Assita Kanko over witwassen, vrouwenrechten en de woke-dreiging: "Je bent gewoon voor een concreet voorstel"
De Melkerij in Brasschaat baadt in het late namiddaglicht wanneer Assita Kanko binnenstapt. Het Europees parlementslid voor N-VA heeft net een stemming achter de rug, straks volgt alweer een onderhandeling. Tussen de bedrijven door schuift ze aan tafel, een glas rode wijn binnen handbereik. “Soms is het vroeg voor een podcast,“ lacht ze, “maar soms ook niet.“ Het chingetje rum dat traditiegetrouw volgt, gaat er zonder morren in. Kanko, geboren in Burkina Faso en opgegroeid in een dictatuur, heeft geleerd dat je moet kiezen waar je je energie aan besteedt. In het Europees Parlement, zegt ze, gaat het om concreet resultaat. Niet om de meningen waar iedereen vol van zit, maar om wetten die daadwerkelijk iets veranderen. Over georganiseerde misdaad, geldwitwassen, en de strijd tegen geweld op vrouwen. En over de woke-ideologie die volgens haar een bedreiging vormt voor de vrijheid van meningsuiting en de helderheid van wetgeving.
"Ik heb spontaan iets tegen onrechtvaardigheid"
Kanko's portefeuille in het Europees Parlement is geen toeval. Ze houdt zich bezig met vrouwenrechten, dat deed ze al voor ze verkozen werd. Binnen de commissies werkt ze rond de strijd tegen misdaad en geldwitwassen. “Ik heb twee specifieke dossiers,“ legt ze uit. “Gegevensverzameling tegen terreur, waar ik nu als hoofdonderhandelaar van het parlement werk, en transparantie rond cryptotransacties om witwassen tegen te gaan. Dat laatste hebben we twee weken geleden afgesloten.“
“Ik heb spontaan iets tegen onrechtvaardigheid en tegen het misbruik van mensen. Een van de beste manieren om dat aan te pakken is daarmee werken.“
Waarom die focus op misdaad? Kanko aarzelt geen seconde. “Ten eerste heb ik een sterk gevoel van rechtvaardigheid. Ik heb spontaan wel iets tegen onrechtvaardigheid en tegen het misbruik van mensen. Dus dat is een van de beste manieren om dat aan te pakken: daarmee werken. En twee: het zijn thema's waar je echt tot een akkoord kunt komen. Dat zijn zeer concrete thema's.“
Ze leunt naar voren, de intensiteit stijgt. “Ik hou er niet van om mijn tijd te verdoen met onnozele dingen waar iedereen een mening over heeft maar niemand iets beslist. Dit gaat echt over iets concreet. Dan kom je tot een einde waar je resultaat boekt. En dan kun je met het volgende beginnen.“
Waarom criminals hun geld nog altijd kunnen verstoppen
Geldwitwassen en georganiseerde misdaad zijn bij uitstek Europese problemen, erkent Kanko. Misdaadnetwerken opereren over landsgrenzen heen, maar de wetgeving blijft vaak nationaal gefragmenteerd. “Sommige mensen hebben door kinderen laten procederen middelen bekomen, of via drugshandel of mensensmokkel. Maar op welke manier kan je dan stappen nemen tegen die mensen eens dat je hebt kunnen voorkomen dat ze dat geld witwassen?“
“Er is zelfs een serie op Netflix over de Joint Investigation Team. Dat gaat over een ploeg in Europa die over landsgrenzen heen misdaad probeert aan te pakken. Maar praktisch is dat nog niet mogelijk.“
