00:00 Ik vind dat de VRT alleen maar de VTM eh achterna loopt en behaaglijke dingen brengt teveel sensatie te weinig Ja je hebt een plicht vind ik met subsidies als overheids zender staat ook in een beheersovereenkomst om uiteraard in een veranderende wereld niet makkelijk om jongeren te bereiken maar aan het hoogste kwaliteitsvolle informatieplicht te doen en een referentiekader te meegeven over je publiek daar hoort ook en ik wil niet elitair overkomen daar hoort ook kunst en cultuur bij als je dan een aantal instellingen hebt tientallen in Vlaanderen die wereldtop zijn breng dat toch alsjeblieft op je zender praat met elkaar vertrouwen en dialoog bereid zijn om er kennis van te nemen is geen doel Dat is een middel dat we op die manier meer duidelijkheid

00:46 kunnen geven dat veel meer moeten pakken maar als het niet lukt hebben we toch tenminste iets geleerd dat ons geluk niet afhankelijk is proberen gelukkig te zijn zelf een beetje meer mekaars psychiater mogen zijn Welke fouten zijn daar gemaakt wat kunnen daaruit leren ik ben daarvoor welkom bij een nieuwe aflevering van discour met de boys We z hier vandaag met Jan Raas en dat is algemeen directeur van opera ballet Vlaanderen welkom en ex eh algemeen directeur ook van eh Koninklijke Wat was het daar concertgebouw eh orkest in Amsterdam en dat hebt je lang gedaan hè Dat heb ik 12 jaar gedaan en eh die spelen veel concert nu sinds 2020 oper Ja begin 20 hebben ze mij gevraagd om operaballet Vlaanderen en Wi wacht voordat we daarop in gaan eerst

01:32 even een dingetje met de whiskey met de whisky absoluut op de vrijdag Ja inderdaad goe weekend Dit is leuker dan de afspraak hè Daar geef ze enkel water ehm ja sorry eh wat is nee dus Amsterdam Ik heb daar eh 12 jaar gewerkt en gewoond Ja Zn fenomenaal goed orkest en wij waren ook 13 van het jaar speelden wij in buitenland dus ik heb ook heel veel Gere dat is ook natuurlijk eh een leuke Perk Of The Job hè Ja ja totdat je dat ook dan toch beu wordt Ja en als je het nu vergelijkt qua inhoud Job takenpakket Eh ma dat was plat eh takenpakket ehm dat is wel heel verschillend eigenlijk en daar was ik ook wel aan toe hè want ik eh ja 12 jaar

02:19 Ik heb eigenlijk drie orkesten voorbij eh dikke 20 jaar gereorganiseerd en geleid Ja en het concertgebouw orkest Amsterdam was het derde dat was vooral een kwestie van innoveren en verjongen maar als je drie orkesten hebt gereorganiseerd en geleid hè Dat waren de filharmonie van Vlaanderen dat is nu aso daarna Rotterdam filharmonisch hm hm en het gerg festival allebei in Rotterdam tegelijkertijd geleid en dan Amsterdam dan werd dat wel steeds een hoger niveau dus dat geeft ook wel meer eh uitdagingen meer publiek en meer reizen en meer voldoening maar natuurlijk een orkest de methodes om dat

03:05 te leiden blijven wel ongeveer dezelfde dus ik had dej vus en ik werd het beu Ja dat zit waarschijnlijk in mijn karakter dus als je vooraf teveel weet of je weet het dan misschien voor anderen te goed is tijd om te vertrekken Ja je ziet ook dat een aantal directeurs of het nu CEO zijn of artistiek leiders wel wat ja problemen krijgen omdat ze ergens te lang zit ik denk zelfs bij beursgenoteerde bedrijv Ja ja ze climen de stoel soms wel hè Ja en dan denk ik dat het wijs is om op tijd zelf te zien wat waar heb ik nieuwe energie voor Waar ben ik Alert voor jezelf heruitvinden en in Amsterdam was er gewoon tijd ofwel ga je dan tot je pensioen verder hm want ik ben nu eigenlijk net 65 ja

03:51 zeg niet zeg dank u Maar dus eh ik denk dat het heel belangrijk is om eh om fres te staan zeker als je met heel veel verschill de mensen werkt dus ik was toen aan iets anders en ik heb toen gesprongen ik wou eigenlijk een sabattical nemen Ja maar dat is amper gelukt Ik had wat interviews gegeven in Nederland en in België Dat was een Financieel Dagblad denk ik in Nederland en NRC En hier was het de tijd en h en ik zeg van ik stop h met het is goed geweest Ik wil fris blijven Ik Wil mezelf nog eens eh scherp stellen en er waren een aantal aan aanbiedingen in België maar ook in Zwitserland en in Azië maar ik wou ook dichter bij mijn familie en mijn dochters Ik heb drie

04:37 dochters ik wou er dichterbij zijn en dan kwamen er heel onverwachte aanbiedingen hm en dat die je niet kon laten liggen en dat spout of mij Life Ik ik ik ik eh ik heb eigenlijk nooit mijn carrière gepland Ja ik geloof daar ook niet in en dan ja dan kwamen ze bij operaballet Vlaanderen hebben ze mij eigenlijk gebeld voor ik weg was in Amsterdam of ik niet eh eerst crisismanagement kon doen h dat is een lang verhaal geworden Kan ik straks wanneer jullie dat boeiend vinden wel over vertellen maar ik kwam eigenlijk terug thuis hè terug naar belgiën en want ik was als kind al met mijn ouders meegenomen naar heel veel voorstellingen van toen de Vlaamse opera hmm maar ook naar ballet en een musea en n concerten

05:23 heel veel geluk gehad met mijn ouders en mijn opvoeding maar ik heb altijd gepleit in Al mijn functies de voorbije 30 jaar dat ik eh ik geloof erg in de ontmoeting van verschillende kunstdisciplines en bij opera komt natuurlijk alles samen Ik heb ook veel met beeldende kunst altijd gehad op een haar na was ik misschien beeldend kunstenaar geweest of geworden levenspad in dat sabbatjaar kunnen eh ontstaan beetje lat in mijn leeftijd ik ben eigenlijk professioneel musicus geweest h ik ben muzikant geweest maar dus ja hier heb ik heb ik nu te maken met Er is een ballet dus dansers met zangers in het koor met een orkest met een kinderkoor met solisten

06:08 op de scen Hm dat zijn dan solisten zangers ook acteurs figuranten dus eh en die eigenlijk meer en meer interdisciplinair laten samenwerken Ja en dan krijg je een meerwaarde en dat blijkt nu ook heel veel publiek te trekken en ook jonger publiek dus eh Ik geloof in moeting en die ont koker van de kunsten ja ja ja en dat is eigenlijk denk ik in alle mogelijke beroepen of ehm ehm wetenschaps vormen van toepassingen vaak als je verschillende studiegebieden of gewoon expertisegebieden laat ontmoeten ontstaat er weer iets nieuws dat anders is en ehm beter en slechter op andere niveaus en maar het is toch weer eens iets anders andere codes andere opleidingen je ziet hebben een

06:54 muzic of een danser die hebben van jongen Daan heel lang alleen les gehad solist is dan moet je die later samenspelen dat is al een uitdaging Ja maar het komt ook allemaal wel zo van dezelfde source hè Het komt allemaal van de emotie van binnen daar start het hè en alle disciplines en dan is het inderdaad Oké hoe word het geuit en dan is het inderdaad bij Dans Dans enzo maar deor zit het wel Zelfde en daarmee dat je zo die ja die die baseline daar zit je allemaal op dezelfde lijn hè dus dat is wel cool en dan Ja ik snap wat dat je bedoelt en veel nationaliteiten in ons geval dat was in Amsterdam ook hè daar zaten z 26 nationaliteiten hm hm op podium op 20 cm van elkaar Ja dag in dag uit vliegtuig in uit hotel Ja en die zet

07:40 het toch soms anders in het leven hè zo een aparte s en dat is eigenlijk nu in de opera even multicultureel h en misschien eh daarop inpikken opera ballet Vlaanderen voor wie dat het niet kent de organisatie een klein beetje schetsen h los van het inhoudelijke natuurlijk nee graag ehm operaballet vlaander is de grootste kunstinstelling van Vlaanderen en stelt de meeste artiesten van het hele land België te werk hm eh wat is het verschil bijvoorbeeld met de muntschouwburg dat is de Nationale Opera in Brussel die hebben geen ballet meer hè dus we hebben dat nog wel dus eh Wij hebben dus een opera en ballet en Vonk is een derde peiler we hebben dus drie pijlers opera ballet en Vonk opera spreekt voor

