00:00 primaire preventie is eigenlijk gaan zoeken naar eh oorzaken ehm naar interactie van oorzaken of eh van kanker en dat is veel moeilijker ehm de ideale scenario de droom zou zijn dat we alle oorzaken van kanker kunnen uitschakelen maar zolang er leven is op op aarde zal er waarschijnlijk zullen er waarschijnlijk factoren zijn eh eh die dan de rol spelen solidariteit is belangrijk hoe verbinden we al die individuen nog tot een grotere daar zie ik dat Onze samenleving voor een stuk een beetje in in vastloop en dat is een probleem in onze maatschappij Als je dat goed aanpakt dan zijn er wel mogelijkheden Wij zijn allemaal gewoon de Belen die in de Donk aan testen zijn dat is wel heel veel waard wat wij hier hebben dat is echt wat teld Kom we gaan

00:46 ervoor welkom bij een nieuwe aflevering van discour met de boys we zitten hier vandaag met Erik van kunem ehm voorzitter van Stichting tegen kanker en professor oncologie aan KU Leuven welkom en dank voor tijd vrij te maken welkom Dank u ook Oké voordat we beginnen doen we altijd een eh een Ching isje met de whiskey maar we hebben een kleine uitzondering we gaan het met water doen Ja Ching Ching u doet niet mee want alcohol blijkt toch niet het eh het beste te zijn voor kanker of wel Er is zeker een relatie tussen alcohol met alcohol met maten drinken eh zal we zo geen kwaad kunnen ehm maar er is toch een relatie hoe eh bepaalde kankers worden veroorzaakt door alcohol of mensen die veel alcohol drinken hebben wat meer kans op kanker dat wil niet zeggen dat we allemaal geheel on ouders

01:31 moeten zijn eh maar als Stichting tegen kanker en als hoogleraar oncologie en als arts eh eh moeten we natuurlijk niet het overmatig gebruik van alcohol ehm eh stimuleren vandaar dat ook tijdens een Babbel en tijdens de werkuren dat we dat zeker gaan vermijden nee nee ja dat snap ik nee goed misschien eh om te starten eh voor de mensen die het niet zouden kennen Stichting tegen kanker in de Kort Wat is zo wel eh de voornaamste praktijk eh dat jullie voorzien Stichting tegen kanker is een organis Dus wij coveren gans het land eh wij bestaan dit jaar 100 jaar ehm ehm lang geleden is het opgericht maar de missies ehm op dit ogenblik en onze voornaamste actiepunten zitten op drie terreinen we gaan Enerzijds het onderzoek stimuleren want onderzoek en

02:19 kennis vergaren eh maakt is eigenlijk noodzakelijk om eh vooruitgang te maken in de behandelingen in de diagnose van kanker Dus wij geven heel veel grens ehm wetenschappelijke ondersteuning aan labo's in de verschillende universiteiten in gans het land een tweede groep van acties zijn eh dat we inzetten op ehm op preventie van kanker tabak ehm als als heel belangrijke aspect maar ook de UV stralen om de huidkanker te voorkomen en een derde missie is eigenlijk de ondersteuning aan patiëntgerichte projecten ehm patiënten die die bepaalde sociale noden hebben Ehm eh bepaalde revalidatieprogramma's bijvoorbeeld eh

03:05 op gang trekken ehm en stimuleren dus dat zijn de drie missies maar het grootste deel van onze inkomsten die we hebben Eh die we vergaren eh investeren we in kankeronderzoek kankeronderzoek zowel het basisonderzoek dat wil zeggen in het labo eh als het klinisch onderzoek ehm klinisch onderzoek is meer direct bij patiënten betrokken eh maar we investeren heel veel geld in basisonderzoek wat we noemen in eh in ons jargon het eh fundamenteel onderzoek hè proberen te begrijpen de basismechanica [Muziek]

03:59 gevalideerd worden in klinisch onderzoek Vandaar dat we ook een stuk eh van onze fondsen in het klinisch onderzoek eh gaan inzetten maar eh stimuleren innoveren en onderzoek ehm eh eh dus ondersteunen dat zijn dat is eigenlijk een heel belangrijke missie van de Stichting tegen kanker oké en ehm wat wat is wat het financieel model van van Stichting tegen kanker waar haalde eh de voornaamste fondsen vandaan is dat donatie Of is dat ook eh overheidssteun We hebben heel weinig overheidssteun de enige overheidssteun die we hebben is een enkel honderduizenden euro's eh voor de acties rond Tabak en tabakspreventie eh we hebben nu een vc2 opgericht ook samen met komop tegen kanker rookvrij

04:45 generatie ehm maar de grootste deel van de inkomsten eh zijn eh zijn donaties en zijn testamenten testamenten op dit ogenblik is tussen 50 en 60 per van de inkomsten eh we hebben een eh een inkomsten eh eh model waar dat we ongeveer 45 of tussen 45 en 50 miljoen euro per jaar eh binnenhalen eh dat is iets meer dan de helft eh testamenten en dan heb je een aantal donaties hm en dan heb je een aantal specifieke acties Hè wat Iedereen kent ook van de Stichting tegen kanker is levensloop hè de lopen 24 uur die we in verschillende steden in het land organiseren zowel Noord als Zuid eh eh dus zowel in Vlaanderen als

05:31 in won ehm eh brengt ook eh geld binnen Ehm maar dus voornaamste is eh testamenten en donaties ja zijn jullie dan één van de ja hoe moet ik het zeggen hoe goed ranken jullie dan eigenlijk in het zeg maar eh goede doel van het testament in Belg Dat moet toch al één van de beteren zijn ja ja wij zijn één van de beteren ehm wij zijn eh op alle gebied van kanker zijn wij veruit de grootste eh voor testamenten ehm eh ik ken de cijfers niet helemaal uit van Artsen zonder Grenzen krijgen ook heel wat testamenten eh eh maar we zitten bij de top drie eh van eh testamenten en dat dat is belangrijk eh ehm dus heel wat patiënten ook ehm als als ze ziek worden jammer genoeg Gelukkig is overleving van

06:17 kanker verbeterd over de laatste jaren h maar als ze ziek worden ehm zijn er een aantal patiënten die dan hun testament eh voor de ziekte waar dat ze hebben Eh die ze hebben Ehm eh dus bij de notaris laten noteren ehm en en dus het systeem van de duo legaten in dat in Vlaanderen bestond Dat wil zeggen dat je dat de men de de de persoon die zijn testament geeft of de nakomelingen daardoor minder ehm erfenisrechten moeten betalen Dat was een wettelijk systeem eh dat in Vlaanderen bestond dat nu afgeschaft is in Vlaanderen niet in Wallonië en Brussel dat stimuleerde natuurlijk ook ehm eh de donaties via testamenten oké Oké ehm ehm ja misschien nog eventjes ehm je sprak Da daarnet ook dat je soms

07:05 samenwerkt hè met kom op tegen kanker Wat is zo het voornaamste eh verschil tussen tussen de twee organisaties wel ehm Stichting tegen kanker is Nationaal is Belgisch ehm kom op tegen kanker acteert alleen in Vlaanderen ja als we kijken naar de missies aanvankelijk was de missie van stichten tegen kanker kankeronderzoek stimuleren terwijl kom op tegen kanker is meer een belevings organisatie ehm die ehm aanvankelijk meer patiëntgerichte projecten en ondersteuning doet nu doen wij ook een aantal patiëntgerichte ondersteuning kom op doet ook een aantal eh onderzoeksprojecten die steunen maar de de accenten liggen wat anders eh in die situatie als ik mijn petje als

07:52 onderzoeker op heb eh werkende aan de universiteit in Leuven en als arts en als onderzoeker dat dan zijn we blij dat er verschillende organisaties bestaan hè want dan kun je geld proberen te verwerven via eh grens via onderzoeksbeurzen van verschillende organisaties ehm dus de stichting is Nationaal in wallonen Heb je nog een andere organisatie ook die televie noemt ehm die ook het kankeronderzoek ondersteunt eh ehmm zij draaien rond de 10 12 miljoen per jaar omdat ze maar één Event doen zij doen eigenlijk een tv gebeur een tv-show ze hebben niet de acties zoals bij levensloop zoals kom op tegen kanker het plantjesweekend eh van kom op tegen kanker Het is zeker correct