Ze verwijst naar een recente serie op Netflix over Joint Investigation Teams, Europese ploegen die grensoverschrijdende misdaad aanpakken. “Maar praktisch is dat nog niet mogelijk,“ zegt ze droog. “Op welke manier kunnen de polities samenwerken? Hoe kunnen al die technische tools met elkaar integreren? Dat was de bedoeling van de wet: om dat mogelijk te maken. Anders is het alleen fictie, niet realiteit.“
Het dossier waar ze nu mee worstelt heet 'asset recovery and confiscation', het in beslag nemen van crimineel vermogen. “Daar zijn we nu aan het zoeken naar een balans tussen eigendomsrecht en de strijd tegen misdaad. Want anders kan het woord 'misdaad' heel breed worden en kan de controle van witwassen bijvoorbeeld zo ver gaan dat het weer zijn negatieve effect heeft.“
Een voorbeeld: prostitutie. Tijdens een recente onderhandeling discussieerden de parlementsleden twee uur lang zonder tot een akkoord te komen. “Sommige mensen willen dat verbieden. Maar hoe ga je dat realiseren? Ga je mensen achterna lopen om te voorkomen dat mensen zich prostitueren?“ Kanko's rode lijn is helder: een kind kan zich niet vrijwillig prostitueren, een volwassene wel. “Maar we moeten de samenleving kansen bieden zodat er een alternatief is. En de mensen ook beschermen.“
Hoe je in Brussel een coalitie vormt voor één woord
Het Europees Parlement is een uniek beestje, vertelt Kanko. Wie denkt dat het een rustig politiek kerkhof is, heeft het mis. “Het Europees Parlement is heel lang een plek geweest waar mensen hun carrière kwamen afmaken. Dit was een soort politiek kerkhof. Maar steeds meer mensen zijn nu op een serieuze manier bezig, waardoor het Europees Parlement meer invloed heeft.“
Het verschil met nationale politiek? Op nationaal niveau vorm je één coalitie voor een hele regeerperiode. In Brussel moet je per dossier onderhandelen. “Je moet per dossier een coalitie vormen met verschillende partijen. Je moet allemaal tot een compromis komen, en waar je een compromis hebt, moet je nog verder praten.“
“Je moet soms een coalitie vinden voor een paragraaf, voor een woord. Ik vind dat absoluut boeiend, want op het einde is iedereen wel blij en iedereen heeft wat toegevingen gedaan.“
Die dynamiek heeft Kanko leren appreciëren. “Je moet soms een coalitie vinden voor een paragraaf, voor een woord. Ik vind dat absoluut boeiend, want op het einde is iedereen wel blij en iedereen heeft wat toegevingen gedaan. Dat is echt een fantastische manier van werken.“ Ze glimlacht. “Ik zou emotioneel denk ik wakker liggen van een paar weken in de Kamer. Tot vooruitgang waar iedereen echt blijft vasthouden aan één standpunt.“
Maar niet iedereen is open voor dialoog, geeft ze toe. “Je kan mensen tegenkomen die gewoon niks willen en die gewoon hun partijprogramma in de tekst willen zetten. Die mensen kunnen hier ook echt niet scoren, want je ziet hen alleen. Niemand wil dan met je werken.“ Het systeem dwingt dus tot redelijkheid, of je verdwijnt in de marge.