08:27 zichzelf dus zo de meeste luisteraars wou kennen dus dat is 400 jaar operamuziek geschiedenis en vanaf de lat Renaissance tot nu Er worden nog opera's geschreven waar ja een orkest en koor en solisten en dans bij betrokken kunnen worden ballet bestaat ook al Zolang dat eh mens bestaat en dat is dan ook in verschillende stijlen gebeurd de laatste honderden jaren hè Dat is niet alleen klassiek ballet in ons geval Wij voeren ook endar se dans uit of wij her creëren werk van beroemde Belgische choreografen wi hebben ook gast choreografen en Vonk is die derde piler en Vonk zegt het zelfde een soort vlam een vuur een Vonk om Jong Talent eh kansen te geven en ook

09:14 zelfs mensen te initiëren educatie participatie omdat we ook streven naar een zo groot mogelijke inclusie want dat is meer dan ooit nodig en en die opleidingen of of dat je nu spreekt is dat dan in die disciplines eh opera ballet of ook of is het breder dan dat eh nee eh wij Leiden niet op hè Wij geven kansen om of ja ja om te volgen of Backstage te gaan of repetities bij te wonen of Jong Talent een kans te geven om inderdaad stagiair te zijn bij ons of eh of eh zeg maar eenvoudige rollen aan mee te zingen de kloof tussen opleiding conservatorium en de big stage te overbruggen

09:59 maar dus operaballet Vlaanderen is een grote instelling en ook een gevolg van fusies Eind jaren 0 heeft Patrick dewal Als jullie dan nog iets zegt hij was toen een liberale minister van cultuur later is hij nog minister-president van de Vlaamse regering worden schandalig dat we dat niet weten ja ja de nieuwe die jonge Vlaamse minister van cultuur die heeft toen een heel sterke visie geopperd Ik vind dat É van de sterkste minister van van cultuur die ik zelf hooit heb meegemaakt Die heeft zich eerst 100 dagen opgesloten en dan kwam die buiten met een visie die ehm voor kwaliteit ging en ook voor creatie niet alleen herhalen wat er al honderden jaren gebeurt maar ook om de Innovatie toe te laten dan zit je die

10:45 golven van dat beleid vandaag de dag nog of is dat ja dat is zeker eh verder eh kunnen blijven voortvloeien ja ja maar wat heeft die gedaan die heeft de opera van Gent en de opera van Antwerpen gevion erd lijkt me geen gemakkelijke klus dat was toen hard en heeft zowel de twee orkesten met elke stat dus een autonome Fez twee was de orkest en de koren ontslagen en iedereen moest terug examen doen voor één koor één orkest voor die ene instelling Ja en dat was sociaal natuurlijk hard maar er is een zeer goed orkest en koor uitgekomen ja ja ja ja jae nu ondertussen zijn al die mensen op pensioen aan het gaan maar dat was een heel jong orkest en nu zijn we eigenlijk terug aan het verjongen omdat die

11:30 leeftijds differentiatie toen niet zo groot was dat is dus al één fusie stuk is geweest ehm dan een tiental jaar geleden misschien iets meer al Ja dat is lekker ehm Je had het wereldberoemde Koninklijk Ballet van Vlaanderen en dat is een dikke 10 jaar geleden eh op vraag van denk ik mevrouw schou vliegen en Sven gats de vorige vorige h minister van cultuur eh gefusioneerd eigenlijk ik zeg maar geforceerd binnengedragen maar dat maakt dat wij ook eh in Antwerpen op het eilandje waar onze ballet studio's en kantoren zijn

12:17 van het ballet onze derde stat Dus wij hebben een zaal in Gent Ja oude operagebouw 1840 É van de mooiste operagebouwen van Europa hm hm geweest moet precies ook zeg opera van Antwerpen dat is ongeveer 1907 en dan het eilandje ballet h waar ook af en toe het Antwerp Symfonie orchestro repeteert dat is gebouwd denk ik in de jaren 0 80 en dan hebben wij ook nog in Zeelen een atelier een kleine fabriek bij wijze van spreken Waar wij Alde decors maken eh kostuums stockeren dus dat is onze onze bouwbedrijven Ja dus dat gaat over vier vesen we hebben ook nog tientallen Containers in

13:03 Nederland gestockeerd geklimatiseerde opslag van kleden en decors want soms hernemen wij klinkt mij duur hoe dat je dat uitspraak hoe dat je dat stockert moeten onder bepaalde ehm vochtigheids toestanden stuker worden zeker de k en je kunt dat ook bij ons komen huren hè dus h buitenlandse opera of ballet gezelschappen die komen huren of kopen hè Hm dus om maar te zeggen wej hebben 140 technici in dienst is pittig ehm er zijn mensen natuurlijk eh bezig in de eerste plaats de zangers in het koor de balletdansers en dan eh het orkest hm hm maar daar rond zit natuurlijk dan heel

13:49 veel techniek om al die voorstellingen soms twee op een dag of op verschillende plekken het ballet gaat ook op tournee ook naar het buitenland en je hebt natuurlijk dan naast al die techniek veel logistiek nodig want wij spelen al die voorstellingen in Twee Steden of in andere steden we hebben natuurlijk een financiële afdeling een marketingafdeling een salesafdeling hospitality Het gaat over duizenden freelance contracten boven op die 450 vaste medewerkers dus dat is best multidisciplinair en ik vind dat heel fijn omdat het heel veel kanten is we onderbreken deze af voor een nog nooit geziene mededeling een advertentie Ik weet het we doen het nooit Maar bij deze graag je luisteren Woe we hebben

14:35 eindelijk na vier jaar en al onze gesprekken een boek geschreven en dus onze lessen gebundeld in de dialoog Paradox eh iedereen spreekt roept en pleit zelfs voor dialoog maar eigenlijk doen we het niet echt niet meer D is gewoon een stopwoord geworden Laten we die sensatie overstijgen en teruggaan naar echte gesprekken Ja en het komt neer op eigenlijk drie eenvoudige zaken dat is één De bereidheid tot een dialoog twee dat dialoog op een degelijke manier voeren en als we die twee zaken gewoon al doen en komen gewoon vooruit als samenleving de dialoog Paradox overal te koop en overal verkrijgbaar War overal het zou wel zijn top gen niet ervan misschien eh vraagje hoe ehm hoe populair is zeg maar de klassieke kunst onder de Vlaming Met andere woorden ehm ja volgens mij had ik iets gelezen of had het er juist net gezegd hè dat er eh meer dan ooit of zoiets eh kwamen maar

15:21 wat betekent dat Hoeveel is dat ehm Dat ziet per seizoen nu hè Want het gaat echt wel beter dan een paar jaar geleden dat was Corona dus ja e Het is gemakkelijk hè Nee ik vergelijk ik zeg maar 18 19 één maand na mijn start brak Corona uit dat was mijn eerste beslissing die ik echt crisismanager te doen ja dat dat voor en nadeel Ja maar we vergelijken met 19 en Maar we zien ook wel 22 23 tot nu toch dat sabbat jaar kunnen pakken Ja dat weet ik zo nog niet Ik heb wel in stilte kunnen reorganiseren dat waarschijnlijk nee nee nee nee Er zijn geen collectieve ontslagen gev maar ik

16:07 zal strak ma is individueel hè complex Het gaat over mensen hè dus kan ik straks iets over zeggen maar ehm wat gaat er beter door onze programmering h die ook gebeurt door artistiek directeur Jan van den ouen heel begaafde man met een internationaal referentiekader die ook in buitenland heeft gewerkt Hmm die ook een netwerk heeft van mensen die jij kan uitnodigen om bij ons te komen regisseren dirigeren choreograferen ehm en wij samen geloven in die interdisciplinariteit in het belang van inclusie maar ook in het belang van een programmering die relevant is Ja Wat bedoel ik daarmee niet

16:54 alleen beroemde titels herhalen hm hm of behagen Ja het gaat over ja kunst mag spannend zijn moet misschien geregeld spannend zijn dat mag een hoek af zijn dat mag nadenken uitlokken dan mag reflectie dus genereren eh dat kan discussie uitlokken je moet er niet van houden ehm maar gaan altijd wel uit van wat wij dan ik zeg maar goede partituur vinden goede muziek of goede choreografieën maar er is met al die beroemde werken oud of nieuw altijd wel eh een verhaal met te vertellen dat ook actueel is veel van die verhalen uit de opera of ballet of eh eender wat w brengen wat over belangrijke narratieven

