om die Europese tanker in de goede richting te doen bewegen. Met 27 lidstaten, met 27 particuliere belangen waar ook allemaal nationale belangen meespelen. Dus ik denk dat we een manier moeten vinden. Hoe kunnen we terug een soort van avantgarde gaan creëren? Een soort van voortrekkers in Europa. En dan zou je misschien wel eens kunnen moeten kijken naar de Beninelux hè, de de founding founders destijds van de Europese gemeenschap eh de EGKS van kolen en Staal dat je er terug ergens een soort van economisch project van maakt. En één van de belangrijke dingen die we kunnen doen, want ik ben er wel

48:11 van overtuigd, we zijn nog altijd een vrij rijk continent. We hebben 450 miljoen vrij goed consumeerde mensen. Groter dan Amerikaen. Er zijn meer Europeanen dan Amerikanen. Als we nu eens al die barrières zouden wegwerken, interne markt, het is al vaak genoemd hè, we hebben eigenlijk de facto, ook al worden ze zo niet benoemd, we hebben ook handelstarieven hè, tussen Europese lidstaten, voor goederen 40%, voor diensten zelfs tot 110%. Dus we hebben Trump niet nodig om dit op te lossen. Tussen de lidstaten zijn er gigantisch tarieven. Er zijn op zich geen tarieven, maar het zijn dan de zogenaamde nontariffaire belemmeringen die je hebt. Dat kan puur gaan over wetgeving, over eh het op de markt brengen van de geneesmiddelen. Moet je in 27 landen apart aanmelden. Waarom geen één grote Europese markt dat kapitaal merkt, talen

48:57 hoe we daarmee omgaan. Dus heel veel voor voorschriften die vandaag eigenlijk een rem zijn op economische groei. En zo laten we dus eigenlijk heel veel liggen. Maar en in Amerika en in China is het wel direct de markt. Ja. Maar als FOCA, hoe organiseert je u? Bestaat er een Europees orgaan? Voca. Europees vocal gaan jullie de leiden. Ja. Of gaan jullie nu Want ja, Brussel is dichtbij, hè? Je komt Brussel is dichtbij. Europa. Dat zijn wij ook. Dus ja, we moeten dus veel meer tijd gaan spenderen in het eh het Europese hart. Ehm ja, er is op zich een wat vergelijkbare organisatie eh Euroshames, Eurochambre eh van Voca. Dat zijn dan de kamers van Kopan die daarin gegroepeerd zijn. Je hebt ook Business Europe en dat is eigenlijk de grote werkgeversorganisatie op Europees niveau. Klinktal direct heel burea direct bureaat. En wat we moeten doen is vooral heel concreet zijn.

49:43 Drie prioriteiten hebben, geen 20 prioriteiten hebben. En dan zo energie energie. Maar ik denk vandaar bijvoorbeeld energie is een belangrijke een stuk in die enmarkt probeer een aantal dingen te doen. Innovatie eh energieinfrastructuur hè. Ik denk eh ook heel belangrijk hier als we in Antwerpen zijn onze haven, onze energie-intensieve bedrijven daar zullen efficienter worden, maar we hebben een energietekort. En als je dan weet dat AI waarschijnlijk 20% van direct correlatie tussen uw energieprijs en de welvaart van een land, hè. Dus absoluut. Energie is de levensader van een economie hè. Geen goedkope eigenlijk laaten ons zeggen competitieve energie. duurzame energie, liefst uiteraard eh en energiezekerheid, bevoorradingszekerheid. Maar ook daar hebben we totaal geen Europees energiysteem. Het is ieder voor zich. Eh uiteindelijk zou je moeten

50:29 zeggen zon, dan moet je in het zuiden van Europa leggen, hè. Waarom moeten we misschien hier alles volleggen met zonnepanelen? Wind, ja, dan kan je wel de Noordzeestuk gebruiken. Een soort van van energie eh zee, een energie eh kust. Eh ja, en wij moeten dan ook zorgen dat we natuurlijk hier eh een stuk nucleair gaan hebben. Ik denk vandaag eh het nucleaire debat is weer terug helemaal daar. Ik denk dat er een groot draagvlak is om die eh nucleaire technologie niet links te laten liggen. Ook te kijken naar eh ja, nieuwe mogelijke vormen van nuclairi, de kleine modulaire reactoren. Daar moeten we in mee zijn en dat zou eigenlijk best Europees bekeken worden. En nu doen we dat allemaal apart, want Belge was best wel sterk qua nucleaire kennis, hè. Nog altijd nog altijd eh ja