Waarom Frans van Gaal gelijk had over het democratisch deficit
Europa heeft een imagoprobleem, weet Kanko. Ze verwijst naar de Elschotlezing van 2019, waar ze Frans van Gaal tegenkwam als medesprekers. De kritiek op het democratisch deficit van Europa is niet nieuw, maar Kanko heeft er een genuanceerde kijk op. “Europa moet toegevoegde waarde hebben voor de mensen. Het probleem is dat je dingen moet doen, maar je moet weten wanneer je stopt, want lidstaten kunnen andere dingen zelf.“
“Het probleem met Europa is dat je dingen moet doen maar je moet weten wanneer je stopt. Dat gevoel van dominantie mag je niet hebben. Dat maakt Europa iets praktisch, maar soms ook enorm ingewikkeld.“
Ze haalt Zwitserland aan, dat moeite heeft met afspraken over arbeidsmigratie omdat de EU soms te ver gaat. “Dat gevoel van dominantie mag je niet hebben. Dat maakt Europa iets praktisch, maar soms ook enorm ingewikkeld.“ De balans tussen Europees en nationaal blijft een uitdaging, en de media helpen niet altijd, vindt ze. “Als ik nu met een dossier hier begin, dan schrijft de media 'Europa gaat dit doen'. Maar dat klopt helemaal niks. We zijn zelfs nog niet begonnen. Europa gaat niet doen, we gaan zien wat er gaat gebeuren.“
De burger heeft ook een verantwoordelijkheid, beklemtoont Kanko. “Als je dat niet gebruikt, dan krijg je geen uitleg en dan ben je alleen maar af en toe boos. Je moet zelf ook iets doen, je moet vragen stellen.“ Europese politiek is niet sexy, geeft ze toe, en het is moeilijk om ludiek uit te leggen. Maar als parlementsleden hun werk niet communiceren, blijft het vaag. “Als ik nu op sociale media ga schrijven wat we hier allemaal doen, dan kunnen de mensen mij gewoon onvolgen, niks meer lezen en dan klagen ze dat ik dat niet doe.“
Hoe nationaliteit je onderhandelingsstrategie bepaalt
In het Europees Parlement zijn 27 lidstaten vertegenwoordigd. Dat klinkt abstract, maar Kanko heeft geleerd dat cultuur enorm verschil maakt. “Afhankelijk van waar een collega vandaan komt, moet je rekening houden met hoe je spreekt, welke woorden je gebruikt. Je moet weten wat voor hen belangrijk is. Ze hebben niet allemaal dezelfde prioriteiten.“
Ze vraagt haar medewerkers vaak uit welk land een collega komt voordat ze onderhandelt. “Dan weet je hoe je kunt spreken, welke woorden je kunt gebruiken. Dat telt allemaal. En dan moet je rekening houden met wat voor hun belangrijk is.“ Ook de timing van wetgeving is cruciaal: afhankelijk van nationale verkiezingen kunnen parlementsleden bepaalde standpunten innemen. “Het is heel belangrijk om de timing van je wetgeving ook intelligent aan te pakken zodat mensen niet onder druk zijn van verkiezingen.“
“Afhankelijk van waar een collega vandaan komt, moet je rekening houden met hoe je spreekt, welke woorden je gebruikt. Je moet weten wat voor hen belangrijk is. Ze hebben niet allemaal dezelfde prioriteiten.“
Een concreet voorbeeld: Kanko haalt haar inspiratie uit de realiteit rondom haar. “Als ik verhalen hoor van vrouwen die de hele dag opgesloten zitten en nergens naartoe mogen zonder toestemming van een man, en dat bestaat hier echt in Europa, dan neem ik dat mee naar mijn werk.“ Ze werkt momenteel aan een richtlijn tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. “Als ik naar Dak kijk, dan neem ik dat mee naar dat dossier.“