17:40 die ons al eeuwen bezighouden maar zien we daar dan ook echt effectief meer mensen naartoe komen of wat Wat is Wij stellen vast ook die toch wel ja ik zeg progressieve programmering en soms provocerend relevant eh dat er veel meer jonge mensen komen in en ook diverser breed dus niet altijd dezelfde maar dus die dans trekt ander publiek dan opera maar wij hebben ook gekozen voor af en toe paar keer per seizoen hybride voorstellingen te doen betekent niet opera in de klassieke zien of wat mensen die er verder vanaf staan daarbij kunnen bedenken maar dat wij ook eh ballet integreren in de opera h hm alin Platel wereldberoemde Belg heeft onlangs Ombra

18:28 gedaan en dat betrekken wij Berline de bruiken Decor fantastische beeld houer hm hm alleen Platel die eh op een heel andere manier niet directief niet autoritair omgaat met zangers en dansers heeft ons koor ook Laten zingen eh sorry ons koor laten bewegen ja en heeft ons ballet Laten zingen dus iedereen had uit zijnn comfortzone om een modebar te gebruiken waardoor iedereen uit routine gaat en die Ik denk dat ons publiek voelt dat we niet op Safe spelen en dat het spannend is en dat mensen op puntje van hun stoel zitten ook op de zijn dat het gevaarlijk is maar misschien ja dat trekt heel ander publiek aan dat betekent tot slot Nee dat de helft van

19:14 ons publiek Ja in 2023 en dat zet zich verder nog nooit was geweest Dat is heel veel de helft gemiddeld elke Hoel dan van Wat is tussen de 160.000 en 200.000 per jaar live in de zal Ja los van onze social media is veel eigenlijk eh als Schenkel in Vlaanderen Ja je sprak daarnet ook van hè verjonging van het orkest zie je daar ook uitdaging want ik kan mij inbeelden bij bij die twee disciplines dat daar nu niet de grootste populariteit al heerst onder het jong publiek of is dat totaal geen uitdaging vacatures bedoel je om te komen blisteren of om mensen te vinden nee nee om effectief mensen te vinden hè Ja voor sommige instrumenten is het ja iets minder makkelijk ja ja ja ja Maar ehm We hebben altijd veel kandidaten Oké die

20:01 heeft ook te maken met profiel van het huis hè dat we durven dingen doen jonge artiesten nemen daar graag deel aan ja maar natuurlijk Vander is maar zoveel hè had eergisteren audities voor ballet Ik moet even drinken Oh doe maar dat is een fout glas Ik wou het ook zeg smeert beter we hadden twee vacatures voor ballet jullie mogen raden Hoeveel kandidaten er ja w pallet is nog iets anders hè Ja klopt Oké ik zal echt gewoon open kaal echt breed ingezet meter zijn dat je kunt schokken anders internationaal hè Oké internationaal dat verander gr nee heel de wereld mag bij ons Audition 100

20:48 zeg gewoon niets 10.000 1400 Oké ik zeg maar voor voor een plek bij de violen hè daar hebben we meer van nodig of of fluit of zo is dat direct 100 of 200 kan nee en wat zijn de specifieke inst de moeilijkste of alleen omd we dan ook af en toe een examen moeten terug doen omdat we niet te geschikt te vinden dat gebeurt ook hè een soort strengheid maakt ook dat je de kwaliteit verbeteren Tuurlijk wel welke zijn dat horen horen is eh toch wel zeldzamer is dat Is dat moeilijk dat is een heel moeilijk instrument kwetsbaar instrument is dat bespeelbaar of is dat gewoon dat is een soort a koper blaasinstrument hè je een trompet Kennen jullie allemaal wel en een horen is dat ook maar je hebt twee

21:34 soorten kopers als ik de technisch wordt moet het zeggen nee nee doe maar do maar je hebt scherp koper zoals De Trompet en de trombone hm hm Dat is een heel lange cilindrische buis die op het einde opengaat in een Paviljoen Ja je hebt zacht koper zoals de bugel Dat is een soort trompet maar die vanaf het begin konisch opengaat die wordt ook meer in de jaz gebruikt of een Hoorn ook een heel lange buis maar die gaat veel geleidelijker konisch open Wat maakt dat die zachter is ehm maar op een Hoorn bijvoorbeeld dus een extreem lange buis en daar kun je heel veel noten van heel hoog tot vrij laag spelen met slechts drie ventielen om het eenvoudig uit te leggen dus heel veel gebeurt met

22:20 luchtdruk hm hm en met de Lippen stand ja Dus er zijn niet zoveel mensen dat is heel interessant om te zien naar lang eh de sociologisch wordt is de samenstelling van de bevolking anders die verandert constant Er zijn in die landelijke gebieden bijvoorbeeld steeds minder kinderen die nog koper blazen instrumenten studeren hm iedereen laat zijn kinder veel meer trop eh piano of gitaar of nu saxofoon leer of Drums maar Vroeger had elke gemeente toen ik ik ben begonnen al als beroepsmusicus dwars fluit nee dwars en ik heb toen ik pas afstudeerde in die jaren Dank je denk dank en het

23:06 jaren 0 beg 8 lesgeven in de muziekschool hm in Morsel in Brasschaat in Hemiksem en in de bija afdeling schellen in al die gemeentes dorpen waren er troen drie harmonies de liberalen de katholieken en de socialisten hm hm Nu is er in sommige nog één H Dus er zijn veel minder eh harmonies en fanfares Vroeger had de fabrieken zelfs harmonie en van vaars dus in de westerse wereld worden er veel minder koperblaasinstrumenten gespeeld om maar één ding te zeggen dus ja er is dan ook veel minder het topje van de ijsberg dat zich bij ons aanbiedt voor een examen maar er zijn wereldwijd want iedereen kan bij ons kandideren zijn er steeds meer mensen

23:52 die ook spelen of veel in China is er contracten vermoed ik voor die artiesten ook hè Ja ja ehm in België is dat zo dat je direct een contract onbepaalde duur krijgt maar we zijn de eerste jaar eerste twee jaar wel streng als het niet botert of als je niet past dan wordt dat afgerond in een correcte opzegperiode Wij hebben trouwwens voor het ballet bepaalde deur voor het ballet hebben wij Eh en dat is vrij uniek wereldwijd de contracten ook onbepaalde duur gemaakt h Toen ik begon waren die zoals bij de meeste ballet gezelschappen elk jaar opnieuw een contract dus dat is bangelijk voor die mensen die moeten ook al vroeger stoppen want je z nou vlug versleten Stel de

24:38 vraag ehm met die onbepaalde duur contracten puur om even mijn cynische zelf boven te halen creëert dat nu meer kwaliteit minder kwaliteit of blijft dat hetzelfde hè omdat dat misschien toch ook een soort van competitiviteit kader dan net ontbreekt Ik zeg niet dat mensen zo leven hè Maar ik zeg per ongeluk als je lang genoeg in het systeem zit dan of ik ben daar heel veel mee bezig de laatste 30 jaar in ons geval vind ik dat dat geen belang heeft is respectvol je trekt daar ook mensen mee aan mee aan die inderdaad een ernstig contract willen Ja want er is ook competitie hè Waarom doen ze bij ons examen niet e Ja natuurlijk als organisatie hè met als het niet meevalt En dat is één van de dingen die ik gedaan heb in die stillere covid periode Ja dat is een personeelsbeleid opgezet Dat betekent

25:24 dat je die mensen moet evalueren Ja en dat kun je ook alleen maar respectvol doen eh want je hebt in zo'n groep ook leiders hè Je hebt de leiders van de hoorns of de leiders van de hobo's of de Viel dus dat je de mensen in een samenwerkings gesprek complementeert apprecieert maar ook wijst op hun eventuele blinde vlekken of wat je meer verwacht en als ze daar niet aan voldoen kun je het gou erna op terugkomen als het echt niet goed loopt kun je iemand bedanken en dan is dat inderdaad met opzegvergoeding maar je kunt dat zoals in een elk bedrijf eh ja ja tuurlijk Ja maar het is interessant omdat je echt Z Ja binnen hetzelfde kader zeg maar eigenlijk een mentaliteit Switch hebt hè zowel van en het voordeel is dan wel de status quo gaat altijd zijn dat je gaat

26:10 net iets gemakkelijker als je tijdens een evaluatiegesprek zegt alleé bon En we doen verder en bij bepaalde contracten zeg je misschien Alé bon we doen niet verder hè dus het is net zo een een sub Het voordeel is wel dat je meer duurzame relaties misschien zo kunt opbouwen door af en toe iets meer door de vingers te zien dan ik G waardo dat er meer een wederzijdse respect ook kan ontstaan en misschien leidt dat dan op zich tot beter resultaat Ja D is nog een aspect los van dat je alleen maar goede mensen aantrekt als je perspectief kunt bieden is dat je eigenlijk elke avond of Elke middag hè bij matines altijd examen zitten te doen ja de collega's Naast Jou beoordelen jou ook ja dat geeft wel stress h hm naast jou zit er iemand die even goed speelt of denkt dat hij beter speelt of minder Dus er is wel een