08:38 dat er in Vlaanderen niet Nationaal maar in Vlaanderen wat naamsverwarring is eh mensen slagen soms stigting tegen kanker en komop tegen kanker door mekaar ehm in die situatie maar dat is nu de realiteit Er is een gezonde concurrentie tussen beide organisaties en eh als je als je zou zeggen we moeten ze eh moeten samengaan dan moet je ook 1+ 1 3 worden en moet niet 1+ 1 1,5 worden en we hebben nu een aantal projecten die we samen doen Ehm zoals wat ik juist gezegd heb eh de rookvrije generatie die Alliantie Dat is een VZW die we opgericht hebben eh met Stichting tegen kanker kom op tegen kanker en waar dan ook een aantal andere organisaties zoals cardiologische Liga eh ook bij betrokken zijn omdat die ook eh ehm uiteraard

09:25 belang hebben en misschien daar eventjes op inzoomen want wat is het doel van die organisatie een soort van lobbygroep is ook een soort van activistische groep dat is eh voornamelijk een lobbygroep ehm ehm in die situatie om te zorgen dat zoveel mogelijk eh plaatsen rookvrij gemaakt worden eh publieke plaatsen maar ook om te zorgen dat het aantal rokers in bij de jeugd in de nieuwere generaties kleiner wordt ehm hè want daar wordt de basis gelegd voor later roken en veel mensen beginnen te roken soms op eh adolescenten leeftijd eh en geraakt naar als ze eind van de 20 als er willen van vanaf geraken meer vanaf ehm en dus eh daar een aantal acties ondernemen en daarvoor zijn wordt er eh gelobbyd op eh naar de wetgever toe om om een aantal zaken te verstrengen eh En

10:11 waarom niet pleiten voor het illegaal maken van eh tabak Ja dat omdat je moet realistische doelstellingen kunnen hè als je dat daarvoor gaat pleiten Eh je kunt daarvoor pleiten Maar je kunt beter stap voor stap eh proberen eh dat eh dat te verkrijgen eh eh eh compleet illegaal maken ja dan ga je dat denk ik is niet helemaal realistisch vandaag dat dat is natuurlijk een droom hè dat dat dat helemaal eh niet meer Zou toegelaten zijn maar dan ga je het vol in het vaarwater komen ook wat gaan we doen met alcohol eh wat gaan we doen met een aantal eh eh eh soft drugs in de toekomst eh eh dus dat Dat wordt een heel ik ben Da niet de grootste voorstander van want ik denk dat het

10:56 altijd goed is om een soort van Common Sense en Vrijheid te behouden aan de Burger langs de andere kant is er soms misschien een goed argument van te maken Het is een beetje midden zoeken en was het over laatst ook niet de leeftijd opgetrokken of stat mij dat verkeerd voor van 16 naar 18 van 16 naar 18 Ja maar dat is al dat is al eventjes geleden En eh dus dat de leeftijd om vrij tabak te kopen eh dat ook eh de de de acen op tabak verhogen om het op die manier te ontmoedigen het is eigenlijk eh dat is vrij recent z die weer verhoogt eh eh in België dus ehm we zitten Ik ken de cijfers niet van alle landen ehm eh maar we zitten zeker niet op de hoogste accens en eh Er is een marge kost een een pak denk ik €40 of zoiets Ja dat is echt heel extreem Ja ja er zijn landen waar het Hoger is er zijn

11:42 nu ook landen waar het lager is dus eh ehm maar het percentage van jongeren dan rookt gaat naar beneden eh in ons land eh in zuid-europa Griekenland als je daar komt of een aantal van de zuid-europese landen eh Spanje daar wordt nog veel meer gerookt noord-afrika wordt nog veel meer gerookt dus we zijn zeker op goede weg maar er is nog een een lange weg te gaan natuurlijk en dan eh nu met Ja nieuwe eh vpe is daar ook eh zijn da ook zaken waar dat je onderzoek naar doe en dergelijke ofel ik zelf doe geen onderzoek ik ben geen lonk specialist als stichting Doen wij niet onderzoek wij ondersteunen onderzoek eh eh maar het is duidelijk geweten dat vp en eh en dus de nieuwe I sigaretten dat dat het is minder slecht dan de klassieke sigaret maar het is ook niet

12:28 goed dus en ook schadelijke effen aangetoond dus dus dat wordt ook meegenomen met de rookvrije Alliantie eh word eigenlijk gezet eh ja dus om het geel van Tabak eh gebruik en en tabak gerelateerde producten te verminderen en eh misschien open vraag en binnenkop Het antwoord is sowieso nee maar eh maar ik bedoel in bepaalde aspecten h want Kanker is van alle tijden en alle diersoorten als ik me ook niet vergis en zelfs plantensoorten soms maar eh is kanker een welvaartsziekte in die zin van zien we echt een toename of een bepaalde correlatie Tussen Meer welvaart meer kanker of is dat niet zozeer Dat is zeker zo ehm dat is niet voor alle kankers zo niet alle kankers gaan welvaartsziekte zijn ehm maar er zijn heel wat kankers die een welvaartsziekte zijn hè kanker neemt toe de voornaamste

13:14 reden dat de kankerincidentie in ons land maar overal ter wereld toeneemt is dat de bevolking ouder wordt hè Kanker is en blijft een ziekte die meer frequent is bij bij 70-jarige dan bij een 40-jarige dat is en blijft zo wijl dat er ook kankers zijn die op jonge leeftijd voorkomen hè Maar dus dat wordt meer en meer eh de bevolking wordt ouder zowel in het westen als in Azië of Afrika wordt de bevolking ouder en vandaar dat we een stijging zien eh maar er zijn zeker bepaalde kankers die eh met de westerse levensstijl gerelateerd zijn verbonden zijn borstkanker darmkanker om twee van de meest frequente kankers te noemen zijn daarmee gerelateerd ehm niet alle kankers zijn daarmee gerelateerd ehm in Azië

14:00 bijvoorbeeld Heb je veel meer leverkanker dan bij ons omdat er veel meer virussen hepatitis BNC virus eh eh circuleert en dat de mensen veel meer eh geïnfecteerd zijn ehm en daardoor ga je eh ga je meer leverkanker krijgen in die landen dat is geen westerse ziekte eh cervix kanker dus baarmoederhalskanker eh komt veel meer voor in landen zoals in muscu gedrag is eh eh zijn ook viraal gerelateerd het HPV virus bepaalde HPV virussen die de condylomen geven die goedaardig zijn maar je hebt andere subtypes van Human papillomavirus van HPV virus eh dat gerelateerd is aan cix

14:46 kanker en dat is geen eh eh dat is geen beschavingsziekten dus eh bepaalde kankers wel eh andere kankers Waarom borstkanker dat vind ik nu Ja we kennen niet goed wat dat de oorzaak is van borst kanker borstkanker is multifactorieel ehm eh Maar het is zeker zo dat borstkanker veel meer voorkomt ehm Zelfs als je het corrigeert voor de leeftijd Als je kijkt per leeftijds decade eh komt veel meer voor in westerse landen met de westerse levensstijl eh darmkanker is hetzelfde eh dan zou kunnen zeggen we eten slechter en dat daar zitten zeker factoren in het voedingspatroon h eh dat is niet ene factor in het voedingspatroon eh eh als we het voorbeeld van darmkanker nemen wat ook een westers Ger Kanker is eh ehm daar in de voedings in de levensstijl eh zijn

15:32 bepaalde zaken overgewicht ehm eh beperkte lichaamsbeweging dus een sedentair leven ehm en dan bepaalde voedingsfactoren teveel dierlijk vet ehm eten eh te weinig vezels eten en teveel rood of bewerkt vlees eten Dat zijn de vijf factoren en je herkent die in de westerse levensstijl die eh die een rol spelen en voor bepaalde kankers bijvoorbeeld eh waar we hier ook wat een toename zien zijn kankers aan de overgangs slok daar maag ehm dat is gerelateerd met overgewicht en overgewicht geeft meer refluxziekte dus het zuur vanuit de maag loopt gemakkelijker door naar de slokdarm ehm en daardoor krijg je meer irritatie van het onderste deel van de slokdarm en de