Maar niet iedereen is zo praktisch ingesteld, geeft ze toe. Er zijn collega's die zich bezighouden met uiterst technische dossiers, over GPS of radiosignalen in ijle gebieden. “Ik vroeg mij af wie zou zich hiermee echt bezighouden. Misschien is dat belangrijk, maar dat zijn dingen die ik nooit zou doen. Bij mij moet het echt iets hebben waar ik tegen mijn buurvrouw kan zeggen: ik ben je probleem aan het oplossen.“
"Je kan niet met onzin daar gaan zitten"
Wetgeving maken is geen opinie spuien, beklemtoont Kanko. “Er is een verschil tussen een opinie-item en wetten maken. Een wet moet iets zijn dat past in het bestaande kader, dat implementeerbaar is en dat haalbaar is.“ Elke wet moet door de juridische dienst van het Europees Parlement, die controleert of het juridisch houdbaar is. “Je kan niet met onzin daar gaan zitten. Dan moet dat eerst langs de juridische dienst passeren. Dan discussiëren we twee uur en de kans is groot dat er volgende week geen akkoord is over die paragraaf.“
“We zijn twee uur lang in discussie gegaan over prostitutie en we zijn niet tot een akkoord gekomen. Sommige mensen willen dat verbieden, maar hoe ga je dat realiseren? Ga je mensen achterna lopen om te voorkomen dat mensen zich prostitueren?“
Een voorbeeld van die complexiteit: de discussie over prostitutie. “Sommige collega's dachten dat niemand zich vrijwillig kan prostitueren, dat bestaat zelfs niet. Maar dan zeg je dat het recht op zelfbeschikking niet bestaat, dat mensen nooit zelf volwassen genoeg kunnen zijn om iets te doen dat wij moreel verkeerd vinden.“ De vraag is ook of een verbod op klanten van prostituees überhaupt handhaafbaar is. “Hoe ga je dat realiseren? Ga je mensen volgen om te voorkomen dat ze naar een prostituee gaan?“
Kanko's compromis: de rode lijn ligt bij kinderen. “Een kind kan zich niet vrijwillig prostitueren, maar een volwassene kan dat wel. Maar we moeten de samenleving kansen bieden zodat er een alternatief is.“
Tijdens zulke onderhandelingen ziet Kanko ook de grenzen van het activisme. Sommige parlementsleden willen hun politieke agenda in elke wet proppen, ongeacht de inhoud. “Bij elke wetgeving die op tafel ligt, zie je mensen die van alles erin gooien waardoor het niet meer gaat over waarover het moest gaan. En dan wordt het uiteindelijk door iedereen verworpen.“ Zij vergelijkt het met koken: sommige collega's gooien bij elk gerecht dezelfde ingrediënten in de pan, of het nu pasta is of couscous. “Ze hebben zo'n stapel ingrediënten, dat zijn amendementenvoorstellen, en dat is altijd hetzelfde.“
Wokisme: "Alles wat normaal was kan je niet meer zeggen"
Dan komt het gesprek op wokisme. Kanko zucht. “Wokisme is een bedreiging van de vrijheid van meningsuiting. Je mag heel weinig zeggen. Alles wat je zegt, je moet echt permanent op eieren lopen. Zelfs als je nu zegt dat mensen niet mogen zwartrijden, vraagt men waarom het zwartrijden heet.“
“Ik voel me absoluut niet aangesproken als ik 'zwartrijden' hoor. Hoe kunnen mensen zo egocentrisch zijn dat ze denken dat alles over hun gaat? Het gaat niet over jou.“
Ze schudt haar hoofd. “Ik voel me absoluut niet aangesproken als ik 'zwartrijden' hoor. Hoe kunnen mensen zo egocentrisch zijn dat ze denken dat alles over hen gaat? Het gaat niet over jou.“ Het diepe egocentrisme van de huidige tijdgeest maakt haar collectief lui, zegt ze. “Mensen willen niet meer nadenken, want dat kost energie. En twee: mensen worden bang.“