26:56 permanente evaluatie als jij op een Hoorn fouten speelt ho heel de zaal het daarbij nog eens en de pers Er is wel echt best veel stress We zorgen vooral voor dat wij die mensen een gevoel van Welzijn geven en van Veiligheid want een goede kunstenaar in de disciplines die ik heb genoemd hè Of een danser of een speler of een zanger Wij houden ervan dat die risico's nemen h als die heel de tijd schrik hebben en op veilig spelen dan wordt het wel heel saai dus je moet de risico's Je mag al wel eens filen natuurlijk maar ehm natuurlijk de evaluatie gebeurt eigenlijk permanent Oké ja en eh ja ik w misschien nog heel eventjes terug gaan op dat ehm ehm aspect van Hoeveel Vlamingen zijn eh

27:41 zijn geïnteresseerd ook vanuit het concept We hebben het er heel vaak over over ja de maatschappij en ook van Waar moeten dingen komen Ehm Met andere woorden ehm moeten dingen Bottom Up of topd organiseerd worden en cultuur is altijd eh complex om te beoordelen van tot in hoeverre is dat een keren taak van de overheid of niet Hurk Jen overheidsorganisatie als ik mij J zijn gewoon onafhankelijk maar J krijgen Wel subsidie Oké dat is fout dat likeurtje werkt op mijn stem Dat is oké positief of negatief allebei nee eh Misschien moet een flesje meepakken nee dus zangers dus eh mijn Ja dus de de kern van mijn vraag is eigenlijk Gewoon van ja to ho verre is dat een ker een taak van de overheid Maar misschien inderdaad eerst tot in Hoe verre zijn jullie van de overheid

28:28 Wij krijgen subsidies van de Vlaamse gemeenschap en van de steden Antwerpen Gent Ik moet nog een beetje water drinken nee nee maar dat is oké Sorry het het overgrote deel van onze subsidies komt van Vlaanderen Ja klinkt logisch dat ja logisch en de steden geven een beetje meer om ook zeg maar ehm een aantal diensten van ons te verzekeren h en de steden mogen onze gebouwen ook af en toe gebruiken dat is één maar wij hebben ongeveer eh 38 eigen inkomsten Er is geen enkel operahuis ter wereld dat kan werken zonder subsidies Ja vergelijk Het het is heel verschillend maar je hebt geen je heb je hebt geen ziekenhuis of onderwijs of cultuur op hoog staal niveau Hmm los van

29:17 entertainment hè want wij zijn soms wel mooi ja maar het is geen commercieel bedrijf Ja hè dus wij gaan voor kwaliteit en en de pure schoonheid en wij zoeken daar het uiterste in op en dat eh om dat betaalbaar te houden voor het publiek krijgen wij subsidies en er is een beheersovereenkomst met de overheid zoals de VRT wat wij in ruil geven voor die subsidies aan de belastingbetaler Ja dat zijn Doelen die de Vlaamse regering stelt die dan ook die zijn vrij vrij dat is maanden onderhandeling ja ja ja ja ik eh maar dat is dan enkel ticket verkopen of wat zit Da nog onder die eigen inkomsten die eh inkomsten zijn dus los van subsidies

30:03 zijn tickets eerste plaats bij na even veel eh Jullie weten misschien wat dat is het is een fiscaal Belgisch project ehm tax sheltering h dat is een fiscaal voordeel voor voor de investeerder dus die heeft daar voordeel bij en dat is ontstaan vanuit de filmindustrie en daar bestaan nu ook toen nog veel misbruik van gemaakt podium Dat denk ik niet in de film Misschien wel ja ja de podiumkunsten later en vrij recent ook in de gaming sector Hm dat betekent dat vooral de Innovatie en en en nieuwe producties worden ondersteund Ja en dat is een eh een heel belangrijk aspect van onze inkomsten het creëert ook betrokkenheid van degen die investeert Hm hm hè Want

30:49 je hebt heel kleine investeerders Z ik zeg maar ook Beers hè die 1000 of 000 telf maar die komen naar hun voorstelling z hè want die die kiezen Ik geef die €200 waar ik dan fiscaal voordeel bij heb hè Dat brengt dan meer dan €200 op voor die ik zeg maar kleine zelfstandige Ja die komt kijken hè Ja want er zijn ook eh multinationals die tak Shelter dat truit heel goed en misschien vraag je die eh plus minus 40 PR waarover sprak eigen inbreng Wat vind je daar zelf van ehm puur puur uit interesse ja Ik probeer altijd een beetje in te schatten hè van Hoe is nu de ideale verhouding nogmaals spreek heel veel vaak met midden veld of met x y en z en eh er zijn altijd eh twee verschillende stemmen hè Ik bedoel de de overheid hè Moet barebone met het

31:35 minimum doen het absolute minimum al de rest moet komen en dan heb je een andere kant die zegt van nee nee laat de overheid maar zoveel mogelijk organiseren ehm om reden x y en z eh de twee extremen lijken mij slecht en dan is waar zit dan in het midden hè Wat is het spectrum eh en we hebben nu Ja een aantal Organ a nadenken maar vaak hoort je toch zo'n regel die zegt van ja we zouden graag 70p van ehm totale omzet eigen inkomsten Do subsidie of of misschien nog iets strenger cultuur zit daar altijd al iets meer zeg maar in een ander soort Spectrum cultuur heeft buiten dan dat je de kunstenaar dat naar waar dat geschat wordt heeft altijd een beetje geleefd op meten naat en nu in dit geval is overheid gewoon met senat Maar inderdaad moeten we niet terug meer privaat met senaat ondersteunen door een vot tch Shelter en dat soort zaken waar je net sprak dus ja open vragen metje een hele goede vraag een open vraag ik

32:21 ben het met jou jullie eens dat het niet extreem met of zonder kan hè dus maar dat is heel ideologisch hè elke politieke partij zal daar anders over denken één van de redenen dat ik Nederland heb verlaten heeft hier ook met te maken oké dat is niet de enige Red maar wel een belangrijke je zag dat Nederland dat angelis er denkt hm hm leunt dichterbij Engeland en Amerika aan al heel lang hè Maar dat heeft ook met protestantisme te maken andere omgang met geld en met de overheid dat is heel interessant Ja is dat eigen inkomsten belangrijker waren in elk Nederlands debat met de overheden en sponsors en de fiscaliteit Dat zie je

33:07 nog in vele andere landen ook in zuid-amerika dat debat is interessant h nu ten eerste eh is dat ook niet veralgemenen film is geen opera en opera is geen ballet en geen toneel enzoverder Dus je maakt dat niet veralgemenen eh je ziet nu wat er in landen gebeurt waar het populisme steeds meer hoogte viert hè Ook Nederland Jullie kennen de regering in Nederland met Wilders in de lead Ja je ziet wat er in andere landen gebeurd eh tot en met in Hongarije maar veel in in het westen kun ook wel een beetje leren van het oosten Ik hou niet alleen van noord-zuid denken maar ook van oost-west denken maar dan zie je dat een een balans belangrijk is voor orkest hadden wij in

33:53 Amsterdam maar dat is dan wereldtop hè je ziet dan echt zoals in de Champions League spreken over eh ja zeg maar Barcelona of eh Manchester City hadden wij 50p eigen inkomsten Oké ja dat is de top in de wereld dat is meer dan het andere beste orkester wereld Berlijn Ja die geen sponsoring en baging met senaat heb in Nederland dus wel weinig of geen men onder 20 maar ja 80 90 PR subsidies hè en veel hogere salarissen en lagere loonkost dus Amsterdam zit krap ehm ik merkte in hele debat ook in musea en andere orkesten in Nederland heel die sector van entertainment en kunst wat daar minder verschillend is h alles is Entertainment a het worden in die Engel

34:38 in de engelsche wereld dat men alleen nog maar dacht aan programmeren om de zaal vol te krijgen Ja ja ik heb alti de visie dat je zegt je programmeert je hebt een droom Je hebt een plan en dan ga je daarna marketing inzetten om de zaal vol te krijgen het is fundamenteel in het denken h Ik heb alle respect voor Entertainment en projecten die commercieel gedreven zijn kan heel kwaliteitsvol zijn in film Entertainment Studio 100 zal hele goede dingen doen minder goede dingen wij Luken soms soms lopen ook met ons neus tegen de muur ehm Nederland is Belg niet om het even in onze buurt te houden de fiscaliteit is heel anders in Nederland dus bedrijven en mensen Schenk rapper Ja