51:14 het eh studiecentrum voor voor eh kern die zijn ook lid van Voca inderdaad. [gelach] allemaal allemaal iets van Voca, maar ook ja, nog altijd de huidige uitbaterd ook heel veel technisch expertise hier bij zit. Eh al die al die nucleairire ingenieurs, laat ons daar iets mee doen. Werk daar internationaal samen en zorg vooral dan als dan ook die nieuwe technologie er komt dat we die ook hier ja kunnen vergunnen, dat we een business case hebben. Maar een nucleire heb ik echt nooit gesnapt. Alleé, ik bedoel eh ik snap het wel, het is super eng nucleair afval. Maar we hebben helemaal in het begin van een podcast denk ik vier of 4,5 jaar geleden met Valerie Del Re gesproken. Ik weet niet toen allesins. Ik weet niet momenteel nog maar CEO van Greenpace België en ook daar eigenlijk het debat gehat hè van alleé als ik morgen nu geen CO2 wil het eerste wat je doet met energie is eigenlijk kennen energie. Want er is niks ja properder als het

52:00 puur gaat over die factor natuurlijk dan kenergie. En je merkt inderdaad ja dat het debat natuurlijk nu gedraaid is hè. Een beetje logisch ook hè denk ik. Ehm maar ja die modellaire nuker ja we gaan zien wat dat geeft. Ik heb het gevoel dat we daar wel heel veel investeringen opnieuwer gaan nodig hebben en ik weet niet of het allemaal zo rendabel gaat zijn, maar ik hoop wel dat we dat is geloof in technologie eh natuurlijk. Dat zal niet voor de eerste 10 jaar wellicht zijn, maar wie wie kan het zeggen hè? Misschien krijg je daar op moment kom je daar misschien toch in een versnelling en dan moet je wel een versnelling als het gaat over ontwikkelingen van bijvoorbeeld die kleine nucleaire reactors middelen die zal dat zal technologie zijn die die wel echt uit buitenland kom zeggen maar maar we zouden wel naar consort kunnen gaan hè met een aantal Europese landen hè Canada staat er bijvoorbeeld heel sterk in eh maar goed die nucleaire centrale is er nog niet voor morgen.

52:46 Maar je moet wel zien dat je meespeelt dat je zorgt ook dat je nu al weet waar gaan die kunnen komen. Want eenmaal dat er een business case is en je hebt zo'n centrale die je daarens wil neerzetten, ja, dan komt debat van not in my backyard. Dan komen de vergunningen weer te kijken over en is eigenlijk een beetje een energievisie dat ook een beetje toch een pleidooi voor van Voca van ja, wat gaat die energiemix van de toekomst zijn. Wel on een energievisie voor de komende 15 jaar. Dat zijn wel dingen die we nu moeten proberen toch een stuk vast te leggen. En ook ja, ik denk eh allez zo bedrijven zoals IMac, ik vermoed dat die dan ook aangesloten zijn. Ja. Eh in Leuven die dan ja echt zo core technologie ontwikkelen. En dan in Nederland zijn er ook van die bedrijven eh IMSL die dan eh sorry de S komt eerst. Ah,

53:33 exact. Ehm die dan die machines maken en die worden die vroeger werden die zelfs in grote hopen ook naar China gestuurd enzo. Dat is ook gelimiteerd. Maar dan denk ik ja, er is zoveel kennis eh in België, maar niet die productie. waarschijnlijk omdat dat te duur is enzo. Ehm maar ja, de de globalisering komt ten einde. Dus ja, ik denk dat al die bedrijven samenwerken dat we dan binnen 10 20 jaar misschien wel tot een punt komen dat die productie terug naar hier kan komen. Ja, ik ben ervan overtuigd en en goed of nu IMEC in Leuven ligt een ASML in Eindhoven. Goed, het is het is het is op een op een op een zakdoek groot, hè. Oké. Dat is misschien ook liever nog ASML eh in Limburg of in de campen zien liggen, maar maar ze zijn wel met elkaar