Ze haalt J.K. Rowling aan, de schrijfster van Harry Potter. “Ze schrijft Harry Potter, heeft ontzettend veel succes, en dan zegt ze dat vrouwen bestaan en dan krijgt ze daardoor problemen. Alles wat normaal was kan je niet meer zeggen.“
“Kijk naar J.K. Rowling die Harry Potter schrijft, ontzettend veel succes heeft, en dan zeggen ze dat vrouwen bestaan en dan krijgt ze daardoor problemen. Alles wat normaal was kan je niet meer zeggen.“
Het determinisme achter wokisme vindt ze paradoxaal. “De mens zou in theorie in staat moeten zijn om zichzelf te creëren en dingen te veranderen in het leven. Maar wokisme hangt vast aan het hokje waar ze net uit willen ontsnappen.“ Ze geeft een persoonlijk voorbeeld: “Ze vinden ook dat je mening over zaken in de samenleving bepaald moet worden door je identiteit. Je bent zwart, dus je moet een socialist zijn. Ze vinden het abnormaal. Ze kunnen niet vatten dat ik politica van de N-VA ben.“
En dan is er de kwestie van identiteit. “Ze zeggen dat je voor gelijkheid zijn, maar als je naar de hokjes luistert, dan moet ik elke dag beseffen dat ik zwart ben. Maar ik weet dat bijna nooit. Ik verschiet soms als ik een groepsfoto zie met vrienden: oei, wat zijn jullie wit. Maar anders denk ik er nooit aan.“ Permanent aan je kleur denken? “Dan vind ik wel dat er iets aan iemand scheelt.“
"In een dictatuur was het anders: je kon vermoord worden"
Kanko maakt een onderscheid tussen verschillende vormen van bedreiging van de vrijheid van meningsuiting. “Ik kom van een land, Burkina Faso, waar ik geboren ben, dat was een dictatuur. Wij waren bang om te praten omdat je vermoord kon worden door de regering. Maar nu is het anders: iedereen fluistert tegen elkaar in plaats van echt vrij te praten en je vertrouwt je buurman niet meer.“
“Als je vrij wil spreken in een democratie en dat kan niet, dan stopt het op dat moment. Mensen worden bang om zich uit te spreken. Dit is wel een andere vorm van bang zijn, dat is cultureel.“
Juridisch is de vrijheid van meningsuiting in Europa nog altijd gewaarborgd, erkent ze. “Blijkbaar hebben we vrijheid van meningsuiting, want we worden niet gearresteerd. Maar cultureel staat de vrijheid van meningsuiting wel onder druk.“ Het gaat niet alleen om rechtspraak, maar om de sociale sanctie: gecanceld worden, geen vrienden meer die met je praten. “Je durft gewoon niet meer te zeggen omdat je bang bent om gecanceld te worden. Dat is ook een vorm van straf.“
Kijk naar Salman Rushdie, zegt ze, of Theo van Gogh, die vermoord werd. “Het gaat echt heel ver. Dat bang zijn om je mening te uiten is ook een vorm van straf.“ En het gaat zelfs zo ver dat families onderling niet meer kunnen praten. “Kun je nog zelfs thuis aan je eigen keukentafel met je eigen familie praten over dit soort onderwerpen zonder dat er een ruzie ontstaat?“
Een leerkracht van Marokkaanse afkomst stuurde haar ooit een mail. “Hij zei: ik durf veel te zeggen tegen kinderen, maar mijn collega's durven dat niet. Als hij één keer iets zegt dat streng is, krijgt hij het woord racisme en ouders komen klagen.“ Het resultaat: kinderen worden in de steek gelaten omdat leraren hun werk niet meer durven doen.