35:26 omdat schenken beloond wordt ja hm Hier is de fiscaliteit helemaal dus de privé messen toest word me helemaal niet gekaderd in Brazilië elk bedrijf krijgt 100 fiscaal voordeel als gesteund Dus dan kan de overheid zich terugtrekken het gevaar is ook heb ik meegemaakt met Amerikaans met senaat voor een Amsterdams orkest want wij hadden Ik heb meerdere foundations opgericht omdat Nederlandse orkest te funden Amerikaanse vrienden Zwitserse vrienden Nederland vrienden Belgische vrienden al die vzw's of foundations ja ik had een bepaald moment eh multimiljonairs uit San Francisco die het Amsterdams orkest wel een bepaald project wouden steunen maar die zich dan moe Wie moet dat dirigeren en Mo die

36:12 zanger zijn en die wou eigenlijk op onze stoel op mijn stoel komen zitten hm in Amerika kom je niet in de raad van bestuur van een orkest ne Nee maar dat zonder dat je miljoen geeft maar dat betekent die gaan op jouw stoel zitten en die die beginnen te programmeren kopen zich in ja ja het is de vraag of je dat wil ik vind dit geen manier om aan cultuur te doen maar hier zijn natuurlijk ook eh stemmen die zeggen Je moet het onderwijs privatiseren misschien Ja ik vind dat een beetje hybride moet zijn want ik snap het wel maar langs de andere kant snap ik ook wel van Oké je steunt dat project dus leen vertrouwen in de mensen dat dat organiseren en en en Leiden langs de andere kant heb ik ook zoiets van maar ja dan moet dat misschien een beetje hri vroeger in monarchie had k die dat dan

36:58 wat meer organiseerden of eh de zelf maar de overheid heeft nu die rol oké Maar eigenlijk was dat ook subsidie en was nog veel elitair dan nu zeg Nu kun je voor €10 als je slim bent of laat aankomt ehm kun je binnen hè dus het is eigenlijk veel goedkoper geworden voor de midden klas hè Sorry dat Mo ik nog even doen dat laat aankomen is dat ding nee nee een korting kom op plaats last minut ticket er isti iemand die helaas niet kan komen omdat hij ziek is maar er geen zekerheid Wien zeggen nee maar als je dus jong bent en student bent en jonge leeftijd Ik zeg over laatst iets van en dat was een grappige scène en dat was iets van ik ga tijdens de pauze binnen mag ik nog even iets zeggen Ik zal hier direct op antwoorden in die

37:45 beheersovereenkomst wordt er van ons verwacht dat we veel eigen inkomsten hebben h Dus wij streven naar die 38 hè En voor de meeste is dat 20 of 10 Ik vind ook dat dat niet te laag moet zijn hè dus ik zit niet alleen maar in die eh hangmat houden Ja wat wat is de indicatie dat ze geven dat moet zijn percentueel bij jullie de indicatie Ja alé Wat is Wat staat er in het reger vraagje van D staat in een beheersovereenkomst Dat is ons contract en regeerakkoord Ja dat is terugblik en Da is een soort van de wortel en de stok van de overheid dus nee ik wil zeggen wel wel welk percentage hanteren zij de De Bom Dat is verschillend dat is 20 meestal voor Kunsten zitten daar eigenlijk we zie heel goed We zijn de

38:30 beste van van het landschap Ja oké en in de pauze binnen mocht Vroeg jij ook Ja ik zag gewoon een sje in de serie en en dat was iets van ik ga tijdens de pauze binnen dan kan ik gratis binnen Ah zo ja dat zal ook niet lukken nee nee zat a daar Nee als je maar maar je kun er straks die nu ook niet maar je kunt wel binnen als de voorstelling niet niet bezig is hè Er zijn soms één pauze twee pauzes en misschien inderdaad om heel eventjes te kaderen Voor mij is het altijd wat abstracter want de wereld is niet per se eh mij super gekend ehm maar ehm waar waar staan wij met het talent dat we hebben of de producties die we maken in de wereld hè zijn wij zijn wij goed zijn

39:17 wij slecht zijn wij gemiddeld ehm wij zijn soms wereldtop Ja ons ballet is wereldtop ons orkest en koors en Europees niveau en qua regie hm hè want je kunt zeg maar een opera van Mozart laten regisseren die daar terug heel spannende Blik Op werpt Zijn we denk ik ook wereldtop ja en choreografen ook oké maar met weinig middelen eigenlijk hè want wij zijn heel dankbaar voor die subsidies en die eigen inkomsten en dat publiek maar wij hebben een vrij hoge output met weinig middelen hè als je dat vergelijkt met zeg maar wij hebben nu 400 150 mensen in dienst opera Sint pietersburg heeft er misschien 3 4000

40:02 mensen hè maal 10 eh Wi hebben Ik kan dat ook wel zeggen 30 miljoen subsidies h maar ik denk dat de opera in Parijs meer dan 10 keer meer hè Ja dus wij wij wij wij werken zuinig Ja dan is de vraag Ja moet dat Decor toets en bellen zijn of moet dat gewoon spannend zijn met weinig middelen mensen komen voor het geheel hè Ja maar dan merkt je nog in film merk dat ook altijd hè super kleine budgetten maar dan toch Ja klt prestaties van to ongeloofelijk goede films me hè voor een klein land je moet zeggen maar dan stelt u de vraag Sor krijgen die andere landen teveel als hier ook gaan

40:48 met dat budget Ja dat klopt ja en die he het is het is ook wel vaak want ik zie het ook wel het is het is het is soms echt wel op het randje en en echt Ja de budgetten gewoon Soms is het B halve uitbuiting van van artiesten alle absoluut freelancers hebben nee nee hebben een deel moeilijk freelancers ooking hè moeilijk freel Ik denk en uiteind de overheden hebben het ook krap hè de laatste was het 48 uur debat in het parlement de laatste maanden al interessant eh maar ik denk op termijn Vlaanderen geeft niet zoveel geld uit aan cultuur Nederland en de omringende landen veel meer Ja je bedoelt

41:34 procentueel dan ja dat kan ik snappen maar stel nu dat er niet meer bij komt ja in Vlaanderen Dan zullen er toch keuzes maen moeten want het is heel versplinterd moeilijk het is versplinterd Wat is de uitdaging die voor u ligt dat je nu beschrijft van de overheid of voor ons de combinatie van de twee denk de overheid vind ik moet keuzes maken ze ze verspreiden hun middelen om iedereen wat content ah en op lange term beter top 100 investeringen dan 1000 dingen in leven houden dat is wat je wil zeggen Laat die competitiviteit daar ook maar ambitieus en zie dat je Europees meespeelt of je telt niet meer mee binnen VI jaar h hm gaat heel snel dus met subsidies moeten we eigenlijk ook competitiviteit beginnen stimuleren in plaats van daar te eh wilde wel doen erover eh in criteria aan

42:20 inbouwen Oké Nee ik ben ik ben het eens Eh misschien eh ehm een een eh korte interessa ehm de Munt operaballet Vlaanderen gewoon puur uit interesse is daar een gezonde competitiviteit tussen elkaar proberen jullie elkaar zo de draak te steken maar op een hah manier is er echte competitiviteit eh dat is competitiviteit wij kennen elkaar en is af en toe een telefoon is maar weet of tax sheltering maar ehm door de directie hè want dat is in ons geval We zijn met met drie hè Ik ben algemeen hm hm en er is een artistiek directeur en ik heb een adjunct directeur die wat meer operationeel is wij komen niet heel goed overheen dat is reden dat ik gebleven ben trouwens eh en in de Munt zit er iemand al heel lang 16 17 of 18 jaar is dat in het

43:07 begin waarmee dat je startte toen je zei dat soms mensen moesten afscheidnemend maar er is contact maar door die persoonlijkheden krijg je een soort andere programmering ander soort regisseurs dus maar ja dat is leuk voor het publiek hè dat ze kunnen vergelijken in de pers ook transfers Wat hebben jullie ook transfers Soms wel ja zeker in het orkest en Kor Ja en bij publiek ook hè publiek ook hè ook mensen die we zijn hier in kch als qua afstand moet om te kiezen er ook die allebei alleé die overal een abonnement ja nee ik ben eigenlijk begonnen met als crisismanager met een tijdelijk contract omdat ik die wist ik wou echt sa Ik wou sabba nemen Ik wou echt gewoon in Z jaar niets doen h en nadenken wat wil ik nog een