54:19 verbonden. En ik denk dat we meer in die waardeketers moeten denken, hè. Ook wel wat grensoverschijnend gaan kijken van waar kunnen we echte ecosystemen gaan ontwikkelen, waar zijn we goed? En dan kom je ook bij het debat rond strategische autonomie, hè, dat is nu een hot topic. Alleen vroeger noemde dat nationalisme. Nationalisme. En nu is dat wat moeten we zelf nog doen? Maar ik vind dat soms ook een debat als je ziet wat we allemaal verloren hebben. Eh ja, het is vak nu gaan we dat terug aanten. Resoring. Maar nu moeten we strategische autonomie en ik zou dan graag een debat hebben over strategische autonomie op een Europees niveau. Wie doet wat? Hè en dat stelt met defensie. Ik zou je daar tot een aantal afspraken moeten kunnen komen, hè. Wie doet wat? Maar heb je daar impact als Voca zijn? Heb je impact op dat Europees beleid? Op die hetgeen wat je nu allemaal zegt? Ze weten dat dat moet gebeuren. Heeft iemand impact? Het het is inclen, maar

55:07 alleé voor mij komt erop neer ik en en dat is ook iets wat ik intern heel sterk benadrun hele mooie papers maken, hele mooie analyses, maar je wilt ook dingen in beweging krijgen. Dus daarom beperkt aantal prioriteiten. Uw bondgenoten zoeken, hè. Vandaar dat we echt moeten kijken bijvoorbeeld ook naar de Benelux. Ik geloof daar wel in. H is de vierde economie van Europa hè, als je die samentelt hè, naast Duitsland en eh Frankrijk, Italië denk ik hè, dat je dan de belangste hebt. Ja, daar kan je wel iets mee doen. Dus ja, eh de impact is vandaag niet altijd simpel. Het is een kluen, het is eh blijven hameren op diezelfde nagel. Maar het zou wel heel mooi zijn als we daar toch als als Vlaanderen ook een verschil kunnen maken. En daarom vind ik ook belangrijk dat we we zouden eigenlijk een industriële bedrijfsagenda moeten hebben die volledig correspondeert met een politieke agenda. En dan denk ik wel

55:52 dat je vooruitgang kan boeken. Zeker in dit tijdsgewricht waar er toch heel veel onzekerheden zijn. Dus toen ik de op de website van Voca ging kijken en je kijkt bij categorie van eh wat doen we allemaal? Al die categorieën, dat lijkt wel echt een politieke partij hè. Want je hebt overal een mening over, standpunten over. Het gaat over onderwijs, klimaat eh staat erbij, eh ondernemerschap. Ja, het zou bijna een politieke partij kunnen zijn. Dus ik vermoed dat de de link tussen voca en politiek is redelijk één op één qua manier van beleidsvoering, nadenken. Ja. Ehm dat belang is komt er natuurlijk nog bij hè. Je hebt evenementen en opleidingen. Ehm maar ja, sukkelt je niet toevallig

56:39 mogelijk in politiek? Ja, we zijn er Ik denk dat we ik denk dat we ik denk dat we dat was pleidoider straks hè. Maar ja, dat is België. Ja, ik denk dat we ik denk dat we geen politieke partij zijn. Dat zijn we ook niet. We zijn een politiek neutrale organisatie. Eh maar we zijn ook niet Ja, in die zin apolitieken zin. We hebben de politiek nodig, hè. Het is onze vaak belangrijkste gesprekspartner om dingen te veranderen. Wij proberen de politiek te bewegen, te inspireren. Ja, dat doen we. Maar tegelijkertijd zijn we ook wel fundamenteel anders omdat we net en dat is ook één van mijn ambities niet verkozen zijn [gelach] en ook nooit in de plaats van de politiek zullen moeten komen. Maar wat wij het verschil moeten gaan maken is toch dat verhaal van economische groei van vertellen. Meer op lange termijn denken. En ja, vaak wordt er wel eens gezegd ook ja, je bent bezig met met mijn morgen eh lobbypuntje hier

57:25 dat binnenhalen een subsidie hier of daar iets veranderen in wetgeving. Ja, dat zal nog altijd belangrijk blijven die korte termijn belangen behard ging om uw investeringskclimaat te verbeteren. Maar wat ik er graag aan zou willen toevoegen en daar gaan we echt wel een 26 werk van maken, is meer een lange termijnvisie ook op een Vlaamse economie. Waar moeten we naartoe hè, een beetje perspectief geven? Want ik vind dat dat vandaag wel wat ontbreekt. Dat is natuurlijk die lange termijnvisie. Waar gaan we naartoe? En je ziet vandaag ook een stuk dat die regeringen daar wat mee worstelen, hè. Ik denk dat Bartte Wever wel een verhaal heeft. We gaan het land terug op orde zetten. Maar ook in Vlaanderen. Waar wil Vlaanderen naartoe? Wat is de ambitie? Willen we meespelen met de beste? Dat dat die excellentie, dat streven naar excellentie, gewoon de beste willen zijn. Daar moeten we naartoe. En ik denk dat het ook een taak is als Voca, een stuk als think Tank, als als