16:19 overgang van slokdarm maag en daardoor zie je in het westen een toename ook van dit type kankers eh als ander voorbeeld van westers westers eh eh of levensstijl borstkanker neemt toe we weten dat bepaalde factoren eh een rol spelen maar het is niet zeker ene Factor eh beperkte lichaamsbeweging speelt een rol overgewicht speelt zeker een rol ook er zijn zeker bepaalde voedingsfactoren die een rol spelen maar we weten niet wat ehm Juist en als je dan nog een ander voorbeeld neemt ehm ik ben niet zo lang geleden in Ter zaken ook eh geweest omdat we in een veel westerse landen ehm zien we een toename van ehm eh van

17:04 endeldarmkanker de endeldarm is het laatste stukje van de dikke darm ehm zien we een toename in de Verenigde Staten van alle darmkanker ehm is al 10 proc eh bij jongere mensen jonger definiëren we dan als minder dan 50 jaar eh maar we zien ook een aantal mensen tussen 20 en 30 en 30 en 40 met endeldarmkanker dat neemt toe in de in de Staten is dat 10 per binnen enkele jaren verwachten we dat dat 13 per gaat zijn in België is dat nu 6 per bij jongeren binnen enkele jaren verwachten we dat dat 10 per gaat gaat zijn ehm en daar zijn zeker ook westerse levensstijl factoren die daar een rol in spelen we denken aan overgewicht ehm we denken aan

17:49 het veelvuldig eh onnodig gebruik van antibiotica op jonge leeftijd antibiotica hebben we nodig hè soms bij de infectie moeten gebruik zijn gradaties maar bij virale infecties moeten we geen antibiotica gebruiken en dus antibiotica kunnen waarschijnlijk de of beïnvloeden de bacteriële Flora hè dus de bacteriën die in een darm zitten en de het microbioom noem dat zo'n trendy woord ook eh de tweede hersenen blijkt Ja ja dus en eh Da heel veel onderzoek en microbioom wordt gerelateerd aan veel zaken gaande van depressie tot ziekte van Parkinson tot kanker eh tot een aantal andere neurologische aandoeningen eh tot misschien zelfs cardiale aandoeningen eh dat is niet allemaal bewezen maar er

18:36 zijn veel hypotheses maar veranderingen in het microbioom en die hypothese is plausibel ehm onder invloed van veelvuldig gebruik in het westen van antibiotica op jonge leeftijd samen met en niet alleen maar samen met dan overgewicht of een aantal andere factoren gaan misschien ook kanker uitlokken op jonge leeftijd en z een aantal factoren die daar een rol in spelen Ik heb misschien eventjes een heel specifieke domme vraag maar het is Ik had ik was er nu letterlijk deze ochtend nog over bezig en ik vind dat echt één van de meest angst aanjagende Kanters op de oppervlakte om het zo te noemen maar zo Eh ge ziet bij sommige mensen Helaas dat ze zo niet meer kunnen spreken tenzij dat ze zo op hun keel op een bepaalde knop duwen is omdat ze keelkanker hebben gehad en door dat te verwijderen dat je de stembanden raakt of Hoe komen mensen aan dergelijke Ja dat klopt ehm in inderdaad hè Nee Nee dat is geen simpel dat is een

19:22 heel logische goede vraag Dat is een vraag waar wij ook regelmatig mee geconfronteerd worden als arts ehm als je keelkanker hebt of een kanker helemaal bovenaan in de slokdarm die kort bij het strotten of bij de Slikker en er zit een sluitspier tussen de keel en de slokdarm eh bovenaan Die sluitspier als je slikt gaat die open dan gaat u speeksel of u voedsel doorgaan als een tumor of wel in de keel zit en dan naar onder kort bij bij die bij dat strottenhoofd en en die die sluitspier komt ook eh eh ehm of als de tumor bovenaan in een slokdarm ligt en dan daar kort tegen ligt Ja als je een tumor wegneemt en opereert moet je altijd een paar centimeter extra marge

20:09 hebben omdat er een paar cellen wat verder kunnen verspreiden dat je die mee wil wegnemen je wil de snijvlakken waar dat je de tumor wegsnijdt wegkrijgen ehm en dus ehm ja dan soms kun je niet anders dan dat wegnemen en dan wordt een wat we noemen in medische termen een lar inek tomie gedaan Dat is de larin dat is aan het strottenhoofd aan de keel eh ehm wordt Da mee weggenomen en eh dan zit je onder de stembanden juist ehm en dan moeten de mensen een opening hebben Langs waar de lucht kan binnengaan en dan de stembanden zijn dan ook weg dan is er geen normale spraak die mensen kunnen via logopedische Technieken en via speciale kleine hulpmiddeltjes en een device eh eh een een sluitstuk je

20:57 dat daarop geplaatst word terug leren spreken ehm eh maar dus dat dat is eh ja maar dat is niet meer wat dat is geweest hè dat is eh nee dat is totaal verschillend Da is dat voornamelijk door roken dat je dergelijke Ja dat is ehm eh bepaalde kankers longkanker Iedereen kent die relatie longkanker en eh en roken zijn 80 of 90 van alle longkanker zijn gerelateerd aan roken of isel dat klopt Dat klopt eh maar ook de keelkanker eh keel kankers zijn door twee zaken gerelateerd en ook eh de kankers in het bovenste deel van de slot dat is roken Verhoog de kans en dat is eh eh neen eh alcohol verhoogt ook de kans hè dus die twee eraan die dat hebben we niet gezegd dadelijk zeg die twee zaken verhogen de kans eh op eh op

21:43 keelkanker zijn op slokdarmkanker maar dat is allemaal kansberekening hè het is niet hè het is niet eh dat is wat dat we dagelijks horen Het is niet omdat je gerookt hebt zoals een Turk of dat je heel veel gerookt hebt ehm eh sorry voor de uitdrukking maar dat dat je heel veel gerookt hebt eh dat je longkanker krijgt en er zijn ook niet rokers die longkanker krijgen hè Het is een kans verhoging eh met rood vlees is rood en bewerkt vlees is hetzelfde rood en bewerkt vlees staat op de lijst van kankerverwekkende stoffen van de Who de wereldgezondheidsorganisatie eh maar het is niet omdat je alle dagen groot hoeveelheden rood vlees eet ehm dat je darmkanker gaat krijgen en het is niet zo ehm iemand van de journalisten op de

22:29 VRT heeft mij dat in één van hun consumenten programma's is gevraagd ehm eh of dat ze dan allebei nou rijen moeten sluiten in Vlaanderen Uiteraard is dat niet zo eh maar je moet dat met gezond verstand en nee en dat is één van de factoren Het is multifactorieel je verhoogt de kansen een beetje met roken is het relatief risico relatief risico verhoging veel groter dan dan met roodvlees bijvoorbeeld en doe maar of tenzij dat je hier op J kom eh waar ik nog wel vragen omdat we vorige keer met damiel waren aan het spreken die uiteindelijk zei dat best veel kankers echt wel vanuit de genetica komen en niet zozeer de levensstijl alel dat natuurlijk de levensstijl kan bijdragen aan het ja faciliteren van wat er eigenlijk al zat in een negatieve manier maar hoe verhoudt zich dat eigenlijk zelf veroorzaakte kanker alss ik het zo

23:15 grof mag zeggen versus Ik heb er niks mee te maken kanker Hoe Ja je je hebt bij de genetica Heb je twee aspecten dat eventjes moeten uitleggen je hebt genetica dan heb je de erfelijke kanker ehm en en zelfs wat dat mensen dikw noemen genetisch maar dan heb je ook kankers waar dat er genetische veranderingen zijn maar die niet erfelijk overdraagbaar zijn Ik bedoel daar zijn veranderingen in bepaalde genen die waarschijnlijk door omgevingsfactoren zijn dus als zij bedoelt in de genetica moet je kijken wat hij bedoelt als we kijken naar de er Ik denk als ik u vraag goed versta is naar de erfelijke belasting bij bepaalde kankers is dat vrij hoog bij darmkanker is dat 15 tot tot 20 van alle kankers waar een erfelijke of familiale