43:53 paar jaar doen in mijn leven Ja maar met de nieuwe regering zal meer als een paar pa jaar zijn Dat was maar dat was dus dat was februari 20 Da en maart 20 bereikt covid uit dus ik maak een beleidsplan te zien van ja Er waren wel wat uitdagingen bij opera Bid Vlaanderen en ik stel een eh een aantal prioriteiten ervoor h en eh hard gewerkt met een team dat ik niet kende en dat is moeilijk om dat te leren kennen in covid hebben ze mij voor de zomer gevraagd of ik niet wou verlengen dat plan is prima Wil jij dat ook uitvoeren Ja dat is de echte vraag eigenlijk ondertussen had ik eigenlijk ook mijn eigen balans gemaakt Ik was blij dat ik mijn dochters meer zag

44:39 ehm Mijn vader eh was heel ziek dus ehm en ik vond Jan van den ouwe artistiek directeur heb ik ontdekt daar Ik had die nooit ontmoet en wij vonden elkaar heel snel Er was een soort klik ik zeg he ik heb wel zin om samen te werken Ja dat kan mensen zijn belangrijk inder even op een appartement of zo te Z ja dus eh en dan hebben ze mij een contract aangeboden Ik heb altijd contract van bepaalde duur voor mezelf vind ik dat beter dan onbepaalde Ja maar dat snap je Ja ja maar ik s Hoe lang is dat duur VI jaar oké en eh en misschien inderdaad vraagje Ja Je gaat nog even doorpakken dan om het zo te zeggen ja is de vraag wat dat ik was want we hebben hier al een paar gasten gehad die die toch wel een behoorlijke leeftijd al hebben en en dan soms over 80 83 en die blijven

45:25 gewoon alle dat zijn van de eeuwige werkers denkt je dat je zelf ook in de categorie gaat zitten of eh denk je ga dat nog 20 jaar doordoen en klachten krijgen partner maar toch niet anders kun kom ik binnen 10 jaar terug graag Ik ben er heel hard mee bezig nu voor die keuze te maken zelf of eh omdat ik ehm ja ik ben nog heel Fit ehm ik denk dat werken ook jou wakker houdt Ja ritme is goed ik zie een aantal leeftijdsgenoten of ouder of jonger die al pensioen zijn die soms dan uit angst veel te veel kleine dingen aannemen hm hm of in een zwart gat vallen Ja ik denk dat je daar ook een balans in moet houden Ik ga dit geen 10 jaar meer doen

46:10 dat weten mijn eh weet mijn raad van bestuur wel Ik heb eerlijk gezegd ook wel de raad eh de de raad van bestuur eh geïnformeerd dat ik dus inderdaad heb verlengt eh zeg maar maar dat ik de verkiezingen heb eh afgewacht om te zien dat er geen ongelukken gebeuren h dus ik doe graag nog even verder omdat het eh goed gaat en ik wil het goed overdragen Ja h maar ik ben niet degene die tot 83 zijn stoel vasthoudt Ja en ook niet en dat is mijn karakter dat is ook niet goed of niet slecht Ik verveel me nogal snel Ja je er nog twee soort gelt hè Nee als het ene draait en en de bocht is genomen Ik ben blijkbaar toch een soort van crisismanager Maar mid de lang duur op zijn minst

46:57 al die vorige functies die ik toch vrij lang allemaal heb gedaan jaar eigenlijk toch als ik terugblik Ja over eh heroriënteren reorganiseren moeilijke dingen doen en eens dat dat dan Bolt is voor mij het plezier en de uitdaging er wel af hm misschien ehm even kleine pivot Ja ik heb ook nog een vraag eh maar is een pivot Ja oké dat was ik eerst maar terug naar die producties eigenlijk ik vroeg me af ehm opnieuw Misschien licht zien is en ik ken er niks van hè dus eh mijn vraag is ongeletterd maar ehm maken we vandaag nog echt goede producties grote talenten Ik bedoel zaken die wij maken die die ze binnen 100 jaar zouden terugspelen want dat zo goed is dan niet per se soms door ook

47:44 nieuwe reconstructies of andere accenten leggen maar ehm creëren wij Hoe moet ik het zeggen dingen die onszelf nog zullen overstijgen de de vergankelijkheid van de productie zelf zullen overstijgen Z meer in de de Scratch denk ik te denken soms wel Ja ja u weet dat nooit op voorhand hè kun dat moeilijk Nee tuurlijk niet zijn er mozarts vandaag de dag ohel dat is de onderliggende hè Ja maar dat is zo individueel maar ja maar in Vlaanderen hè dan ja ik zou maar zeggen Ehm 2 jaar geleden hebben wij de bekeerlingen Dat is een boek van Stefan hertmans hm klinkt als de Bijbel is een opera op gecomponeerd door Wim Hendriks die helaas enkele maanden later dus na de wereldpremière is gestorven hm te jong op zijn 60 eh we hebben nog nooit

48:31 zoveel publiek gehad voor een nieuwe hedendaagse niet makkelijke partituur h op een boek dat ging over een Middeleeuws verhaal van Stefan hertmans ging eigenlijk over de ontmoeting van religies hè een Christelijk meisje dat zich tot moslim bekeert uit liefde en dan Hmm eh later de ellende tegemoet gehad bij inquisitie dus eigenlijk een heel actueel thema een een een boek dat van Stefan hertmans denk ik al in 17 talen is eh vertaald recent boek hè van een paar jaar geleden Wim Hendriks heeft die compositie geschreven het Decor was van Hans op debeek een wereldberoemde vlaamse beeldend kunstenaar binnenkort in het kmsk mum van Schone Kunsten heeft

49:17 een gigantische tentoonstelling in China achter eru Dus dat is allemaal Vlaams wereldtop h nooit zoveel publiek bereikt Voor een onbekend stuk Ik ben er zeker van dat dat de geschiedenis in gaat Eh onze choreografieën ook Het is de vraag of je dat hele tijd moet herhalen maar ik ben zelf bevriend geweest met Luk brevis een man uit eh Aartselaar kontech Belg helaas bijna 10 jaar geleden overleden op zijn even denken op zijn Hij was in de 50 Ja dat is op dat moment internationaal onze bekendste componist Wij gaan volgend seizoen al zijn werk in heel Vlaanderen met alle orkesten met alle

50:03 zalen uitbrengen hm Er is geen discussie over dat Luuk berwi wereldtop was oké alleen is Vlaanderen te bescheiden ja niet trots genoeg ja ja en ik denk dat de overheid daar ook eh altijd meer in kan doen eh Wij proberen dat alvast want ja waarom zou we hier minder Talent zijn dan in de b nee nee nee ook wel natuurlijk echt intrinsiek Talent overleeft wel ook zonder marketing en promotie Ja ja eh maar de media en nu ga ik een heel kritische nood eh in het eh gesprek gooien dat de publieke zender de laatste jaren helaas en dat inist erg verzwakt is en zijn publieke rol niet speelt ehm

50:51 Op welk niveau want dat is een br Ik vind dat de VRT alleen maar de VTM eh achterna loop loopt en behagelijke dingen brengt t veel sensatie te weinig Ja je hebt een plicht vind ik met subsidies als overheids zender staat ook in een beheersovereenkomst om uiteraard in een veranderende wereld niet makkelijk om jongeren te bereiken maar aan het hoogste kwaliteitsvolle informatieplicht te doen eens en een referentiekader te meegeven over je publiek daar hoort ook en ik wil niet elitair overk Da hort ook kunst en cultuur bij als je dan een aantal instellingen hebt tientallen in Vlaanderen die wereldtop zijn breng dat toch alsjeblieft op je zender hm achter de hoek dat wordt ook met dezelfde Vlaamse subsidies ondersteund maar ehm

51:37 draait te veel rond de kastaars en Zoo wil zeggen alleé dat dat is ook allemaal prima Ik wil hier echt ik ben nee nee maar ik bedoel het is enkel dat of te weinig maar ik denk jullie en de volgende generatie kent het misschien zelfs niet Ik denk Stel je voor dat je via de media en die veranderen en uiteraard is dat ook VI Ja social media en dat is niet meer allemaal ehm in real time hè Je kunt nu uitgesteld kijken en horen dat weten jullie beter dan ik eh kun je dat aandacht geven want Wat de boer niet kent vreet hij niet hm hm dus ik denk dat daar een heel belangrijke rol misschien nog meer dan vroeger omdat social media en de kwantiteit bepaalt wat je graag hebt hè Ja onze jongeren onze volgende generaties worden