Waarom gemengde kinderen "niet zouden mogen bestaan"
Kanko's dochter kreeg op school te horen dat gemengde kinderen er niet zouden mogen bestaan. “Mijn dochter zei: 'Ik schaam me dood over bepaalde woke dingen. Ze zeggen dat gemengde kinderen er niet zouden mogen bestaan.' En ik zeg: gemengde kinderen zijn voor mij de ultieme vorm van samenleving. Over duizend jaar zijn we allemaal gemengd.“
“Mijn dochter zei: 'Ik schaam me dood over bepaalde woke dingen. Ze zeggen dat gemengde kinderen er niet zouden mogen bestaan.' En ik zeg: gemengde kinderen zijn voor mij de ultieme vorm van samenleving. Over duizend jaar zijn we allemaal gemengd.“
Het absurde, vindt Kanko, is dat mensen die echt racisme meemaken niet meer gehoord worden. “Mensen die echt grove racisme, direct racisme meemaken, worden niet meer gehoord. Want alles wordt zo wazig. Racisme moeten we aanpakken, maar die onnozele leugens over dingen die geen racisme zijn, daar moeten we ons niet mee bezighouden.“
Ze pleit voor nuance. “Als iemand een andere mening heeft, dan kan je niet zeggen: racist. Mensen moeten opnieuw leren dat andere meningen bestaan en dat dat gewoon deel uitmaakt van een gezonde samenleving.“ Ook kinderen moet je dat leren, vindt ze, maar die krijgen nu het omgekeerde mee. “Als de leraar dat niet meer durft, wie gaat dat kind dan bijsturen? Het is mijn verantwoordelijkheid om daar zelf ook respect voor te hebben.“
"Gisteren wilden ze dat deze wet over elke persoon gaat, sorry, dit is een wet over vrouwen"
Terug naar het Europees Parlement. Kanko werkt momenteel aan een richtlijn tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Een wet die vier jaar in de maak is, vertelt ze, en waar ze al vroeg aan heeft meegewerkt. “Ik heb een resolutie laten aannemen een half jaar nadat ik hier zat, met heel veel elementen die nu ook in die wet zitten.“
Maar ook hier duikt wokisme op. “Gisteren kwam iemand zeggen: we moeten een definitie toevoegen dat deze wet over geweld tegen vrouwen ook gaat over elke persoon, over de gender van elke persoon. Sorry, dit is een wet over vrouwen. Als jij iets wil over mensen die zich identificeren als vrouw, maak dan een andere wet.“
“Gisteren kwam iemand zeggen: we moeten een definitie toevoegen dat deze wet over geweld tegen vrouwen ook gaat over elke persoon, over de gender van elke persoon. Sorry, dit is een wet over vrouwen. Als jij iets wil over mensen die zich identificeren als vrouw, maak dan een andere wet.“
Kanko is stellig. “Dit gaat nu. Dit is het moment voor vrouwen. Ik ga niet mee in een verhaal waar je dat opnieuw moet gaan definiëren.“ Het probleem is dat de nuance verloren gaat, legt ze uit. “We hebben zo lang gewerkt om ervoor te zorgen dat dit voorstel ontstaat tegen verkrachtingen van vrouwen, en dan willen ze dat erin gooien waardoor het niet meer gaat over waarover het moest gaan.“
Als ze tegen zulke voorstellen stemt, wordt ze weggezet als transfoob. “Dan zeggen ze dat je gestemd hebt tegen Mensenrechten. Maar dat is niet waar. De nuance gaat verloren. Mensen weten niet meer waarover het gaat.“ Het verschil tussen een wet en een resolutie, tussen concrete wetgeving en activisme, wordt bewust verward. “Dat vind ik gewoon goedkoop. En ook wel gevaarlijk, want dan polariseert het gewoon alleen maar.“
“Als het hun erin slagen om dat in het voorstel te krijgen en het komt ter stemming, dan stem je ertegen. Dan zeggen ze dat je gestemd hebt tegen Mensenrechten. Maar dat is niet waar. De nuance gaat verloren. Mensen weten niet meer waarover het gaat.“