24:01 voorbeschikt heid is dat wil niet zeggen dat in die families iemand met darmkanker dat de kinderen per se kanker krijgen hè Maar dat wil zeggen dat als we kijken naar ehm iemand met darmkanker zie je dat daar in 15 tot 20 van de mensen een familiale geschiedenis is of een echt erfelijk syndroom is bij borstkanker is dat in dezelfde grote orde ja het voorbeeld dat iedereen kent of veel mensen kennen toch is het voorbeeld van Angelina Jolie hè die wat we noemen een brca mutatie had brca gen is een bepaald gen dat voorbeschikt tot borstkanker tot ovarium kanker eierstokkanker En bepaalde andere kankers en dames met die draagster zijn

24:47 van het brc eh laten vaak preventief borstamputatie doen of soms de eierstokken wegnemen als ze eh op het moment dat ze de eh de leeftijd voorbij zijn als ze kinderen eh willen ehm om hun risico te verminderen ehm eh want ehm iemand die draagster is van dat gen heeft eh de kinderen daarvan hebben één kans op twee om ook draagster te zijn van dat gen als ze drager zijn gaan ze niet altijd borstkanker krijgen of niet altijd eierstokkanker Maar hebben ze een ho een hoge kans eh bij bepaalde syndromen ehm dus dat is het best gekende voorbeeld maar dan heb je de voorbeelden En dan noemen wij niet de erfelijk syndroom maar noemen wij meer de familiale belasting eh familiale

25:34 belasting ehm is ehm is bijvoorbeeld iemand die die bij zijn huisarts gaat raadplegen en die zegt mijn vader had eh darmkanker op 55 jaar en dan was er nog een broer van hem eh die ook darmkanker of een zus die darmkanker had op 65 jaar Ze hebben genetisch getest gekeken zijn er genen zoals brca voor darmkanker anderei Er is niks gevonden die man vraagt dan heb ik meer kans op darmkanker Het antwoord is ja hij heeft wat meer kans op darmkanker drie keer meer dan dat de normale bevolking omdat dat niet specifieke indicatoren zijn maar nog steeds zal er waarschijnlijk zijn noemen dat er is een familiale voorbeschikt heid ge ziet dat in de familie maar we kennen het gen nog niet

26:19 eh in die familie en dus als je van alle kankers kijkt van alle kankers wereldwijd gaat dat misschien VI a 10 zijn maximum het zal zelfs geen 10 per zijn waar een erfelijke Factor van alle kankers eh eh zit eh omgevingsfactoren is meer frequen maar omgevingsfactoren kan ook gewoon Zoiets zijn als de luchtkwaliteit waar dat je Als individu niet direct vat op daar zit Ja Da daar zijn zeker Ge kunt in omgevingsfactoren kun je bepaalde zaken doen Dat is een levensstijl je kunt ja voila asbest is een goed gekend voorbeeld eh sigaretten is het ander goed gekend voorbeeld maar er zijn eh zoals ik al gezegd heb kanker is multifactorieel er zijn zijn factoren die we niet kennen hè Er zijn factoren in de voeding die we niet kennen er zijn zeker factoren in de luchtverontreiniging beetje mijn vraag

27:04 want eh als je zien dat de VU na mensen je zit nu met een hoop meer eh eh GSM stralen zal ik zeggen luchtkwaliteit pesticiden in voedsel microplastics dan dan dat kan toch niet als als je een beetje logisch nadenkt dan heeft dat toch sowieso een invloed op het aantal kan dus zeker en en er zijn Je kent het pfos verhaal kent iedereen eh dat zijn factoren waarvan dat we weten dat zij ook iets meer kans geven het best gekende verhaal in Vlaanderen is het asbest verhalen dus eh ehm van van asbest dat in isolatiemateriaal zat in eh eternietplaten zoals we dat noemen ehm isolatieplaten Gelukkig is dat voorbij maar ehm wordt er wordt dat niet

27:49 meer gebruikt en nu is er de nieuwe regelgeving in de nieuwbouw ook allemaal voor asbest en als huizen verkocht worden moet je zo'n specifiek test hebben maar we zien vandaag nog altijd wat een stijging van asbest gerelateerde kankers hè de kanker die te maken heeft met asbest is de longvlies eh kanker eh ehm dat is het typische asbestkanker omdat dat effect eh niet na twee of drie jaar is hè dat effect is na enkele decades dus na 20 30 jaar dus we verwachten de volgende jaren nog een lichte verdere stijging van asbest gerelateerde kanker en dan in de toekomst over een aantal jaren gaat dat schandalen omdat er eh bij ons geen asbest meer gebruikt wordt in principe en dat het verwijderd wordt maar ja Zoals gezegd ook we weten niet wat we

28:35 niet weten Ik had eens gelezen maar het kan misschien een fabeltje zijn zel de verf dat we nu gebruiken alleé dat is ook waterdag enat er lot in zat was dat dan of ja maar dat klopt en en dat is ook dat dat brengt ons terug Tot wat we daar juist ook over spraken hè de investering van de Stichting tegen kanker in het fundamentele onderzoek hè en we proberen eh projecten ook mee te ondersteunen die onderzoek doen Waarom dat Kanker on ontstaat hè We ondersteunen projecten die eh eh die gaan zoeken naar behandelingen naar doelgerichte behandelingen naar immuuntherapie maar we ondersteunen ook projecten die eh die daarnaar eh eh gaan onderzoek doen en we hebben zelfs dit jaar of in 2023 hebben we een nieuwe oproep gedaan voor projecten rond

29:21 preventie en daar kunnen men eh daar kunnen projecten rond wat we noemen Prim preventie of secundaire preventie op inschrijven secundaire preventie zijn de projecten zoals dat we doen de screening het vroegtijdig opsporen van mensen die al kanker hebben maar die vroegtijdig gaan opsporen op een optimale manier zodat de prognose beter is hè dat is eigenlijk gaan ze het principe van de vrouwen oproepen voor een mammografie eh dan dan eh gaat niet de kanker voorkomen daardoor Maar je gaat de kanker vaststellen als hij klein is voordat hij uitgezaaid is of voordat dat kansen heeft op uitzaaiingen bij darmkanker is hetzelfde Dat is wat dat we noemen secundaire preventie primaire preventie is eigenlijk gaan zoeken naar eh

30:07 oorzaken ehm naar interactie van oorzaken of ehm van kanker en dat is veel moeilijker ehm het ideale scenario de droom zou zijn dat we alle oorzaken van kanker kunnen uitschakelen maar zolang er leven is op l op aarde zal er waarschijnlijk zullen er waarschijnlijk factoren zijn eh eh eh die dan een rol spelen zijn in België vandaag ongeveer 70.000 mensen ehm of elk jaar 70.000 mensen die kanker krijgen eh wat overlevingspercentage eh door omgevingsfactoren nee nee het overlevingspercentage het overlevingspercentage in België ehm eh wacht dan moet ik EV Ja omdat dat verschillend is van kanker tot kanker hè bij eh borstkanker is dat meer dan 80 eh bij darmkanker

30:55 bereikt dat eh 70 bij pancreaskanker is dat eh minder dan eh is dat minder dan 5 ehm ehm in in ons land dus eh ehm maar dus het overlevingspercentage van alle kankers stijgt als je dat kijkt met een aantal jaren geleden eh eh stijgt dat zeker eh gelukkig maar En die pancreas kanker was SS daar zo de voornaamste oorzaken daar tast we helemaal in thuis Ik ben digestief oncoloog dus in Leuven eh ik zie mensen met darmkanker waar de prognose veel verbeterd is Ik zie veel mensen met maagkanker Ik zie eh jammer genoeg ook heel veel mensen met pancreaskanker eh niemand weet wat dat de oorzaak is bij pancreaskanker is ongeveer 5 per erfelijk eh voorbeschikt