58:10 organisatie met ondernemers. En ook heel belangrijk en daar wil ik u dan toch misschien wat wat tegenspreken. Het is niet alleen de politiek die het gaat oplossen. Het zijn wij ook die het moeten gaan doen. Soms moet je wel denken van zelfs ondanks de politiek vind ik toch wel dat ondernemers é en andere beweging kunnen zetten. Maar dat vind ik daar is België ook wel dat is ook wel een beetje van onze cultuur. Dat is omdat de politiek we doen wel we doen wel door. Ja, maar ook de burger toeker. Misschien een vraagje over dat laatste omdat je dat nu heel goed zei. Ah, het ontsnapt mij. Eh wat was het laatste wat je zei? Eh korte ja lange termijn dat zij meer de lange termijn visiewerking. Ja. Wat wat ik wel een leuk radicaal idee zou vinden ehm en pas op hè ik gooi het maar in de groep maar om eens een statement hebben. Want ik vind wel ik denk als je de statistiek opzoekt van wie dat er eigenlijk allemaal bereid is om zijn land te sterven. Binnen Europa zijn wij plus minus bij de laagste. Ik denk dat in België ongeveer 16 17% hè

58:57 militaire diensten opnemen om dus te sterven voor het land hè. Bij een oorlog. In Polen bijvoorbeeld zit je daar veel meer in Finland zit je daar veel meer 60 70% et cetera. Dus je ziet dat er een lage bereidheid eigenlijk is om zeg maar ons individualistische comfort op te geven voor het collectief belang. Wat ik interessant zou vinden, maar puur als eh gedachteexperiment en ook wel eens een signaal, maar het gaat natuurlijk nooit gebeuren. Het zou wel interessant zijn dat eh een Vocaisatie of whatever eigenlijk e zegt: "Wij gaan nu in 2026 met alle bedrijven die lid zijn." En liefst doen natuurlijk iedereen daarmee. Het is niet realistisch, maar gewoon eventjes ter gedachte ehm wij nemen dit jaar geen enkele euro subsidie aan. Eigenlijk zou ook een enorme impact hebben op de begroting. Maar ik ben eens benieuwd naar zo van die soort acties waarin dat inderdaad wel iedereen snapt elk onderdeel van de bevolking om het zo te zeggen of of eh groep waarbij dat zo ook

59:42 behoren wel we gaan dus collectief eigenlijk een positieve boycot doen om het zo te zeggen. En dat soort signalen zie ik eigenlijk nergens in de samenleving. Maar ik zou dat wel eens interessant vinden. Maar ja, zoiets gaat natuurlijk nooit gebeuren. Langs de andere kant zou het nu wel echt eens een echt een radicaal cool signaal zijn dat onrealistisch is. Maar wat vinden van zo'n idee? Oh, ik vind altijd toffe ideeën. Maar eh [gelach] of dit of dit nu het beste idee is, dat weet ik ook niet, want de vraag is: doe je dat dan één keer? Doe je dat twee keer? En zet je daarmee iets fundamenteel in beweging, hè? En dat is natuurlijk risic. Je hebt dat gedaan en je ziet geen enkel resultaat. Oké, dan is het dan is het één grote zou niet positief. Maar ja, maar maar wat ik wel denk is eigenlijk vandaag weet je wat ons probleem is een stuk is ehm ik denk dat mensen bereid zijn om eh ja een deel van hun ja belastingen te betalen enzoverder als je een goede

1:00:30 service terugkrijgt. Maar wat het probleem bij ons is één we zijn duur, we betalen veel en de service die we terugkijken is eigenlijk niet goed. In de Scandinavse landen is het ook een hoog overheidsbeslag hè. Daar zit je ook met met dergelijke cijfers zoals in België. Maar de kwaliteit die ervoor teruggeeft is wel top. En en ik denk dat mensen daartoe bereid zijn. Of wel zeggen: "Oké, we doen het een stuk minder hè. We hebben een veel lager overheidsbeslag en het is ook wel wat meer eigen keuzes maken. En wij zitten een beetje gesqueest tussen die twee modellen. Veel betalen, weinig kwaliteit. Ja. Ja, wij zijn daar echt sociaal en daar moeten we daar moeten we denk ik een stuk een keuze in maken. En dan denk ook wel dat je een bevolking hebt die het meer ja aanneemt, hè. Wat is soms de cultuur ook een beetje van ja, we hebben ons de eigen hoe kunnen we er misschien ergens ja tussenuit muizen? Hoe kunnen we toch weer anders doen? Maar heeft te maken omdat er een aantal dingen misschien ook