Zelfs de term 'vrouw' komt onder druk te staan. “Tegenwoordig kan je niet meer spreken van vrouwenrechten. Je moet dan spreken van mensen met een baarmoeder of mensen die menstrueren. Ik weet niet waarover het gaat. Als een wettekst niet duidelijk en een kader niet duidelijk is, dan bereik je niks.“
Wat Kanko absoluut zou willen zien voor vrouwen
Als het over vrouwenrechten gaat, wordt Kanko concreet. “Wat ik absoluut zou willen zien is dat geen enkel meisje meer verkracht wordt of genitale verminking ondergaat. Dat zijn echt basisdingen die nog altijd blijven bestaan, extreem gewelddadig.“
Ze noemt ook de situatie van vrouwen die opgesloten zitten. “Als ik verhalen hoor van vrouwen die de hele dag opgesloten zitten en nergens naartoe mogen zonder toestemming van een man, en dat bestaat hier echt in Europa, dan neem ik dat mee naar mijn werk.“
“Wat ik absoluut zou willen zien is dat geen enkel meisje meer verkracht wordt of genitale verminking ondergaat. Dat zijn echt basisdingen die nog altijd blijven bestaan, extreem gewelddadig.“
Ook over abortus en de lengte van rokken in Brussel maakt ze zich zorgen. “In Brussel, afhankelijk van waar je gaat lopen, gaat de lengte van je rok problemen uitlokken of niet. Vrouwen denken na over waar ze gaan stappen.“ Dat zijn concrete problemen die vragen om Europese minimumnormen, vindt ze. “We zijn allemaal in shock telkens dat iemand verkracht wordt. Dit is het moment voor vrouwen.“
Wat leiderschap betreft, wil Kanko dat vrouwen zich niet meer extra moeten bewijzen. “Qua leiderschap moeten vrouwen zich niet meer extra bewijzen. Soms wordt ook wel onderschat hoe vaak je je extra inspanning moet doen om dan toch legitiem je taken te kunnen uitvoeren. Dat is echt moeilijk.“
Ze is wél tegen quota en positieve discriminatie. “Ik ben ook tegen affirmatieve actie, positieve discriminatie voor kleur of wat dan ook. Ik vind gewoon dat men moet kijken naar de talenten en naar de persoon die nodig is op de plek. Maar als je daar zit, heb je dat wel verdiend. Dan moeten mensen wel respecteren.“
De man die dacht dat Kanko hem moest inschrijven
Kanko vertelt over haar eerste dagen in het Europees Parlement, toen ze haar badge stond op te halen. “Er is zelfs een man binnengekomen en ik stond in de rij bij de inschrijving, mijn badge te halen. Dan zei hij tegen mij: 'Kan je mij inschrijven?' Hij ging ervan uit dat ik hem moest inschrijven omdat ik hier stond. Mijn mond viel open.“
“Er is zelfs een man binnengekomen en ik stond in de rij bij de inschrijving, mijn badge te halen. Dan zei hij tegen mij: 'Kan je mij inschrijven?' Hij ging ervan uit dat ik hem moest inschrijven omdat ik hier stond. Mijn mond viel open.“
Ze kreeg ook te horen dat ze kopieën moest maken. Het soort aannames die vrouwen, en zeker vrouwen van kleur, vaak tegenkomen. Maar het keerpunt kwam in de plenaire zaal. “Ik heb gevochten met mijn stoel in de plenaire zaal. Die was ontzettend zwaar. Toen besefte ik: die stoel is exact zoals hun stoel en ik heb het verdiend. Ik ben verkozen op dezelfde manier. Niemand is superieur. Wij zijn gelijk.“
Die stoel werd haar anker. “Als ik nu mij laat behandelen op die manier, dan is het ook mijn eigen beslissing. Maar ik kan een andere beslissing nemen. Dus niemand gaat jou die kracht komen geven. Je moet dat zelf nemen, hier voor staan, voor jezelf.“
Ze schreef er zelfs een boek over, Leading Ladies, met tips om te overleven in een boardroom of parlement. “Soms moet je je extra inspanning doen om legitiem je taken te kunnen uitvoeren. Dat is echt moeilijk. Ik hoop dat het ooit niet meer zo is, maar dat kunnen we samen doen.“
"Hun geboortedatum is het jaar nul"