31:43 maar dat wil zeggen 95 niet ehm waar dat we geen enkele oorzaak voor kennen op dit ogenblik en het tristi in het verhaal is dat we wat een stijging zien in het westen Dus daar zitten waars waarschijnlijk factoren in onze omgeving in ons Milieu in ons levenspatroon eh maar we weten niet wat dat het is eh en is dat eh een groot aandeel van van totaal dat groot percentage van totaal aant pankras kanker zijn ongeveer 2000 mensen in in België eh darmkanker als je dat vergelijkt zijn er 8000 dus eh ehm maar pancreaskanker stijgt en eh bij darmkanker en borstkanker Heb je veel meer kansen die zijn meer frequent maar heb je veel meer kansen op om genezing pancreaskanker niet en vandaar dat in

32:31 een aantal westerse landen wordt pancreaskanker na longkanker de meest frequente doodsoorzaak op dit ogenblik is longkanker de meest frequente doodsoorzaak want als je kijkt bij de man is longkanker eh prostaatkanker en darmkanker zijn de meest drie frequente kankers bij de vrouw is prostaat darm eh bij de vrouw is Excuseer borst eh darm en longkanker eh eh ehm maar naar mortaliteit in het westen wordt pancreaskanker is het borstkanker aan het voorbijsteken longkanker is veel meer frequent nog ja ja ja ja oké oké ehm nee goed Ja ik had er juist een vraag benen vergeten Dat gebeurt wel eens vaker ja Maar ehm misschien

33:19 tussentijds Ik zal tussentijds eventjes ehm hoe zet ge is Ja waarschijnlijk hè door de Job natuurlijk maar eh Hoe zet je bij stichting eh terecht gekomen zelf heb de hoe dat ik zelf proactief daar naartoe geraakt Of hebben ze eerder u benaderd of wat is dat het verhaal Ja hoe dat bij de Stichting ik ben dus voorzitter van de raad van bestuur maar ik heb een lang traject bij de stichting de stichting heeft ehm voor toekennen van de wetenschappelijke grs een jury van experten hm hm eh uit verschillende universiteiten onderzoekers die een Track record hebben van onderzoek en die ook de onderzoeksprojecten kunnen beoordelen Oké en zo wordt elk wetenschappelijk project elke Grant want we krijgen veel meer aanvragen dan dat

34:04 we grens kunnen geven ehm eh wordt dat beoordeeld door een onafhankelijke jury die samengesteld is om het evenwichten uit mensen zowel Noord als zuiden van het land eh oost-west van het land dus verschillende universiteiten ehm al de projecten worden ook beoordeeld door buitenlandse experten om wat onafh maar het zijn altijd wel Nationale projecten hè Dat gaat alleen over Nationale projecten die wij funden maar We laten ze ook beoordelen door een buitenlands externe jurylid België is klein om zo heel transparant en eh en laat on zo zeggen vriendjespolitiek te gaan vermijden ehm en en Daar onderscheid Stichting eh tegen kanker zicht ook van heel wat andere organisaties dat we daar een heel

34:51 gedegen eh eh evaluatie project hebben en ik zelf ben gevraagd en aan aantal jaren geleden om lid te worden van de jury eh als klinisch ehm Expert ehm die veel onderzoek doet en zo heb ik in de jury een aantal jaren eh lid geweest en dan op een gegeven moment ehm heeft men eh mij gevraagd ja je hebt dan ook een aantal interacties met de raad van bestuur met het personeel zelf personeel zelf van de Stichting Stelt niet de raad van bestuur samen natuurlijk maar ook met de toenmalige voorzitters eh van de raad van bestuur hebben die mij opgezocht om te vragen dat ik eh geen bestuurs rol wilde opnemen als bestuurder de raad van bestuur van Stichting tegen kanker is samengesteld

35:38 uit enkele wetenschappers die dan ook statutair ehm eh de voorzitter moet statutair een wetenschapper zijn of wel een klinisch of wel een basis wetenschapper ehm maar ehm in de raad van bestuur hebben we dan ook enkele financiële experts tra al veel geld dus moeten zorgen dat on we hebben ook een notaris omdat het aspect van de legaten belangrijk is We hebben ook iemand communicatiewereld we hebben enkele captains of industrie hè dus we hebben een eh gemengde groep van bestuurders zo en dat is gezond ook eh en zo heeft men mij gevraagd om lid te worden van de raad van bestuur als wetenschapper En op een gegeven moment ehm ja heeft men heeft de raad van bestuur want dat is een verkiezing binnen de raad van bestuur ehm mij

36:25 gevraagd of dat ik eh mijn kandidaat wou stellen voor covoorzitter We zijn altijd met twee voorzitters ehm statutair altijd een Nederlandstalige en een Franstalige al onze vergaderingen zijn ieder spreekt zijn eigen taal en de andere verstaat het wel ehm dus onze raden van bestuur niet het Engels Nee ja ja dat zou Ja we zijn natuurlijk geen bedrijf maar we zijn Ja ik persoonlijk zou dat talige kunnen geen Engels hè voor mij zou dat zeker Oké zijn Ik denk dat een aantal van onze Franstalige collega's eh nog altijd verkiezen dat ieder zijn eigen taal spreekt bij de overheid ook bij de ministeries zou je ook kunnen eh kunnen zeggen doet De vergaderingen in het Engels maar de meeste vergaderingen op Ministerie ook

37:11 Nee maar voor ook gewoon moesten de taal niet volledig beheerst Ja om om als je de de taal niet volledig beheerst dat het u uitdaagt om om dat heeft zeker voordeel en de statutair zijn altijd met twee voorzitters en men probeert Beert van iemand die wat meer klinische h patiënten gerelateerde eh expertise heeft dat is een menn situatie en iemand die wat meer eh basiswetenschappen is eh en mijn covoorzitter is eh Professor Pierre cie van de ucl die een basiswetenschappen is hij is arts ook eh maar ziet geen patiënten heeft nooit patiënten gezien maar werkt eh in het labo eh en doet basisonderzoek Rond eh immunologie en kanker oké oké interessant Ik weet mijn vraag ondertussen ook ehm terug dus ehm herval

38:00 Hoeveel van eigenlijk alle kankers eh ja zeg maar worden verholpen in de eerste plaats Maar oh op een latere fase laten we zeggen pak binnen de 10 Max 15 jaar hebben opnieuw eigenlijk toch eh met een bepaalde uitzaaiing te maken of een hervatting van dezelfde kanker of soms een nieuwe ehm ja dat is heel verschillend hè dan moet je naar voorbeelden gaan er zijn kankers die bijna nooit hervallen ehm Het hangt af van het stadium dat hij vastgesteld dat vastgesteld word als je een een lymfoom bijvoorbeeld kerker vastgesteld wordt in een vroegtijdig stadium Daarvan gaat 95 van de hky lymfomen of zelfs meer genezen Oké testis carcinoom teelbalkanker dus gaat ook meer dan 90 per eh genezen en daar

38:47 zijn er weinig van die hervallen als in een vroegtijdig stadium eh vastgesteld wordt bij darmkanker ehm heb je in een vroeg tijdig stadium ook maar een paar procent van de kankers die er vallen Dat is de reden dat we een screening preventief dat darmonderzoek doen om meer kankers vroegtijdig vast te stellen als darmkanker in een meer gevorderd stadium vastgesteld wordt dan ga je in stadium 3 bijvoorbeeld eh 40 50 60 van de kankers hebben die hervalt hè En dan heb je andere kankers het andere Spectrum het andere extreem pancreaskanker als je alle pancreas kankers bekijkt ehm als je op 100 pancreas kankers bijvoorbeeld bekijkt 100 patiënten gaan er maar

39:34 vif 15 van de patiënten kunnen geopereerd worden hè alle andere patiënten worden gediagnosticeerd in een stadium dat te ver is om geopereerd te worden en kunnen dus niet genezen en van die 15 proc die kunnen geopereerd worden gaat nog 85 80 tot 85 hervallen h dus als je dat kijkt 80 tot 85 van 15 per dan zit je aan minder dan 15 van de pancreas kankers die genezen natuurlijk voor die we dat we niet zeggen dat we dietistisch moeten zijn voor een individuele patiënt die Die diagnose heeft moeten we ervoor gaan h h maar ik spreek over statistiek nu eh in die situatie hè dus het herval