52:23 gemasseerd door wat ze krijgen en de algoritmes bepalen wat je kent h Ja maar pas op Ik krijg ook via mijn eh kanalen veel eh veel klassieke dingen bij mij klassieke architectuur is dan ding Maar eh maar ja nee nee ja het is iets minder sexy zeker en er is misschien een beetje een schrik dat het inderdaad niet genoeg opbrengt van Maarel maar de maar de VRT moet minder bezig zijn met wat het opbrengt inderdaad en dat is een beetje het eh tegenargument en inderdaad hè dat is eigenlijk alleé als ik het dan heel cynisch mag zeggen of grof maar VRT is eigenlijk een propaganda kanaal hè en dat is van de overheid hè als een buitenlands kanaal zo eh gesponsord word door de overheid zie naar Italië in een tijd dan noemen we dat een propaganda kanaal maar ehm doe u propaganda dan correct hè Dat is dan eigenlijk het eh argument en cultuur is dan een onderdeel

53:09 waar we tijd en geld aan spenderen Dus breng het dan ook zeker in deze tijden zie nu wat er de voorbije week is gebeurd vanuit Amerika hoe dan iemand met andere bedoeling ingrijpt bedoelt door op al die USA gebeurt hier niet hè maar ik denk dat je toch voor een stuk ook Het inzicht moet verschaffen om nog te kunnen kiezen dat is ook democratie hè h Wat bedoelt je met de laatste ccus Nee ik zal maar zeggen als de overheid zoals nu in Amerika of in Hongarije ingrijpt op wat eh mensen nog horen of zien hè dus censuur Ja en dat je aan de geldklopperij best investeert de komende jaren omdat

53:56 de democratie onder druk staat dan moet je ook je publieke zender die een functie heeft zoals het onderwijs H moet zien dat iedereen ook de kansarmen op een gratis en toegankelijke manier in connectie blijft met alles wat er in de wereld gebeurt ja ja ja maar dat snap ik maar daar wil ik net ook wel op terug te Ik denk dan de complexiteit van zo'n kanaal zoals VRT waar inderdaad ook echt wel een heel heel heel groot bedrijf is hè En dan enkel op subsidies of voornamelijk maar ehm is echt een heer groot bedrijf was voor dat in ons Midland gaap plaatsen dat wel complex is dan hè van ehm democratie onder druk dan oké sure Maar hoe moet je dan objectieve berichtgeving doen hè dus dat is daar de complexiteit van je hebt het over de organisatie zo groot is dat niet als je dat vergelijkt met vergelijkbaar andere

54:43 publieke zenders Ja maar wel als je kijkt naar het Med landschap van Vlaanderen als je puur naar omzet maar misschien is dat veram ik dat is iets anders ja maar je kunt misschien met met minder mensen maar het begint bij een visie Hmm ik mis een visie de laatste jaren Ja ja maar dat ik denk in alle publieke heeft NS geld Dat heeft niks met Middelen en geld te maken nee nee nee nee nee nee nee maar eh je hebt altijd te weinig geld natuurlijk want het gaat over wat is je punt aan de horizon Wat is onze missie en wat zijn onze kernwaarden hm en elk bedrijf jullie ook je denkt daar toch over na denk ik ja en bij operaballet Vlaanderen is dat één samen spelen hm Bet Je brengt mensen samen op podium ook in inclusief hè Dat is niet alleen wit Hm dat heeft

55:30 met generaties te maken intergenerationeel dat heeft met respect te maken samenspelen is een wolk van begrippen maar daar moet je goed over nadenken tweede kerntaak is van ons hebben onszelf na maande onderhandelingen met de vakbonden ook gelegd pionieren Dat betekent dingen durven doen h onderneem innoveren pionieren en drie is inspireren dat is nogal logisch in een kunsthuis maar Pionier Hier is een keuze hm en samen spelen ook hm en dat zijn keuzes en elk bedrijf moet daar wel bij nadenken ik voel weinig kernwaarde bij een aantal eh organisaties de kernwaarde kan zijn winst maken dat kan ik geloof niet dat een kunsthuis of zeg maar de VRT of het

56:17 onderwijs gaat voor winst onderwijs kan toch nee nee bedenk ik nu even alleen provist had over zoveel mogelijk mensen eh zelfredzaam ja is lange termijn winst op de samenleving dat ge probeert te creëren Er is nu een discussie over onderwijs Ja ja maar dat is al e meer ziet dat anders dan haar voorganger h en zover verder Dat vind dat is boeiend hm maar ik vind dat wel een heel belangrijk debat in Vlaanderen en dat denk ik Europees gevoerd zou moeten worden omdat Europa wel wat eh ja moet zeggen uitgedragen heeft is een heel meerstemmig continent hm hm ja ja maar het concept van visie volg ik wel eh of dat we allemaal dezelfde visie hebben en al die soort zaken waarschijnlijk niet zelfs hier aan de tafel maar het belangrijkste is wel dat

57:03 mensen nog een paar mensen zodra ze mandaat hebben wel een beetje hun claim benutten om een visie te zetten veeler dan het eeuwige Hoe moet ik het zeggen visieloos crisis compromis model waar dat niemand eh waar dat niemand iets aan heeft en dan kunnen misschien soms beter Eigenlijk is dat tegen mijn eigen winkel maar eh is misschien Ja een beetje een een een bocht maken omdat ja er wat scherpere visies zijn om het zo te zeggen maar wel dat we terug Het echte debat durven voeren veel eer dan managen in de marge waar dat we nu toch ook weer hebben en ik denk de huidige regering Met alle respect maar ziet je toch ook dat dat een klein beetje daarnaar verzwakt is maar ik bent eens dat is ook de reden dat je zeg maar de leiding van een bedrijf geregeld moet vervangen Ja Alhoewel alhoewel ik ben het er eigenlijk niet mee eens met die uitspraken want ik zou durven stellen dat de meest succesvolle bedrijven in de

57:48 wereld vaak wel en en spreek specifiek over bedrijven niet over eh landen ehm een autocratisch beleid hadden wat wil ik daarmee zeggen Je ziet toch vaak als de founder All Apple Steve Jobs eigenlijk ehm het bedrijf blijft Leiden dat dat eigenlijk wel een succes is bent Da niet mee eens zaken kunnen op mega lange termijn enkel verwezelijken en dan heb dan soms wel nodig maar ik snap ben daar niet mee eens ik heb daar een boek over geschreven trouwwens hebben jullie dat maak maak gerust reclame Ja doe maar ja ja het is niet meer te vinden denk ik ja maar maar ik heb een boek G maar persoonlijk te bestellen bij u samen met drie eh vrienden geschreven Ik heb dat niet alleen geschreven het boek heet in het Nederlands toonaangevend ja in het Engels iconic in het Japans weet ik het niet maar het is vertaald gaat er eigenlijk Wij hebben 18

58:34 bedrijven vergeleken die langdurig succesvol zijn meer dan 100 jaar of meer dan 100 jaar iconische bedrijven hè dus waar jij een beetje naar refereert en je ziet bedrijven toch plots onderuit gaan zoals Weet je nog Wij hebben allemaal getelefoneerd met met Nokia Nokia en toch gaat dat dan minder goed en en ik alle alles alle bewondering voor bedrijven h oud is datri ook 30 en dan hebben wij geanalyseerd bij 18 iconische bedrijven of daar bepaalde aspecten patronen terugkomen we hebben negen competenties daaruit gedestileerd die bij al die bedrijven die langdurig succesvol zijn maar decennia lang tot meer dan 100 jaar Wie zijn dat Princeton

59:20 University Gor van gock eh McKinsey Consultants gaat dan niet over langdurig één persoon die autocraat is vaak wel wel vaak wel nee nee ik bedoel ik wel eh de start heeft gegeven Ja maar eigenlijk wanneer de estafettes worden doorgegeven wordt het kwetsbaar Wat gebeurt er na die autocraat en je ziet elk bedrijf zet in een bepaalde fase en wat moet je hebben aan bepaald soort leiderschap In welke fase dus eigenlijk is je organisatie beter gewapend als je een aantal competenties voorziet dat je niet afhangt van één persoon hm hm en dat is een vorm van beschaving Oké maar pas op Oké misschien eh Misschien ben ik het eens met u En zijn de bedrijven die

1:00:06 in mijn eh Kor termijngeheugen zitten te jong maar ik zou wel zeggen dan ehm dat elk duurzaam bedrijf voorover sper 100 jaar is wel een autocratische start moet hebben gehad die echt doorpakt en dan misschien na 20 25 of 30 of 40 jaar dan wel een systeem heeft om inderdaad zichzelf te overstijgen want als dat er niet is dan per definitie ster het bedrij heeft die autocraat of dat bestuur hebben die zich zo goed georganiseerd dat het na die persoon niet instort en maar dat is eigenlijk goed beleid te cour van waar dat ook komt en eigenlijk moet je check en balances denk ik denken wij dat is geen Goo praat hoop ik hè Maar moet je het zo organiseren dat het niet afhankelijk is van enkele mensen maar dat je check en balances hebt en dat heeft te maken met Talent aantrekken hm een team