1:01:15 niet aanvaardbaar zijn dat we zoveel betalen. Eens ik vind ook dat wij als burger veel te weinig verantwoordelijkheid opnemen hè. Vroeger hadden we wel misschien romantiseer ik hè, maar in eh wijken enzo dat we eigenlijk zorgden voor elkaar in zekere mate. Nu is het van ja dat een bepaalde VC2 het maar oplost of de overheid, want ik betaal al zoveel dus eigenlijk alles wat ik nu van vrije tijd of geld over heb, dat spendeer ik aan niemand behalve mezelf. Niet dat we zo egocentrisch zijn geworden. Maar je merkt wel die cultuur van iedereen klaagt wel over de overheid, maar stil is het ook wel ja, maar los het gij het ook maar op. En we zijn een hele individualistische cultuur geworden. Ja, en dat is denk ik fout. En daar moeten wij ons ook toe behoeden ook organisaties zoals wij en anderen van voor elk probleem naar boven te kijken van overheid, los het maar op. Ja, wat kunnen we zelf doen, hè? Maar meer dan ondernemerschap stimuleren, het zelf, het heft in eigen hand nemen, hoe moeilijk dat ook is. Ik ben ervan

1:02:00 overtuigd dat dan de politiek ook wel op een bepaald moment moet volgen. Het is misschien de moeilijke weg, maar ik geloof er wel sterk in. Een stuk die verantwoordelijkheid nemen. Ik eh en dat kan je doen als ondernemer, maar dat kan je ook doen als werknemer in een bedrijf. Je kan ook een ondernemende werknemer zijn. En die cultuur van iedereen die vooruit wil ondernemen, dat moeten we veel meer stimuleren onze Maar ik kan niet zeggen, het is een gevoel, ik weet niet dat het juist is, maar eh ik had het gevoel dat 10 jaar geleden of vi jaar geleden dat de partijen meer gesloten zijn, dogmatisch denken en eh dat er weinig bespreekbaar was. Ik heb nu het gevoel door alle omstandigheden die gebeurd zijn. hebben corona meegemaakt eh de oorlog in met Oekraïne. Ehm we hebben nu eh de de hervorming van hè de stadschuld proberen

1:02:47 eh 10 miljard te vinden. Iedereen beseft plots dat er dingen moeten gebeuren, dat het een noodzaak is. En ik heb het gevoel dat we nu dat er meer bereidheid is om te veranderen in het energievraagstuk, in het al die vraagstukken die op tafel liggen. Misschien ook vergunningen. Ik weet niet dat daar al eh schot in de zaak komt, maar waar vroeger bijvoorbeeld partijen zoals groen eh niet ehm resoneerde met volen, dat dat misschien nu makkelijker gaat, hè. Dat we nu een kantelpunt hebben dat er meer mensen van een breder spectrum samenwerken om die lange termijnvisie uit te spelen. Je bent heel positief. Je bent heel positief. Ik eh ik ik zou het hopen. Soms ben ik toch niet altijd overtuigd dat het bij sommigen echt al doordringt dat het dat het belangrijk is. En nog eens, we doen nu inspanning van 10

1:03:33 miljard. We gaan er nog een paar nodig hebben. H we gaan 9.2 we gaan er nog een paar nodig hebben. En als dan de economische groei nog wat zal tegenvallen, wat ik niet hoop. Ja, da gaan we nog wat meer moeten doen. Dus ja, ik denk toch ja, het is nu in beweging aan het komen. Maar goed, we gaan het wel een tijd moeten volhouden hoor. We zijn hoor. Wij zijn Vlaamse kijk, waar tegen ondernemingen die gevestigd zijn in Vlaanderen hè. Maar er zitten ook veel internationale ondernemingen bij. Maar we zijn ook federaal actief hè. Dus eh voor ons is ja Vlaanderen federaal en Europa ik ben op gelijke voet hè. Dus eh eh domme vraag, maar de V van Voca staat toch voor Vlaams? Vlaams. Ah ja. Oké. Ja. Nee, vannemingen, maar het is niet echt af. Ik kan me inbeelden dat de Franstalige partijen daar trager in zijn in die