40:21 percentage hangt af van ehm van de type kanker het goeie nieuws het goede nieuws is dat de herval percentages verlagen oké en waarom Omdat Enerzijds er wat meer kankers vroegtijdig worden vastgesteld anderzijds omdat als bijvoorbeeld voor bepaalde kankers de basisbehandelingen operatie is dan gaan we bij meer en meer kankers een bijkomende behandeling doen en wat wil dat een preventieve bij borstkanker is dat vaak een hormonale therapie vrouwen met borstkanker nemen vaak 5 jaar hormonale therapie tabletten eh om de kans op herval te verminderen patiënten met darmkanker bijvoorbeeld of ook bij Pancras kankker al z die slechte krijgen

41:07 ehm 6 maanden chemotherapie na de operatie eh omdat we weten dat de kansen op herval vermindert dat is niet zwart-wit hè Dat is wat dat ik hoe dat ik het altijd uitleg tegen de patiënten Het is niet als een bijkomende chemo krijgen nadien dat ze geen herval gaan doen Het is niet als ze geen chemo krijgen dat is wel een herval dohe vo Ik leg dat uit tegen de patiënten Het is lichtgrijs donkergrijs je hebt minder kans om herval ehm als je bijkomende therapie doet ehm in die situatie en dan bij een aantal kanker om de kans op herval te verminderen doen we nu voordat operatie gebeurt een behandeling doen we soms een bestraling of bestraling met chemotherapie hè

41:52 bijvoorbeeld het voorbeeld is slokdarmkanker ik werk altijd graag met voorbeelden omdat meer levendig maakt eh slokdarmkanker gaan we vandaag bij een patiënt zelfs als een tumor kan weggenomen worden met een operatie hetzelfde voorbeeld is bij endeldarmkanker gaan we bijna altijd een voorband doen met bestraling en chemotherapie omdat dan Enerzijds een tumor kleiner wordt en in een tweede tijd het werk van de chirurg wat makkelijker is en meer kans heeft dat hij de tumor helemaal kan wegnemen maar dat is niet de enige reden de tweede en belangrijke reden is dat we weten dat met een voorbehandeling dat de kans op een herval na een operatie ook kleiner is ehm in die situatie ehm en dus dat

42:39 dat zijn zeker een toegenomen kennis weer dankzij het onderzoek ehm toegenomen kennis dankzij innovatief onderzoek ehm van Wat is nu een strategie en voornamelijk Bij wie moet ge een bijkomende preventieve behandeling doen eh dat is dat is heel belangrijk ehm en daardoor gaan we minder hervallen Oké en misschien een eh ja dit is een een vraag gebaseerd op eh 0,0 facts en dus eerder anekdotisch georienteerd maar ik had eens een keer ergens gelezen dat chemo wel zeer goed is voor eh ja de kanker uiteindelijk te kunnen bestrijden en weg te nemen dat dat daar wel heel goed bij helpt maar het langs de andere kant ook wel een soort van schadelijk effect heeft uiteraard omdat natuurlijk goede cellen ook eh dood met die snelle deling hebben daar niet van maar dat toch ook ja niet zo positief is op korte termijn een heel goed middel is maar dat ook wel wat restanten in de een of andere manier

43:25 nalaat eh we kunnen dat niet ontkennen Het is zeker zo dat chemo bepaalde nevenwerkingen geeft en de eerste chemo ehm die geen even werkingen heeft die bestaat niet dat dat is dat Is kraantjeswater dat zal geen even werkingen hebben maar dat gaat ook geen werking hebben eh in die situatie en dan moet je altijd kijken eh naar de nie werkingen op korte termijn die proberen zoveel mogelijk te minimaliseren als de patiënt moet braken ehm dat proberen te verm minderen voor bij sommige chemotherapieën die haaruitval geven kun je nu de haaruitval ook verminderen of tegengaan met een ijskap ehm daar is ook de kennis en dat is ook een deel van het onderzoek hè de kennis is daar de laatste 20 jaar ook vooruitgang eh vooruit gegaan eh toen eh aan het begin

44:13 van mijn carrière 30 jaar geleden dan bestonden er geen adequate antib kmd delen eh Vandaag hebben we een gaan Spectrum van veel meer Anti brak middelen ehm bepaalde nevenwerkingen zijn veel moeilijker eh te behandelen eh eh vermoeidheid Dat is een typische nevenwerking van kankerpatiënten of kankerbehandelingen dat is dikes multifactorieel dat is een tumor zelf dat is de behandeling eh dat is een combinatie van de twee eh dat is veel moeilijker daar een pepel te geven Je kunt bepaalde factoren als de patiënt ijzertekort heb bijvoorbeeld kun je bepaalde factoren wel wat corrigeren h maar de diepe vermoeidheid die sommige kankerpatiënten tijdens de behandeling hebben dat is dat is heel moeilijk tegen te gaan gaan h dus dat is op korte termijn op lange termijn kunnen er zeker

45:00 ook een aantal zaken zijn Ik denk bijvoorbeeld aan eh soms kan er eens hartbv de zenuw uiteinde dat de patiënten continu soms levenslang een voos gevoel hebben of of slapende vingers of tenen hebben als nevenwerking ehm op lange termijn zijn er bepaalde van de eh chemotherapieën die we vroeger gebruikten die na 30 jaar later iets meer kans geven op andere kankers dat weten we ook maar ja Ge moet dat in een balans leggen hè als pati als die patiënten die therapie niet gehad hadden vandaag nee nee dat War wasen lang nee nee nee maar inderdaad dat

45:46 laatste bedoel ik denk is dat vernomen heel belangrijk maatschappelijk maar ook wetenschappelijk en klinische eh aandachtspunt is is levenskwaliteit tijdens de behandelingen en en dus daar gebeurt veel onderzoek Dat is maatschappelijk heel belangrijk ehm eh dat we daar onder aandacht aan besteden ehm eh dus de we hebben ook met de stichting tegenkanker projecten van sociale grands ehm die de sociale ondersteuning eh ehm en soms gaat dat ook het eh het aanpakken en en laten we zo zeggen accepteren van soms een aantal van de ongemakken eh eh evalueren bekijken ehm en dus daar moet zeker veel aandacht aan besteed worden Dat is Helemaal correct ja ja nee Oké en wat

46:33 zijn zo de eh verschillende soorten van chemotherapie want als je dan zo altijd in de film of in de series zie dat altijd de mensen h in de typische wachtkamer met een bakster Maar ik vermoed dat dat niet eh de de Goto is of misschien wel maar denk heel veel chemoil Ja je hebt Je hebt eigenlijk eh in de geneesmiddelen wij noemen dat de systeemtherapie want dat gaat via dat komt in bloed het zij intraveneus het zij oraal via tabletten ehm ehm heb je eigenlijk verschillende groepen Hè Misschien moeten we dat eventjes toelichten dat is eh de eerste is wat dat we noemen chem de klassieke chemotherapie eh dat zijn geneesmiddelen die de tumorcellen gaan doden hè Dat zijn eh dat is de eerste klasse van geneesmiddelen eh ehm dat Degenen ook

47:20 die de perceptie hebben maar ook de realiteit dat die veel nevenwerk kunnen geven eh het braken het haarverlies en en dergelijke is van klassieke ehm chemotherapie een tweede groep van eh middelen zijn hormonale therapie eh dat is vaak meestal is dat oraal meestal in tabletten eh wordt typisch gebruikt bij borstkanker hè We gaan nakijken borstkanker zitten op die tumorcellen bepaalde eiwitten op de celwand ehm en gaan die dan daardoor ehm gevoelig kunnen zijn aan een hormonale therapie als dat het geval is gaat in een aantal situaties vrouwen met borstkanker gedurende jaren 5 jaar na de operaties z

48:07 Als alles weggenomen is eh een tablet krijgen met een hormonale therapie dagelijks ehm om de kansen op herval te vermijden maar is dan Zoiets gelijk ostrog of zijn dat veel complexere hormonen eh dat zijn complexere hormonen maar die op oestrogenen inwerken ehm eh wel antiestres bij bij prostaatkanker ehm gebruiken we ook veel hormonale therapieën ehm ehm bij darmkanker bijvoorbeeld gebruiken we dat niet bij longkanker gebruiken we dat niet hè dus dat is de tweede groep de derde groep van geneesmiddelen en dat is recenter eh zijn eh de doelgerichte middelen ehm bijvoorbeeld ehm om terug het voorbeeld van borstkanker bij borstkanker zijn er heel veel dames ook die voor her2 dat is