Een Franse journalist verwoordde het perfect, vertelt Kanko: jonge activisten denken dat hun geboortedatum het jaar nul is. “Ze denken: 'ik besta en dan is alles in functie daarvan'. We zijn allemaal protagonist van ons eigen verhaal, maar we moeten niet vergeten dat er duizend jaar geschiedenis is. Dat vond ik heel treffend verwoord. Hun geboortedatum is het jaar nul.“
“Ze denken: 'ik besta en dan is alles in functie daarvan'. We zijn allemaal protagonist van ons eigen verhaal, maar we moeten niet vergeten dat er duizend jaar geschiedenis is. Dat vond ik heel treffend verwoord. Hun geboortedatum is het jaar nul.“
Het probleem, vindt ze, is dat de samenleving te gefocust is op rechten en te weinig op plichten. “We zijn als samenleving heel hard gefocust op rechten, maar heel weinig op plichten. Die burger heeft ook een verantwoordelijkheid.“ Als mensen alleen maar slachtofferkaarten trekken, verzwakt dat de samenleving. “Als we niet zelf een beetje verantwoordelijkheid nemen over onszelf, onze eigen actie, ons eigen resultaat, dan gaan we nergens naartoe. En dan gaan we naar een extreme overheid die de samenleving uiteindelijk bepaalt, hetgeen wat veel mensen niet per se willen maar per ongeluk dan wel zo oproepen.“
Waarom Kanko liever in Brussel werkt dan in de Kamer
Zou Kanko ooit terugkeren naar de nationale politiek? Ze aarzelt. “Ik vraag mij gewoon af. Mijn dochter zegt soms: je hebt gezegd dat ik op tijd moet zijn, mag ik niet meer naar het feest? Ja, maar dat heb ik niet gezegd.“ Ze lacht om de vergelijking, maar wordt dan serieus.
“Ik heb gezegd waarom ik het moeilijk vind hoe men aan de politiek doet in de Kamer. Ik ben soms echt verbaasd als ik zie hoe hard de mensen tegen elkaar zijn en hoe persoonlijk het is. Dat is heel moeilijk voor mij. Ik zit niet zo in elkaar. Ik ben onderhandelaar. Ik zit liever rond de tafel om een oplossing te vinden.“
“Ik ben soms echt verbaasd als ik zie hoe hard de mensen tegen elkaar zijn in de Kamer. Dat is heel moeilijk voor mij. Ik zit niet zo in elkaar. Ik ben onderhandelaar.“
In het Europees Parlement is de confrontatie minder prominent, vindt ze. “Het proces is anders. Je krijgt ook meer de gelegenheid op nationaal niveau om tegen elkaar te gaan, omdat de pers daar ook van geniet. Maar hier moet je afkomen met resultaten. Als je nu tegen mensen gaat en geen compromis kunt bereiken, kun je geen coalitie meer vormen. Niemand wil meer met je werken.“
Haar voorkeur is duidelijk. “Als men het mij zou vragen, is mijn absolute voorkeur natuurlijk het Europees Parlement. Ik ben hier goed bezig en ik heb mijn weg gevonden, niet alleen in het gebouw maar ook in de procedures.“ Ze zou zelfs willen dat België het Deense model overneemt: minderheidstegingen met wisselmeerderheden per thema. “Dan kunnen ze eindelijk focussen op de inhoud. Dan wordt het minder een politiek spelletje. Ik ben daar echt wel voorstander van, dat men eerlijk over de inhoud focust.“
---
Kanko's verhaal is er een van iemand die weigert zich in hokjes te laten duwen. Geboren in een dictatuur, verkozen in een democratie, werkend aan wetten die concrete problemen oplossen. Ze navigeert tussen 27 culturen, vormt coalities voor één woord, en weigert de definitie van 'vrouw' te laten verwateren. In de Melkerij, met het glas wijn bijna leeg, vat ze haar missie samen: “Bij mij moet het echt iets hebben waar ik tegen mijn buurvrouw kan zeggen: ik ben je probleem aan het oplossen.“ Geen activisme, geen retoriek. Gewoon wetten die werken. Dat is waar Discours voor staat: degelijkheid boven theater, dialoog boven polarisatie. En Kanko levert, of het nu gaat over witwassen, vrouwenrechten of de vrijheid om te zeggen dat vrouwen bestaan.