1:04:19 er wordt met heel veel interesse naar VOCA gekeken vanuit Franstalig België. Absoluut. Er echt een wind is. Eh is een wind is met de nieuwe coalitie. Eh wij werken bijvoorbeeld heel veel samen ook met onze Waalse tegenlanger. Act voor Wallonia hè. Dus eh zeg de foca van Walloni. Trouwens wat zij gaan doen is nu hetgeen wat wij al 20 jaar geleden hebben gedaan ook een alliantie vormen met de kamers van Koopandel Imaloni samen met dan act. En ja, gevoelt daar is wel een nieuwe dynamiek. Wij wij wij doen ook heel wat dingen samen. En ik moet zeggen eh toen ik eh PEO van Voca werd, da was heel veel interesse van de Franstalige media ook interviews eh dat kwam vanzelf en die willen weten: "Ja, Voca eh wat doen jullie en hoe kijken jullie naar de zaak?" En eh dus ja, ik vind dat er wel tussen Vlaanderen en Woloni wel wat openheid is en ik vind ook ja, sterke

1:05:04 regionale werkgeversorganisaties dat die statu de motor moeten zijn van die verandering. En wat er nu zich vandaag in Wallon afspeelt, ja, dat is ook al een kleine revolutie hè, daar dat je met twee partijen een regering kan vormen. Ja, die toch vrij eh stevig centrumrecht is. Waar één bepaalde politieke partij die jarenlang Walloni heeft gedomineerd. Dus eh ik denk dat op daar ook een kantonpunt is er iets is iets eh aan het bewegen. Iets aan het bewegen ook. Ja, absoluut. Ehm zeker blijft onze belangste handelspartner nog altijd welon dus eh ja, het zou wel zijn hè. Eh ja, ja. De belangste export. Inderdaad. Ehm nee, goed. Ja, we zijn inderdaad een klein beetje richting einde. Ehm dus ehm ik ben aan het denken of dat ik een finale vraag heb. Ja, ik heb op zich nog een klein beetje een vraag over Europa, maar het is weer een vooringenommen vraag waarbij het wi een binnenkoper is. Maar nee nee. Hebben hebben we ook nog kritische vragen vervolken?

1:05:50 Zijn dat heel vriendelijk zijn. vragen. laat ze maar komen. Maar eh nee, ja, puur eigenlijk over inderdaad Europese en ook daar als we dan kijken naar België en ehm Vlaanderen die daar rekening niet op orde heeft en wie dan ook probeert voornamelijk eigenlijk door subsidies dat probleem op te lossen, is Europa dat in het grote. Eh als ik nu een klein beetje kijk eh de fondsen die we hebben en ook denk ik eh het eh ho noem het nu weer COVID recovery plan of ik weet niet hoe dat eh exact noemt. En we hebben daar ook die horizon funds en er gaat toch wel heel veel geld weer alle richtingen uit. Ik denk ook toen dat we problemen hadden met onze industrie. Ik denk niet dat er iets of veel is gewijzigd aan de wetgeving opnieuw, maar opnieuw weer een heel groot fonds is gecreëerd om dat eigenlijk allemaal te gaan stimuleren. Ja, zitten we daar ook met een soort van ja, exact dezelfde problematiek.

1:06:37 Het probleem is dan ja, dan gaat je op nog grotere schaal toch echt wel de de economie het weer heel moeilijk maken ook met de consorti dan altijd moeten gecreëerd worden. De extreme gelden die daar ook eigenlijk alle verschillende richtingen op gaan. En eigenlijk de Europese boekhouder die zeker waarschijnlijk wel streng zal zijn. Maar hoe moet ik het zeggen, ik weet niet of het de steekproef eh voldoende is om eigenlijk alle fraudde sorry eruit te krijgen. Ik weet niet. Hmm. Ja, het is het is een open vraag waarat je ja komt waarschijnlijk een aantal dossiers in aanraking waarat je kijkt naar onze Europese boekhouding als het dan aankomt op eigenlijk innovatiesid. Misschien zeggen. Ja, nu dat innovatiesidies van Europa is is pianuts hè. Pinut hè. D is van die totale Europese begroting. Trouwens we hebben niet zo een immens grote Europese begroting. Nu ik ben ook hè tegen Europese belastingen enz. Verder maar je