48:54 een bepaald eiwit eh die trastuzumab eh krijgen ehm geen merknamen Ik ga geen merknamen noemen hier van geneesmiddelen eh maar die trastuzumab eh eh krijgen eh na de operatie of tijdens de behandeling Dat is een middel dat op een bepaald eiwit op de kankercel in werkt bij darmkanker Heb je ook andere middelen bij longkanker heb je weer andere middelen daar is een explosie van nieuwe doelgerichte middelen dat kunnen antilichamen zijn die dan intraveneus gegeven worden via een ader of dat kunnen orale middelen zijn tabletten die een doelgericht op een bepaald eiwit gaan ingrijpen in de tumorcel of ehm op een bepaald gen gaan ingrijpen maar er

49:40 zijn aan zich zelf nooit voldoende of wel In sommige situaties werken die alleen voldoende In sommige situaties gaan we die gebruiken in combinatie met chemotherapie zelfs gaan die ook op bepaalde genen in werken Ik heb daar juist het voorbeeld a aangehaald van het brc gen voor patiënten met het brc gen is er een klasse doelgerichte middelen die bij die patiënten met die afwijking in dat gen olaparib is zo één van die middelen ehm een groter effect gaan hebben dus dat is het derde groep dat is de doelgerichte middelen en daarvoor is het heel belangrijk ehm dat we een tumor zo nauwkeurig mogelijk analyseren en daar gebeurt heel veel onderzoek en heel wat van ons onderzoeksprojecten van s

50:25 tegen kanker ehm eh zijn daar ook op gericht op bepaalde wat wij noemen in medische termen moleculaire merkers Dat Zijn eiwitten of genen op tumorcellen hè dus eh we gaan het DNA van de tumor helemaal ontrafelen ehm eh in medische termen noemen we dat een ngs Next Generation sequencing eh dus is een volledige DNA analyse van de tumorcel om te gaan kijken welke genen welke eiwitten zijn afwijkend en daar met één van de doelgerichte middelen op ingrijpen en dus eh eh van eh daar gebeurt veel onderzoek en dan een vierde en laatste groep van systeemtherapie is immuuntherapie h immuuntherapie eh die

51:12 dat is een hot kit on de Blok hè Ja dat is dat is de laatste 10 jaar een enorme evolutie bij meer en meer kankers zien we dat die de prognose belangrijk verbeteren het beste voorbeeld is huid kanker het melanoom ehm ehm waarbij dat er tot voor een aantal jaren eh voor jaar of 10 geen goede therapieën waren en dat we nu met eh patiënten eh met uitgezaaid melanoom Soms kunnen genezen of zorgen dat ze vele jaren langer leven maar het is niet alleen bij melanoom Het is ook bij longkanker dat we toevoegen aan chemotherapie bij melanoom wordt het alleen gebruikt eh bij darmkanker een subgroep van darmkanker als ze bepaalde van die moleculaire markers hebben eh

51:58 gaan we ook immuuntherapie geven bij maagkanker voegen we toe aan chemotherapie Er zijn heel veel kankers en eigenlijk de eerste generatie want dat wat Dat we nu hebben van immuuntherapie die gaan eigenlijk op het immuunsysteem inwerken de patiënt met kanker eh gaat eigenlijk door de kankercel gaat de stuk van de verdediging van de patiënt uitschakelen hè de t-cellen Dat is een groep van witte bloedcellen die gaan normaal een kankercel kunnen een vreemde cel kunnen opruimen h die gaan infecties bacteri virussen opruimen bepaalde t-cellen bepaalde t-cellen zouden kankercellen ook kunnen opruimen maar de kanker is zo slim dat hij dat gaat dat mechanisme kan uitschakelen

52:44 zodat het lichaam zich onvoldoende kan kan verdedigen Ja en wat die eerste generatie van immuuntherapie doet hè Ik probeer het nu wat op een eh eh eenvoudige manier uit te leggen wat een eerste generatie van die middelen doet is die Factor op de kankercel die dat immuun dat afweersysteem die t-cellen plat ligt uitschakelen zodat die t-cellen in het eigen afweersysteem van de patiënt terug sterker wordt en die kankercel kan opruimen Oké dat is de eerste generatie eh van eh Maar het nadeel is dat we dan vaak wel eh lichaamseigen Cell nodig hebben van die patiënt om dat effectief te maken of is dat voor de eerste generatie moet je geen lichaamseigen cellen dat is algemeen Er

53:30 zijn nu nieuwe ontwikkelingen eh in het kankeronderzoek verdere generaties eh waar dat we vaccins met vaccins gaan werken Dat staat nog niet op punt eh maar als er één goede zaak geweest is aan de covid-crisis is dat er eh dat een enorme boest gegeven heeft in het vaccinonderzoek voor kanker ook men was voor covid al aan het zoeken om mrna vaccins te ontwikkelen ehm ehm men vond de techniek niet goed een virus is veel makkelijker dan kanker maar het heeft toegelaten die covid vaccins die we gebruiken eh het pfizer vaccin bontech vaccin dat eh veel van ons hier in Vlaanderen gehad hebben in België gehad hebben Ehm is op basis van mrna

54:18 Technieken die Technieken staan nu op punt Kanker is veel moeilijker dan eh ehm dan dan virussen maar er is nu veel geld bij die firma's om te investeren daarin en er is een toegenomen ho en kennis eh zodat ze zodat er nu een evolutie komt van nieuwe kanker vaccins en en een deel van die kanker vaccins zijn gebaseerd op moet eerst de tumor een weefsel stukje van de tumor hebben die je dan kunt eh gaan onderzoeken en verwerken en bewerken of voor sommige andere vaccins ga je dat doen met bloed eh van de patiënt eh om dat op die manier te te gaan bewerken Oké Alright eh Hij was bijna richting einden aan het gaan dus misschien iets helemaal anders ehm want ja eh je zent toch al heel uw

55:04 leven ermee bezig Wat is zo moment in heel uw carrière of waarvan dat je zegt dat wel Deze deze had ik nu nooit verwacht of of daar ben ik nu echt trots op of dat heeft mij echt geraakt echt zo één moment dat er dat er uitspringt dus één moment dat is moeilijk hè want dri voila 10 dat is makkelijker wel wat wat voor mij in in mijn carrière belangrijk is ehm eh dat is dan persoonlijk is Enerzijds had ik de screening in Vlaanderen met de toegangstesten ehm eh eigenlijk op gang gebracht heb ik ben daarmee begonnen samen met minister inen ver voten eh in 2003 ehm voorzitter geweest van gans dat project totdat in 2013 vanaf dan krijgt

55:49 elke Vlaming tussen 50 en 74 jaar zo'n stoelgangtest eh toen was Jo van deur de minister Ik heb drie ministers overleefd eh of erover drie ministers gedaan ehm eh in die situatie ehm en dus dat implementeren omdat dat maatschappelijk relevant is Hè door die toegangstesten gaan we niet al overlijdens in Vlaanderen vermijden er zijn er ongeveer 2000 per jaar door daarom kanker eh maar we weten dat we als we voldoende participatie deelnamen hebben dat we 3 400 overlijdens gaan vermijden en nu is dan % of zoiets die deel Ja 50 neemt deel ehm en dan nog 10 per krijgt sowieso al een coloscopie Dus in totaal is ongeveer 60 per die bereikt wordt dat is beter veel beter dan in het zuiden

56:36 van het land Dat is beter dan in Frankrijk dat is niet zo goed dan in Nederland er is zeker nog verbetering in ehm maar met die participatie gaan we 3 400 overlijdens vermijden omdat er meer darmkanker in een vroeg stadium wordt vastgesteld een tweede zaak is ehm is de evolutie in het onderzoek Toen ik begon 30 jaar geleden was er voor patiënten met darmkanker was er niks niks hè de we behandelden die patiënten niet als ze konden geopereerd werden werden ze geopereerd en er was geen behandeling nadien als en dus patiënten met uitzaaiingen die overleden binnen de drie vier maanden ehm en toen waren er nog meer mensen met uitzaaiingen dan dat vandaag ze vandaag kunnen we een aantal mensen met