1:00:52 vormen constante feedback kunnen geven in al die goede bedrijven eh mensen blijven opleiden ook jezelf hè dus blijven leren levenslang leren en dan als je n de doelstellingen hebt een visie Maar aspiraties hebben die lange termijn zijn je ziet heel veel bedrijven kapot gaan aan korte termijn Doelen ja ja ja ik denk dat dat probleem is a beurs genoteerd som zijn maar omdat ik het ook zei van dat langer aan boord zijn als als meer autocratisch beleid van de lange termijn kan dat wel gunstig zijn Maar inderdaad in een doorstart kan ik het wel snappen om dan fris Innovatie te eh door te zetten Ja maar dan gaat het denk ik ook wel op bepaald moment die Curve naar beneden zien gaan waardoor dat je dan misschien terug eventjes een een langere het zal het zal waarschijnlijk zo nee voil zal

1:01:37 waarschijnlijk wele en plus voor elke regel dat er is is zijn er ook genoeg uitzonderingen Maar eh maar inderdaad ik moet wel zeggen dat is dan weer het het Het Antonie me op maar het beursgenoteerd zijn per definitie u moeten verantwoorden elke vier maanden voor uw exacte euro Ik geloof inderdaad ook niet dat dat leid tot visie hè ik geloof wel dat je soms ehm eh hoe moet ik het zeggen beheersovereenkomsten moet durven opstellen voor enkele jaren om ook voor jezelf om en inderdaad maar uzelf moet ook beheersen hè dus misschien is de term juist ehm maar ehm ehm om inderdaad dingen echt gedaan te krijgen anders zijn in de marge aan het werken en z te veel de huidige tijdsgeest en alle spanningen die er leven absoluut aan doen en er is nu wel één ding aan klassieke kunst klassieke muziek en al dat soort zaken en dat is wel Je moet wel durven uw tijdsgeest te overstijgen h en per definitie en wat is klassiek hè Wat is wat is klassiek Ja ja

1:02:24 dat misschien wij doen ook veel eigenlijk brengen wij ook oude dingen op een hedendaagse manier h Dus ehm ik ik heb eh ik heb ooit iem met gehad want dat is wel het gegeven hè dus ik noem het nu inderdaad klassiek en en maar het publiek over het algemeen zal nog wel ouder zijn alhoewel dat je aangaf hè dat er toch een heel groot deel verjongt is maar ehm veel mensen zeggen van Ah ja die generatie sterft uit maar ik had over laatst ook eens een positief eh antwoord erop gekregen is nee nee mensen worden constant ouder Wij ontvangen constant een nieuw publiek in die zin dat klassieke kunst ook wel genoten wordt vanaf een beal bepaalde leeftijd zonder daar te spreken over een individu maar als groeps gegeven ziet gij er wel een bepaalde dynamiek en er is zo mensen worden elke dag ouder dan 40 of 50 om het zo zeggen eigenlijk dat is erg veranderd ja maar dus Ons publiek

1:03:09 verjongt geleidelijk maar die ouderen worden ouder Ja maar die maar die jongeren worden ook terug ouder hè dus er blijven altijd ouderen zijn Dat is het voordeel van dat ding Ja maar maar je ziet ook dat zeg maar veel jongeren die het van thuis hebben meegekregen of via school of via de media die hebben die hebben goesting om te komen ja en nu is de vraag Wij hebben de verbij Vi jaar want zo lang ben ik er al hebben heel onze marketing volledig veranderd hm h wij bereiken bijna iedereen online en niet meer met een brief of een affiche hè Ja dat me Z een tijd inderdaad dat zal eh niet gemakkelijk zijn geweest om net te veranderen die stijl jawel jawel is gewoon moet dat gewoon do autocratisch B

1:03:54 ja is gewoon eh ja andere mensen op die marketing afdeling zetten die die die connectie hebben met die generatie Ik weet zelf niet hoe ik mijn 18 18-jarige dochter zou moeten bereiken ik bereik die niet met een mail maar die hebben nu circuit die kijken ook nooit nog nog televisie hoe bereik je die doordat ze elkaar meebrengen via social media Ja nu plots komt mij to no worries wij plaatsen eh een snippet van dit op tiktok Ja dus graag gedaan u eh mijn dochter komt binnenkort met 34 vrienden naar een balletvoorstelling Romeo Juliet nee nee dat klopt niet 34

1:04:40 kennissen Niemand heeft 34 vrienden dat is eh dat is een m dat is ehm misschien nog een laatste vraag eh kijk van u Ja dat is volledig P eventjes wat wat wat minder high level zelf hè eh muzikant ehm z er zelf ook nog mee bezig met spelen of of is dat soms doorheen de carrière wat uitdagender geworden om die passie te blijven uitoefenen Ja opgeven Ik heb heel veel gespeeld tot het jaar 2000 en toen werd ik crisismanager van de filharmonie van Vlaanderen en heb ik minder gespeeld ben niet gestopt hm maar ik moet wel zeggen dat ik de laatste vif jaar weinig of niet heb gespeeld Dat betekent alleen een keer een duo met mijn dochter hm hm op de begrafenis van mijn moeder een paar jaar later Ik heb

1:05:25 het zelfde nu Ik heb al Ik heb al jaren niet gitaar gespeeld en morgen is eh de Trouw van mijn zus h ik ze nog eens vanonder St hal Mo en Dan speel ik samen met mijn dochter en en ik heb drie dochters maar één speelt goed Veel dat is dan mooi en ik heb wel iets voor mijn vrouw gespeeld eh laatste jaren maar ja dat deemster weg je weet ook te goed hoe het moet en Je verliest je conditie de expertise gaat er wat uit Allez de Ja ik heb het truc Ik mis het ook niet ik heb gewoon h tot mijn Ja tot mijn en 45 50 heel veel gespeeld en ook daar word je dan bij want een fluitist heeft ook niet zo duizenden goede partituren als je veel of piano speelt is kun je drie levens maar een fluitist de geniale werken Dat kun je wel op je twee handen

1:06:11 tellen nogtans Ik heb ook al fluitisten gezien die dan beginnen te beatboxen op hun fluit enzo dus daar zijn dan interdisciplinaire maar je moet keuzes maken Ik ben nu toevallig in de toeval Ik wil maar zeggen Het is maar hoe breed dat je het Z ma in het management terecht gekomen met een praktijkervaring hm In de hoop dat ik de taal van de kunstenaars niet vergeet hè h ik denk natuurlijk ook al stil aan als een manager en leider en ik kan ook ondertussen een begroting maken en een balans lezen Ja maar het is leuk als je dat doen op een bedrijf dat maar ik geloof en dat wil ik ook nog wel meegeven Ik geloof in het toeval toelaten ja hm oké Ik geloof niet in toeval hè maar u moet af en toe keuzes

1:06:58 maken dus ja ik kan nu niet meer spelen ik doe andere fantastische dingen Ja ja maar je kunt ook ena van en niks aanzetten Het is maar eh maar het is leuk als je ehm misschien op een heel andere manier kunt bezig zijn met uw passie dan dat je initieel had gedacht of dat initieel toe was een vergadering is ook creatief je moet altijd oplossingen zoeken en een goede concert is ook iets anders doen dan gisteren Hè Ja maar het leukste is je dat een breder perspectief van beide kanten hè en dat maakt het vaak succesvol gewoon ja ik bewonder ook wat wat die kunnen hè want alleé ik weet hoe moeilijk het is Ja het is dan het is Ja maar Talent Talent alleé zo Talent volop tot uiting brengen Ongeacht waar dat het ook is of welk altijd moeilijk want je vecht tegen alles en iedereen faciliteren en Ja maar de uitdagingen snappen dat helpt h h dus

1:07:43 dat is zo goed Alright Ja Jan Dank u eh voor het gesprek Ja ik vond het heel interessant jullie bedankt Jullie bedankt Ho dat jij het ook een beetje plezant Vond heel fijn en ik hoop dat ik jullie eens mag uitnodig eh zeker zeker moet dat niet hopen moet dat gewoon doen eh en wij reageren wel op mails dus dat valt dan weer al mee ja binnen 24 uur heb geantwoord ehm of dan zullen we niet tijdens de pauze binnenkomen of van in we wel een €1 per ticket maar op zo'n balkonnetje dan kiezen eh op een balkon man Ja dankjewel eh nog veel succes eh met de uitdagingen en opportuniteit die ongetwijfeld weer al voor de deur staan en dan zien we elkaar binnenkort gewoon terug voil Tot later dankjewel