1:07:22 ziet wel discussies zijn nu bezig over het een meerjarig zevenjarig meerjarig financieel kader. 1/3 vandaag gaat naar landbouw van het Europees budget. 1/3 gaat naar cohesiefondsen hè. Zorgen dat eigenlijk minder ontwikkelde eh lidstaten mee kunnen, hè met de beter ontwikkelen. En dan heb je nog ongeveer een derde voor ja bijvoorbeeld innovatie eh ander beleid, stimuleren beleid. Eh dat gaat nu een beetje veranderen. Ik denk dat ongeveer de helft zal in de volgende periode eh cohesie zijn en landbouw. Maar dat is wel nog altijd de helft van het Europese budget, hè. Dus eigenlijk het idee van Europa is een geldpot ook voor innovatie is eigenlijk relatief beperkt. Ik vind wel dat ehm ja, we veel meer dat excellentieprincipe moeten nastreven. Het COVID eh recovery fonds was eigenlijk de fout dat het eigenlijk een soort van landenverdeling werd,

1:08:08 hè. Werd een een ik denk 750 miljard kreeg gigantisch veel. Ik denk eh Italië kreeg meer dan 200 miljard. Hè, wij kregen dan wat was het eh een eh ja, een vier vijf hebben dan wat minder gekregen omdat onze economie blijkbaar teveel groeide. Maar de vraag is wat hebben we daar nu mee gedaan? Ja. Ja. Hoe hebben we dat verdeeld? Één, we hebben dat verdeeld onder de federale overheid en de regio's. En wat hebben wij er in Vlaanderen mee gedaan? Als je nu zegt kies één tw drie grote projecten waar je het verschil kunt maken. Waar je massaal een stuk geld injecteert in projecten waar je het verschil mee kunt maken. Nee, we hebben het politiek we hebben het politiek verdeeld onder de politieke partijen. We hebben de renovatie gedaan van het eh Brusselus Justitiepaleis zeer evel. We hebben fietspaden aangelegd. We hebben alle zaken gedaan. Maar hebben het nu echt voor de grote transformaties

1:08:53 gebruikt. Nee. Dus eigenlijk als je daarop terugkijkt toch wel een gemiste kans. En ik denk niet snel dat je terug naar zo'n fonds gaat gaan. Daar is nog weinig aan Europa. Eh maar bijvoorbeeld als je bijvoorbeeld ziet in de industrie hoeveel middelen dat er opgehaald worden voor het bedrijf die CO2 rechten moeten aankopen bij Europa. Dat gaat over miljarden. Wel als we ook al die middelen nu eens terug zouden laten vloegen naar de bedrijven om dan ja in te zetten op innovatie, op duurzaamheid enzovoverder, ja dan konden we zoveel verder staan. Dus er blijft heel veel hangen. Het is heel herverdelend dat het allemaal werkt. H en ik zou ja Europa mag wel perfect wel wat meer eh gaan gaan rond innovatie en dan vooral zorgen dat de dingen die geen geld kosten hè dan hebben het weer over die interne markt zien dat dat functioneert dat je kapitaalmarkt wat vandaag een

1:09:38 probleem is voor ondernemerschap om te scalen hè dat je niet die Europese kapitaalmarkten hebt en dat je eigenlijk naar de Verenigde Staten moet gaan voor de grote tickets. H en dat is wel een een gemis interessant. Misschien nog jaag. Ja, maar ik wil eigenlijk nog 2 seconden in pieken maar we moeten nu bijna laten gaan. Dus ik zal heel snel zijn. Maar die cohesiefondsen had ik nog niet echt van gehoord. Kunt je daar een tikeltje meer over vertellen? Dan kan ik mij daar eens wel in verdiepen. Maar ik vind het wel interessant. Ik snap het concept hè. Maar eh het Ja, dus je hebt natuurlijk eh veel hè je moet bij de Europese club horen. Je moet een aantal eh regels naleven. Je moet eh zorgen dat je dat in uw eigen wetgeving adopteert. Maar dan heb je natuurlijk een aantal heb je eigenlijk ook een soort van solidariteitsprincipes alss we dat kennen tussen ja, de transfers tussen Vlaanderen, Wallonië. Ja. heb je eigenlijk ook een stuk Europees hè, om lidstaten op een op een hoger niveau mee te krijgen. En dan mag dan geïnvesteerd worden in infrastructuur. Ja, dat gaat aan de infrastructuur en