57:21 uitzaaiing genezen veel mensen niet maar een aantal kunnen we al genezen maar bij de mensen die we niet kunnen genezen Kunnen we daar meer een chronische ziekte van maken eh gewoon stoppen Ja de groei stoppen en gaan die mensen eh een aantal jaren leven sommige mensen VI of 10 jaar leven met een chronische ziekte en voor mij wat voldoening gegeven heeft is niet dat één moment want dat is die vooruitgang op 30 jaar dat is niet op 1 januari 2011 bijvoorbeeld dat we ineens had gezien maar dat is een accumulatie van verschillende factoren en ik ben internationaal heel actief eh ben internationaal heel veel bezig met onderzoeksprojecten Ik heb een aantal Europese projecten eh gecoördineerd en

58:09 ook eh ehm zelfs ook een aantal Amerikaanse projecten gecoördineerd mee in de drivers Seat zitten om eigenlijk te zorgen dat die eh dat het onderzoek goed gebeurt en ook mee aan het eh onderzoek gedaan hebben Ehm dat is voor mij eh geeft grote voldoening en dat is ook één van de redenen waarom dat ik mij nu helemaal wil inzetten ook eh verder wil inzetten voor het onderzoek maar ook voor de stichting tegen kanker omdat ik maar al te goed besef dat basisch onderzoek en klinisch onderzoek cruciaal is dat Dat fundamenteel is om vooruitgang te maken elke vooruitgang ehm of elke eh betere prognose kan alleen komen door investeren in

58:54 onderzoek ehm en dus dat is eh dat is eigenlijk de tweede lange verhaaltje wat mij veel voldoening gegeven heeft naast e het implementeren van de screening Ja oké ja misschien nog een vraag van mezelf dan wat is één van de En het mag natuurlijk eh over eh kanker gaan of breder maar misschien daarop toegespitst Ehm wat is één van de meest interessante evoluties die nu ja gaande is die u hoop geeft van AH als we dat erdo krijgen dat zal weer een Ja een aanzienlijke sprong zijn op verbetering van Ja er zijn veel evoluties maar één van de belangrijke evoluties is het is daar juist al eventjes aangehaald Het is de laatste jaren de introductie van de immuuntherapie we zitten nu in een eerste generatie er gaan totaal nieuwe concepten komen ook in de immuuntherapie met vaccins met

59:42 eh met t-cellen van patiënten gaan bewerken techniek van Car cellen voor bepaalde kankers eh ehm met ingrijpen op die The lymfocyten de TC en ehm eh gaan ingrijpen ehm dus dat is dat is heel belangrijk en dat gaat zeker een verder een boost geven aan het kankeronderzoek een tweede Factor eh die dat zeker gaat doen is begrijpen dat niet alle kankers hetzelfde zijn de vrouwen met borstkanker bij personen met eh darmkanker niet elke darmkanker is hetzelfde hè Je hebt daar veel subtypen z en dan het ontrafelen van die subtypes om veel meer eh de behandelingen te gaan gericht of individualiseren of personaliseren ehmm Maar daarvoor moet

1:00:29 onze basiskennis nog verder vergroten en moeten we dat DNA en dat patroon ook de omgeving want je hebt een kankercel die zit ingebed in een omgeving dat is één van de redenen dat pancreaskanker eh zo moeilijk behandelbaar is die kankercellen zitten in wat wij noemen in medische termen in een stroma dat is het bindweefsel de omgeving daar rond ehm eh die Inter actie beter gaan begrijpen en dat typeren bij welke kankers dat dat meer En bij welke kankers dat dat minder een rol speelt dat is heel belangrijk en als we dat beter gaan begrijpen dan gaan we zeker meer vooruitgang Mak en misschien opvolg vraag Tot In hoeverre ook weer specifiek op de kanker zijn georiënteerd maar is België h binnen dan die internationale context een belangrijke spelers op het gebied van ja

1:01:15 kanker beter te begrijpen in haar breetse betekenis Ja België kunt Ik kan de vraag opentrekken ehm België heeft goed overlevingscijfers voor een aantal kankers staan we nummer É in de EU maar dat is onze gezondheidszorg Dat is een gezondheid Ja dat is een gezondheidszorg maar dat is ook de Dat is niet alleen de gezondheidszorg dat is de goede gezondheidszorg het multidisciplinair samenwerken dan alle specialisten maar dat is ook de spirit van Innovatie en Innovatie hangt samen met onderzoek ehm dus eh Dus daar zit belgis zeer goed in maar als je dan anderzijds en dat is meer specifiek uw vraag ik het woord dat ik die naar voor brengen Is Wij spelen Champions League voor kankeronderzoek ehm dat is niet een hol of slogan eh dat

1:02:01 is reëel ehm in de medische wereld hebben wij methodes en geen enkele methode is perfect hebben methodes om kankeronderzoek te gaan kwantificeren ehm en we kijken naar de de publicaties de wetenschappelijke publicaties maar het aantal keren dat dat geciteerd wordt door andere wetenschappers uit andere landen en zo kun je ranking opmaken en dan zie je in die rankings dat België zeer hoog staat dat we echt Champions League spelen en we hebben hier zowel op het fundamenteel onderzoek groepen die baanbrekend werk gedaan hebben rond de rol van bloedvaten en kanker rond het immuunsysteem en kanker als op klinisch onderzoek ehm de een groep rond

1:02:47 borstkanker dan mijn groep rond darmkanker eh die bij de bij de top drie in de wereld zitten eh dus eh dus Dus we zitten echt Champions League en een allerlaatste vraag maar is erop inpikken ehm en dan los zeg maar van eh de intellectuele toegevoegde waarde die we leveren slagen we er ook in om dat op de een of andere manier economisch te vertalen ehm economisch dus dat we er effectief een eh toegevoegd waarde product van maken dat we kunnen exporteren in de positi Dat is een stuk juist België is en dan dan spreek ik over het economisch exporteren dan ga ik meer naar de Farm industrie farmaceutische industrie België is een land dat traditioneel een zeer sterke farmaceutische industrie heeft hè eh die de Innovatie ook stimuleert hè want onderzoek gebeurt Enerzijds daar hebben we over gesproken in in de

1:03:34 universiteiten maar gebeurt ook in de Farm industrie en de samenwerking kan alleen maar bevruchtend zijn en en kan maar alleen maar goed zijn in België Ik kan nu de cijfers niet zeg niet uit mijn hoofd zeggen maar voor Farm industrie ehm zit België zeer goed geeft een zeer grote tewerkstelling Er wordt worden veel producten uitgevoerd vanuit België eh de covid vaccins dat is dan niet kanker maar de covid vaccins België was één van de grootste producenten ter wereld van covid vaccins in puur bij pizer ehm ehm dat geeft een toeg toegevoegde economische economische waarde Dat is zeker zo ehm en dan anderzijds als je een goede structuur van uw gezondheidszorg hebt en een betere

1:04:21 behandeling ehm dan ga je ook economis gaat dat dat is geen export maar gaat dat ja gaat dat secundair gaat dat economisch ook gunstig zijn screenen en preventie van Kanker is nog altijd farmac economisch het beste model hè gaat minste kosten de behandelingen Zijn zijn duur zijn soms schandalig duur van die middelen zijn te duur eh dat is zeker zo ehm eh de kost van investering is groot maar de behandelingen Zijn duur en we moeten daar een model in vinden in de toekomst om dat farmac economisch betaald te maken want dat is zeker een zorg maatschappelijke zorg dat de behandelingen duurder wordt het geld blijft eh groeit niet op de rug van de maatschappij van de belastingbetaler dus we moeten daar modellen in vinden in

1:05:07 samenwerking en daar zijn we nog niet daar zijn we nog niet uit oké nee nee dat kan ik eh snappen eh Super interessant Dank u voor alle wijsheid over te dragen absoluut ehm ja Beste wensen voor deze jaar ook nog eh ja op een op een eh ja zo laag mogelijk kanker Ja zoiets w ik zeggen veel succes nog met onderzoek eh binnen Stichting tegen kanker en alle andere zaken die u onderneemt en eh misschien tot later en dankjewel voor de aangename Babbel alsjeblieft vetjes dag