1:10:25 vaak de borden die je vaak ziet in Oost-Europa ook met steun van de Europese gemeenschap, de Europese Commissie eh dat kan gaan in infrastructuur, dat kan gaan in energie-infrastructuur, dat kan gaan in eh een bepaalde publieke infrastructuur die in investeerd wordt. Ehm ja, dat doet dat doet Europa ook is stevig. Het is stevig. Ja. Ja. Eh ik zeg niet dat het vandaag of morgen kan afgeschaft worden, maar Nee, maar misschien is het ook goed. Maar ik ik heb ik heb er weinig kennis over. Het is daarom eh interessant. Ja, sorry. Ja. Ja. Ja. Dus ehm hoe het mandaat dat je nu hebt, is dat voor 5 jaar ofzo of is er iets met er verkiezingen of? Wel we hebben eigenlijk niet meteen een traditie om daar een echte stop op te zetten. Eh ik denk dat ik vooral het lijkt maar eh goed ik ben 45 jaar dus ik denk dat ik dit wel enige tijd wil doen hè om ook een aantal steentjes eh te

1:11:10 gaan eh veranderen te verleggen. H dus als je nu zou kijken tussen vandaag en eh binnen vi jaar ja eh op welke dingen heb je dan denk je impact te hebben en welke dingen hoop je dan tegen die tijd te verander veranderd te hebben of in de goede richting hebben gestuurd? Wel, ik hoop dat we heel wat van de analyses die we al jaren maken dat we toch zien van oké die worden nu eindelijk eens opgepikt door beleid. En en in die zin vind ik het wel heel in een heel interessante periode waarin ik nu begin. Er is heel veel aan bewegen. Ja, je voelt dat aan. Eh ik heb erover gesproken, geopolitiek enz. Verder defensie is iets nieuws, maar ook ja, competitiviteit. Het staat hoog op de agenda. Dus ik denk ik hoop en daar reken ik hoop dat we een aantal dingen kunnen versnellen. Dat we ook zeggen van ja, we zijn nu al zo lang hè eh ja dezelfde boodschappen aan het geven

1:11:56 kunnen we ook een aantal dingen in beweging zetten. Dus ik ben nogal heel resultaatsgericht, resultaatsgedreven. Dus ik hoop dat FCA kan inspireren. Ik hoop ook dat we veel meer mensen kunnen gaan overtuigen van onze verhalen. Niet dat wij dus een politieke partij zijn die stemmen moet halen morgen, maar wel het idee waarvoor we staan wil ik eigenlijk wel sterker doen leven. Omdat u gaat ook een stolking moeten me om dit verhaal teen als wij alleen maar ondernemers overtuigen en gaan preken voor raden van bestuur en voor ondernemers z ik ook wel een leuke hervorming. Exact. Exact. En als je dan ziet van oké ondernemigen die het er goed hebben die kunnen groeien. Ja, dat is eigenlijk ook goed voor de koopkracht van de mensen hè. Waar het dan vaak over gaat hè. Altijd de koopkracht van de mensen. Ja, hoe wordt die verdiend? Ja, niet door de

1:12:41 staat hè, door competitieve bedrijven die hier investeren en dat verhaal meer gaan brengen. En dan denk ik ook wel Europees als we er daarin slagen als misschien kleine organisatie in dat Europese radenwerk, maar toch een aantal welgekozen prioriteiten. Dat samen met een aantal gelijkgeziinde lidstaten. Dat zou wel heel mooi zijn dat we eigenlijk binnen deze en vif jaar er gewoon sterker uitkomen. Zijn we er dan al volledig door? Nee, ik denk dat we eigenlijk 10 jaar nodig hebben om om echt terug ja, dit op orde te zetten, het land op orde te zetten, maar tegelijkertijd ook hopelijk een nieuwe bin te doen waai in Europa. Dat is toch ook wel een beetje de droom eh waar ik voor sta en dat we vooral hier de dingen die we zelf kunnen doen ook meer dat dat initiatief, dat ondernemerschap niet altijd kijken naar een overheid, maar zelf het heft in eigen handen nemen als ondernemers, als

1:13:28 bevolking. Dat is eh mijn wens, droom, dat is een mooie ambitie. Ja. Ja, dat is eh een mooie slagszin. Ik denk eh dat we eh u daarmee ook eh laten gaan en eh verlossen van deze stoel. Dankj welel voor uw tijd. Eh is een klein beetje overtijd, maar eh maar toch bedankt. Ja, het was heel interessant. Nogmaals dank om tot hier te komen. Ik wens ook enorm veel succes de komende jaren met de effectieve missie doorgeduwd te krijgen. Ik denk relevant. Eh nogmaals welvaart is toch niet eh overbodig. Ehm dus dank wel en nog een eh prettige avond zou ik zeggen. Heel graag gedaan en nog veel succes met de podcast. Dank wel.